Sherqitürkistan Kultur Merkizi Gérmaniyede Kulturlar Ara Diyalog Paaliyitige Qatnashti


Mushu ayning 16-küni bashqa döletlerdin kélip Gémaniyede olturaqliship qalghan 20din artuq ammiwiy teshkilat Frankfurt etrapida yighilip kulturlar ara diyalug paaliyiti élip bardi.

 

Bu paaliyet Frankfurtta her yili ötküziliwatqan kultural paaliyetlerning biri bolup, bu Gérmanlar bilen chetelliklerning, chetellikler bilen chet elliklerning ottursidiki chüshünish we hemkarlishishini ilgiri sürüsh, öz-ara ügünish we chetelliklerdeYawropaning bügünki ijtimayi tereqqiyatigha maslishish qabiliyitini yitishtürüsh qatarliqlarni meqset qilghan bir  paaliyet boldi.

Paaliyette her qaysi teshkilatlar özliri tewe bolghan milletlerning edebiyat-senet, til-yéziq, örpi-adet we yimek ichmek we tenterbiye alahidiliklirini tonushturdi.

Sherqitürkistan Kultur merkizi bu paaliyetke yillardin béri ishtrak qilip kéliwatqan bolup, bu yilmu özgiche teyarliq bilen qatnashti. Paaliyette Xitay mustemlikisi astida millitimizning béshigha kéliwatqan éghir künler anglitilghandin bashqa, edebiyat-senitimiz, tariximiz, bügünki siyasiy teqdirimiz, kéyim-kécheklirimiz, chalghu eswaplirimiz, yimek-ichmeklirimiz, we érqiy alahidiliklirimiz alahiyede tonushturuldi.

Palliyetke Gérmanlar we Yaponlarning amiwiy teshkilatimu qatnashti we bashtin axir dostane we qérindashliq hésiyati bilen bizge hemkarlashti.Ular teshkilatimiz teripidin hazirlanghan Bérishur we teshwiqat waraqchillirini tarqitiship berdi.

Bu paaliyetke teshkilatimiz  ezaliri Gérmaniye waqti 14:00 din bashlap 20:00giche qatnashti.

Sherqitürkistan Kultur Merkizi

17.06.2012

Uyghurlar: Yarmuhemmed Tahir tughluq «Töhpikar Baghwen, Ot Yürek Qelemkesh, Wijdanliq Uyghur Oghlani» Idi

Muxbirimiz Gülchéhre
2012-06-13

Töhpikar baghwen, ot yürek qelemkesh, wijdanliq uyghur oghlani yarmuhemmed tahir tughluq 10-Iyun küni 53 yéshida bu dunyadin widalashti.

Photo: RFA

Yarmuhemmed tahir tughluq ependi. (1958-2012)

Qabil pédagog, uyghur klassik edebiyat tetqiqatchisi, qudadaghubilikshunas, 20 din artuq kitabning sahibi közge körüngen uyghur yazghuchisi, yarmuhemmed tahir tughluqning 10-Iyun küni késel sewebidin bu dunyadin menggülük xoshlashqanliqi, uyghur élidiki tor betlerde we radiomizda tarqitilghandin buyan, bu qayghuluq xewer uyghur élide zor tesir hem ghulghula qozghapla qalmay, chetellerdiki uyghur ziyaliy yazghuchiliri hem merhum ustazning oqughuchilirini chongqur qayghugha chömdürdi.

Programmimizni bashlashtin burun, wijdanliq qelem igisi merhum yarmuhemmed tahir tughluqni anglighuchilirimizgha qisqighine tonushturup ötimiz. Yarmuhemmed tahir tughluq 1958-Yili 12-Ayning 23-Küni atushning shoruq kentide tughulghan. 1983-Yili shinjang uniwérsitéti edebiyat fakultétini püttürüp, qeshqer pédagogika institutida oqutquchiliq qilghan. 1997-Yili mektepning rehberliri teripidin oqughuchilargha milletchilik, milliy bölgünchilik idiyisini singdürdi, dégen bohtanlargha uchrighandin kéyin, istépa bérip, erkin tetqiqat bilen shughullanghan. U hayatining axirighiche, «oghlum aldinggha qara», «uyghurlarda perzent terbiyisi», «qaide yosunlar», «hayat we muweppeqiyet», «hayat bosughida» we «bowam shundaq ögetken» namliq yürüshlük kitabliri bolup, pelsepiwiyiliki yuqiri bolghan 20 din artuq jamaetke tonushluq kitabliri bar. Bolupmu merhumning qudadghubilikshunasliqtiki töhpisini alahide tilgha élishqa toghra kélidu. U yene «qotadghubilik» ni romanlashturup ishlep oqurmenlerge sunghan idi.

Yéqinqi yillarda merhum jiger raki késilige giriptar bolghan bolup, xotende dawalinish jeryanida 10-Iyun küni 53 yéshida bu dunyadin widalashti. Uning wapati uyghurlar üchün uyghur qelemkeshliri üchün, uyghur edebiyat tetqiqat sahesi üchün chong bir yoqitish. Uyghur tor betliride uning wapatigha atap mexsus eslime we mersiyiler élan qilinmaqta, yene uning hayat chéghida uchrighan azab oqubetliri heqsizliqliri kishilerde ghulghula hem chong tesir qozghidi.

Yarmuhemmed tahirning hayatidin xewerdar kishilerning inkasigha qarighanda merhumning jiger raki késili bilen aghrighanliqi, dawalinish üchün bir qanche yüz ming yüen kétidighanliqi heqqidiki xewer jemiyetke taralghandin kéyin, uni bilidighan sadiq oqurmenliri, uni hörmet qilidighan uyghur jamaiti arisida uning dawalinishigha atap iane toplash pikri bolghan. Emma merhum «men iane qobul qilmaymen, dawalinish toghra kelse, peqet emgek méwilirimning heqqige dawalinimen» dep ret qilghan iken. Uni söyidighan xelq merhumning bu arzusigha layiq halda uning kitablirini sétiwélish paaliyiti uyushturush amalini oylap tépip, yarmuhemmed tahirning kitablirini sétish paaliyiti uyushturghan emma bumu hökümet dairilirining, bezi aktiplarning tosqunluqigha uchrighan. Buning tepsilatini bu xil kitab sétish paaliyitige qatnashqan, ismini ashkarilashni xalimighan, özini merhumning sadiq oqurmini, dep tonushturghan bir yash bayan qilip berdi.

Alimni qedirleshni bilgen uyghurlar merhumning töhpilirini, uning ésil pezilitini menggü esleydu. Uning kitablirini qedirlep saqlaydu elwette. Xelqara qelemkeshler uyghur merkizi reisi qeyser ozhun ependi yarmuhemmedke xelqaradiki pütkül uyghur qelemkeshler namidin chongqur teziye bildürüsh bilen teng merhumni «ustaz yarmuhemmed heqiqiy yazghuchilargha xas millitige bolghan burch tuyghusi, pak wijdani, adimiylik ésil peziletliri bilen bizge heqiqeten bayraqdar idi» dep eslidi.

Merhum yarmuhemmed tahir tughluq wapati heqqidiki mezkur programmimizda asasliq merhumning hayati we emgek méwiliri heqqide toxtalduq. Kélerki programmimizda uning chetellerdiki oqughuchiliri we sepdashliridin uning yétük pishqan bir pédagog, iradilik we jasaretlik, wijdanliq bir uyghur oghlani ikenliki hemde eserlirining ilmiy qimmiti heqqidiki bahalar heqqide teyyarlanghan programmimizni diqqitinglargha sunimiz.

Copyright © 1998-2011 Radio Free Asia. All rights reserved.

 

http://www.rfa.org/uyghur/programmilar/sohbet-inkaslar/yarmuhemmed-tahir-06132012171909.html?encoding=latin