Two More Uyghurs Get Life Sentences

2012-01-27

More details emerge on the Uyghur asylum seekers deported to China by Cambodia.

RFA

Top row: Three of the four Uyghurs sentenced to life imprisonment, from left, Mutellip Mamut, Nurahmet Kudret and Islam Urayim. Bottom row: Ilyar Hamut (jailed for 20 years), Musa Muhamad (17 years), Helil Abdugheni (16 years) and Abduqadir Abdugheni (16 years).

Chinese authorities have sent another two Uyghurs to life imprisonment after Cambodia deported them to China, family members and lawyers said Friday, as more details emerged regarding 21 Uyghur asylum seekers who were forcibly sent home.

News of the sentence came a day after it was reported that two Uyghurs from the same group had been ordered to spend the rest of their life in prison in punishments meted out in secret and described as severe by rights groups.

The four and 12 others, who were ordered jail up to 20 months, faced charges of splittism, terrorism and illegal travel.

The Uyghurs from China’s volatile Xinjiang region had fled to Cambodia more than two years ago and sought asylum in the Southeast Asian state following ethnic riots involving the minority Uyghurs and majority Han Chinese in the region’s capital Urumqi in July 2009.

Some rights groups say the Uyghurs were fleeing persecution because they had witnessed Chinese security forces arresting and using lethal force against Uyghur demonstrators during the riots.

Families and lawyers of the deported Uyghurs who spoke to RFA could only identify three of the four who were sentenced to life imprisonment—Mutellip Mamut, Nurahmet Kudret and Islam Urayim.

Among the others in the group—four were sent to 20 years in jail, four received 17 years imprisonment, and another four received 16-year sentences.

The sentences took effect on September 2011 after swift verdicts handed out in a trial  conducted on Dec. 24, 2010 and then confirmed by China’s top court, legal sources said.

The fate of two more Uyghurs who were detained after deportation to China was not known amid concerns by rights groups over their whereabouts as at least one of them has serious health problems.

Three others from the deported group—a woman and two children—were released.

Interviews

Details on the fate of the 21 surfaced only this week when RFA began interviewing families and lawyers in Xinjiang even though the Uyghurs were deported on Dec. 19, 2009.

Lawyers hired by some of the Uyghurs indicated that the trials were conducted without the presence of their immediate families or relatives and that the accused were brought in and taken out of the court with their faces covered.

The lawyers themselves were prevented from fully defending their clients.

Lawyer Tunisa Hesen, whose client Memettursun Omer was given a 20-year sentence, said that she could not divulge what was discussed in the trial.

Hesen, 55, who works for a local government department dealing in legal issues, said that her department drafted her court remarks one day before the trial, implying that  she was not allowed to represent her client effectively.

“We are not allowed to say,’He is not guilty’ in such state security cases,” said another lawyer Nasirjan, 32, a lecturer at the Kashgar Pedagogical University and whose client Helil Abdugheni got a 16-year jail sentence.

Families of the clients expressed dissatisfaction over the conduct of the two lawyers, saying they were paid adequate fees but did not provide them with any key information.

Unlike Hesen and Nasirjan, who were hired by their clients,  the Uyghurs who received life sentences had lawyers appointed by the court, according to legal sources.

Families of the Uyghurs said more than 10 families went to the court to attend the trial but were not allowed to witness the proceedings.

“The courtyard was blocked and they stayed on outside and waited until the proceedings ended,” one family member, speaking on condition of anonymity, said. “They were not able to see their loved ones.”

Persecution

Uyghurs, who form a distinct, Turkic-speaking minority in Xinjiang, say they are subjected to political control and persecution for opposing Chinese rule in their homeland. Beijing says some Uyghurs belonged to militant groups allied with Al-Qaeda and operating in Xinjiang.

Uyghur exile groups criticized the Chinese authorities for consistently refusing to provide information on the whereabouts and legal status of the jailed Uyghurs.

They said that Beijing had assured the international community that the deported Uyghurs would be dealt with transparently upon their return.

The U.S. State Department expressed concern Friday over the sentences that were imposed on the deported Uyghurs.

We’re seeking to confirm these reports with the Chinese,” State Department spokeswoman Victoria Nuland told reporters.

Washington “has repeatedly called on the Chinese government to provide information on the whereabouts of all 20 of the Uyghur asylum seekers,” Nuland said.

It has also asked Beijing “to allow access to them by international agencies and to treat them in accordance with international human rights obligations and commitments,” Nuland said.

The World Uyghur Congress (WUC) said that Uyghurs forcibly returned to China “are in extreme risk of torture, detention and enforced disappearance.”

The Uyghurs had fled to Cambodia in small groups between May and October 2009 and had applied to the United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) for refugee status in Phnom Penh.

Reported by Shohret Hoshur for RFA’s Uyghur service. Translated by Shohret Hoshur. Written in English by Parameswaran Ponnudurai.

Copyright © 1998-2011 Radio Free Asia. All rights reserved.

http://www.rfa.org/english/news/uyghur/life-01272012201754.html

Advertisements

Sherqitürkistan Jumhuriyiti Sürgündiki Hökümitining 2012. Yilliq Axbarati -1.Nr

 

 Hörmetlik eziz wetendashlar, Qérindashlar, silerning 2012- yilinglarni tebrikleymiz, ailenglargha bexit-saadet tileymiz. Awal allahtin wetenimiz Sherqitürkistanning baldurraq özige-özi xuja, erkin, hür we démukirattik bir jumhuriyet bolup qaytidin qurulishini tileymiz.

Hökümitimiz Sherqitürkistan xelqining hür dunyada qurghan milliy dawayimizgha meydani éniq we bayriqi rushen halda wekillik qilidighan simwolluq bir qurulushi bolup, uning qurulup dunyagha jakarlanghanliqi we bügüngiche mewjut bolup turghanliqining özi, dunya xelqige Sherqitürkistan milliy dawasining ghayisi, siyasi meqsidi we tüp nishanini intayin qulay bir shekilde namayan qilip turmaqta.

Sherqitürkistan Jumhuriyiti Sürgündiki Hökümiti élan qilghan asasiy qanun, milliy dawayimiz tarixida weten siritida élan qilinghan tarixiy ehmiyetke ige bir hadisedur! Bu asasiy qanun sewebidin  pütün dunya xelqi, Sherqitürkistanning eslidin öz aldigha musteqqil bir dölet ikenlikini, 63 yil awal Xitay tajawuzchilliri teripidin ishghaliyetke uchrap, xelqining we medeniyitining sistémiliq érqiy qirghingha uchrap, bir millet we bir medeniyetning yoqulush girdawigha kélip qalghanliqini, Sherqitürkistan xelqining heqqaniy bir dawa üstide izdiniwatqanliqini biliwalalaydu. Bu asasiy qanun sewebidin  pütün dunya xelqi yene bu yerde bir dölet qurushning Idiyali  qandaqtur Xitaylar terghip qiliwatqandek bir islam xelipiliki, yaki Türk Impériyesi qurush emes belki yer meydani 1,828, 418 kuwadirat Kilométir  bolghan tupraqta milletler barawer, démokrattik, insan heqiliri we kishlik hoquq hörmet qilinghan, Gherip dunyasi we Asiyadiki döletler bilen jümlidin xoshna döletler bilen tinchliq we ittipaqliqta  özini teqdirdash dep qaraydighan musteqqil we démokrattik bir dölet  ikenlikini asanla körüwalalaydu.

Uningdin bashqa hökümitimiz terkiwide pütün hayatini milliy dawayimizgha béghishlighan pishqedem ustazlar we meshhur inqilapchilar, talantliq ziyalilar yer alghan bolup, ular milliy dawayimizda kam bolsa bolmaydighan wezipilerni üstige élip, milly musteqilliqimiz üstide kiche-kündüz izdenmekte.Ular hökümet we milliy dawani qoghdap qélishta her türlük haqaret we kamsitishlerge bash egmey we shuning bilen birge qérindash teshkilat we dawa qoshunimizdiki aktip insanlargha her dayim yantayaq bolup keiliwatidu.Dawaning hazirche asasiy yükini üstige alghan Dunya Uyghur Qurultiyining bir qatar muhim xizmetlirige yaxshi tilekler bilen utuq tilidi we hichqandaq ishigha tosqunluq qilmidi.

Shundaq turuqluq  2004-yilida Amérika  Aqsaray binasida qurulghan Sherqitürkistan Jumhuiyiti Sürgündiki hökümiti 8 yildin béri ichkiy we tashqi düshmenlerning we kallisi qaymuqtiriwitilgen bir uchum kishilerning toxtimay zerbe béridighan hujum nishani bolup kelmekte!Hökümetni qurghanda hökümetke soqunip kiriwalghan we etrapigha uyushqan  bir uchum iradisi ajiz, weten-millet étiqadi zeyip, milliy inqilapta tejirbisiz  kishilerning we Xitay ghalchillirining ziyankeshliki sewebidin, hökümitimizning inawitini qoghdap qélish qiyingha toxtidi we xelqimiz arzu qilghan derijide küchiyelmigen bolsimu, özining tarixiy we siyasiy rolini jariy qilip kelmekte.

Téximu éniq éyitqanda  hökümitimizge qarshi bolghan perde arqisidiki namelum küchler teripidin bügünge qeder asassiz, sewiyesiz, delil-ispatsiz iftira we haqaretler, herxil tenqidiy pikirler üzlüksiz ortigha chiqmaqta. Élip bérilghan munazire we tenqidiy pikirlerdin hich bir zaman binormal shekilde rahetsizlik hés qilmiduq!

 Lékin özini  “Lédir”  dep atiwalghan bezi  shexsiyetchi, aq-qarini periq ételmeydighan bezi namert shexislerning hökümitimiz we hökümet xadimlirigha qilghan haqaretliri, töhmetliri we yaman niyetlik siyasiy süyqest tüsini alghan qilmishliridin, bu xil ziyankeshlik ubyékti bolghan shexisler bilen birge könglümizning qattiq azar yigenlikini hés qilmaqtimiz….

Milliy exlaq we jawapkarliq tuyghusi sewebidin “Qol sunsa yeng ichide” dégen atillirimizning hikmitige asasen  özini özi “Milliy rehber” dep atiwalghanlarning iftira we haqaretlerige  we yalghan-yawidaq töhmetlirige, ottuz kishi imzalighan eqelliy bir jawapnimu bermiduq…  Sherqitürkistan Jumhuriyiti Sürgündiki Hökümet bolushtek simwolluq bir qurulush bolush salayitimiz bilen qérindashlar ara her bir qedimimizni xuddi yoqurida éyitqandek éhtiyat bilen bésishqa alahiyde itibar berduq!

 Birlik we barawerlikimizge tesir körsetmisun, dep ichkiy we tashqi düshmen küchler qilghan haqaret we söz-chöcheklerge anche nezer-güzirimizni salmay kelduq, dert we achchiqni ichimizge yuttuq! Shunisi ayanki sebriningmu chéki bolidu. Biz eshu namert insanlargha shundaq xitap qilghumiz kélidu. Sen arqimizdin söz-chöchek tarqitisen, zeheringni chachisen, haqaretleysen…heq-naheqni tonumaysen….yene kélip yolsizliqing üchün özrixaliq tilimeysen….ish tes kelgende, heqiqet ortigha chiqqanda, xuddi sheytandek aldimizgha kélip, “Bir-birimizning inawitini töküp, shiddetlik tenqit astida qoysaq, bu qandaq qérindashliq bolidu” deysen, yalghan sözleysen….” Bu meydan metularning yip baziri emes… eksinche muqeddes milliy dawa meydani…Buni bilip qoyushung kérek!

 Toghra, hemmimizning tomurida oxshashla bir qan éqiwatidu…”U qurulushni düshmen dep qarisaq bolmaydu”, bu sözlerni qilidighan adaletperwer insanlar yoq déyerlik… eger éghizda eshundaq dep qoyulup, emeliyette bashqiche yol tutulsa, éytilghanliri quruq bir lap bolup qalidu…Bizge semimiyet kérek…bizge xalis héssiyat kérek… Bizge toghra-dorustluq kérek…Bizge qérindashliq we hemkarliq  kérek…!

 Biz bu munasiwet bilen pütün dunyadiki Sherqitürkistanliq qérindashlardin, Sherqitürkistan Jumhuriyiti Sürgündiki Hökümitining milliy dawayimizdiki roligha sel qarimasliqni, düshmenlerning her-türluk pitne éghiwalirigha qulaq salmasliqni, hökümitimizni güllendürüsh we ronaq tapquzush wezipisining hemmimizning bash tartip bolmaydighan ortaq mejburiyitimiz ikenlikini chongqur hésqilip yétishini ümid qilimiz! Shuning bilen yene xelqimizdin bu bir yéngi yildin bashlap xudaliq üchün bolsimu toghra yolni tonup, Allaning arghamchisigha teng ésilip, birlik we baraberlik ichide milliy herkitimiz üchün zor utuqlarni qolgha keltürüshni ümid qilimiz!

Hörmet bilen:

 Sherqitürkistan Jumhuriyiti Sürgündiki Hükümeti Bashménistiri

 

Ismail Chinggiz

 

21.01.2012 

Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti Basın Bildirisi

PEKİN HÜKÜMETİ, ABDULVELİ HOCA’YI SERBEST BIRAKMALI

1980’li yılların başında Doğu Türkistan’in hemen hemen her köşesini dolaşarak vaazlar, konferanslar vererek, halın dini ve milli duygularına hitap eden ve konuşmalarıyla dinleyenleri etkileyen, ithal mezhepsizlik fitnesine karşı mücadele ederek halkı uyaran Kerem Abduveli Hoca, Çin Komünist Partisi tarafından “dini otoriteyi sarsmak ve toplum huzurunu bozmak(!)” gibi komik bahane ve iddialarla 16 Kasım 1990’da tutuklanmıştı.
1992 senesinde ‘Urumçi Orta Adliyesi’nde sözde mahkemenin kapalı duruşmasında 12 senelik hapis cezasına çarptırılmıştı. İsnat edilen suç ise: bölücü dini propaganda yapmak, Marksizm ideolojisine karşı çıkmak, Doğu Türkistan İslahat Partisi’ne üye olmak.
Hiç bir hukuki alt yapı ve savunma hakkı olmaksızın sözde mahkemenin verdiği cezanın süresi 15 Kasım 2002’de bitmesi gerekirken, tahliye yerine yargısız infazla cezası 3 yıl daha uzatılan Abdulveli Hoca, 2005 yılına gelindiğinde de serbest bırakılmamıştır. Tahliye edilmesi gereken Abdulveli Hoca hiç bir yargılama yapılmaksızın 2002’den bu yana hakısz yere hapishanede yatmaktadır. Ailesinin sık sık ziyaret etmesi de engellenmektedir. En son 2010 yılı içinde Hoca’yı ziyaret için gittikleri Urumçi’deki 3 No.lu Hapishane yetkilileri hiç bir yazılı belge vermeksizin cezasının uzatıldığı, tahliye tarihi konusunda tarih veremeyecekleri bildirilmiştir.
1990 yılınan bu yana 22 yıldır hapishanede tutulan, 2005 yılından bu yana ise sebepsiz ve suçsuz yere tahliye edilmeyerek insani hakları gaspedilen Abdulkerim Abdulveli Hoca’nın serbest bıraktırılması, eğer gerçekten çekmesi gereken cezası var ise, evinde ailesinin yanında cezasını çekmesinin sağlanması konusunda Pekin Yönetimi olmak üzere tüm ilgili kurumları gerekli girişimlerde bulunmaya davet ediyoruz. Sürgün Hükümetimiz, hakları gaspedilen bu şahsa insani yardım yapılacağı ümidini sürdürmektedr.

Abdulveli Hoca’nın Özgeçmişi

Doğu Türkistan’ın son çeyrek yüzyılda yetiştirdiği, bilgisi ve hitabetiyle Uygurların sevgi ve saygısını kazanan din adamlarından biri olan Kerem Abduveli Hoca Efendi. 1955 yılında Doğu Türkistan’ın Aksu iline bağlı Kuçar nahiyesinin Saksak köyünde dünyaya geldi, İlk ve orta okulu dünyaya geldiği köyünde tamamladıktan sonra babasının yol göstermesiyle önce Kuçar ilçe merkezinde ve daha sonra Kaşgar da olmak üzere birçok din ulemasından eğitim alarak kendi kabına sığmayan heyacanlı bir din alimi olarak yetişti.

Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti

Uyghurorgan@gmail.com

23.01.2012

BAS BAKAN İSMAİL CENGİZ, DENKTAŞ’IN CENAZE TÖRENİNE KATILDI…


Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti Başkanı İsmail Cengiz merhum Rauf Raif Denktaş’ın cenaze törenine katıldı.  CHP Genel Başkanı sayın Kılıçdaroğlu’nun arkasında, Selimiye Camii önündeki devlet törenine katılan Cengiz, Türkistan göçmenlerinin taziye mesajlarını bizzat ailesine iletti. T,C. Cumhurbaşkanı Sayın Gül, TBMM Başkanı sayın Çiçek, T.C. Başbakanı sayın Erdoğan, CHP Gen. Bşk. sayın Kılıçdaroğlu, MHP Gen. Bşk. Sayın Bahçeli, DP Gen.Bşk. sayın Zeybek, BBP Gen.Bşk. sayın Destici ve diğer bakan ve milletvekilerlinin yer aldığı protokol kortejinde milli baş giysisi “dobba” ile görevini yerine getiren DTSH Başkanı İsmail Cengiz’den başka cenazede Türk Dünyası’ndan Azerbaycan Dışişleri Bakanı ile Kırım Türklerinin milli lideri Mustafa Cemil Kırımoğlu da bulunuyordu.

DTSH Başkanı İsmail Cengiz, KKTC Cumhurbaşkanı merhum Denktaş’ın daveti ile 8 Türkistanlı öğrenci ile birlikte Kıbrıs’a gelmiş, Lefkoşa Türk Lisesi’nde öğrenim görmüştür. Eğitim süresince İsmail Cengiz ve diğer Türkistanlı öğrencilerin “öğrenci veliliği” görevini yapan merhum Denktaş, tüm eğitim-öğretim masraflarının KKTC tarafından karşılanmasını sağlayarak, mazlum ve mağdur Doğu Türkistan davasına sembolik de olsa sahip çıkarak geleceğe bir mesaj vermiştir.

DTSH Kultur We Propaganda Menistirliki

 

http://www.doguturkistanhukumeti.org/

Merhum lidérimiz Muhemmed Imin Bughraning Hayat-Paaliyetliri Tonushturuldi

 

Ixtiyariy muxbirimiz Arslan
2012-01-16

Türkiye awazi téléwiziyisining «türk dunyasidin izlar» namliq programmisida uyghurlarning merhum lidéri muhemmed imin bughraning hayat-Paaliyetliri tonushturuldi.

RFA/Arslan

Merhum lidér muhemmed imin bughra türkiye awazi téléwiziyisining «türk dunyasidin izlar» namliq programmisida. 2012-Yili yanwar.

Türkiye awazi téléwiziyisi yéqindin buyan uyghurlar toghrisida arqa-Arqidin programma tarqitishqa bashlidi. Ötken hepte nesirdin ependi toghrisida programma tarqitip, nesridin ependining uyghurlar arisida keng tarqalghan letipiliri we uyghurlargha körsetken tesiri toghrisida programma tarqatqan idi. Türkiye awazi téléwiziyisi bu hepte yene «türk dunyasidin izlar» namliq programmisida uyghurlarning yéqin tarixini anglitish bilen birge, merhum lidér muhemmed imin bughraning hayat-Paaliyetliri tonushturuldi.

 

Bashlash  ||   Toxtash  ||   Aldinqisi  ||   Kéyinkisi
1. Süret 012. Süret 023. Süret 034. Süret 045. Süret 05
Slideshow 

image
Muhammadimin bughra qizi fatime we küyoghli yunus bughra

Bu programmida uyghur ziyaliylardin tetqiqatchi éli elioghli, doktor erkin emet, doktor ömer qul, proféssor alimjan inayet we hamut köktürk, merhum muhemmed imin bughraning qizi fatime bughra we küyoghli yünüs bughra qatarliq shexsler söz qilip, muhemmed imin bughraning pütkül hayat paaliyetlirini anglatti.

Bu programmida muhemmed imin bughraning bir qisim shéir we maqaliliri öz awazi bilen anglitildi. Türkiye awazi téléwiziyisi «türk dunyasidin izlar» namliq programma bir saet dawam qilghan bolup, bu programmida muhemmed imin bughraning sherqiy türkistan azadliq yolida ötken hayat hékayisi anglitildi.

Programmida riyasetchi muhemmed imin bughra toghrisida toxtilip sözni mundaq bashlidi: muhemmed imin bughra weten, xelqi némige éhtiyaj bolsa qolidin kélidighan barliq imkaniyetlerni ishqa sélip temin étishke tirishti. U qomandan bolup buyruq berdi. Dölet rehbiri bolup bashqurdi. Oqutquchi bolup ders ögetti. Her sheyining tügeshkinini oylap ümidini üzgen kishiler üchün teselli bérip ümidlendürdi. Néme qilishni bilmey qaymuqup qalghanlarni yolgha bashlidi. Bir milletke yétekchilik qildi. U bir rehber, lidér we ümid boldi.

Muhemmed imin bughra yashighan dewrde türkistan jughrapiyisi rus we xitay otturisidiki küch körsitish urushlirida öchmes ot halgha kelgen idi. Sherqiy türkistanda bolsa zulumning nami xitay idi. Türkler her türlük hoquqtin mehrum qilinghan, ézilgen, xarlanghan we étibargha élinmighan bir dewr idi, hetta ularning mewjutluqi étirap qilinmighan bir jughrapiyide yashash kürishi qilmaqta idi. Bu elemlik pajieler muhemmed imin bughrani téximu köp öginishke, téximu köp tetqiq qilishqa ündeytti. Muhemmed imin bughra bir tereptin öginip yene bir tereptin ögitishni dawamlashturghan idi.

Muhemmed imin bughra bu heqte mundaq dégen:
Aq-Qarini perq qilghudek eqil-Idrak tapqandin bashlap xitay emeldarlirining xelqimge qilghan zulum, heqsizliq we xorlashlarni körüp qelbim azablinatti. Shuning bilen bir tereptin xitay zulumigha qarshi ghezep-Nepritim künséri köpeyse, yene bir tereptin yurtum we millitimning kélechikidin qayghulandim. Bu hés-Tuyghuning tesiri bilen millitimning tarixini öginish, dunyadiki bashqa milletlerning kona we yéngi tarix-Kechürmishlirini öginip, tetqiq qilishning qanchilik ehmiyetlik ikenlikini chüshinip yétishke bashlidim. Epsuski, men yashawatqan muhitta manga bu toghrida melumat béridighan birmu adem yoq idi. Shu sewebtin özlükümdin öginishke mejbur boldum.

Programma riyasetchisi yene mundaq dédi: muhemmed imin bughra aldi bilen dunya ehwalidin xewerdar bolush, milletlerning weziyitini bilish üchün imkaniyetning yétishiche uchur igileshke tirishti. Tijaretchiler, hajilargha oxshash chetellerge seper qilghan we tashqi dunya bilen munasiwiti bolghan kishilerdin igiligen uchurlarni diqqet bilen anglaytti. Ular keltürgen gézit we kitab-Zhurnallarni nahayiti ishtiyaq bilen oquytti we tetqiq qilatti.
Impiraturluqlarning tarix sehipisidin öchürülüshige bashlighan bu dewrlerde pütkül dunyada omumlashqan milletperwerlik oyghinish rus zéminlirighimu tesir körsetken, heq-Hoquq we azadliq mesilisi toghrisida yangraq sadalar kötürülüshke bashlighan. 1900-Yilining béshida tiz sürette tarqalghan «jeditchilik» herikiti sherqiy türkistandiki yash muhemmed imin bughraning rohigha tesir körsetken. Medeniyetlik ilim tehsil qilghan bilimlik bir yash, azadliq yolida némining muhim ikenlikini chüshinip yetken muhemmed imin bughra, tunji bolup öz oqughuchilirini teshkillep milliy inqilab teshkilati nami astida bir teshkilat qurghan shuning bilen siyasiy küresh hayati bashlanghan. Oqughuchilirini zulumgha qarshi heriket qilish kéreklikini anglatqan we ularni bu meqsette teshkilligen muhemmed imin bughra ikkinchi basquchta bu chüshenchilirini xelqqe anglitishni pilanlighan we bu chüshenchilirini emelge ashurush we xelqning ang-Chüshenche we weziyetlirini bilish üchün her qaysi rayonlirini aylinip chiqqan.

Bu heqte muhemmed imin bughra mundaq deydu: men tonushqan munewwer ziyaliylar bilen sözleshken waqitta yüreklirining derd-Elemler bilen tolghanliqini hés qildim, emma emeliy heriket qilish yeni qoralliq küresh qilishqa mana men hazir deydighan peqet birla ademni yeni sabit damollamni tapalidim we uning bilen kéche-Kündüz muzakire élip bardim.

Bésim, naheqchilik we zulumgha qarshi sherqiy türkistanda xitaygha qarshi qozghilang kötürülüshke bashlidi. Muhemmed imin bughra bashqa rayondiki heriketlerge qatnishalmighan teqdirdimu, xotende bolsimu heriket bashlash peytining kelgenlikini tonup yetken idi. 1931‏-Yili muhemmed imin bughra ikki oqughuchidin terkib tapqan bir teshkilat qurghan we tunji meqsiti teshkilatning ezasini köpeytish, iane toplash we qoral tépish bolghan. Bu meqset bilen bir yil xizmet ishlesh netijiside teshkilat ezasi 300 ge chiqqan we 50 dane kona qoral toplighan. 1932‏-Yilining béshida sabit damolla türkiye we hindistanni ziyaret qilip yurtqa qaytqan we sherqiy türkistan üchün ehmiyetlik melumatlar élip kelgen. Imkaniyitining yétishiche adem we qoral küchini we öz dairisidiki istratégiyilik pütkül melumatlarni toplighan. Maddiy jehettin yoq déyerlik iqtisad toplighan bolisimu, meniwi jehettin bay bolup héchbir nersining yoqluqidin shikayet qilmaydighan we ümidsizlikke uchrimaydighan halda meniwi bayliqqa ige idi we heriket qilish yolida mustehkem idi. 1932-Yilining axirida pütkül xelq oyghinip sherqiy türkistanning, qumul,. Altay, turpan we qeshqer qatarliq paytext ürümchidin bashqa pütkül sheherler azad bolup milliy armiyining qoligha ötken. Qeshqerning yéngisardin bashlap chaqiliqqiche bolghan jughrapiye muhemmed imin bughra bashchiliqidiki mujahidlarning küreshliri bilen azad bolghan. 1933‏-Yili 11‏-Ayning 12‏-Küni pütkül bu milliy teshkilatlar qeshqerde toplinip sherqiy türkistan islam jumhuriyitini qurdi.

Bu programmida yene muhemmed imin bughraning afghanistandiki hayat-Paaliyetliri we türkiyidiki hayat paaliyetliri heqqide toxtalghan qizi fatime bughra sözide özi 5 yash waqtida dadisi muhemmed imin bughraning xotende inqilab bashlighanliqini shundaqla dadisidin 1933-Yili ayrilip 1943-Yili qaytidin uchrashqanliqini ipadilidi.

Programmida muhemmed imin bughraning küyoghli yünüs bughra ependi muhemmed imin bughraning yashlarni yétishtürüshke alahide ehmiyet bergenlikini shu sewebtin afghanistandiki waqtida général mehmet rizabékin qatarliq 5 uyghur yashni türkiyide herbiy mektepte oqush üchün ewetkenlikini ipadilidi.

Copyright © 1998-2011 Radio Free Asia. All rights reserved.

http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/muhemmed-imin-bughra-01162012141419.html/story_main?encoding=latin

TÜRK DÜNYASININ BAŞI SAĞOLSUN! RAUF DENKTAŞ UNUTULMAYACAKTIR



KKTC Kurucu Cumhurbaşkanı, Kıbrıs Türkü’nün lideri ve şahsen “manevi babam” olan Rauf Denktaş’ın vefatından dolayı büyük üzüntü içindeyim. Yalnız Kıbrıs Türkü değil, 250 milyonluk Türk Dünyası yiğit, kahraman bir evladını kaybetmiştir. Bir dava adamını kaybetmenin ötesinde, bir “tarih” göçmüştür… Sürgündeki Doğu Türkistan Hükümeti olarak; Türkistan Türkü’nün de manevi lideri olan Denktaş’ın son nefesine kadar sürdürdüğü milli mücadelesinden her zaman ilham almaya devam edeceğiz… Hepimizin başı sağolsun… Türk Dünyası’nın başı sağolsun. ..

İSMAİL CENGİZ
Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti Başbakanı

13.01.12

Mukuyla Weqeside Ölgen We Yarilanghanlardin Yene Bir Qismining Kimliki Ashkarilandi

2012-01-06

Xotende mukuyla weqesi yüz berginige bügün 10 kün boldi, xitay hökümiti weqede ölgen we yarilanghanlarrning kimlikini izchil halda yoshurup kelmekte. Radiomizning yéqinqi künlerdiki igileshliride, weqede ölgenlerdin yene ikki nepiri we tutulghanlardin bir nepirining kimliki ashkarilandi.

RFAXeritide xoten guma nahiyisining orni körsitilgen.
Netijide hazirgha qeder, weqede ölgenlerdin 6 kishining, tutulghan bala we ösmürlerdin ikki kishining kimlikliri aydinglashti. Töwende muxbirimiz shöhret hoshurning bu heqte teyyarlighan tepsiliy xewirini anglaysiler.Hürmetlik radio anglighuchilar yuqiriqi we bundin awwalqi igiligen melumatlirimizdin qarighanda, weqede ölgen yette kishidin 6 nepiri töwendikiche:Abdumijit seydexmet, 26 yash, mukuylaning 19 – Kentidin؛Buzöhre seydexmet, 27 yash, mukuylaning 14 – Kentidin؛Abiz seydexmet, 30 yash, mukuylaning 19 – Kentidin؛

Hebibulla abduqadir, 26 yash, mukuylaning 8 – Kentidin؛

Burabiye abduqadir, 29 yash, mukuylaning 3 – Kentidin؛

Ablikim abduqadir, 40 yash, mukuylaning 8 – Kentidin.

Bu alte kishining isim – Pamililiridin qarighanda, ularning öz – Ara qérindashliq munasiwiti barliqi we ikki chong ailige mensupliqi bayqalmaqta. Biz yene tutup turuliwatqan 5 neper bala we ösmürning ehwalini igilesh üchün, yene bir qisim orunlargha téléfon qilduq:

Yuqiriqi melumatlardin qarighanda, tutup turuliwatqan 5 neper bala we ösmürning ikki nepiri töwendikiche:

Memet ablikim, 9 yash, mukuyla bashlanghuch mektepning 3 – Yilliq oqughuchisi.

Memtimin yüsüp, 16 yaki 17 yash, mukuylaning 20 – Kentidin.

Yene ashkarilinishiche, 28 – Dikabir küni xitayning saqchi qisimliri bilen uyghur hijretchiler arisida chiqqan toqunush meydanida, qarshliq körsetkenler arisida 6 yashliq bir balimu bar.

Hörmetlik radio anglighuchilar, xitay saqchilirigha tash atqan bu alte yashliq balining weqede ölgen abdumijit seydexmetning oghli ikenliki melum. Emma uning étip öltürülgen yaki hayat qalghanliqi éniq emes. Hazirghiche ashkarilanghan ölgüchiler arisida bir kishining kimlikining téxi melum bolmasliqi shundaqla yene, weqedin aman qalghan 5 balining ichide 6 yashliq birining bolmasliqi, mezkur 6 yashliq balining neq meydanda öltürülgenlik éhtimalliqini otturigha chiqarmaqta.

Copyright © 1998-2011 Radio Free Asia. All rights reserved.

http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/guma-mukuyla-weqesi-01062012213204.html/story_main?encoding=latin