Abdulla Alim Türkistani Mukapatqa Érishti

Ixtiyariy muxbirimiz Ömerjan
2013-09-27
abdulla-alim-fransiye-musulman-yighin.JPG

Seudi erebistanidin kelgen doktor abdulla alim uyghurlar heqqide nutuq sözlimekte, 2013-Yil 31-Mart, parizh

RFA/Qutlan
Abdulla alim türkistani seudi erebistanidiki uyghurlar ichide wetenperwerliki bilen tonulghinidek, erebler ichidimu özining yuqiri bilimi we qolgha keltürgen netijiliri bilen tonulghan shexslerning biri.Abdulla alimning ata – Anisi uyghur élining xoten wilayitidin kelgenlerdin bolup, abdulla alim özi seudi erebistanining jidde shehiride tughulghan we shu sheherde chong bolghan. Abdulla alim seudi erebistanining jidde sheherlik pochta – Télégraf idariside bölüm bashliqi bolup yigirme yildin köprek waqit ishligenning sirtida, mehsulat we ish – Paaliyetlerning süpet derijisini kötürüsh programmisi boyiche xelqaraliq diplomgha érishken bolup, her qandaq jayda léksiye sözleshke rouxset qilinghan mexsus kénishkisi bar. Hazir u seudi erebistani we ereb qoltuqi döletliri ichide teklip bilen lékseiye sözlesh bilen meshghul bolmaqta. Uning sözleydighan léksiyesi qandaq qilghanda, ishni telepke layiq, süpetlik qilghili bolidu we qandaq qilghanda ishchi – Xizmetchilerning bilim sapasini östürgili bolidu, dégen mawzularda bolmaqta. Ötken hepte 18 – Sintebir küni ustaz abdulla alim seudi erebistanining taif shehirige qarashliq bir rayondiki quran yadlitish jemiyitide ereblerge léksiye sözlep bergen bolup, ularning zor alqishigha érishken we mexsus mukapatqa nail bolghan.

Abdulkerim hajim bilen söhbet

Ustaz abdulla alimning nöwettiki léksiyesini sözlesh sepiride birge hemrah bolghan abdukerim hajim töwendikilerni sözlep berdi: « melumki muhendis abdulla alim seudi erebistanida tughulghan bolsimu, özining sherqiy türkistanliq ikenlikidin pexirlinidighan, öz ana wetinini unutmighan uyghurladin biri, hem u seudi erebistan tewesidimu özining bilimi we nutuqi bilen tonulghan kishidur. 9 – Ayning 18 – Küni taif shehirining wadi ley nahiyisi dégen jayda quran kerim yadlitish omumiy jemiyitining mexsus murasimida léksiye sözlidi. U léksiyesini kadirlarning sewiyesini qandaq östürüsh we ishning süpitini qandaq östürüsh dégen mawzularda sözlep berdi. Léksiye anglighuchilarmu nahayiti memnun halda köngül qoyup anglidi, axirida abdulla alimgha mexsus mukapat teqdim qildi. Uning sözining asasiy nuqtisi quran kerim yadlitish omumiy jemiyitini qandaq qilghanda 21 – Esirge munasip halda tereqqiy qildurghili bolidighanliqi we qandaq qilghanda ishchi – Xizmetchilerning sewiyesini ashurghili bolidighanliqi heqqide boldi.»

Proféssor Nakajima : Uyghurlar Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti Qurushni Untup Qalmidi

Ixtiyariy muxbirimiz Qutluq
2013-09-27
prof-nakajima-305.png

Proféssor nakajima

Public Domain
Yaponiyelik xelqara munasiwetler proféssori nakajimaning «junggo dégen néme?», « dölet qurulghandin kéyinki kölengge arqisidiki heqiqet» serlewhilik kitabi yéqinda yaponiye p h p neshriyati teripidin neshr qilinghan.Proféssor nakajima yaponiyede tonulghan xelqara munasiwetler tetqiqatchisi bolup, u, ilgiri tokyo chetel tili uniwérsitétining mudiri bolghan.

Nakajima xitay döliti tetqiqatigha ait köpligen eserlerni yazghan bolup, uning wekil xaraktérlik esiridin «junggo», « junggo we yaponiye munasiwiti» qatarliq kitabliri meshhurdur.

Aptorning bu qétim neshr qilinghan mezkur kitabi yette babtin terkip tapqan. Birinchi babida xitay kompartiyisining barliqqa kélishi we uning rawajilinishi üstide tarixi nuqtidin tehlil élip bérilghan. Ikkinchi babida maw zédungning qandaq qilip dölet qurghanliqi heqqide toxtalghan. Üchinchi babida medeniyet zor inqilabining kélip chéqishi, jeryani toghrisida toxtalghan. Tötinchi babida déng shawpingning xitayda élip barghan islahati we uning tesiri heqqide öz qarashliri bayan qilghan. Beshinchi babida bolsa seddichin sépiligha oxshash xitayning mustehkem iqtisadiy belwagh hasil qilish üchün izdiniwatqanliqi heqqide neziriyiwiy jehettin analiz élip barghan. Altinchi babida xitayning tehditi yeni herbiy jehettin küchiyishining sewebi üstide toxtalghan. Yettinchi babida xitayning yaponiye bilen bolghan diplomatik munasiwiti heqqide mulahize qilinghan. Kitabning eng axirqi qoshumche babida bolsa xitayning, birleshme hökümet qurushi yeni fédératsiyon tüzümi sheklidiki dölet tüzümini yürgüzgende özining hazirqi xitay tupriqini saqlap qilish imkaniyitining barliqini, xitaydiki uyghur, tibet qatarliq milletlerning öz musteqilliqini qolgha keltürüsh yolida élip bériwatqan küreshliri bayan qilinish bilen birge, mongghul xelqiningmu xitaydin bölünüp chéqip kétish arzusida türlük heriketlerni élip bériwatqanliqi bayan qilinghan.

Proféssor nakajima kitabining axirqi babidiki qoshumche babining «türkiy xelqlerning yéngi heriket nishani»mawzuluq paragrapida mexsus uyghurlar heqqide toxtilip bu heqte mundaq bayan qilghan:«xitaydiki eng chong mesile shinjang uyghur aptonom rayonida yashawatqan türkiy xelqlerdin bolghan uyghurlarning mesilisidur. Uyghurlar uzun tarixgha ige, öz tarixida sherqiy türkistan jumhuriyitini qurghan xelqlerdur. Shinjanggha hökümranliq qilghan shéng shisey ikkinchi dunya urushidiki weziyettin paydilinip uyghurlarning sherqiy türkistan jumhuriyitini sowét ittipaqi bilen birliship weyran qilghan.1958 – Yili 6 – Ayda uyghurlar keng kölemlik halda xitay hökümitige qarshi qozghilip, sherqiy türkistan jumhuriyitini qurushni arzu qilghan bolsimu, emma shu qétimqi qarshiliq bildürüsh herikitige qatnashqan uyghurlar «yerlik milletchi», «bölgünchi» dégendek siyasiy qalpaqlar kiygüzülüp, köpligen uyghurlar qattiq basturulghan. Xitay hökümiti ichide küchi tolimu kichik bolghan uyghurlar, özlirining sherqiy türkistan jumhuriyitini qurushni untup qalghini yoq,ular 1990 – Yili 4 – Ayda tunji qétim shinjang uyghur aptonom rayon rayonining barin yézisida qoralliq qozghilip chéqip hökümetke qarshiliq bildürgen. Kölimi anche chong bolmighan bu qozghilangmu xitay hökümiti teripidin basturulghan. Bu yerde bir nuqtigha diqqet qilishqa erziyduki, barinda qozghilang yüz bergende «shinjang géziti» de hökümetke qarshi qoralliq qozghilangchilarning meqsiti bolsa «sherqiy türkistan jumhuriyitini qayta qurush» déyilgen.

Proféssor nakajimaning oqurmenliridin biri bolghan yamaguchi aptorning uyghurlar heqqidiki qarshi üstide toxtilip mundaq dédi:

– Nakajima xitaydiki uyghur mesilisini obdan chüshinidighanlardin biri. Uning qarishiche, xitay döliti birleshme hökümet yeni fédératsiyon sheklide hakimiyet qurmisa, öz kontrolluqidiki uyghur, tibet qatarliq milletlerning musteqilliq kürishi toxtimaydu. Men uning pikirge tamamen qoshulimen.

Aptor mezkur paragrapta xitay hökümitining daim dégüdek uyghur élidiki uyghurlarning xitay hökümitige qarshi élip bériliwatqan milliy heriketlirini yoshurup kéliwatqanliqini, emma uyghur élida uyghurlarning musteqilliq arzusi ichide élip bériliwatqan heriketlerning yéqindila emes, belki xéli burunla bashlanghanliqini bayan qilip, bu heqte mundaq toxtalghan.

1989 – Yili tenenmén weqesi yüz bérishtin ilgiri ürümchide xitay hökümitige qarshi chong tiptiki namayish yüz bergen idi. 1991 – Yili 7 – Ayda chégra rayon qeshqerde qozghilang boldi. Qeshqer tarixta ottura asiyadiki türkiy xelqlerning yardimi bilen qeshqeriye döliti qurulghan jay idi.

Aptor uyghurlar toghrisidiki bu paragrapini mundaq axirlashturghan: shinjang uyghur aptonom rayonidiki emeldarlar aptonom rayondin ibaret chong qalpaq ichide özining sherqiy türkistan jumhuriyitini qurush üchün dawamliq heriket élip bériwatqan uyghurlarning mesilisini qandaq bir terep qilishni oylishiwatqandu?

Aptor mezkur paragrapida tibet we mongghul xelqiningmu xitaydin ayrilip chéqip musteqil dölet qurushni oyliwatqanliqini, tibetning rohaniy dahisi dalay lama dunyaning qollishini qolgha keltürüp, tibette aliy aptonomiye hökümiti qurushni arzu qilghan bolsimu, emma xitay hakimiyitining buninggha yol qoymighanliqini, tibetlerning bir qismining yenila tibetning musteqilliqini qolgha keltürüsh yolida izdiniwatqanliqinimu bayan qilghan.

Aptor ichki mongghuldiki mongghullar heqqide toxtilip mongghullarning musteqilliq arzusi bolsimu, emma tashqi mongghuldiki öz qérindashlirining héchqandaq yardimige érishelmigenlikini, xitay hökümitining mongghullarning til we medeniyitini tiz sürette assimiliyatsiye qilip bolghanliqini bildürgen shundaqla ichki mongghul yaylaqliridiki bir qisim mongghullarning yenila xitaygha qarshi heriketlerde boluwatqanliqini bayan qilghan.

Awaz ulinishidin tepsilatini anglang.

Dertmen Ana Patigül Ghulamning Musteqil Tetqiqatchi Ilham Tohtigha Amanet Sözliri

Muxbirimiz Shöhret Hoshur
2013-09-27
Imammemetning-Anisi-patigul-ghulam-305.jpg

Imammemet ailisidikilerning 15-Yili burun chüshken xatire süriti. Anisi patigül ghulam arqidiki retning ongdin birinchisi. Otturidikisi ghayib bolghan oghli imammemet éli (12 yash mezgili)

RFA/Shohret Hoshur
Ghayip oghlining iz – Dérikini élish üchün, uyghur jemiyiti we xelqara jamaettin izchil halda yardem telep qilip kéliwatqan dertmen ana patigül ghulam, bügün muxbirimiz bilen ötküzgen söhbitide nöwette béyjingda nezerbent astida tutup turuluwatqan musteqil tetqiqatchi ilham toxtigha minnetdarliq bildürdi.U minnetdarliq bayanida, ilham toxtining bu yil 7 – Ayda ghayiplar heqqide xitay hökümitige sunghan teklipnamisidin kéchikip bolsimu xewer tapqanliqini eskertip, uning mezlumning ahu – Zarini xitay we dunya jamaitige yetküzgenlikige teshekkür éytti. Patigul ghulam ilham toxtigha yetküzmekchi bolghan yürek sözlirini muxbirimizgha «bu méning amanet sözum» dep tapilidi. Töwende muxbirimiz shöhret hoshurning bu heqte teyyarlanghan programisini anglaysiler:

Muxbir: démek, ilham toxtining bayanatidin xewiringiz boptu – De wastilik halda?

Patigül: boldi, birsi dédi, imammemetni torgha chiqiriwétiptu dep, kim chiqiriptu désem, milletler uniwérsitétining bir proféssori dédi. Shundaq, chiqirishqa tégishlikti, xudayim chiqiriwatqandu, méning balam heq ish qilghan, heq gep qilidighanlar uni sürüshte qilidu dédim.

Muxbir: shundaq, bayanatta ghayiplardin 30 nechche kishining bir – Birlep isimliri tilgha élinip hökümetke bularning aqiwiti heqqide jawab bérish heqqide telep sundi.

Patigül: tizimlikning eng béshida imam balamni bar dep anglidim. Biraq, shu bayanatning özini oquyalmidim, tepsiliy némiler déyilgenlikini men uqmidim.

Muxbir: ilham toxtining u bayanatida «men uyghur millitining qénidin törelgen bir ziyaliy, bu dölet yétishtürgen bir tetqiqatchi, men bügün 5 – Iyuldin qépqalghan eng chong bir mesile heqqide teklipimni sunimen, bu mesile hel bolmay turup, shinjangda muqimliq bolmaydu, milletler ittipaqliqidin éghiz achqini bolmaydu» dédi.

Patigül: heq gepni deptu, biz déyelmeywatqan gepni deptu, biz bek zulum astida qalduq, 4 yil nazaret astida yashash bir ana üchün asan ish emesken.

Muxbir: bayanatta sizning ismingizmu bar. Misalen «patigul ghulam, qurbangüller béyjinggha qeder keldi, emma yerliktin adem kélip tutup ketti. Ular deslepki yili yerliktin jawab kütti, ikkinchi yili béyjinggha keldi, béyjingdinmu jawab chiqmighandin kéyin 3 – Yili ehwalini axbaratqa ashkarilidi, hazir bu ishni pütün dunya bilidu, bu ish hazir dölet mexpiyetliki emes, putun dunya bilidu, shunga jawab bérish kérek» dédi.

Patigül: toghra deptu, biz 2010 – Yilning axirida béyjinggha barduq, gépimizni héchkim anglimidi, eksinche bizni shinjang bensichugha soliwaldi, 5 kün yataqtin sirtqa chiqarmidi, axiri her birimizni 4 tin saqchi yalap élip ketti.

Muxbir: ilham bayanatida yene «ghayiplardin hazirghiche axbaratqa ashkarilanghini 30 nechche, emma jemiyette bu heqte qorqunchluq sanlar bar, eger shu 30 nechchini hésabqa alghandimu, mushunchilik kishining ghayip bolup kétishi bir dölet üchün kichik ish emes. Shunga hökumet aldi bilen bularning aqiwiti heqqide tézdin bayanat élan qilishi, aililerge tölem tölishi we ulardin epu sorishi, andin mesuliyiti barlarni jawabkarliqqa tartishi kérek» dédi.

Patigül: yürikimizdiki gepni qiptu, alla salametlik ata qilghay, téximu küchlük iman – Jasaret ata qilghay.

Muxbir: bayanatning axirida «burun bergen tekliplirim seweblik, köp qétim dölet amanliq saqchiliri teripidin «chay ichish»ke teklip qilindim, bu qétim ichidighan chéyim téximu achchiq bolushi mumkin؛ emma mushu charisizlarning awazini yetküzüsh üchün néme körsem meyli» dédi.

Patigül: alla öz panahida saqla, ilham toxtigha yetküzüp qoyung,«ah – Zarimizni yene yetküzsun, putun dunyagha yetküzsun, putun dunya bilsun yighimizni, bizge bek heqsizliq boliwatidu, biz bek zulum chékip kétip barimiz.»

Muxbir: ilham toxti dégen isimni anglap baqqanmidingiz?

Patigul: men ilham toxtini burunla bilimen, chünki men aile ayali bolsammu kitab oquymen, gézit körimen, radio anglaymen. U ademge nahayiti köp hörmitim bar. Béyjinggha barghan waqtimizda, milletler uniwirsitétigha bérip körüshmekchi idim, oqughuchilardin sürüshte qilip tapmaqchitim, saqchilar bizni soliwélip körüshtürmidi.

Muxbir: démek purset bolmidi?

Patigül: shundaq. Emise tapilaymen: yuqiriqi sözlirimni ilham toxtigha yetküzüp qoyung, bu méning amanet süzüm.»

Hörmetlik radio anglighuchilar, yuqirida dertmen ana patigül ghulamning béyjingdiki musteqil tetqiqatchi ilham toxtigha yetküzmekchi bolghan amanet sözlirini anglidinglar.

SHERQIY TÜRKISTAN SÜRGÜNDIKI HÖKÜMITINING BAYANATI

eastturkistanamblemi

 

ATALMISH ” 1 – OKTEBIR – DEWLET BAYRIMI ” _ XITAY FASHIST , QANXORLIRI UCHUN BAYRAM , MEZLUM SHERQIY TURKISTAN XELQI UCHUN MATEM – MUSIBET WE QAYGHU – HESRET KUNIDUR !

BUNINGDIN 64 YIL MUQEDDEM DIKTATOR STALIN WE JALLAT MAOLARNING YENG ICHIDIKI ” SIYASI SODISI ” BILEN 1945 – YILI , 8 – AYDA AY-YULTUZLUQ  KOK BAYRIGHINI KUTURUP , GHALIBANE YURUSH QILIWATQAN SHERQIY TURKISTAN MILLIY  AZATLIQ  ARMIYESI , URUMCHIGE 180 KM QALGHANDA MANAS DERYASI BOYIDA MEJBURIY TOXTUTULDI …


MAOCHILARNING QANLIQ  AYIGHI MUQEDDES  ZIMINIMIZGE TEGMEY TURUPLA , TAJAWUZCHILAR MOSKVA BILEN BEYJINNING PILANLISHI BILEN ,1949 – YILI  8 – AYNING 26 – KUNI DUNYADA AZ UCHRAYDIGHAN INTAYIN DEHSHETLIK , SUIQESTLIK ” AYROPILAN WAQIESI ” NI OYDURUP CHIQIRIP , SHERQIY TURKISTAN ISTIQLAL  JUMHURIYITINING REHBERLIRI : EXMETJAN QASIMI EPENDI, GINIRAL LITINANT ISHAQBEK EPENDI, GINIRAL MAYOR DALILQAN EPENDI…QATARLIQ REHBERLIRIMIZ PAJIELIK OLTURULDI .


1949- YILI  9 – AYNING AXIRI SHERQIY TURKISTANGHA ATALMISH XELQ  AZATLIQ  ARMIYESI BÉSIP KIRGENDIN KEYIN , XITAY HOKUMITI SHERQIY TURKISTAN XELQIGE  ATALMISH ” 1 – OKTEBIR – DEWLET BAYRIMI ” DIGENNI MEJBURI TANGDI ….


MANA BUGUN 64 YILDIN KIYIN SHERQIY TURKISTAN XELQI :
__ XITAY HOKUMITINING QANLIQ TERROR , IRQIY QIRGHICHILIGHI BILEN DEWLET REHBERLIRI , WETENPERWER ZIYALILAR , DINI OLIMA – ALIMLIRIMIZ NI ÖZ ICHIGE ALGHAN QEHRIMAN ISHCHI , DIHQANLAR WE MUNEWER  QIZ-YIGITLIRIMIZ BOLUP   ON MILIYONGHA YÉQIN  XELQIMIZDIN AYRILIP QALDUQ …


___ XITAY HOKUMITINING BULANG – TALANG SIYASTI BILEN SHERQIY TRKISTAN XELQI ULUGH ALLAH ATA QILGHAN , ATA – BOWILAR MIRASI – MUQEDDES HAKÉMIYITI WE DEWLITIDIN AYRILIP QALDI , BU ZIMINLARDA ERKIN YASHSH HOQOQI YOQ , BU ZIMINLARNING QIMMETLIK BAYLIQLIRI KELGUNDI , BASQUNCHI XITAYLARNING QOLIGHA CHUSHUP KETTI …


____ DINSIZ , IMANSIZ XITAY HOKUMITINING ZORAWANLIGHI BILEN UMUMI INSANLARGHA ORTAQ BOLGHAN MILLIY MAARIPIMIZDIN; DINI ITIQAD ERKINLIK IMIZDIN AYRILIP QALDUQ , MUNEWWER ZIYALILIRIMIZ CHETKE QÉQILDI; MILLIY MAARIPIMIZ ÉGHIR ZERBIGE UCHRAP; TIL-YÉZIQIMIZ CHEKLENDI  WE YOQUTUSH OBYÉKTI QILINDI…HEQIQI ALLAH YOLIDIN MANG’GHAN DINI ZATLIRIMIZ OLTURULDI , TURMILERGE TASHLANDI , DINI MEKTEPLER CHEKLENDI , YER ASTI DINI MEKTEPTE OQUGHINI UCHUN SEBI BALILIRIMIZ NEQ MEYDANLARDA ÉTIP TASHLINIWATIDU , MSJIDLERNING MIHRAPLIRIGHA HITAYLARNING KOMMUNIST QIZIL BAYRAQLIRI HEM ATALMISH „DAHI“LIRINING RESIMLIRI ISILIWATIDU …


_____ ALLAH BERGEN ANA TILDA TELIM-TERBIYE BÉRISH HOQUQIMIZ TARTIP ÉLINIP, BALILAR YASLILIRIDIN TARTIP , ALI MEKTEPLERGICHE XITAY TILI MA’ARIPIGHA MEJBURI ZORLANMAQTA , UYGHUR TILI MAARIPI YOQ QILINDI , WETEN , MILLET TARIXINI , EDEBIYATINI SOZLESH _ JINAYET BOLUP HÉSAPLANDI…


_____ SHERQIY TURKISTANDIKI ISH ORUNLIRI KUNIGE YUZMINGLAP ,
KÉLWATQAN ACHKOZ XITAY AQQUNLAR UCHUN TEYYAR , LÉKIN UYGHURLAR UCHUN YOQ , ZAWUT , FABRIKA , IDARILARGHA ” YERLIK XELIQLER ISHQA ÉLINMAYDU .” DEP , HETTA , OQTURUSHLAR CHIQIRIP QOYULGHAN . EMDI ” ISHINCHI EMGEK KUCHLIRI ” DEP , 15 YASHTIN 25 YASHQICHE BOLGHAN MILIYONDIN USHUQ OIZ-YIGITLIRIMIZNI MEJBURIY XITAY OLKILIRIGE EPKITILIP , XITAY OGHRI _ LUKCHEKLIRIGE YEM QILIP BIRILIWATIDU …


______ ” MILLI BOLGUNCHI , TERRORCHI , RADIKAL ISLAMCHI ” _ DEP BIZNING KÉLICHIGIMIZ BOLGHAN YASLIRIMIZNI UYGHUR BOLGHANLIGHI UCHUN DEHSHETLIK HALDA QIRIWATIDU … MUSTEQIL MENBE’ELERGE QARIGHQANDA , 2009 – YILI  5- IYULDIKI CHONG QETLIAMDA PEQET URUMCHIDILA 10.000 DIN USHUQ YASHLAR GHAYIP BOLGHAN … YIQINDA BOLGHAN HOTEN XAN’IRIQ , QESHQER , AQSU , GHULJA , URUMCHI , TURPAN – LUKCHUN QATARLIQ JAYLARDIKI QANLIQ WAQIELERDE YUZLEP UYGHURLAR NEQ MEYDANLARDA ÉTIP OLTURULDI , MINGLAP BIGUNAH JANLAR ZINDANLARGHA TASHLANDI …


_______ TIRISIGE PATMAY , QUTRAWATQAN BEYJING TERROR HOKUMITI YUQURIDA QILGHANLIRINI AZ DEP , BIZNING NECHCHE MING YILLARDIN BÉRI DAWAMLISHIP KÉLIWATQAN ORP _ ADET , MILLI KIMLIKIMIZGIMU TEJAWUZ QILIP , ERLIRIMIZNING SAQAL -BURUT QOYUSHI , AYALLIRIMIZNING MILLIYCHE YAGHLIQ  ARTIP YURUSHLIRINIMU ATALMISH ” 3 XIL QARA KUCHLER ” GE BAGHLAP , BIZNING INSANI HEQ _ HOQOQLIRIMIZNI QATTIQ  AYAQ- ASTI QILMAQTA …. ROSHENKI , BEYJING TERRORCHILIRI UYGHURLARNI ATALMISH ” JONGHUA ” DIGEN DASH QAZQANDA QAYNITIP , ” XUASHIA ” EWLATLIRIGHA AYLANDURMAQI … SHERQIY TURKISTAN XELQIGE MUSHUNDAQ ZULUM , QAYGHU – AZAPLARNI KELTURGEN ATALMISH – ” 1 – OKTEBIR ” QANDAQ QILIP SHERQIY TURKISTAN XELQINING DEWLET BAYRAM KUNI BOLSUN ? BU KUN – BIZ UCHUN MATEM – MUSIBET WE QAYGHU _ HESRET KUNIDUR … BUGUN MINGISI BIJIRIM , IMANI HEM WIJDANI SAQ HER BIR SHERQIY TURKISTANLIQLAR MLLITIMIZNING BEXT – SA’ADITINI PAYMAL QILGHAN _ BU ” 1 – OKTEBIR ” KUNIGE MILIYONLARCHE LENET OQUP , OTKENDE XITAY BASQUNCHILIRIGHA QARSHI MUSTEQILLIQ UCHUN BOLGHAN JENGLERDE QEHRIMANLARCHE KORESH QILIP , SHEHIDLIK SHERBITINI ICHKEN ATA BOWA – EZHDATLIRINI SIGHINIP ESLEP , ULAR ROHIGHA DUA QILIP , CHING ITTIPAQ BOLUP , DUSHMENGE ALDANMAY , UNING SUIQESTLIRIGE QARSHI TIRKISHISH KORISHINI DAWAMLASHTURUSHIMIZ KIREK!

 MUHIMI TAJAWUZCHILAR  QARSHI TURGHANLIKI QEDIRIYETLIRIMIZNI QOGHDISHIMIZ , HIMAYE QLISHIMIZ , DUSHMEN XUSH KORGEN NERSINI QILMASLIQIMIZ , UNING ROYAPQA CHIQISHIGHA TOSQUNLUQ QLISHIMIZ LAZIM!


INSHAALLAH , ON  MING YILLIQ TARIXNING DEHSHETLIK IGHIR BORAN – CHAPQUNLIRIDIN MERDANILARCHE KOKREK KIRIP OTKEN , QEHRIMAN XELQIMIZ KOMMUNIST XITAY BASQUNCHILIRINING BU ZULUM – SITEMLIRINIMU AHIRI YÉNGIP , OZINING MILLI MEWJUTLIGHINI GHELBILIK HALDA SAQLAP , OZ MLLI MUSTEQILLIQIGHA CHOQUM IRISHIDU , BIZ EZHDATLIRIMIZNING IRADISIGE WARISLIQ QILIP , SHERQIY TURKISTAN DOLITINI QAYTIDIN QURUP , WETETNNING ZUMRET ASMANLIRIDA AYYULTUZLUQ KOK BAYRAQNI JEWLAN QILDURUP , BIZGE AMANET_ MIRAS QALDURGHAN SHU TEWERRUK AY-YULTUZLUQ KOK BAYRAQNI TENGRI TAGHLIRININING USTIDE QAYTA JEWLAN QILDURIMIZ . BIZNINING HEQIQI DEWLET BAYRIMIMIZ : ” 12 _ NOYABIR ” DUR, BAYRIQIMIZ : AYYULTUZLUQ KOK BAYRAQ , WETINIMIZNING NAMI _ ” LENITI XINJIANG ” EMES , ULUGH SHERQIY TURKISTAN ! PAT YÉQINDA ” QURTULUSH ” MARSHINI ÉYTIP , DEWLET BAYRIMIMIZNI QUTLAYDIGHAN ULUGH KUN _ HEYIRLIK EYYAMLAR YÉTIP KÉLIDU … BIZNING WEZIPIMIZ _ SHU KUNLERGE MUNASIP KÜRESH QILISH WE TEYYARLIQTA TURUSH . PATMAYDIGHAN TUN , ATMAYDIGHAN TANG YOQ … ! DUNYANING IGISI BAR ! INSHAALLAH !

SHERQIY TÜRKISTAN SÜRGÜNDIKI HÖKÜMITI

 

 

AHMAT EGAMBERDI

 

30-Sentebir 2013

Ahmat Igamberdi Shierliridin Tallanmilar

  1. KELDIM

    ( Ghezel )
    Nigara kozliring achqin , otungda sighinip keldim ,
    Guherdek taza mihringni dilimgha ja qilip keldim .
    Shu yillar otti hijranda , nigahing ishqida zarlap ,
    Gheripliq patti janimgha , gulum , qedring bilip keldim .
    Qini bighimgha qest qilghan shu achkoz , bedniyet dushmen ,
    Alay undin qisasimni , polat xenjer isip keldim …
    Ashiqlar hich murat tapmas , reqipni shermisar qilmay ,
    Basarmen shum reqiplerni ezim derya tiship keldim .
    Ghubar qalghaymu konglumde kokungni paklisam juttin ,
    Pishanemde wiqar * parlar yoruq nurlar chichip keldim …
    Bahar kelmekte , ey yaran , wisal arzusini yadla ,
    Sabamen ghunchengni soymekke igiz taghlar iship keldim .
    Gire sal boynumgha tartinmay , bimar qelbing shipa tapsun ,
    Bolup perwane ishqingda goya atesh yinip keldim …
    Bext bolghaymu alemde chikip ejru wisal tapsa ,
    Siningdin bashqa yarim yoq , ishit sozum eytip keldim .
    ___________________________________________________
    1971 _ Yili , Ghulja _ oblast turmisi .
    ____________________________________________________
    Izahat :
    * Wiqar _ Nur , Yorughluq .
    ******************************************************
    KUN PATTI …
    ( Parche )Kun patti , tagh keynige mokti chukup ,
    Chushkende gugum _ tunning nishanisi …
    Tartti ayni oz baghrigha xushal kulup ,
    Yaltirlap tun qizining pishanisi …
    ___________________________________
    1961 _ Yili , 17 _ Noyabir , Urumchi .
    ___________________________________`
    Like · · Promote ·
  2. Ahmat Igamberdi
    17 hours ago

Earlier in 2013

Earlier in 2013

  1. YAXSHILQ KORMIDIM …
    Yaxshiliq kormidim nakes zamandin …
    Kop bizar boldummen qan , yash , pighandin .
    Kun , tuni zulmetlik mundaq hayatning ,
    Nime perqi bardur qara zindandin ?
    _______________________________________
    1970 _ Yili , Urumchi _ gung _ enting turmisi .
    ****************************************
  2. ABAY KOCHISIDA1
    Almuta baghliring’gha teshna kozum ,
    Dostluqtin arlighanda sherwet izdep .
    Gul ichip chimeningde qaldi sozum ,
    Shu mihring chaqirghanda mini deslep .2
    Keldimmen mihman bolup shatliqlirim ,
    Quyuldi yamghur bolup baghliring’gha .
    Toqudum addi qoshaq ot yurektin ,
    Ashiq bop guldin guzel chaghliring’gha .
    3
    Turushung guzel qizdek libas kiygen ,
    Tang nuri chachliringni oter oynap …
    Shox nazing pak qelbimni yitekligen ,
    Ottummen boyliringdin uzaq boylap .4
    Yurikim guzellikning ishqida mest ,
    Bir kocha kozlirimni qildi meptun .
    Lirika baghchisimu ? aqar kuyler ,
    Kim iken , shu kuylerge bergen yalqun ?5
    Tikildim koz ongumda parlap heykel ,
    Bir uchqur xiyal bilen achti chiray ,
    Shi’iriyet kitabini qilip meshel …
    Turar ene oleng eytip aqin Abay 1) .6
    Oyliri esirlerning arzusidin ,
    Yultuz bop yiqiliptu Alataghqa 2) .
    Abay yoq , likin kuyi meng’gu baqi ,
    Bulbuldek ashna bolup ashu baqqa .7
    Qelbim kuy ishqidin tashqin derya ,
    Yelkendek shu deryada aqti yurek .
    Gul qoydum bar mihrimdin huzurigha ,
    Shair uchun hormet barmu bundin bolek ?8
    Qayilmen , zuqlinimen shairlarning ,
    Qol bilen ochmes shi’ir toqushigha .
    Arminim selliride iqip kettim …
    Kuy aqqan ashu Abay kochisida …
    ___________________________________
    1957 _ Yili , Almuta , Qazaqistan .
    ___________________________________Izahatlar :
    1) _ Qazaq Edebiyatining asaschisi _ Abay Qunanbayev .
    2) _ Alatagh _ Almuta sheheridiki Alatawni dimekchi .
    ********************************************
    Like · · Promote ·
  3. UNUTMA !
    Unutmighin korushken kunni ,
    Unutmighin suyushken tunni …
    Sen _ miningki , menmu _ sining ! – dep ,
    Yureklerdin chiqqan shu unni …
    ___________________________________
    1957 _ Yili , 28 _ Dikabir , Tashkent .
    ***********************************
    Like · · Promote ·
  4. MUHEBBET
    Tunji bahar , asman renjip yaridin ,
    Tene bilen yerge qarap su tokti .
    Yigit xapa qizning bighem rayidin ,
    Qiz perishan kozliridin ot ochti …
    Yer kutidu _ qizmu kuter , kop otmey ,
    Bolut tarqap , yer yashnidi , kuldi kun ,
    Bulbul sayrar gul shixida hich uzmey …
    Bir jup saye gireleshken ayding tun …
    Bezen renjish chin soyguge husindur ,
    Shu husindin _ ikki yurek putundur …
    ______________________________
    1963 _ Yili , Urumchi .
    ******************************
  5. CHOLPANGHA1
    On sekkizlik yishingda ,
    Elem koptur bishingda …
    Bir mertlik bar ishingda ,
    Uyghur qizi _ Cholpinim .2
    “Erk !”_ diding El uchun ,
    Bu muqeddes yer uchun ,
    Dilda yandi bar ochung ,
    Uyghuri qizi _ Cholpinim .
    3
    Qara tund ot yiqip …
    Goya cholpan nur chichip ,
    Mangding tang’gha yol ichip ,
    Uyghur qizi _ Cholpinim .4
    Zulmet tosti yolungni ,
    Baghlap put hem qolungni ,
    Uchermekchi uningni …
    Uyghur qizi _ Cholpinim .5
    Zindan ichre egmey bash …
    Kozliringdin tokmey yash ,
    Yaw hilisin qilding pash ,
    Uyghur qizi _ Cholpinim .6
    El aghzida dastan sen ,
    Ezim derya tashqan sen ,
    Qanche beldin ashqan sen ,
    Uyghur qizi _ Cholpinim .7
    Otti aylar , otti yil …
    Qisas oti ochmes , bil ,
    Tanglar itip , yashnar dil ,
    Uyghur qizi _ Cholpinim .8
    Cholpinima _ Cholpinim ,
    On sekkizge tolghinim ,
    Bir turmide bolghinim ,
    Uyghur qizi _ Cholpinim !
    ____________________________
    1971 _ Yili , Gholja _ oblast turmisi .
    ****************************
  6. WETEN MHEBBITI1
    Yollar , yollar gang umit bilen ,
    Ayriwetting mini Elimdin .
    Bu ayrilish _ waqitlik hijran ,
    Weten ishqiy otti jinimdin …2
    Yiraqlashsam goya bir qedem ,
    Ishqing qoli belbimni tutar .
    Yol uzelmes sighinishni hem ,
    Shunga changqap xiyal qushlurum ,
    Arzu bilen sherqqe uchar …
    3
    Qushlar kiler shepeqni suyup ,
    Liq toldurup dilimgha hisni .
    Gah basimen kozumge surtup ,
    Yaldamiliq alghan tuguchni .4
    Anam bergen qimmet tuguchte ,
    Ya yatiraq altun barmikin ?
    ” Sighinghanda oghlum yisun .” – dep ,
    Yishil uzum , qaq salghanmikin ?5
    Achqinimda bashqiche bir hal ,
    Hich kozumge korunmes altun .
    Siriq renglik addi topidin ,
    Gul Wetinim achidu qoyun .6
    Altun emes mini osturgen ,
    Yurugumge shu tupa qimmet .
    Dilda yanar wulqan magmisi ,
    Shu tupigha yanghan muhebbet .7
    Putun arzu _ armanlirim shu :
    Ta meng’guge qalsam yirimde .
    Sugharsamdim desht _ chollirini ,
    Pishanemdin aqqan terimde …
    ___________________________
    1958 _ Yili , 15 _ Mart , Tashkent .
    ***************************
  7. CHIN BEXT1
    Kop ichtim bu hayatning aghusini 1) ,
    Zamanlar artti taghdek qayghusini ,
    “Bxtim!”- dep , kokke baqsam , shu quyashning ,
    Bulutlar tosti yoruq nurlirini …2
    Bextimni emgigimdin tapay dep men ,
    Ishlidim kiche _ kunduz chipip ketmen ,
    Yil otti puchuq zaghram putun bolmay ,
    barghanche qayghum iship boldum dertmen .
    3
    Bextimni tapay didim meripettin ,
    Oqudum qutulay dep shum gheplettin ,
    Kozlirim perq etse aq , qarini ,
    Bu bishim qutulmidi haqarettin …4
    Bextimni tapay didim ” Qara qash ” tin ,
    Didimki : xorluq kiter yalghuz bashtin ,
    Balilirim yighlap qaldi weyranliqta ,
    Kozimiz qurimidi qanliq yashtin …5
    Bextimni tapay didim mensep tutup,
    Bir demlik”Shen-jiang” boldum Ustel qurup ,
    Kuliliq xizmetkarim mendin zorken ,
    Tas qaldi yuqatqili mini yutup …6
    Bextimni tapay didim jahan kizip ,
    Kordummen shunche kopken miskin-gherip ,
    “Bext!”- dep, mini toghqaqn El yighlaydu ,
    Milyon jan peryat chiker jandin bizip …7
    “Towa!”-dep , yaqam tutup piqir yitim ,
    Tengrimge 2) qini ming bextim didim ?
    Ya manga bextsizlik qoshgizekmu ,
    Ya bir kun ongshilarmu shorluq bishim ?8
    Ashu chagh Ana Tengri manga qarap ,
    Bir ighir hesret chikip qildi jawap :
    ” Bilimen dertliringni miskin balam ,
    Shu halda sini korush manga azap .9
    Bext bar _ El armini _ arzusida ,
    Shorlughung _ Elning qulluq qayghusida ,
    Erk ! – de , El ishqigha rishte baghlap ,
    Olsengmu yawuz yawning jadusida …9
    Qulluq kun _ zulmetlik tun , qiynalghan jan ,
    Yat dushmen qan _ teringning mighizin chaqqan ,
    Ishenme , izitquning sozlirige ,
    Qaysi jan qullighidin bext tapqan ?!10
    Tur Oghlan ! El oghlisen , Elni bashla ,
    Elingning dushminining kozin yashla ,
    Bishing’gha bext qushi shu kun qunar ,
    Heydelse Gul Elingdin teyyar taplar !”11
    Shu sozdin quwwet aldim kuchke tolup ,
    Kozlirim roshenleshti , qelbim yorup ,
    Aqtimmen Elning ghezep deryasida …
    Yat dushmen lojilarni basmaq bolup .12
    Koresh yol _ egir _ toqay , surluk dawan ,
    Bu yolda nesp boldi manga zindan ,
    Elimning qest dushmini _ shum diwige ,
    Yeng turup bir tash attim , nime arman ?!

    13
    Bu Koresh _ mining soygen ehdim bolur ,
    Omrumde tapqan mining bextim bolur ,
    Yashaymen mezlum Elim ishqiy bilen ,
    Barliqim Jan Wetenge teqdim bolur !
    ________________________
    1970 _ yili , Ghulja _ oblast turmisi .
    ________________________
    Izqahatlar :
    1) _ Aghu _ Zeher .
    2) _ Tengri _ Tengri taghlirini dimekchi .
    ************************************

  8. UYGHUR QIZI1
    Gupuldep kilidu jigde puriqi …
    Men usup chong bolghan tonush qirghaqtin .
    Kunglumde hesretning qanliq , yash dighi ,
    Kilimen yarimni eslep yiraqtimn …2
    Gupuldep kilidu jigde puriqi …
    Shu otken demlerni silip yadimgha .
    Bunda biz tengtushler her bahar chighi ,
    Koklemni qutlighan kunler aldimda …
    3
    Gupuldep kilidu jigde puriqi …
    U chaghlar bilmeyttuq qayghu _ elemni .
    Konglimiz xoshluqta , Tumenning * suyi ,
    Sugharghan biz soygen yishil chimenni .4
    Gupuldep kilidu jigde puriqi …
    Shox , bengwash dostlurum qewet kop idi .
    Shularning ichide shoxlardin biri ,
    Konglumning xoshliqi _ ijil jup idi .5
    Gupuldep kilidu jigde puriqi …
    Tengtushum _ tam qoshna bir tentek bala .
    Tallardin “at” miner , menmu ishettim ,
    Bishimgha chembirek , chichimgha jala …6
    Gupuldep kilidu jigde puriqi …
    Tengtushum renjitip deytti :” Hamaqet ! ”
    Bir demlik “may tartip” , izdeyttim uni ,
    ” Baliliq jangjili _ bilmes adawet . “7
    Gupuldep kilidu jigde puriqi …
    Oynattuq uyunning ” qipini yirip ” .
    Kun qaytsa qaytattuq , baliliq bighi ,
    Qalatti destilep gullerni birip …8
    Gupuldep kilidu jigde puriqi …
    Mektepke yol alduq tengtushum bilen .
    Qollarda ” Ilipbe ” , dillar yoridi …
    Anamdek asrighan bu eziz Weten !9
    Gupuldep kilidu jigde puriqi …
    Weten mihri bilen ulghaydi hislar …
    Jigdilik baghlidi soygu rishtini ,
    Uni hich unutmidi otsimu yillar …10
    Gupuldep kilidu jigde puriqi …
    Chimen wisal kuyini eytidu asta .
    Pelek xazan qildi konglum bighini ,
    Oynaq kozlirimni toldurdi yashqa …11
    Gupuldep kilidu jigde puriqi …
    Ey pelek , yarimdin sen qilding juda .
    Wetenni soygini shumu gunahi ,?
    Ming lenet , sanga ey ” Beyjingliq xuda ! “12
    Gupuldep kilidu jigde puriqi …
    Qini u chimendin , qini bir nishan ?
    Jigdilik tuwide tiken simliri …
    Yashliq hislirimni xorlaydu zaman .13
    Gupuldep kilidu jigde puriqi …
    Emdi bu chimenler qaptu sarghiyip .
    Jigdilik yinida zindanning timi ,
    Qaraydu bextimge herdem aliyip …

    14
    Gupuldep kilidu jigde puriqi …
    Chimenning hosnige dagh boptu zindan .
    Amriqim yatqandu eslep jigdini ,
    Qedinas shu yerde chikip dert , pighan .

    15
    Gupuldep kilidu jigde puriqi …
    Kunlirim utidu teshwishte _ ghemde .
    Aqqanda Tumenning layqa suliri . ..
    Yurekni izidu hesret _ elemde …

    16
    Gupuldep kilidu jigde puriqi …
    Chin bahar kelsidi , kulsidi hayat .
    Sulashqan Wetenning gul _ chimenliri ,
    Yashnarmu qaytidin , bolarmu awat ?!

    17
    Gupuldep kilidu jigde puriqi …
    Omrumning mezmuni _ dilgha xumaliq .
    Baharni kormigen qelbimning guli ,
    Kutimen , dert chekken yarimgha taliq !

    18
    Gupuldep kilidu jigde puriqi …
    Men usup chong bolghan tonush qirghaqtin .
    Konglumde hesretning qanliq , yash dighi ,
    Kilimen yarimni eslep yiraqtin …
    _______________________________
    1970 _ Yili , Ghulja _ oblast turmisi .
    _______________________________
    Izahat:
    * – Qeshqerdiki Tumen deryasi .
    **************************************

    .

  9. BAYANDAY(1) JINGI

    ( Dastan )
    1
    _ Eytqin Bowa , eytqina , Bayanday*ning jingini ,
    _ Uzun tarix , bu balam , eytip kelsem chinini .
    Toqsen beshlik yishim bar , korgunum yoq kozumde ,
    Kichigimde anglighan newker(2) bowam gipini .

    Yuz yil burun yat dushmen kelgen sherq tereptin ,
    Qesti uning : qul qilmaq Tengri(3) oghul _ qizini .
    Her qedemde qan toker , Elni basti bir apet ,
    Yurt heqqige chang salar toyghazmaq bop gilini .
    Zep zamandi , El oyghaq , tashqan derya gheyriti ,
    Weten dise , El dise bergen eziz jinini …
    Mertler ichre mert idi Sadirhangruq(4) u chaghlar ,
    Ana tarih untumas shohritini _ dangqini .2
    Osken Ili boyida , El qayghusi oyida ,
    Qisas oti yandurghan uning pakiz dilini .
    Qolda shemsher qilichi , Erk kuyini yangritip ,
    Yawgha qarshi atlanghan , onbesh dimey yishini .
    Mert ataldi yash Sadir qaldi qanliq zindanlar ,
    Igelmidi baturning mezmut , qeyser bilini .
    Qan , yash aqar , yighilar bina boldi bir tupan ,
    Qandaq tossun Jiangdarin(5) Elning ghezep silini .
    Sadir deydu :” Elim bar _ yulenchugum _ tighim bar!”
    Zulum chekken mezlum El Bergen anga mihrini .
    “Eyya , ” _ deydu zarlinip , Korediki(6) Jiangdarin ,
    Aram huda uxlalmay , otkuzelmey kichini ….Bu yat zimin , bay tupraq , shunche simiz teyyar gosh ,
    Tashlap zadi kitelmes , ichishturar ichini …Exmeq iken Jiang Jiangjun sipil soqti qedemde ,
    Qutqazmaq bop olumdin ejel tekken bishini .

    3
    Erk tughi _ ghalip tugh surdi yawni shiddette ,
    Bayandaygha tiqildi , yaw yighalmay isini .

    “Bayandayning sipili _ igiz , qilin hem puxta ,
    Deydu dotey :” Hey Chentu , bingsing bolsa al qini !”

    Oq yaghdurar yamghurdek igiz , heywet sipildin ,
    Gumburlitip gahida jeng dumbighi _ dipini …

    Hepte otti kutushtin , tit _ tit bolar yigitler ,
    Talay mertler berdi jan , hich qilalmay ipini .

    “Mertler !”_ didi shu Sadir , newkerlerge koz tashlap ,
    Korup mertler yuzide Elning hesret _ ghimini .

    _”Mang arqamdin , mert bolsang , sipil mehkum olumge !”
    Rehim qilmay sorayli , uning kokke kulini !”

    Tushmu _ tushtin egeshti ottuz yigit Sadirgha ,
    Teyyar idi El uchun aqquzmaqqa qinini …

    Shirgha oxshash sur bilen chushti mertler meydangha ,
    Atqan oqi , topliri qorqitalar kimini ? …

    Utup qanche tosaqtin , yetti sipil tuwige ,
    Ish bashlidi zerp bilen tutup eplik peytini .

    Lexme qazdi uch yerdin , dora komdi puxtilap ,
    _ “Teyyar !” – deydu , yigitler mehkem tutup piltini .

    Oz qolida ot yaqti Sadir koreng sipilgha ,
    Putmes gheyret _ jasaret orap alghan jismini .

    Gumburligen awazdin keldi zimin lerzige …
    Heq _ adalet wolqini yutti sipil timini .

    Boran oxshash tashlandi chuqan silip barche EL ,
    Sipildiki dushmenning chaqmaq bolup chishini .

    Dargha asti doteyni , bir ret chiqti puxadin ,
    Shadyanida mezlum El , yuyup kongul dighini .

    4
    Gejgiside sipilning Sadir turar qed kirip ,
    Alamangha koz tashlap basalmastin hisini …

    Sanjaq _ sanjaq neyze , tugh yanar quyash nurida ,
    Basqan shatliq dolqini sipil ichi _ tishini …

    __”Qirindashlar , der Saddir – Erk kuning mubarek !
    Yer chishlettq shu shahning aghzi qanliq itini .

    Bu bir qedem menzilge , aldimizda chong yurush ,
    Tixi yawning astida cheksiz Weten zimini .

    Beyjingdiki shum Pasahh bextimizge koz tikken …
    Qesti : ichmek ebetke Elning qan _ yash , terini .

    Kun chiqish , dep hang baqmq , segek bolghin , Wetendash ,
    Shundin kiler qest dushmen , qilip hile _ mikrini …

    Ewladimiz hayatken , qul bolush yoq shum yawgha ,
    Biz qoghdaymiz jan tikip , Elning nusret bighini !”

    5
    Otti yillar , esirler Elni basti jahalet …
    Unutmighan mezlum El Sadir bowam itini .

    Bowam rohi yatmaydu , Elni chillap Ghazatqa ,
    Intizar bop kormekke Elning yoruq tingini …
    ________________
    1971 – Yili , Ghulja _ oblast turmisi .
    _________________
    Izahatlar :
    (1) _ Bayanday _Ghulja sheherige qarashliq shu namdiki yiza .
    (2) _ Newker _ Esker , jengchi .
    (3) _ Tengri _ Tengri taghliri .
    (4) _ Sadirhangruq _ 19 _ Esirde otken Uyghur xelqining mesh’hur milliy qehrimani .
    (5) _ jiangdarin _ Xitay hokumrani .
    (6) _ Kure – Shu dewirlerdiki manju – xitaylarning mergizi bolgjhan , hazir shu namdiki yiza .
    *********************************

  10. Ahmat Igamberdi
    KOK MAYKILIQ AYCHOLPAN1
    Isming kimdur ey janan ?
    Men bilelmey kop heyran ,
    Ya Mayimhan, ya Rizwan ,
    Ya Nuzugum, Iparhan ,
    Yaw tutsimu bek pinhan ,
    Likin naming ming dastan ,
    Kok maykiliq , aycholpan !
    .
    2
    Bilmisemmu namingni ,
    Yazmaq boldum shaningni ,
    Aqlap numus – aringni ,
    Razi qip el , ya`ringni ,
    Berding eziz janingni ,
    Kok maykiliq , aycholpan ! .
    3
    Cholpan disem yoruqsen ,
    Imangha bay uluqsen ,
    Hosni kamal , toluqsen ,
    Dewrim tuqqan utuqsen ,
    Hantengridek qutluqsen ,
    Kok maykiliq , aycholpan ! .4
    Yaw tossimu yolungni ,
    Orap ong hem solungni ,
    Egmey qeyser boyungni ,
    Neyze qilip qolungni ,
    Dadil eytting sozungni .
    Kok maykilq , aycholpan !
    .
    5
    “Yoqal ! – diding – yirimdin ,
    Bu yer – bizning qedimdin ,
    Chimdim tupraq tinimdin ,
    Derya suyi qinimdin ,
    Qimmet mining jinimdin” ,
    Mertlik yaghdi tilingdin ,
    Kok maykiliq , aycholpan !6
    Sensen – yoruq jahanim ,
    Yolwas supet palwanim ,
    Zulpiqar til – zabanim ,
    Shan – shewkit dewranim ,
    Uyghur qizi – ewladim ,
    Kok maykiliq , aycholpan !7
    Qisas olmes , kun kiler ,
    Bu zulmetlik tun puter ,
    TENGRI ozre kun kuler ,
    Helqing meng’gu yad iter ,
    Pak rohingni shad iter ,
    Kok maykiliq , aycholpan !
    ********
    2010 yili ,Dekabir , shehri Adelade .
    MINI UXLATMA !
    “Elley” ingni eytmighin ghingship …
    Ana , mini artuq uxlatma .
    Mini bezlep : “yuwash qozam !”- dep ,
    Bihush qilip , qushaqqa qatma .
    Men – isyankar , Bore ewladi ,
    Tarixlarda namim bar mining .
    Unuttungmu bowam qissisi ,
    Tarixidin Seddi – chinining (1) ?
    Men mezlummen – men bir qisaskar ,
    Basqunchidin och alarim bar .
    Namertlerni lenetler basar ,
    Mert Erlerge dunya medetkar .
    Kormidingmu “Aqtaghliq shir” ning (2) ,
    Horkurishi tutti alemni …
    Qini Uyghur ?
    Tengri ezeldin ,
    Yaratqanghu oxshash ademni ?
    Kun kormigen milyon bowaqlar ,
    Anilarning qarnida oldi .
    Yawgha didek qizlar – juwanlar ,
    – Ghururimiz yerge komuldi ?! …
    Qanliq qilich tutqan jallattin ,
    Rehme tilesh – nadanning ishi .
    Bu Xitayning xuyi bashqiche –
    Insan emes – mexluqning pushti …
    Qini Mehtum(3) , qini Chin Tomur(4)?
    Ana chaqir , ular rohini .
    Bizge kiremes ” Sala – Sulhisi ” ,
    Ching tutayli Ejdat yolini .
    Qorqmay eytqin , chin anam bolsang ,
    Bar awazda Horlik Marshini .
    Uyqusidin tursun Insanlar ,
    Nurgha tolsun Weten asmini …
    “Elley” ingni eymighin ghingship …
    Emdi yiter , mini uxlatma !
    Kettim ana , qanliq jeng”gahqa ,
    Du’a qilghin , yolumni tosma !
    ___________________
    2008 yili , 20 – April , SydneyIzahatlar :
    (!) – Xitay hokumranliri Seddi Chinini Hitayning qehrimanliq simwoli , dep qarisimu , likin Dunya hem bizninh Ejdatlirimiz uni : Xitayning qorqunchaqlighining simwoli , dep qaraydu .
    (2) – Tibetning dolet bayrighidiki simwolluq soret .
    (3) – “Chin tomur batur ” chochigidiki Chin tomur baturning singlisi – Mextumsulu .
    (4) – Shu chochektiki Chin tomur batur .
    *****************************************
  11. TURMIDE CHUSH KORUP …
    Chushumde sen qara kichiler ,
    Ana , oghlung untup qalarmu ?Kun pikrimde , tunler zikrimde ,
    Xiyal qushum sini taparmu ?Uter yillar – baghri tash yillar ,
    Tar qepezde oghlung yatarmu ?Kaj pelektin shu bexti qara .
    Mendek shorluq jahanda barmu ?Yiraqta sen , mihring yurekte ,
    Bizge hijran ebetke yarmu ?Chushumde sen , chihring namayan ,
    Pak baghring’gha baghrim qanarmu ?Aqar yishing , aqar yashlirim …
    Derya bolup lewdin tasharmu ?Aqqan qan , yash Xitay zalimni ,
    Kelkun bolup bir kun basarmu ?Elim kutken , esirler kutken ,
    Horlik tingi bizge atarmu ?!
    ______________
    1975 -yili , 18 — Fewral – tang seher ,
    Urumchi – gungenting turmisi .
    ********************************
  12. ON YETTE YISHIMDA …

    ( bir oqughuchi qiz aghzidin )
    1
    On yette yishimda kedi elemler ,
    Qatmu – qat ghem ara qaldi bu bishim .
    Kaj pelek destidin chektim sitemler …
    Yash turup zindanda aqardi chichim .2
    On yette yishida keldi elemler ,
    Zeherlik aghugha aylandi ishim
    Wetenni oylisam kozumde nemler …
    Hesretlik Tarimdek* aqidu yishim …
    3
    On yette yishimda keldi elmler ,
    Erki yoq qulluqta sozlelmes tilim .
    Ghazan bop sulashti – baghu – chimenler ,
    Qepezge aylandi kengtasha Elim .4
    On yishimda keldi elemler ,
    Derghezep dingizidek tashidu dilim .
    Wetinim kelmekte ajayip demler …
    Sen uchun pidadur mining yash jinim !
    ______________________
    1971 yili , Ghulja – oblast turmisi .
    Izahat :
    * Tarim – Sherqiy Turkistandiki shu namliq derya .
    **********************
  13. WETEN HEQQIDE QESIDE1
    Kettim ana , kettim yiraqqa ,
    Yuikimde jiq pighan qaldi .
    Tirik turup koydum dozaqta ,
    Eytalmighan kop arman qaldi
    Bu ketkinim sendin renjishmu ,
    Ya siningdin bizar bop kettim ?
    Shu xiyallar otse bishimdin ,
    Yurikimni ming pare ettim .
    Shunga mini kechur jananim ,
    Jan – jigerim Uyghurstanim –
    Sherqiy Turkistan – Wetinim mining !
    2
    Men ketmidim yiraq ellerge ,
    Ejnebilik shohritini dep .
    Ya bay bolmaq weswisi bilen ,
    Yiraq sahil , yat makan izdep .
    Guzelligi korunmidi hich ,
    “Char baghliri” yat sahillarning .
    Qandaqlarche terk itip Weten ,
    Bexti kulsun miskin dillarning ?
    Sen ezeldin mining xumarim ,
    Gul diyarim Uyghurstanim –
    Sherqiy Turkistan – Wetinim mining !3
    Sining uchun sini terk ettim ,
    Rastin kettim qanliq yash tukup .
    Xizmitingde bolay , dep Weten ,
    Shu mexsetni dilimgha pukup .
    Oghlung bolup tughulup axir ,
    Bolalmisam deding’ge dawa ,
    Keng baghringda erkin kulmisem ,
    Nime kirek bu rezil dunya ?!
    Sini kormek boldi gumanim ,
    “Elwida!” – dep Uyghurstanim –
    Sherqiy Turkistan – Wetinim mining !4
    Ne qismettur putken zamane ,
    Eytalmidim bext kuyini .
    Ichalmidim yurek qanghidek ,
    Bash egimning1) zumret suyini .
    Tuprighingni , numus – aringni ,
    Aqlalmidim oz oghlung’gha xas ,
    Sini korup otning ichide ,
    Chette turup koygenligim rast .
    Pelek xari – “Qachaq” dur namim ,
    Kechur mini , Uyghurstanim –
    Serqiy Turkistam – Wetinim mining !5
    Botilaqtek yighlidm bozlap ,
    Yiraqlarda ah – zarim qaldi
    Qandaq qilay Weten qullqta ,
    Yurek – baghrim hsrette Yandi..
    Nege barsam dert – elem yoldash ,
    Wetensizning jinni yoq iken .
    Bextsizlik herdem sayidash ,
    Yoruq dunya baghrimgha tiken .
    Nedur Allah , putmes gunahim ,
    Boldum ada Uyghurstanim –
    Sherqiy Turkistan – Wetinim mining !6
    Eghir iken Weten hesriti ,
    Zep tugumes judaliq chushti ,
    Qelbim yighlar oylisam Elni ,
    Tagh – cholliri kozumdin uchti …
    Ighir iken “Hijran” – digen soz ,
    Basar dilni taghlar weznide ,
    Manga oxshash dertmen barmidur ,
    Sersan bolghan Weten derdide
    Sen – quwanchim , qayghum , azabim ,
    Dil yaramsen Uyghurstanim –
    Serqiy Turkistan – Wetinim mining !7
    Bir er omri otti yiraqta ,
    Kitelmidim Elim bar turup .
    Namert dushmen mini qestleydu .
    Qedimimge mimg qiltaq qurup .
    Shum dushmenning peyli yawuzluq ,
    Insan emes , tulke neslidin .
    U qan icher , huzuri – zulmet ,
    Adaletni bilmes eslidin
    Ah , derdimge barmu shipahim ,
    Xeste janim – Uyghurstanim –
    Sherqiy Turkistan – Wetinim mining !
    Lenet sanga , beijingliq zalim !
    Zulmet tunning pushti – panahi .
    Sini boghar tukulgen qan – yash ,
    Shu Elimning qanliq qisasi .
    Keler bir kun , bir heqiqet bar :
    Qisas oti uchup qalmighan .
    Uyghur emes , unutma Ewlat ,
    Basqunchidin och alalmighan ..!
    Duayimda tileymen daim ,
    Sanga mertlik Uyghurstanim –
    Sherqiy Turkistan – Wetinim mining !9
    Bolap aldi bar bisatingni ,
    Nimeng qaldi endi Uyghurum ?
    Qini erking , kengri asmaning ?
    Qepez ichre qalding Shungqurum .
    Qepezni chaq , bu Tengri heqqi ,
    Senmu tapqin hurlik – adalet .
    Tar qepezge bende bolghandin ,
    Erkilikte olgenmu rahet ! …
    Xar bolmisun numus hem arim ,
    Sen pexrimsen – Uyghurstanim –
    Sherqiy Turkistan – Wetinim mining !10
    Zhungnen xeylik shu yawuz qawan ,
    Sorighangha berms erkingni ,
    Bir Allahqa , ozeng’ge ishen ,
    Koresh bilen kuter qeddingni .
    Musteqilliq , hurlik – Eng’gushter ,
    Koresh bilen qolgha kilidu .
    ” Ozuq berms , yat yol korsiter ” ,
    ” Is achchighin turxun bilidu . ”
    Koresh bilen kelmigen bexting ,
    Bolmas sining , Uyghurstanim –
    Sherqiy Turkistan – Wetinim mining !11
    Zaman zorning , pelek saxtika ,
    Dushmen qebih , dostlar naehli .
    Yutmaq izder sini ejdahar ,
    Ezeldin shu dushmenning qesti .
    Baqma yawgha , sozliri yalghan :
    ” Minju , rinchuen “2), “tenglik” – digini,
    Ejdadidin miras u qalghan ,
    Xu3) teteyning quruq emchiki .
    Bes! , yitidu aldan’ ghanliring ,
    Segek bolghin , Uyghurstanim –
    Sherqiy Turkistan – Wetinim mining !12
    Yaki ulum , ya musteqilliq !
    Erkinlikning bahasi qimmet .
    Tilesh , zarlash bilen ketmeydu ,
    El bishidin bu zulmi – kulpet .
    Koz ongumda Weten jeng’gahi,
    Men bararmen hassamni tashlap .
    Yalghuz emes , yinimgha ilip ,
    Yigit bolghan newremni bashlap .
    Hur , erkinlik – menzil -qararim ,
    Zerbedest bol , Uyghuristanim –
    Sherqiy Turkistan – Wetinim mining !

    13
    Shi’irlirim yawgha atqan oq ,
    Dushmenlerge sanchilghan xenjer .
    Shi’irlirim dostqa yar bolup ,
    Puraq chachti misali enber .
    Her sozumde heqni kuylidim ,
    Bu zulmetlik qara yillarda .
    Shu emesmu axir kutkinim ,
    Umut otin yaqtim dillargha .
    Qelem , elem – mining quralim ,
    Uyghurstan – ehdu-peanim ,
    Sherqiy Turkistan – Wetinim mining !

    14
    Men bilmen menzilim uzaq ,
    Izitqular chiqar her yandin .
    “Horlik !” – digen tiltumarim bar ,
    Saqlar mini jinu – sheytandin .
    Yulenchigim : millitim – xelqim ,
    Tengri tighim – manga pasiban ,
    Koresh qilghan millet olmeydu ,
    Oz erkini tapar her qachan !
    Weten – Millet – Dinim – Imanim ,
    Bu shuarim – Uyghuristanim –
    Sherqiy Turkistan – Wetinim mining !

    15
    Oz Elimni qulumgha almay ,
    Yoqtur erkim bextu – iqbalim
    Xantengrining4) altun textide ,
    Olturmastin Ghazi Sultanim .
    Weten , horlik – insanning bexti ,
    Insan barmu qalghan bi Weten ,
    Weten – bexting , Weten – barlighing ,
    Ikki dunya jenniti , ishen !
    Shunga bolsun pida ming janim ,
    Tinim – janim – Uyghurstanim –
    Sherqiy Turkistan – Wetinim mining !

    16
    Shunga mangdim ejdat yolidin ,
    Basqunchigha gor qazmaq bolup ,
    Chawisini yiyip dnyagha ,
    Heq darigha asmaqchi bolup .
    Heq yolidin hgiz taymidim ,
    Musteqilliq boldi nishanim ,
    Bayrighimni yatqa bermidim ,
    Weten , Millet , bolghach Imanim .
    Bashta alghan shu taharitim ,
    Buzulmidi , Uyghstanim –
    Sherqiy Turkistan – Wetinim mining !

    17
    Rohim qushtek , kokte perwazim ,
    Ger bolsammu bugun yetmishte .
    Amanetke qalghan hayatim ,
    Bu dunyadin bir kun ketmishte .
    Tughulmaq bar , olmeklik mutleq ,
    Endishem yoq ulum wehmidin .
    Ejrimn bilen kutimen daim ,
    Atar tangni zulmet keynidin .
    Qachan kiler illiq baharim .
    Xelqim uchun Uyghurstanim –
    Sherqiy Tukistan – Wetinim mining !

    18
    Men olmeymen sen “Horlik!” – diseng ,
    Mertler uchun oran5) awazim .
    Sining otluq jeng’gahliringda ,
    Rohim yashnar Uluq Ewladim !
    Ghenimettur bu kunler manga ,
    Nepising’ge hemnepes boldum .
    Dert – hesriting men uchun qimmet ,
    Ishqing bilen shatliqqa todum .
    Bextlik men soydum Diyarim ,
    Soygech sini Uyghurstanim –
    Sherqiy Turrkistan – Wetinim mining !

    19
    Sen yighlisang , menmu yighlidim .
    Shatliqing’gha men bldum teshna .
    Arman yoqti rast kulginingni ,
    Korup olsem , Weten – jan Ana !
    Kun pikrimde , tunler zikrimde ,
    Sen qelbimning Kebiside sen .
    Quyash kebi parlaysen bir kun ,
    Kilechekning wediside sen !
    Inshaallah , kiler dewranim ,
    Aman boghin Uyghurstanim –
    Sherqiyl-Turkistani – Wetinim mining !

    _____________
    2007 yili , 4 – April , Adelaide.
    **********************

  14. KOL BOYIDA
    Etrapliri , idirliq ,
    Buk baraqsa yishilliq ,
    Kordum bugun zep illiq ,
    Maunt gambiye* kolini .
    “Weli kuli”- deydiken,
    Etrapliri seyliken ,
    Jangha rahet peyziken ,
    Ichip qandim suyini .
    Tut etrapi otlaq , saz …
    Uchar minglap ordek – ghaz ,
    Koklem iken qish hem yaz ,
    Keygen guzel tonini .
    Bunda qarghay , tal , archa ,
    Shaptol , uruk we alma ,
    Boldurgenu eynola …
    Basqan ong hem solini .
    Uchar qushlar asmanda ,
    Perwaz qilar her anda ,
    Bugha , maral her yanda .
    Tokmes hesret – mungini .
    Asman tiniq hawasi –
    Yureklerning dawasi ,
    Yangrar naxsha – nawasi ,
    Soyer kolning yuzini .
    yilansiman yollarda ,
    Yurer pikap ghollarda ,
    Shu ijatkar qollarda ,
    Kordum bext yolini .
    Barawette minglap el ,
    Erkin eytar xush ghezel ,
    Bexti tulup , aqar sel ,
    Eytip kongul sozini .
    Bunge kiler seyyahlar ,
    Jahan kezgen Perhatlar ,
    Bonda meghrur ewlatlar ,
    Kuyler xushal kuyini .
    Kolge qarap olturup ,
    Bir”Uh!” tarttim tolghunup ,
    Eske aldim oylunup ,
    Makanim shu – Boghdini .Koz aldimda yuz achti ,
    Boghda ghemde bir baqti
    Qelbimge otlar yaqti …
    Kordum Bghda boyini .Elge shatliq yat bolup ,
    Qagha – quzghun tap bolup ,
    Uchar bunda shad bolup ,
    Xazan qilip hosnini .Yrikimde jiq pighan ,
    Hesretlirim – yash we qan ,
    Korsem bir kun ne arman ?!
    Azad Boghda toyini .
    ______________

    *Boghda koli : Urumchining
    kun chiqishidiki kol.

    1992 yili , 21 – Yanwar , Maunt – gambia shehri .

    **********************

  15. Berlin Doğutürkistan protestosu 19.07.2013
    Katil Çin… Hepimiz Uyguruz…
  16. WETEN
    Weten, sendin ozge dildar soygum yoq ,
    Ming peri telmursun a’nga koygum yoq ,
    Wetenning ishqisiz dunya ne kerek ,
    Wetensiz dunyani esla korgum yoq
    ******
    Ey Weten, derdingsiz hayat yurgum yoq ,
    Sen kulmey siningsiz mining kulgum yoq ,
    Ezrail aldirap kelmisun ma’nga,
    Wetenning tingini kormey ulgum yoq !!!
    **************
    2011 yili, 9 – Noyabir
    Shehri, Adelade .

SHERQIY TÜRKISTAN SÜRGÜNDIKI HÖKÜMITI TEZIYENAMESI

eastturkistanamblemi

” ISTIQLAL RADIOSI ‘ NING XEWIRIDIN TURKIYE – QEYSERIDIKI YERLIK SATIRE GIZITINING IGISI _ 43 YASHLIQ ABDULMEJID AWSHARNING BU WAPASIZ DUNYA BILEJN XOSHLASHQANLIQIDIN CHONGQUR QAYGHU ICHIDE XEWER TAPTUQ …

A . AWSHAR EPENDI 1992 _ YILI ERJES UNIVERSITITINI TUGETKENDIN KIYIN OZINING QISQQA , LIKIN MEZMUNLUQ HAYATIDA TURKIYE GIZIT _ ZHURNALLIRIDA UNUMLUK ISHLIDI , U 2007 _ YILIDIN BASHLAP , HEPTILIK SATIRE GIZITNI CHIQIRISHQA BASHLIGHAN IDI , U YENE MEMET IMIN BATUR EPENDI BILEN AYLIQ ” ISTIQLAL ” GIZITINIMU CHIQIRISHQA JIQ KUCH QOSHUP , SHERQIY TURKISTAN DAWASI SIPIDIKI QIRAN BURKUTLIRIMIZGE AYLANGHAN IDI . MING EPSUS , BUGUN BIZNING ASHU QIRAN BURKUTLIRIMIZNING BRIDIN AYRILIP QALGHANLIQIMIZ, XELQIMIZNI CHONGQUR MUSIBETKE CHUMDURDI …

MEN OZ NAMIM WE AUSTRALIYEDIKI SHERQIY TURKISTANLIQLAR NAMIDIN MERHUM A . AWSHAR EPENDIGE JANABI ALLAHTIN IMANINI YOLDASH QILIP , JAYINI FIRDAUS JENNETTIN QILISHINI HEM MERHUMNING AIYLE _ TAWABATI , URUQ _ TUGHQAN _ EQRABALIRI , DOST _ YARANLIRIGHA SEBRE _ TAQETLER TILEYMEN .

ELWIDA QIRINDISHIMIZ , ELWIDA !!!

CHONGQUR TEZIYE BILEN:

SHERQIY TÜRKISTAN SÜRGÜNDIKI HÖKÜMITI

-AHMET IGEMBERDI

2013 _ YILI , 27 _ SINTEBIR , ADELAIDE _ AUSTRALIA .

Uyghuristandiki Tekfir Éqimi We Uning Xetiri

Ixtiyariy muxbirimiz Ömerjan
2013-09-25
Xitay dairilirining uyghurlargha qaratqan türlük bésimi we diniy étiqad cheklimiliri uyghurlarni chüshkünleshtürmekte.

 

Epsuski, kéyinki waqitlarda otturigha chiqqan «tekfir» yeni kishilerni kapirliqqa chiqiriwétish éqimi uyghur élidiki musulmanlar otturisida eng xeterlik bölünüshlerge seweb bolup kelmekte.

Bu éqim ereb islam memliketliridin tarqilip, uyghur diyarimizdimu belgilik tesir qozghighan. Hetta özining pikir éqimigha mas kelmeydighan pikir éqimidiki musulman jamaetlerni islam eqide prinsip, mizanigha salmay turupla «kapirlar» dep aldirap höküm qiliwétidighan xahishlarmu bash kötürüshke bashlidi. Beziler détigha yaqmighanlarni aldirapla «munapiqlar» dep tashlaydu. Bu islam ümmitining bölünüshige seweb bolghanning sirtida, allah taalaning nezeridimu xata ishtur. Hazirqi künde uyghurlarning arisida tarqalghan «hijret qilmighanlar munapiqlardur» dep diyarimizda öz mewjudiyitimizni saqlap turuwatqan we eng éghir künlerde yashawatqan u eziz milletni ailiwi weyranchiliqqa, ömürlük musapirchiliqqa we chidighusiz péqirchiliqqa dewet qilidighan, «maash alghanlar musulman emes» dep musulmanlarni idare-Jemiyet, zawut-Fabrika we kan-Karxanilardin boshitip, orunni «aka millet» ke hazirlap béridighan, «saqal qoymighanlar musulman emes» dep musulmanni kapirgha chiqiriwétidighan ghelite éqimlarning hemmisi ene shu tekfir éqimi bilen munasiwetlik bolup, bular özlirining détigha yaqmighanlarning hemmisini asanla «kapir» qiliwétidu.

Tekfir éqimining otturigha chiqishigha türtke bolghan amillar

Islam dunyasining meshhur ölimasi doktor yüsüp el qerdawi özining «hazirqi zaman petiwaliri» namliq esiride mundaq dep yazghan:«tekfir éqimi islam elliridiki dinigha muxlis, jemiyetni islah qilishni közleydighan, yaxshi niyetlik, biraq sheriet ilimliridin bolghan desmayisi we nésiwisi intayin az, hayajanning arqisidin chapidighan, pikir dairisi intayin tar bir qisim diniy qérindashlar teripidin otturigha chiqqan bolup, bu, her türlük xataliqlarning we islam namidin xata petiwalarning otturigha chiqishigha seweb bolup keldi.

Chünki, kishilerni islah qilish we jemiyetni tüzüsh üchün yalghuz ixlasla kupa qilmaydu. Xawarijlarmu eng ixlasmen, yaxshi niyetlik ademler bolsimu, sheriet ilimliridin yéterlik derijide nésiwe alalmighanliqtin «chong gunah sadir qilghanlar kapir bolidu» dégen pikirde ching turuwalghan, hetta katta sahabilernimu «kapir» dep höküm qiliwetkenliki seweblik yoldin azghan we azghun pirqilar qatarigha ötüp ketkenidi. Ilim ibadettin muhim bolghanliqi üchün sahabilerdin bashlap barliq islam ölimaliri musulmanlarni ibadet we jihad qilishtin awwal ilim öginishke chaqirip keldi. Qedimki ölimalardin hesen el besriy mundaq dégen iken: «bilimsiz ish qilghuchi xuddi qingghir yollarda adashqan ademge oxshashtur. Ibadet bilen ilim öginishni bir-Birige qarshi qilmighan halda ilim ögininglar. Bezi qewmler ibadet bilenla bolup, ilim öginishni terk etkenliki seweblik özining diniy qérindashliri bolghan islam ümmitige tigh tenglidi. Eger ularning ilimdin nésiwisi bolsa idi, bundaq qilmighan bolatti.» Démek, musulmanni kapirliqqa chiqiriwétish bölünüshtin bashqisigha yarimaydu. Shunga musulmanlar qatarida özini men musulman dep yürgen ademni kapir déyish toghra emes.»

Chong gunahlar imanni ajizlashturidu, emma imandin chiqarmaydu

Doktor yüsüp el qerdawi mezkur esiride yene mundaq dep yazghan: «chong gunahlarni ishligen adem tewbe qilmastin shu gunahlarni dawam qiliwéridiken, uning imani ajizlishidu, lékin imani asasidin yoqilip ketmeydu. Buning delili mundaq:
1. Quran kerim qatilning öltürülgüchisining igiliri üchün diniy qérindash ikenlikini sözligen».I iman éytqanlar! öltürülgenler üchün qisas élish silerge perz qilindi, hür adem üchün hür ademdin, qul üchün quldin, ayal üchün ayaldin(qisas élinidu). Qatil üchün diniy qérindishi(öltürülgüchining igiliri) teripidin bir nerse kechürüm qilinsa, (ularning qatildin diyetni) chirayliqche telep qilishi we (qatilningmu diyetni) yaxshiliqche bérishi lazim.»
2. Quran kerim bir-Birige tigh tengleshken ikki pirqe kishilirinimu «möminler» we «öz-Ara qérindashlar» dep atighan. «Eger möminlerdin ikki guruh urushup qalsa, ularning arisini tüzep qoyunglar, eger ularning biri ikkinchisige tajawuz qilsa, tajawuz qilghuchi taki allaning hökümige qaytqangha qeder uning bilen urushunglar, eger ular qaytsa, ularning arisini adilliq bilen tüzep qoyunglar, adaletlik bolunglar, allah heqiqeten adaletlik bolghuchilarni dost tutidu. Möminler heqiqeten qérindashlardur, (urushup qalsa) qérindashliringlarning arisini tüzenglar, rehmetke érishishinglar üchün, allahtin qorqunglar.»

Allahqa shérik keltürüshtin bashqa gunahlar kechürüm qilinidu

Shériktin bashqa pütün gunahlar meyli chong bolsun, meyli kichik gunahlardin bolsun, allah taalaning pezli-Keremi bilen tewbe bilen yaki tewbisiz kechürüm qilinidu.

Quran kerimide: «allah özige birer nersining shérik keltürülüshini elwette meghpiret qilmaydu, buningdin bashqini (allah özi) xalighan ademge meghpiret qilidu, kimki allahqa shérik keltüridiken, u heqiqeten qattiq azghan bolidu» dep kelgen. Bu höküm shériktin tewbe qilmay ölgenler üchündur. Emma tewbe qilip shériktin qol üzgen we imanini yéngilighan adem buningdin mustesnadur. Démek, allah taalagha shérik keltürgendin kéyin tewbe qilghan ademning gunahi kechürüm qilinidu. Ayettiki shériktin meqset: allahtin bashqa birini ilah qilip choqunush yaki allahqa étiqad qilish bilen birge bashqisini ilah tutushtur.»

 

Hemdulla Tarim We Uning «Türkistan Tarixi»

 

Muxbirimiz Ümidwar
2013-09-25

20-Esirning birinchi yérimidiki milliy azadliq heriketliri we siyasiy weqelerge aktip qatniship muhim wezipilerni atqurghan kishilerning az sandiki bir qismi türkiye, seudi erebistan we pakistan qatarliq ellerde yashighan idi.

Bularning arisida eng meshhurliridin muhemmed imin bughra, eysa yüsüp aliptékinning nami köp tonushluq. Emma, «türkistan tarixi» namliq eserning aptori hemdulla tarimning nami kishilerge anche tonushluq emes.
Hemdulla tarim kim we uning türkistan tarixi qandaq eser?

20-Esirde ötken bu tarixiy shexslerning arisida özlirining béshidin ötküzgen kechürmishliri we uyghur élining 20-Esirning birinchi yérimidiki siyasiy, ijtimaiy we bashqa mesililiri, qozghilanglar we milletler munasiwiti qatarliq türlük ehwallar eser yézip qaldurghanlarning sani téximu az.

1949-Yili, uyghur élidin ayrilip, seudi erebistanda yerleshken, 1960-Yillarning axirida türkiyege kélip yerliship, shu yerde wapat bolghan hemdulla muhemmed haji tarimining qelimige mensup chong mawzu boyiche«türkistan tarixi», qoshumche mawzu boyiche «türkistanning 1931-1937-Yilliridiki inqilab tarixi» namliq qol yazma kitabi muhim ehmiyetke ige bolsa kérek.

Hemdulla muhemmed hajining «türkistan tarixi» 1983-Yili, istanbulda özining qol yazmisi asasida tüplinip az tirazhda bésip tarqitilghandin kéyin dewrimizge yétip keldi. Hemdulla tarimning bu esiri 1931-Yilidiki qumul qozghilingidin tartip, 1933-Yilidiki turpan, qeshqer, xoten, aqsu we bashqa jaylardiki qozghilanglarning pütün jeryanlirini öz ichige alghandin tashqiri 1944-1949-Yilliridiki milliy inqilab we siyasiy küreshlergimu orun bérilgen. Emeliyette bu eser 1931-Yilidin 1949-Yilighiche bolghan jeryanni öz ichige alghan.

Mezkur kitabning kirish söz qismida aptor özining béshidin kechürgen weqeler we 20 nechche yillar toplighan matériyalliri asasida bu kitabini yézip chiqqanliqini qeyt qilidu. Kona imla bilen yézilghan eser jemiy 376 betlik bolup, ichige bir qanche siyasiy shexslerning süretliri kirgüzülgen.

Hemdulla tarimning hayat paaliyetliri heqqide tepsiliy éniqlashta uning kitabi muhim rol oynaydu. Istanbul shehiride yashaydighan, uyghur ziyaliyliridin biri hamutxan köktürkning éytishiche, hemdulla tarim 1946-Yilidin kéyin bir mezgil ürümchige muawin waliy, 1930-Yillarda peyziwatqa hakim bolghan.

Hemdulla tarim turpanda diniy mektepte oqughan hemde diniy we penniy jehetlerdin yétishken idi.

U, 1933-Yili, maxmut muhiti qatarliqlar bashchiliqidiki turpan qozghilingigha qatnashqan hemde kéyin xoja niyaz hajim qatarliqlarning yénida katipliq ishliri bilen shughullanghanliqi üchün xoja niyaz hajining paaliyetlirige ait köp ishlardin biwasite xewerdar idi.

Hemdulla tarimi seudi erebistangha köchüp chiqip, 18 yillar shu yerde yashighan we kéyin türkiyede yashap wapat bolghan. U türkiyede köp paaliyetlerge ishtirak qilghan.

Abduweli Ayupni Qutuldurush Üchün Tokyodiki Xitay Elchixanisigha Yollanghan Xetler

 

Ixtiyariy muxbirimiz Haji Qutluq qadiri
2013-09-25
abduweli-ayup-ana-til.jpg

Öz ana tiligha ishtiyaq baghlighan uyghur ziyaliysi abduweli ayup.

Uyghurbiz

Öz ana tiligha ishtiyaq baghlighan abduweli ayup, muhemmed sidiq we dilyar obul qatarliq uyghur ezimetliri xitay saqchiliri teripidin 8-Ayning 20-Küni ürümchide «qanunsiz iane toplash jinayiti» bilen qolgha élinghanliqi toghrisidiki xewer uyghurbiz tor békiti arqiliq jemiyetke tarqalghandin kéyin, mezkur xewer bir qisim yaponlarning yardimide yapon tiligha terjime qilinip, yaponiyede yashawatqan uyghur ziyaliysi doktor turmuhemmet hashimning 13 mingdin artuq ezasi bolghan tiwétér tor békitide élan qilinip keng ezalarning bu mesilige köngül bölüshi toghrisida seperwerlik teshwiqati élip bérilghan idi.

Mezkur paaliyet élip bérilghandin kéyin köpligen yaponlar yéqindin awaz qoshup, bu mesilige köngül böldi.

Biz bu munasiwet bilen mezkur paaliyetke aktip ishtirak qiliwatqan we xitay elchixanisigha xet yézip öz naraziliqini bildürgen bir qisim yaponlar bilen söhbet élip bérip barduq.

Aldi bilen mezkur xewerni yapon tiligha terjime qilghan uchiumi xanim ziyaritimizni qobul qilip özining néme üchün bu xewerni yapon tiligha terjime qilghanliqi we uyghur mesilisige köngül bölüshi sewebi üstide toxtilip mundaq dédi:
-Men tiwétér tor békitidin turmuhemmet ependining abduweli ayup heqqidiki bu xewirini «xitay tilidin kim ixtiyari halda bu xewerni yapon tiligha terjime qilip béridu» dégen iltimasigha asasen terjime qilip berdim. Men uyghur mesilisi toghrisidiki xewerlerni daim tiwétér tor békitidin körüp turimen. Yalghuz uyghur mesilisila emes, belki tibet mesilisige ait uchurlarnimu hem. Men on yil ilgiri shinjangning merkizi ürümchige sayahetke barghan. Béyjing uniwérsitétida oquwatqan chéghimda wéygungsundiki uyghurlarning leghmenlirini, nanlirini köp yégen. Uyghurlar bilen köp söhbetlerde bolghan idim.

Mezkur xewerning yapon tilidiki terjimisi torda élan qilinghandin kéyin tokyoda olturushluq yokoyama xanim xitay elchixanisigha xet yézip abduweli ayup qatarliq yashlarning bigunah tutup kétilgenlikige özining naraziliqini bildürgen.

Yokoyama xanim xitay elchixanisigha yollighan naraziliq xétini töwendikidek bayan qilghan:

Junggo elchisige,

Men ilgiri sizning memlikitingizge sayahetke barghan idim. Junggoning büyüklükini körüp, köp millettin terkib tapqanliqini bilip, bu dölettin tolimu tesirlengen idim.

Memlikitingizdiki hörmetke sazawer ustazlar we oqughuchilar bilen öz-Ara pikir almashturushlarda bolghan idim. Men sizning dölitingizni toluq chüshinimen we shundaqla her jehettin obdan bilimen.

Men sizning memlikitingizning uyghur xelqige yürgüzüwatqan siyasitidin yeni yéqindin buyan abduweli ayup qatarliq uyghur oqutquchilarning qolgha élinish weqesidin kéyin tolimu epsuslandim. Ularning meqsiti bolsa öz ana tilini, medeniyitini qoghdash idi. Néme üchün bu xildiki qarash we idiyiler junggoda jinayet hésablinidu? exlaq we medeniyet dölet we milletning büyük mirasi. Herbir dölet we millet öz medeniyitini, exlaqini saqlishi kérek. Shunga abduweli ayup mesilisini qayta oyliship, uni türmidin qoyup bérishingizlarni ümid qilimen.

Bash elchi, yéqindin buyan metbuatlarda déyilishiche, uyghur déhqanliri we uyghur baliliri silerning armiyenglar teripidin öltürülgen. Belkim ular hökümetke qarshi chiqqandur. Shunga eskerler xelqlerni asanliqche öltürüwételigen. Bu tolimu xeterlik ehwal. Biz yutubdin ularning qandaq ézilip, qandaq qiyniliwatqanliqini köreleymiz. Bu tolimu pajielik bir ehwal.

Bash elchi, sizning dölitingiz tereqqiy qilghan iqtisadiy küchlük, iqtisadta dunyada ikkinchi orunda turidighan memliket. Étnik milletlerni basturush sizning dölitingizdek exlaqi bolghan bir memliket üchün muwapiq emes.

Men silerning siyasitinglarni özgertishingizlarni ümid qilimen. Biz hemmimiz sizlerni közitip turimiz.

Men sizning wetiningizning tinch bolushini we téximu tereqqiy qilishini ümid qilimen.

Hörmet bilen: yokoyama

Tokyo

Ziyaritimizni qobul qilghan yokoyama xanim özining uyghurlar heqqidiki bezi qarashliri heqqide toxtilip mundaq dédi:
-Men 20 yil awwal dungxuang we ürümchilerge sayahetke barghan idim. Qisqa waqitliq bu ziyaritimde islam medeniyitige zich tolghan bu zéminning peqetla junggo emeslikini, bashqa bir dölet ikenlikini hés qilip, bundaq islamiy medeniyetke ige xelqning junggoluqlar bilen bille yashishi tes emesmidur dep oylighan idim. Bu qétim tiwétér tor békitidiki turmuhemmet ependining abduweli ayup toghrisidiki xewirini körüp, junggo elchixanisigha xet yézishim.

Abduweli ayup mesiliside tokyodiki xitay elchixanisigha xet yollighan okinawaliq nakamura ependimmu özining xitay elchixanisigha xet yollishidiki sewebi toghrisida toxtilip mundaq dédi:
-Men ilgiri ilham, turmuhemmetlerdin uyghurlar mesilisige ait köp nersilerni anglighan we pikirleshken idim. Junggo hökümiti yalghuz uyghurlarghila zulum sélip qalmastin, belki méning yurtum okinawaghimu hemishe ularning herbiy paraxotliri kélip tehdit sélip turidu. Junggogha bolghan qarshiliqimni bildürüsh, uyghurlargha bolghan hésdashliqimni ipadilesh yüzisidin xitay elchixanisigha abduweli ayup mesiliside öz naraziliqimni bildürüp xet yazdim.

Awaz ulinishidin tepsilatini anglang.

Saqchilarning Sözliri Emelge Ashmighachqa Patigül Ghulam Sükütni Buzdi

 

Muxbirimiz Shöhret Hoshur
2013-09-25
patigul-ghulam.jpg

Ghayiblardin Imammemet Élining anisi Patigül Ghulam.

RFA

Xitayning ürümchidiki dölet amanliq saqchi etritining muawin bashliqi éli, 5-Iyul ghayibliridin imammemet élining anisi patigül ghulamgha idiyewiy xizmet ishlep, hökümetning uning oghli heqqide pat yéqinda choqum uchur béridighanliqini éytqan we uning bir mezgil süküt qilip turushini yeni öz ehwalini axbaratqa melum qilmay turushini tapilighan idi. Patigül ghulam mana bu sözlerge asasen, 6 aygha yéqin waqit süküt qilip baqqan bolsimu yenila héchqandaq bir jawabqa érishelmigen. Netijide u bu sükütini buzup-Yeni radiomiz ziyaritini qobul qili, özi we özige oxshash ghayiblar aile-Tawabiatlirining yéqinqi ehwalliridin melumat berdi.

Patigül: yürikimdiki ot öchmeywatidu, 4 yil toshti, 5 yilmu toshidighan oxshaydu….

Muxbir: yenila jawab yoqmu?
Patigül: yaq, jawab bermidi. Yamanken bu! oghriken bu ! qaraqchiken bu! banditken bu! jawab bermeydiken bu!

Muxbir: sorap baqmidingizmu?
Patigül: qaysi küni qosiqim köpüp, gobawning(dölet amanliq etritining) bashliqi éli dégenge téléfon qilsam, téléfonni almidi. «Hey, balingizgha hökümet jawab béridu, dégenting, qéni bermidighu? qéni, jawab béridighan hökümiting qéni?» dep soray dégentim, téléfonni almidi.

Muxbir: éli dégen shu ötkende sizge «bir mezgil jim turup turung, muxbirning, chetelning ziyaritini qobul qilmang, hökümet pat arida jawab béridu» dégen saqchi shumu?
Patigül: shu, silerni «térrorchi, sözleshmeng» dégen shu. Hökümet adil jawab béridu dégen shu. Emdi téléfonumgha jawab bergili unimaywatidu.

Muxbir: démek, u sizning néme gep qilidighanliqingizni bilidu dégen gepte?
Patigül: shu, shundaq.

Muxbir: ikkimizning téléfonda sözlishishi toxtighandin kéyin, ularning sizni izdishimu toxtidi, shundaqmu?
Patigül: toxtidi, méni izdimidi, biraq uchurmu bermidi, qetiyla chatiqi bolmidi, süküt qilghinimning paydisi peqetla bolmidi.

Muxbir: sizni nazaret qilishichu?
Patigül: nazaret ashkara yoq, mexpiy bar. Nazaret toxtighan bolsa, méni qeshqerge néme üchün ikki adem yalap apirip, yalap ekélidu, men bir jinayetchi bolmisam?!

Muxbir: qeshqerge némige barghantingiz?
Patigül: akam oghlining toyini qiptiken, barghiche, kelgüche bu xeqtin qutulalmidim. Akamnimu saqchidin chaqirtip, singling ish chiqirip qoymisun, képillik ber deptu.

Muxbir: sizni qandaq ish chiqirip qoyidu deydiken? adem toplap hökümetke hujum qilidu demdiken yaki muxbir qobul qilip ehwallarni pash qilidu demdiken yaki saqchilarni tillaydu demdiken?
Patigül: méni shu toyda mikrofonni qoligha élip toyda xeqqe sözleydu deydighan oxshaydu. Shunga akam ish chiqarmaydu dep qol qoyup képillik bériptu.

Muxbir: bashqilarning ehwali qandaq? birer uchur alalighanlar boldimu?
Patigül: oxshash hemmimiz. Tünügün toxtigul (ghayib eysajan emetning ayali) keptu, birmunche yighlap éqip ketti. 24 Yashliq bir qiz 4 yildin buyan yoldishini izdewatidu. Mushuninggha minglarche ana yighlawatidu. Biz ajiz bir puqratuqqu? ajiz bir ana iduqqu? hemme némimizni yoqitiwetti! balilirimizdin ayrilduq, erlirimizdin ayrilduq. Qarighanda bu xeq jawab bermeydighan oxshimamdu?

Muxbir: menche jawab bérishi mumkin, chünki jawab bermise, bu dölet «biz adem yeymiz, adem yoqitiwétimiz» dégen signalni béridu dunyagha. Shunga özining dölet menpeetimu ghayiblar heqqide jawab bérishke mejburlaydu. Nöwette ularning béshini qaturuwatqan mesile köp, shunga, jawab bérishni keynige sürüwatqan bolushi mumkin.
Patigül: «ah urarmen, ah urarmen, ahlirim tutqay séni, köz yéshim derya bolup, béliqlirim yutqay séni» dégen gep bar؛ ahlirimiz tutqay bir küni! xudayim jazasini bérer, déngizgha gherq qiliwéter, yoq qiliwéter!!!

Muxbir: patigül xanim, bügün mushunchilik sözlisheyli, emdi dem éling…..
Patigül: balamni untuyalmidim, balamgha chidimidim, men mushu yighlighan péti uxlap, ete yene yighlap ornumdin qopimen….

Muxbir: baya déginingizdek, bu yighilarningmu tutidighan we tügeydighan waqti kéler, emise men téléfonni qoydum, patigül xanim…
Patigül: bolidu, xosh emise.

Muxbir: xosh, gheyret qiling.

Shiwétsiyede:Qorqunch Wirusi We Uning Uyghurlardiki Ipadisi, Heqqide Doklat Uyushturuldi

Ixtiyariy Muxbirimiz Pidaiy
2013-09-23
Esed-Sulayman-ependi-Liksiye-bermekte.JPG

«Qorqunch wirusi we uning uyghurlardiki ipadisi» heqqide léksiye bermekte. 2013-Yili 22-Séntebir, shiwétsiye.

RFA/Piday

Yéqinqi yillardin béri jughlighan hasilatlirini weten-Millitige yetküzüshke xushtar ziyaliylar bilen, changqighan éhtiyajlirigha dawa bolghusi pursetlerge teshna awamning éhtiyajlirini öz-Ara uchrashturush, weten ichi-Sirtidiki jemiyet we teshkilatlarning yene bir xizmiti bolup omumlashmaqta. Bu xil paaliyetlirining qimmiti we ehmiyitini hés qilghan teshkilatlar, bu xizmetlirining salmiqini barghanséri ashurmaqta.

Shiwétsiyediki «shiwétsiye uyghur maarip uyushmisi» teshkilati 2012‏-Yilining axirliridin bashlap hazirghiche 8, 10 qétim türlük témilarda léksiye bérish paaliyiti uyushturghan bolup, bu ayliq léksiye paaliyiti«qorqunch wirusi we uning uyghurlardiki ipadisi» heqqide élip bérilghan.

22‏-Séntebir yekshenbe küni «shiwétsiye uyghur maarip uyushmisi» ning teshkillishi bilen «qorqunch wirusi we uning uyghurlardiki ipadisi» muhakime qilinghan ehmiyetlik bir léksiye paaliyiti élip bérilghan. Shiwétsiyede yashawatqan uyghur ziyaliysi proféssor doktor esed sulayman ependining mezkur témidiki mexsus léksiyesi ishtirakchilar teripidin qizghin qarshi élinghan.

Téléfon söhbiti arqiliq ziyaritimizni qobul qilghan «shiwétsiye uyghur maarip uyushmisi» ning mesuli nijat ependi paaliyet meqsiti we uning ünümi heqqide toxtaldi. Uning bildürüshiche, bu xil paaliyet muhim ehmiyet we qimmetke ége bolup, bundin kéyinmu yene dawam qilidiken.

Esed sulayman ependining «qorqunch wirusi we uning uyghurlardiki ipadisi» namliq mezkur léksiyede, qorqunch psixikisining shekillinishi we oxshimighan rayonlardiki insanlarda körülidighan perqliq ipadiliri؛ uyghur milliy psixikisidiki qorqunchning türlük menbeliri؛ mustemlike astidiki naheqchilikke tolghan jemiyetning xeterlik aqiwetliri qatarliq sahelerde saqliniwatqan qorqunch psixikisining ichki-Tashqi amillar bilen bolghan munasiwiti heqqide bir qatar mulahiziler otturigha qoyulghan bolup, pat yéqinda mezkur doklatning widio nusxisi élan qilinidiken.

Ghayib alim hélajining dadisi: Biz Uyghuristangha Patmiduq, 6 Jan Talada Qalduq

 

Muxbirimiz Shöhret Hoshur
2013-09-23
helaji-baqqal-305.jpg

5-Iyul weqeside oghli(otturida) ghayib bolghan, saqchilarning nazariti astida tijaret qiliwatqan baqqal hélaji (soldin birinchisi). 2012-Yili, ürümchi.

RFA

Xitayning ürümchi shehiridiki dairiliri 5-Iyuldin kéyin ghayib bolghanlardin 17 yashliq alim hélajining ailisige ijarige öy bermeslik heqqide mexpiy uqturush tarqatqan. Bu uqturushqa xilap halda, mezkur ailige öy ijare bergen sélim haji dégen kishi ayal, baliliri bilen qétip 24 saet solaqxanigha qamap qoyulghan. Mezkur mexpiy uqturushning bir kopiyisini qolgha chüshürgen mezkur aile bügün muxbirimizning ziyaritini qobul qilip, özlirining öz zéminigha-Ana wetinige sighmighanliqini, 6 janliq bu ailining birqanche heptidin béri talada qalghanliqini bayan qildi.

Soal: hélaji ehwalinglar yaxshimu, balidin birer uchur barmu?
Jawab: balidin héchqandaq uchur yoq, ehwalimiz nachar.

Soal: ehwalinglar qaysi jehettin nachar, qandaq qiyinchiliq bar hazir?
Jawab: bala izdigenlikimiz üchün, öz zéminimizgha patmiduq, 6 jan talada qalduq.

Soal: bu néme ehwal, qachandin béri shundaq?
Jawab: bu yil 3-Ayning 29-Küni méni öyide turghuzghanliqi üchün, fangdungni(öy igisini) saqchixanigha soliwaldi. Men bu néme qilghininglar dep saqchixanigha barsam, böshüktiki 6 ayliq balamdin tartip ailemdiki 6 janni we öy igisiningmu xotun, balisini qétip 24 saet solap qoydi. Etisi méni shisen türmige apirip 12 kün qamidi.

Soal: bu qaysi saqchixanining ishi.
Jawab: baxulyang saqchixanisining. Xenzu sojang bir buyruq bilenla méni 12 künlük qamaqqa buyrudi. Qamaqtin chiqqandin béri öy izdewatimen, yük-Taqam burun turghan öyümning arqa qorusida döwliniklik. Öy izdesh dawamida uqtum, men we oghlumning resimini chaplap chiqarghan bir mexpiy uqturush barken. Bu kishige öy berseng bolmaydu, bu kishige öy berseng, 10 ming som jerimane qoyulidu, qoruyung quluplinidu, yene qanuniy jazagha tartilisen, dégendek gepler yéziliptu. Yene téxi bu uqturushni xeqqe körsetmeysen, dep eskertiliptu. Tonushlar arqiliq bu uqturushning bir kopiyisini taptim؛ bu qeghez qolumda bar.

Soal: shu uqturush qaysi orun teripidin tarqitiliptu?
Jawab: jenubiy yol mehelle bashqarmisi teripidin.

Soal: shu qeghezni kötürüp bashliqlarning aldigha bérip baqmidingizmu?
Jawab: bardim, sheherlik we aptonom rayonluq hökümetke. Tekshürüp baqayli dep quruq gep bilen yolgha saldi, hazirghiche tekshürgen bir adem yoq؛ shuning bilen yéqinda yene bérip dédim: biz shinjanggha patmiduq, emise bu shinjangliq emes dep bir xet qip ber we kétidighan yérimizni körsitip ber, balamnimu izdimey boptu, bizge bir chiqish yoli ber. Biz öz wetinige patmighan ademler bolghandin kéyin bir yerge kéteyli emisemu dep baqtim. Bundaq qilishqimu bolmaydu deydu, qandaq qilishni, néme qilishimizni bilmiduq.

Yuqirida, 17 yashliq ghayib alim hélaji ailisining öz zéminigha patmighanliqi heqqide tepsiliy xewer berduq.

KANSER TEDAVA YAPILAMICEK HASTALIK DEĞİL

KANSER HASTALIK DEĞİL

ANTIKANSER
KANSER O KADAR YAYGINLAŞTI Kİ ARTIK GENÇ YAŞLI DEMEDEN HERKESİ
YAKALIYOR. BU PAYLAŞIMI LÜTFEN SAYFAMDAKİ HERKES PAYLASSIN. BELKİ BİR YARDIMIMIZ OLUR. SONUÇTA, BİR ZARARI YOK, DENEMEKTE FAYDA VAR…
Bu yazılar çok müthiş, birçok “gizli dünya yönetenlerini” rahatsız ediyor… O kadar ki, örneğin “World Without Cancer”, yani “Kansersiz Dünya” isimli kitap, halen (Türkçe dahil) birçok dile çevrilmedi!..
* * *
Yani şunu bilin ki, KANSER diye bir hastalık yok!.. Kanser, sadece vitamin B17 eksikliği!…
Başka bir şey değil!..
Kemoterapi, ameliyat veya değişik ağır haplar almanıza gerek yok!..
Düşünün bir zamanlar denizciler, çok sayıda niçin öldüler?
İSKORBÜT denilen hastalığa yakalanıyorlardı…
Çok sayıda insan öldü…
ve bazıları da bundan çok büyük PARA ve gelir elde etti!..
Sonra ne buldular?..
Meğer İskorbüt sadece vitamin C eksikliği imiş!..
Yani hastalık bile değil!…

KANSER de öyle!…
KANSER SANAYİSİ var artık!..
KANSER den milyar milyar milyar kere milyar PARA kazananlar var!…
Bu konu çok uzun. Çok derin!..
KANSER SANAYİSİNIN kökü, ta ikinci dünya savaşına kadar dayanıyor!…
Ne dolaplar dönüyor…
SİZ İNANMAYIN!…
Her gün sadece 15-20 kayısı çekirdeği yemeniz yeterli!..
Kanser olmuşsanız, önce KANSERIN ne olduğunu ANLAMAYA çalısın!..
KORKMAYIN!…
Sakin KEMOTERAPİ filan yaptırmayın!…
ARAŞTIRIN önce!…
Biz bu siteyi bazı “sözde doktorların sayfasına gönderdik, facebook’ ta, 5 dakika bile geçmeden “yorumsuz” olarak sildiler!…
SİZ bu kitabın TÜRKÇEYE ÇEVRİLMESİ için DUA edin!…
ÇOK ÇOK ÖNEMLİ bir eser bu!..
Tekrar edelim:
Günümüzde İskorbüt den ölen var mi artık?…
YOK!…
Çaresi biliniyor…
Peki KANSER?…
SANAYİ haline gelmiş!…
Ancak, çaresi çoktan bulundu:
VİTAMİN B 17 eksikliği!…
Hepsi bu!…
Buğday çimi ekin… Buğday şırası için.
Kanseri engelleyen besinlerin başında atalarımızın Orta Asya`da içtikleri Buğday şırası geliyor. Klasik tedavi yöntemlerini reddeden tüm doktorların ortak iddiası, buğday çimi yenilmesi ve buğday şırası içilmesi. Pakistan`daki Hunzakut Prensliğinde kanserden ölüm yok. Ayrıca Hunzakutlular, acı badem ve kayısı çekirdeğini yiyorlar ve kansere yakalanmıyorlar.
Türkiye`de acı badem ve kayısı tüketilen bölgelerde kanser vakalarının azlığı dikkat çekiyor.
Ödemiş`le Salihli arasında, binbir efsaneye konu olmuş Bozdağ`ın eteklerinde cennet gölcük kıyısında kanseri yenen, bu zaferi kazandıktan sonra mücadelesi herkese örnek olsun diyerek bir de kitap yazan Doktor İlhami Güneral ile sohbetimiz sürüyor. Önemli olan bağışıklık sisteminin güçlendirilmesidir.
Bağışıklık sistemini güçlendirmek çok da zor bir şey değildir.

Buğday müthiş bir kanser ilacıdır. Buğday şırası kanseri önler ve bu önemli bir bitkisel tedavi aracıdır. Buğday çimi, bol klorofil maddesi dışında 100 kadar vitamin, mineral ve besin maddesi içerir. Taze olarak kullanılan Buğday çiminde, aynı ağırlıktaki portakaldan 60 kez daha fazla C vitamini ve aynı ağırlıktaki ıspanaktan 8 kat fazla demir bulunmaktadır.
Buğdayın bir başka özelliği ise kandaki toksinleri nötralize eden maddeler içermesidir.
Sıvı oksijenle dopdolu olan buğday çimi doğanın en güçlü anti kanseri olan `laetril` içermektedir.

Izgara etler ve füme besinlerin kanserojen maddeler taşıdığı kanıtlanmıştır. (Japon Bilim Adamı Nagivara)

Japon Bilim Adamı Nagivara, taze buğday çiminde bu maddeyi etkisiz hale
getiren enzimler ve amino asitler bulmuştur.

– Buğday çimini evde üretebilir miyiz?
– Evde de üretilebilir, küçük bir saksıda bile üretilebilir ve olduğu gibi yenebilir, evde üretemeyenlere tavsiyemiz ise buğday şırası üretmeleri…
– Buğday şırasını herkes üretebilir mi?
– Evet herkes üretebilir.

İsterseniz tarif edelim.
Bir bardak aşurelik buğday, önce tertemiz yıkanarak bir litrelik cam kavanoza konur. Üzerine 3 bardak su -klorlu olmamak şartıyla- ilave edilir.
Kavanozun ağzı bir tülbentle kapatılarak serin bir yerde 24 saat bekletilir.
Bu ilk su kullanılmaz, dökülür.
Kavanoza yeniden 3 bardak su ilave edilir.
24 saat bekletildikten sonra oluşan yarı gazozlu su içilmek üzere bir kaba aktarılır.
Böylece bir bardak aşurelik buğdaydan kış aylarında günde 5 kez, yazın
ise günde 3 kez şıra alınır. Buğday şırasının lezzeti bazılarına itici gelebilir. O takdirde her şıra bardağına bir C vitamini tableti eklenirse, nefis bir içecek ortaya çıkar.
– Az önce sözünü ettiğimiz `laetril` buğday çiminden başka nelerde bulunur? Çünkü anlaşılıyor ki, `laetril` kanserin tedavisinde en etkin maddelerden biri… Elmanın çekirdeğini de yiyin!
– Evet, Türkiye`de en kolay laetril`e ulaşabileceğimiz yer acı badem ve kayısı çekirdeğidir.
Ayrıca laetril elma çekirdeğinde de vardır. Elmanın çekirdeği yenilirse çok da iyi olur. Amerika`daki ilaç sanayinin maşaları bu `laetril` adlı ilacı yasaklatmayı başarmışlardır ama Meksika`da satılan `laetril` bu ülkeden alınıp kaçak olarak ABD`ye sokulmaktadır.
Laetril, vitamin ve minerallerle verildiğinde çok daha iyi sonuçlar alınmaktadır. `Kanserin Ölümü` adlı kitabında Manner, laetril ile yüzde 90 başarı kazandığını söylemişti.
– Acı badem ve kayısı çekirdeği de laetril içeriyor öyle mi?
– Evet öyle. Türkiye`de acı badem ve kayısı çekirdeğinin sıkça tüketildiği yerlerde resmi bir istatistik yok ama kanser vakalarının az olduğuna inanılıyor. Resmi istatistik yapılan bir ülke var…
Pakistan`a komşu küçük bir prenslik olan Hunzakut`ta şimdiye kadar hiç kanser olayına rastlanmadı.
Hanzakut`un özelliği temel besinleri kayısı ve kayısı çekirdeği…
– Dünyada bugün kullanılmakta olan kemoterapi ve radyoterapi bağışıklık
sistemini bozduğunu iddia ediyorsunuz alternatif tedavilerin bir sıralamasını yapsak en öne hangisini koyarsınız?
– Önceliği bağışıklık sistemini güçlendiren tedavilere veririm, daha sonra biyolojik tedaviler ve bitkisel tedaviler gelir.
Bağışıklık sistemi konusunda Alman Doktor Issel`in tüm beden tedavisi bugün bu ülkedeki 60/70 klinikte başarı ile uygulanmaktadır.

Poskam Küybaghdiki Weqede Pidaiylardin 6 Nepiri Ölgen, 20 Nechchisi Yarilanghan

 

Muxbirimiz Shöhret Hoshur
2013-09-16
pichan-lukchun-qaralliq-saqchi.jpg

Pichan lükchünde yüz bergen saqchixanigha hujum qilish weqesidin kéyin, yolda charlash élip bériwatqan qoralliq saqchi. 2013-Yili 27-Iyun.

AFP

Poskamning küybagh yézisida 23-Awghust küni yüz bergen qanliq weqe heqqide muxbirimizning diniy zat we saqchilardin igiligen melumatlirida, weqening jigdejay kentige tewe bir sayliqta yüz bergenliki we weqede hujumgha uchrighan pidaiylar sanining 30 etrapida ikenliki ashkarilanghan idi. Muxbirimiz bügün weqe yüz bergen jigdejay kentining muqimliqqa mesul sékrétarini ziyaret qildi. Sékrétar weqede pidaiylardin 6 nepirining ölgenlikini we 20 nechche nepirining yarilanghanliqini, yaridarlarning poskam nahiyilik doxturxanigha apirilghanliqini pash qildi.

Muxbir: siz bu jigdejay kentining muqimliqqa mesul sékrétarimu?
Sékrétar: shundaq, men shu؛ 10 yildin béri mushu ishni qilip kéliwatimen.

Muxbir: kent tewelikinglarda weqe yüz bergendin kéyin, néme ishlarni qiliwatisiler?
Sékrétar: shuningdin kéyinla kéche-Kündüz nöwette turup kentning bixeterlikini qoghdiduq. Buningdin bashqa kocha charlash élip barduq we aililerni ziyaret qilip muqimliq teshwiqati élip barduq.

Muxbir: weqe yüz bergen sayliq kent ishxanisidin qanchilik uzaqliqta?
Sékrétar: üch kilométir.

Muxbir: weqede qanche kishi öldi, qanche kishi yarilandi?
Sékrétar: alte kishi öldi, 20 nechche kishi yarilandi.

Muxbir: ölüsh we yarilinish qandaq ehwalda, qandaq jeryanda yüz berdi.
Sékrétar: saqchilargha qarshiliq körsitip éliship hem özlirini partlitiwélip öldi.

Muxbir: saqchilarning qoligha tirik chüshmeslik üchün özini partlitiwalghan gepmu, saqchilarni özi bilen qoshup öltürüsh üchünmu?
Sékrétar: saqchilargha qarshiliq körsitip shundaq boldi dep angliduq.

Muxbir: neq meydangha siz bardingizmu?
Sékrétar: neq meydangha barmidim, kentte turup wezipe ötidim.

Muxbir: eslide muqimliqqa mesul sékrétarlar bundaq ishlarda neq meydangha apirilidighan, bu qétim sizni aparmidimu?
Sékrétar: biz kentning we aililerning ehwalini yaxshi bilgechke, kentning muqimliqini qoghdiduq.

Muxbir: gumandarlarning qandaq bayqalghanliqidin xewiringiz boldimu?
Sékrétar: ayropilan bilen közitish jeryanida bayqaldi dep uqtuq, yighinda.

Muxbir: ular bayqalghan orunda néme ishlarni qiliwatqaniken, yighinda uqturulushiche?
Sékrétar: bek qétini échip uqturmidi, shu yerning astini kolap, shu yerde bir nersilerni yasap meshiq qiliwatqan gepni qildi.

Muxbir: weqede saqchilardin ölgen we yarilanghanlar bolmidimu?
Sékrétar: buni anglimiduq, bu heqte melumat bérilmidi.

Muxbir: weqede ölgen we yarilanghanlar qandaq bir terep qilindi?
Sékrétar: yaridarlarni nahiyilik doxturxanigha toshudi.

Muxbir: qaghiliq nahiyilik doxturxanigha apardimu, poskam nahiyilikmu?
Sékrétar: poskam nahiyilik chong doxturxanigha.

Muxbir: jesetlernichu?
Sékrétar: shu yerge kömüwetti dep angliduq.

Muxbir: kömüwetti dégen bu gepni saqchilardin anglidingizmu, kadirlardinmu yaki jemiyettinmu?
Sékrétar: jemiyette kishilerning éghizidin anglidim, saqchilar bu heqte héchnéme démidi.

Yuqiriqi bayanlardin qarighanda, weqe yüz bergen küni saqchilar pidaiylarni yiraqtin qorshighan we yiraqtin oq chiqarghan. Pidaiylar, teslim bolmasliq hem saqchilarning qoligha tirik chüshmeslik meqsitide özlirini partlatqan.

Mehmet Görmez: “Dinin doğru anlaşılması ve doğru tatbik edilmesi sağlıklı bir din eğitimi sayesinde mümkündür…”

Mehmet Görmez: “Dinin doğru anlaşılması ve doğru tatbik edilmesi sağlıklı bir din eğitimi sayesinde mümkündür…”

Mehmet Görmez: “Dinin doğru anlaşılması ve doğru tatbik edilmesi sağlıklı bir din eğitimi sayesinde mümkündür…” Mehmet Görmez: “Dinin doğru anlaşılması ve doğru tatbik edilmesi sağlıklı bir din eğitimi sayesinde mümkündür…” Diyanet…

Bu Haber 11 Eylül 2013 00:36 Yayınlandı

009

Mehmet Görmez: “Dinin doğru anlaşılması ve doğru tatbik edilmesi sağlıklı bir din eğitimi sayesinde mümkündür…”

Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Mehmet Görmez ve beraberindeki heyet Sincan İslam Akademisi’ni ziyaret etti. İki yüz öğrencinin eğitim gördüğü akademiyi gezen Diyanet İşleri Başkanı Görmez, yetkililerden bilgi aldı.

Sincan İslam Akademisi’nin önemine vurgu yapan Başkan Görmez, “İslam cehaleti kabul etmez. Bu yüzden İslam’dan önceki dönemlere ‘cahiliye dönemi’ denir. Din, insan için su ve hava kadar tabîdir. Ancak iyi öğrenilmediği, yanlış anlaşıldığı, yanlış yorumlandığı ve yanlış tatbik edildiği zaman tabî olmaktan çıkar. Doğru anlaşılması, doğru yorumlanması ve doğru tatbik edilmesi de sağlıklı bir din eğitiminden geçer” dedi.

Sınıfları gezerek öğrencilerle sohbet eden Başkan Görmez ayrıca şunları söyledi;

“İlmin ışığının olmadığı yerler karanlık olur. Karanlığın Arapçadaki karşılığı ‘Zulmet’tir. Zulmetin olduğu yerde zulüm olur, zalim olur, mazlum olur. Bunların hepsi ilimsizlikten ve cehaletten olur. Sincan İslam Akademisi bütün Sincan bölgesine hatta Çin’e ışık verecek bir ilim yuvasıdır.”

001 002 003 004 005 05 006 007 008 009 010 011 012 013 014 016

kaynak: Diyanet işleri başkanlığı

http://dogu-turkistan.net/2013/09/11/mehmet-gormez-dinin-dogru-anlasilmasi-ve-dogru-tatbik-edilmesi-saglikli-bir-din-egitimi-sayesinde-mumkundur/