Siyasiy Mehbus Kérem Abduwelining Jaza Mudditi Néme Üchün Axirlashmaydu? (2)

Muxbirimiz Shöhret Hoshur
2012-08-30

Namaz oqughanliqi we achliq élan qilghanliqi seweblik jaza mudditini 12 yildin 24 yilgha uzartish, bügünki dunyaning sot sehniliride az uchrishi we belkim uchrimasliqi mumkin.

RFA/Arslan

Abdukérim abduwelining yash waqtida tartilghan resim. (Waqti we orni éniq emes)

Undaqta, xitayning kérem abduwelini bu qeder éghiz jazalishining heqiqiy sewebi néme? öch élishmu? bir döletning bir shexste öch-Adawiti bolushi mumkinmu? undaqta, xitay döliti uyghur millitidin üch éliwatamdu? iqtisadi jehettin qed kötürgen bir döletning, öz hakimiyiti astidiki bir millette néme öch-Adawetliri bolsun? yaki xitay döliti kérem abduwelidin qorquwatamdu, bu qorqush uyghur millitidinmu?

kerem-abduweli-hokum-385.jpg
Xitay dairilirining kerem abduweli toghrisida chüshürgen sot hökümi.

 

Biz yuqiriqi soallargha jawab tépish üchün kérem abduwélining eyni yillardiki dosti, sawaqdishi we sepdishi bolghan, eyni waqitta xitay türmiside 12 yil yétip chiqqan, nöwette türkiyide yashawatqan uyghur paaliyetchisi abduleziz ependini ziyaret qilduq.

Abduleziz ependining bayan qilishiche, xitay türmiside namazning cheklinishi omumyüzlük ehwal, emma uninggha bérilidighan jaza tenqid qilish, qara kamirigha solash qatarliqlardur؛ bek éghir jaza bérilgende, jaza mudditini birqanche 10 kün uzartishi mumkin emma, aylap-Yillap jaza mudditini uzartidighan ehwal yoq. Abduleziz ependining bildürüshiche, siyasiy mehbuslarning hemmisi dégüdek namazni tashlimaydu. Peqet yoshurunche oquydu, buni xitay gundipaylirimu bilidu. Shunga kérem abduwélining uzartma sot hökümidiki uni namaz oqushni toxtatmidi dégini uzartishning heqiqiy sewebi emes.

Mezkur sot hökümide, achliq élan qilish, türmining qaidisini yadlimasliq qatarliqlarmu jinayi pakit sanalghan. Abduleziz ependi bu heqte toxtilip, bundaq ehwallarningmu türmide dawamliq yüz bérip turidighanliqini, bularning héchqachan 12 yilliq uzartishqa seweb bolalmaydighanliqini bayan qildi. Uning bildürüshiche, xitayning endishe qiliwatqini, kérem abduwélining xelq ichidiki nopuzi. Kérem abduweli özining oqughuchiliq mezgilide we diniy, milliy telim terbiye élip bériwatqan paaliyetchi mezgilide bolsun, chongqur diniy melumati, exlaqiy jehettiki sapliqi, kélishken teqi-Turqi, bolupmu siyasiy, ijtimaiy mesililerdiki heqqaniyetchiliki bilen el-Jamaet ichide hörmet tapqan. U teblighliride, heqqaniyette ching turush, zulumgha bash egmeslikni eng muhim ibadetler dep körsetken. Uning bu idiyisini, uning yüzligen sawaqdashliri uyghur élining herqaysi jaylirida teshwiq qilghan.

Sot hökümidin melum bolushiche, kérem abduweli, sherqi türkistan islam islahatchilar partiyisining qurghuchiliridin biri. Abduleziz ependi, kérem abduwéli bashchiliqida qurulghan sherqi türkistan islam islahatchilar partiyisining nizamname we chaqiriqlirining shuningdin kéyinki milliy qarshiliq heriketliride qozghatquch rol oynighanliqini, bu rolning hélimu dawam qiliwatqanliqini ilgiri sürdi. Abduleziz ependi, xitayning kérem abduwelidin endishe qilishining sewebini del mushu nuqtida dep körsitidu. U, xitayning özige kélidighan tehditni kérem abduwélining tesiridin, sherqi türkistan islam partiyisining chaqiriqliridin, sherqi türkistan xelqining milliy iradisidin körmestin, belki özining ijraatliridin, rayonda yürgüzüwatqan qirghinchiliq siyasitidin körüshi kéreklikini otturigha qoydi.

Yuqirida mehbus kérem abduwélining jaza mudditining néme üchün axirlashmaywatqanliqi heqqide, uning sepdishi abduleziz ependining qarashlirini diqqitinglargha sunduq.

Abduleziz ependining bu heqtiki qarashlirining tepsilatini yuqiriqi ulinishtiki awaz xatirisidin anglighaysiler.

Copyright © 1998-2011 Radio Free Asia. All rights reserved.

Advertisements

PEKİN YÖNETİMİNİ DİYALOG VE HOŞGÖRÜYE DAVET EDİYORUZ

Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti  Basın Açıklaması :

PEKİN YÖNETİMİNİ DİYALOG VE HOŞGÖRÜYE DAVET EDİYORUZ

1949’dan bu yana Çin Halk Cumhuriyeti’nin yönetimi altında bulunan Doğu Türkistan’da Müslümanlara yönelik kısıtlama, yasak ve baskılar son yıllarda vahim boyutlara ulaşmıştır. Çin Komünist Partisi’nce “İslam kimliği, ulusal birliği tehdit unsuru” olarak algılanmakta ve İbadet Yerleri” ise bu tehdidin “potansiyel odak noktası” olarak görülmektedir. Özellikle 5 Temmuz 2009 Urumçi hadiseleri sonrası “insanların sağlığını bozan faktör olduğu” gibi komik gerekçelerle Müslümanlığın etkisiz hale getirilmesi için yoğun çaba sarf edilmekte, halkmızın dini faaliyetlerini özgürce yapmaları engellenmeye çalışılmaktadır.

–Bölgeden gelen haberlere göre, özellikle kırsal kesimlerde halka çeşitli tehditlerle “evde dini içerikli eşyalar, kitap ve cd.ler bulundurmayacağı” belirtilen taahhütnamelerin imzalatıldığı; taahhütnameyi aykırı davrananların cezalandırıldıkları, taahhütnameyi kabul etmeyenlerin ise fişlendikleri; Hoten, Yarkent ve Kaşgar şehirlerinde birçok camiinin özellikle Cuma günleri ibadete kapatıldığı; öğrencilerin ve işçilerin Cuma namazına gitmelerini önlemek için namaz saatinde işyeri ve okullarda zorunlu olarak tutuldukları öğrenilmiştir.

–Her ne kadar Çin Anayasası ve Özerklik Yasaları’nda “dini özgürlüklerin güvence altına alındığı” ifade ediliyorsa da, uygulamada “dini inanışlar yasadışı faaliyetler” olarak nitelendirildiği bölgede İslam ülkelerine şirin görünmek amacıyla açılmış olan çok az sayıdaki dini okullarda, islami bilgilerden ziyade Marksizm, Leninizm fikirlerinin ders olarak okutulduğu, buralardan yetişen “imamlar”ın görevlendirildikleri camilerde parti ve rejim propagandası yapmaya zorlandıkları gelen haberler arasındadır.

Bu gerçekler ışığında “Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti”; olarak başta Türkiye, Suudi Arabistan, İran, Mısır ve Pakistan gibi ülkeler olmak üzere hür dünyadaki İslami kuruluşlarını Doğu Türkistan’daki dini baskıların azaltıması noktasında yaptırım uygulamaya; dini faaliyetleri yerinde görmeye, özellikle dini bayramlarda, Kadir gecesi, Kandil ve Ramazan günleri gibi önemli dini günlerde bölgeye din adamları göndermek suretiyle dini faaliyetlere katkıda bulunmaya davet ediyoruz.

Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti olarak; Pekin yönetimini ve Özerk Yönetim sorumlularını, Çin Anayasası’nda da koruma altına alınan insanların ibadet ve inanç özgürlüklerine saygı göstermeye, Müslümanların huzur içinde ibadetlerini yerine getirmelerine imkan sağlamaya davet ediyoruz. Bu vesileyle harap halindeki tarihi camileri restore ederek ibadete açmaya, yıkılan camilerin yerine ihtiyaca göre yeni camileri yapmaya ya da bağış yoluyla yapılmasına izin vermeye; namaz kılmak, oruç tutmak, Kur’an okumak, Kur’an dinlemek gibi aslında dinin temel kuralları olan normal dini faaliyetlerin yapılmasının güvence altına alınmasını, normal dini vecibelerini yerine getirirken tutuklananların serbest bırakılmasını talep ediyoruz.

Diyanet İşleri Başkanlığı Doğu Türkistan
Müslümanlarına Yanında Olmalı

Bu münasebetle kamuoyunun dikkatini çekmek isteriz ki, “2012 Çin Yılı” etkinlikleri çerçevesinde Diyanet İşleri Başkanlığı’nın davetlisi olarak Türkiye’de bulunan Doğu Türkistanlı ve Çinli Müslüman din adamlarının hepsi; Marksizm, Leninizm eğitimi almış kişiler olup, Çin Komünist Partisi mensubudurlar. Onların görevi; komünizme hizmet etmek ve dini faaliyetleri “pasif halde kontrol altında” tutarak gelişmesini önlemektir.

Diyanet İşleri Başkanlığı’nın desteğiyle Türkiye’de düzenlenecek olan etkinliklerde amaç; Çin’de herşeyin gül-gülistanlık olduğu propagandası yapmaktır. Diyanet İşleri Başkanı Sayın Görmez’in girişimlerinin samimi olduğuna inanmak istiyoruz. Ancak Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Pekin yönetimi ile son bir yıldır sürdürdüğü çalışmalar esnasında Türkiye’deki Doğu Türkistanlı kişi ve kuruluşların fikrini alma çabası içinde olmaması düşündürücüdür. Buna rağmen Diyanet İşleri Başkanlık makamını zor durumda bırakmamak için İstanbul’daki Doğu Türkistan kuruluşlarının protesto gösterisinden vazgeçmiş olması istikrar adına, barış adına iyi niyetli bir adım olarak görülmelidir.

Bu noktada sayın Görmez’in samimiyetine sığınarak, 1992 yılından bu yana İslam’ı yaşadığı için, İslam’ı anlattığı için 3 Nolu Urümçi Hapishanesi’nde tutuklu bulunan, 2003 yılından bu yana ise haksız yere özgürlüğü kısıtlanan Kerem ABDÜLVELİ hocanın serbest bırakılması hususunda ciddi girişimde bulunmasını arzu ediyoruz. Kerem Abdülveli’nin tutuklu bulunduğu hapishanede ziyaret etmemize izin verilmesi ve dini ve insani ihtiyaçların karşılanması noktasında yapacağımız girişimler için yerel yönetime talimat verilmesi hususlarında Pekin Yönetiminin göstereceği kolaylıklar, şüphesiz hem İslam ülkeleri nezdinde hem de insan hakları kuruluşları nezdinde prestij kazandıracaktır.

Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti 

31.08.2012-İstanbul

Siyasiy Mehbus Kérem Abduwelining Jaza Mudditi Néme Üchün Axirlashmaydu? (1)

Siyasiy Mehbus Kérem Abduwelining Jaza Mudditi Néme Üchün Axirlashmaydu? (1)

Muxbirimiz shöhret hoshur
2012-08-24

Meshhur diniy zat kérem abduweli, 1980-Yillarning axiri we 1990-Yillarning bashlirida uyghur élide élip barghan milliy ang we diniy étiqad telim terbiyisi seweblik eksilinqilabchi dep eyiblinip, 1991-Yili qolgha élinghan.

RFA/Shohret Hoshur

Xitay dairilirining kerem abduweli toghrisida chüshürgen sot hökümi.

U 1993-Yili sotlinip 12 yilliq késilgen. Shu qétimqi hökümde, uning jaza mudditi 2002-Yili 11-Ayning 16-Küni axirlishidu, dep békitilgen. 12 Yilni teqezzaliq bilen toldurghan ailisi mudditi toshqan küni türmige barghinida, uning jaza mudditining 3 yil uzartilghanliqi uqturulghan. Bu üch yil toshqanda yene 3 yil uzartilghanliqi bildürülgen. Netijide jemiy 4 qétim uzartilip, jaza mudditi 2014-Yili 6-Ayning 30-Künige qeder békitilgen. Nöwette kérem abduweli aptonom rayonluq 3-Türmide jaza mudditini ötimekte. Undaqta, kérem abduwelining jaza mudditi néme üchün tügimeydu?

Melum bolushiche, kérem abduweli üstidin 2002-Yili, 2005-Yili, 2008-Yili we 2009-Yili bolup, türmide jemiy 4 qétim sot échilghan. Türme dairiliri aldinqi 3 qétimliq sotning hökümnamisini mehkumning ailisige bermigen؛ peqet 4‏-Qétimliq sotning höküminila ailisige bergen. 4-Qétimliq sot, ürümchi shehiri yéngisheher rayonluq sot mehkimisi teripidin échilghan. Hökümnamide bayan qilinishiche, kérem abduweli türmide tekrar jinayet ötküzgen. Ötküzgen jinayitining nami «türmining nazaret qilip bashqurush tüzümini buzush», hökümnamide körsitilgen jinayet pakitliri bolsa, namaz oqush, narazi bolghanda achliq élan qilish, jinayetchilerning 38 maddiliq heriket ölchimini yadlashni ret qilish, xitay jinayetchilerdin békitilgen nazaretchige boysunmasliq. Sot küni kérem abduwelining atalmish jinayetliri üchün guwahliqtin ötkenler bolsa, türmide jaza mudditini ötewatqan 5 neper xitay jinayetchi bolup, ular xen chyang, lyu shawlin, li tyenbaw, wang chaw, du shyenfa, yü yachi qatarliqlar. Hökümnamide bayan qilinishiche, ismi atalghan xitay jinayetchiler, kérem abduwelige nazaretchi qilip békitilgen. Kérem abduweli sot küni pikir bayan qilishni ret qilghan.

Mehkumning aile-Tawabiatlirining bildürüshiche, kérem abduweli achliq élan qilghandin kéyin, türme dairiliri uning ailisidikilerni chaqirtip, kérem abduwelige terbiye bérishni, yeni uni namazni terk qilishqa we achliq élan qilishni toxtitishqa köndürüshini telep qilghan. Mehkumning ailisidikiler türme dairilirining bu telipini ret qilghan.

Kérem abduweli rastinila türmining tüzümige boysunmighanliqi üchün hazirghiche jaza chékiwatamdu we yaki xitay dairiliri uning türmidin chiqishini xalimighini üchün, uninggha qobul qilghini bolmaydighan shert we teleplerni qoyuwatamdu? bir diniy zattin namazni terk qilishni telep qilish, uni qamaqxanida menggü tutup turushning bahanisimu-Emesmu? uyghur siyasiy mehbusqa xitay ijtimaiy jinayetchini nazaretchi qilip békitish, mezkur mehbusni isyangha mejburlashmu-Emesmu?

Uyghur közetküchilerning bu heqtiki qarashlirini programmimizning kéyinki qismida diqqitinglargha sunimiz.

Copyright © 1998-2011 Radio Free Asia. All rights reserved.

 

http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/kerem-abduweli-08232012154652.html/story_main?encoding=latin

Türmide 9 Ay Achliq Élan Qilghan Mehbus Kérem Abduwelining Salametlik Ehwali Aile – Tawabatini Endishige Salmaqta

Muxbirimiz Shöhret Hoshur
2012-08-17

1993 – Yili eksilinqilawiy teshkilat qurush bilen eyiblinip 12 yilliq qamaqqa höküm qilinghan meshhur diniy zat kérem abduweli jaza mudditi toshqandin kéyin yene 3 yilliqtin arqa – Arqidin 4 qétim jaza mudditi uzartilghan.

RFA/ArslanAbdukérim Abduwelining yash waqtida tartilghan resim.

Xitayning bu qilmishigha narazi bolghan kérem abduweli bultur 9 – Ayning 24 – Küni achliq élan qilghan. Kérem abduwelining aile – Tawabatlirining radiomizgha bildürüshiche, kérem abduweli achliq élan qilishni bu yil 6 – Aygha qeder jemiy 9 ay dawam qilghan؛ xitay dairiliri uni okul arqiliq tomuridin ozuqlandurup hayatini saqlap kelgen؛ ailisi uni axirqi qétim ziyaret qilghanda, kérem abduweli oruqlap bir tére – Bir ustixan halitige chüshüp qalghan. Nöwette, kérem abduwelining salametlik ehwalidin jiddiy endishige chüshken aile – Tawabati uning hayati bixeterlikige köngöl bölüsh üchün xelqara jamaettin yardem telep qilmaqta.Achliq élan qilish adette qanun döletliride hökümetke naraziliq bildürüshning eng téz, eng ünümlük shekli. Tarixiy matériyallarda körsitilishiche, achliq élan qilish sheklidiki qarshliq eng deslep miladidin ilgiriki 4 – Esirde irlandiyide yüz bergen. 19 – We 20 – Esirlerde engiliye mustemlikichilikige qarshi heriketlerde köp qétim qollinilghan. Bolupmu hindistanning musteqilliq kürishi mezgilde eng tesirlik tedbir süpitide qollinilghan. Shunche yillardin bériqi achliq élan heriketliride adette 52 kün bilen 74 kün arisigha kelgende hayatidin ayrilish aqiwiti körülgen. Peqet hindistanliq baghat sing 1929 – Yilidiki achliq élan qilish qarshliqini 116 kün dawamlashturup rékort yaratqan. Igiligen melumatlirimizdin qarighanda, kérem abduwelining achliq élan qilish qarshliiqi 9 ay yeni 270 kün dawam qilghan. Achliq élan qilish 40 künge yetkende, xitay dairiliri uning inisini körüshüshke dewet qilghan؛ 198 künge yetkende, anisining körüshüshige yol qoyghan. 270 Künge yetkende kérem abduweli namelum seweb bilen achliq élan qilishni toxtatqan. Uning achliq élan qilishni bu qeder uzun dawamlashturalishigha, xitay dairilirining okul arqiliq uni tomuridin mejburiy ozuqlandurushi seweb bolghan.

Hörmetlik radio anglighuchilar, kérem abduweli dunyaning eng diktator hakimiyetliridin birige dunyaning eng qobul qilinarliq, eng tinchliqchi qarshliq heriketliridin birini qollanghan. Elwette bu uning ixtiyari tallishi emes, belki eng axirqi charisi süpitide insaniy ghorurini namayen qilishi. Kérem abduweli özining insaniy ghorurini namayen qilish üchün éghir bedel töligen yeni jismaniy maghduridin asasen dégüdek ayrilghan؛ u yenimu éghir bedel tölesh xewpide yashimaqta. Shuning üchün kérem abduwelining ailisi, cheteldiki uyghur teshkilatlirini we xelqara jamaetni kérem abduwelining hayatiy bixeterliki üchün heriket qilishqa chaqirmaqta.

Copyright © 1998-2011 Radio Free Asia. All rights reserved.

http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/kerem-abduweli-08172012211502.html/story_main?encoding=latin

Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti BASIN AÇIKLAMASI

Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti Başkanı İsmail CENGİZ; yayınladığı bildiri ile, Ramazan ayında getirilen yasak ve kısıtlamalardan dolayı Pekin Yönetimini ve bölgesel yöneticileri İslam’a saygı göstermeye davet etti:

Özerk Bölge Hükümet Sözcüsü Hu Hen Min’e Cevap:
“Dini İbadet, Sağlıklı ve Huzurlu Yaşamın bir Parçasıdır”
PEKİN YÖNETİMİ İSLAMA SAYGI GÖSTERMELİDİR
Müslümanlar için kutsal ay olan mübarek Ramazan ayında Pekin yönetiminin Doğu Türkistan’daki Müslüman Türkler’e yönelik uygulanan oruç ve ibadet kısıtlaması, hem inanç hak ve hürriyetlerine aykırıdır hem de özerklik yasasında belirtilen insani hakların çiğnenmesidir. Özellikle çalışan kesime, memur ve öğrencilere yönelik getirildiği anlaşılan “dini yasaklamalar”ın keyfi olduğu, kraldan kralcı kesilen bazı yerel yöneticilerin insafına terk edildiği görülmektedir.

Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti olarak Pekin yönetimini ve Özerk Yönetim sorumlularını, Çin Anayasası’nda da koruma altına alınan insanların ibadet ve inanç özgürlüklerine saygı göstermeye, İslam dünyası için önemli olan Ramazan ayında Müslümanların huzur içinde ibadetlerini yerine getirmelerine imkan sağlamaya davet ediyoruz. Bu çerçevede insanların birbirlerini ziyaret etmesi, Kur’an okunması, iftar davetleri verilmesi, iftar davetlerine iştirak ile muhtaçlara ayni ve nakdi yardım yapılması gibi hususlarda Pekin Yönetimi’nin göstereceği kolaylıklar, hür dünyada insani açıdan takdir edilecektir. Aynı zamanda kapatılan camilerin gerekli önlemlerin alınarak ibadete açılması ve gerekli kolaylıkların gösterilmesi, halkın yönetime düşman olmasını önleyeceği unutulmamalıdır. Bu çerçevede Artuş Merkez Camisi gibi kapatılan camiler bir an önce restore edilerek ibadete açılmalı, restorasyonun uzun sürmesi durumunda artan nüfus da göz önünde bulundurularak yeni camilerin açılmasına gerekli maddi ve manevi destek sağlanmalıdır. Resmi izin verildiği takdirde ihtiyaç hissedilen ibadet merkezleri toplanacak bağışlarla halkımız tarafından yapılabilecektir.

Yeni Çin Haber Ajansı’na verdiği beyanatla bölge halkının sağlığını düşündüğünü kaydeden Doğu Türkistan Özerk Bölge Hükümeti Sözcüsü Hu Hen Min’e dini ibadetin aynı zamanda sağlıklı ve huzurlu yaşamın bir parçası olduğunu hatırlatıyoruz. Bu vesileyle Sürgündeki Doğu Türkistan Hükümeti olarak Pekin ve Bölge Yönetimini bölgenin en büyük camisi olan Kaşgar’da Eyitgah Camii önünde bayram kutlamalarına hep birlikte katılarak barışa ve sevgiye katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Hatta böyle bir organizasyon gerçekleştiği takdirde değerli insan, Türkiye Diyanet İşleri Başkanı sayın Görmez’in de bayram namazı kıldırmasının bölgenin huzur ve istikrarına önemli katkılar sağlayacağı hususu Pekin Yöneticileri ve Bölgesel Hükümet tarafından değerlendirilmelidir.

Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti Enformasyon Bölümü

09.08.2012

http://www.doguturkistanhukumeti.org