Gérmaniyede «Besh Tilliq Manjuche Lughet» ning Yéngidin Neshr Qilindi

Ixtiyariy muxbirimiz Qutlan
2013-11-07
besh-tilliq-manjuche-lughet.JPG

Gérmaniye otto-Xarrassowitiz neshriyati teripidin neshr qilinghan «besh tilliq manjuche lughet» ning gérman tilidiki izahliq neshri 1- We 2-Tomining muqawisi.

RFA/Qutlan

Melum bolushiche, gérmaniyening otto-Xarrassowitiz neshriyati ching sulalisi dewride tüzülgen «besh tilliq manjuche lughet» ning yéngi nusxisini yéqinda neshr qilghan. Eslide manju, mongghul, tibet, uyghur we xitay tilidin ibaret ching dewridiki besh chong tilda parallél qilip tüzülgen mezkur lughet bu qétim gérman tili bilen izahlanghan. Mutexessislerning ilgiri sürüshiche, «besh tilliq manjuche lughet» ning gérmaniyede ilmiy ölchem we eng yéngi nusxida neshr qilinishi manjular hökümranliq qilghan dewrdiki herqaysi tillarni tetqiq qilishta intayin muhim qimmetke ige iken.

«Besh tilliq manjuche lughet» ning gérmanche neshrige uyghur tetqiqatchiliridin doktor ablet semet bilen doktor aysima mirsultanlar qatnashqan. Ular mezkur tetqiqat témisining riyasetchisi doktor oliwér kurf bilen birlikte lughetning uyghurche qismidiki sözlüklerni éniqlash we izahlash ishigha mesul bolghan. Nöwette gérmaniye göttinggén uniwérsitétining qedimki uyghur tili tetqiqatchisi bolup ishlewatqan doktor ablet semet bu heqte ziyaritimizni qobul qildi. U «besh tilliq manjuche lughet» ning gérmanche neshri heqqide qarashlirini bildürdi.

«Besh tilliq manjuche lughet» ching sulalisining kangshi xani zamanisida tüzülüshke bashlap, chyenlung xani dewrige kelgende besh tilliq sélishturma lughet halitige kelgen. 1957-Yili béyjing milletler neshriyati resimge élish usuli bilen mezkur lughetni resmiy neshr qilghan bolup, bu ishqa uyghur tilshunaslardin ibrahim mutiiy qatarliqlar qatnashqan.

Doktor ablet semetning ilgiri sürüshiche, bu qétim gérman tili bilen izahlanghan yéngi nusxa «besh tilliq manjuche lughet» ning hazirghiche neshr qilinghan eng mukemmel we xelqara ilmiy ölchemdiki neshri hésablinidiken. Lughetning uyghurche sözlükliri 18-Esirdiki uyghur tilining lughet fondini tetqiq qilishta birinchi qol matériyal hésablinidiken. Kishini téximu xushal qilidighini shuki, mezkur lughetning uyghurche qismi gérmanche izahati bilen bille yéqin kelgüside ayrim kitab halitide neshr qilinmaqchiken.

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: