Qirghizistan-Xitay Chégrasidiki Qanliq Weqe Guman Tughdurmaqta

 

Ixtiyariy muxbirimiz Oyghan
2014-01-28
 
 

Yéqinda qirghizistan we qazaqistanning ammiwi axbarat wasitiliri 23-Yanwarda qirghizistan-Xitay chégrasidiki ak-Shiyrak dégen jayda oq étish weqesining yüz bergenlikini xewer qilghan idi.

«Téngrinyus agéntliqi» qirghizistan dölet chégra xizmitining jamaet we ammiwi axbarat alaqe bölümining melumatlirigha asaslinip, bu weqening qirghiz chégrichiliri teripidin 11 neper chégra buzghuchining étip öltürülgenliki bilen ayaghlashqanliqini bildürdi. Igilishimizche, bu 11 adem uyghur millitidin bolup, ularning qirghizistan térritoriyisige kirip qélishi, közligen meqsiti, oqqa tutulushi heqqide axbarat wasitiliride her xil melumatlar bérilgen. Shu munasiwet bilen bezi analizchilarning ilgiri sürüwatqan qarashliri bu weqede köpligen mesililerning chongqur éniqlashni, obyéktip tekshürüshni telep qiliwatqanliqini körsetmekte.

Atap éytqanda rusiyening «prawda géziti» da élan qilinghan «köpligen éniqsizliqliri bar weqe. Uyghur pidaiyliri qirghizistangha néme üchün keldi?» namliq maqalining aptori sérgéy kozhémyakin qirghizistan chégra xizmiti melumatlirigha tayinip, bu chégra buzghuchilarning uyghurlar ikenlikini étirap qilip: «emma, bu ishta soallar jawabtinmu better köp bolmaqta. Qirghizistanning qoshna döletler bilen bolghan chégralirida toqunushlar pat-Patla yüz bérip turmaqta» dep, 11-Yanwarda tajikistan we qirghizistan chégrasida yüz bergen qoralliq toqunushni eslitip ötidu. Maqale aptori yene mundaq dep yazidu: «qirghizistan chégra xizmiti bir nechche texminlerni jakarlighan bolup, ularning arisida jinayetchiler teripidin jumhuriyette térrorluq heriketlerni élip bérish pilanlirimu bar. Heqiqeten, mundaq ehwalda némishqa ölgenlerde ya oq étish qorali yoq, ya oq-Dora yoq, ya alaqe wasitiliri yoq? hetta égizliki 4 ming métir kélidighan taghliq dawanni éship chüshüsh qishning otturisida intayin qéyindur, ölgenlerde bolsa changgha yoq. Shu texmin heqiqetke mas kéliduki, chégradin ötken guruppa xitay bixeterlik küchliridin yoshurunghan, lékin xitay terep chégridash rayonlarda qandaqla bolmisun opératsiyilerni yürgüzgenlikini, shuning bilen bir waqitta u yaki bu guruppining chégradin ötkenlikini testiqlimidi. Bu hem xitay chégralirini qoghdashning yaxshi orunlashturulghanliqida boluwatmaqta! némishqa barliq jinayetchiler étip öltürülgen hem ularning birimu yaridar bolmighan? opératsiye peqet yerlik chégra etriti küchliri teripidin élip bérilghan bolup, ular weqe orun alghan yerge mexsus belgilengen qisimning yétip kélishini kütüshni toghra körmigen. Shundaq oy peyda boliduki, chégrachilar qandaqtur bir izlarni yoqitishqa aldirighanliqtin, birmu tirik guwahchini qaldurmighan.»

«Ria nowosti agéntliqi» bergen «qirghizistanda owdiki qanliq pajie: ölgenler 12 we tirik amérikiliq» namliq maqalining aptori arkadiy dubnofmu bu weqeni chüshendürüp, mundaq dégen: «tajikistan chégrasidiki oq étishtin ikki hepte ötkendin kéyin, qirghizistanda 11 namelum kishining sirliq ujuqturulushi kolléktipliq bixeterlik shertnamisi teshkilati we shangxey hemkarliq teshkilatini bu ishqa arilishishqa mejburlishi mumkin.» U yene mundaq dep yazidu: «yüz bergen weqe sewebliri mushu kemgiche bek chigishlinip, guwahliqlar bolsa qarimu-Qarshi bolup ketken.» A. Dubnof shundaqla mezkur ujuqturush opératsiyisining derhal bayqighuchilarni hang-Tang qaldurghanliqini, yeni chégra buzghuchilarning néme üchün qirghiz térritoriyiside peyda bolghanliqini éniqlash üchün ularning eng bolmighanda birini tirik qolgha chüshürüshni uyushturmay, barliqini ujuqturuwetkenlikini guman bilen izhar qilghan. Aptor bu soalgha qirghizistan chégra xizmiti wekiliningmu ishenchlik jawab bérelmigenlikini ilgiri süridu.

Radiomiz ziyaritini qobul qilghan siyasetshunas qehriman ghojamberdi bu heqte öz qarashlirini otturigha qoydi.

 

http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/mulahize/qirghisiztan-chegra-01282014145102.html/story_main?encoding=latin

 

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: