Sherqiy Türkistan Sürgündiki Hökümitining Bayanati

Image

                                                   (2014- Yil 1-Numurluq Höjjeti)

Sherqiy Türkistan Sürgündiki Hökümiti 2009-yildiki saylamda töwendikidek Bash ménistirlik kabénti we Ménistirliklerdin teshkil tapqanidi.

Ismayil Chéngiz Bash Ménistir
Hizirbek Gheyrutulla Muawin Bash Ménistir
Ehmetjan Osman Muawin Bash Ménistir

Muhabay Engin Tashqi Ishlar Ménistiri
Küresh Atahan Kultur we Teshwiqat Ménistiri
Semed Güder Insan Heqliri quruli Ménistiri
Seyit Taranchi Dölet Mudapiye Ménistiri
Abdulhamit Tilek Bilim-Téxnologiye we tebiy bayliqlar  Ménistiri
Eyup Akyol Ekinomiye(Iqtisad) we Maliye Ménistiri
Muhemmed Yüsüp Posma Muawin Ekinomiye(Iqtisad)  we Maliye Ménistiri
Nafise Özgen Torizim we Tonutush Ménistiri
Yakup Jan Ichkiy Ishlar Ménistiri
Abdusalam Sami Maarip Ménistiri
Reshide Genjer Sehiyye we Ijtimayi parawanliq Ménistiri‏

Sherqiy Türkistan Sürgündiki Hökümitining  kéyinki nöwetlik saylimigha qeder xizmetlirimizni téximu yaxshi ishlesh we hökümet xadimlirini yashlashturushni nezerge élip,yoqarda ismi tilgha élinghan 10 ménistirliktiki Dewlet mudapiye Ménistirlikini, Milliy xewipsizlik Ménistirlikige özgerttuq, Kultur we Teshwiqat ménistirlikini ikkige ayrip, Teshwiqat ménistirlikini ayrim, Ekinomiye(Iqtisad)  we Maliye ménistirlikini ikkige ayrip Maliye we tebiyi bayliqlar  ménistirlikini ayrim ménistirlik qilip tesis qilip, omumiy ménistirlik sanini  12 ge köpeyttuq.

Yéngi teshkillengen hökümet ménistirlikliri töwendikiche:

1.Milliy xewipsizlik  Ménistirliki,2.Tashqi Ishlar Ménistirliki, 3.Teshwiqat Ménistirliki,4.Kultur Ménistirliki, 5.Insan Heqliri Ménistirliki, 6.Bilim-Téxnologiye Ménistirliki, 7.Maliye we Tebiyi bayliqlar Ménistirliki, 8.Ekinomiye (Iqtisad) Ménistirliki, 9.Torizim we Tonutush Ménistirliki, 10.Ichkiy Ishlar Ménistirliki, 11.Maarip Ménistirliki, 12.Sehiyye we Ijtimayi parawanliq Ménistiriliki qatarliqlar.

Biz Sherqiy Türkistan Sürgündiki Hökümitining  asasiy qanunining rohigha asasen  we hökümitimizning milliy dawayimizdiki rolini téximu jariy qildurush ihtiyajidin hökümetning qurghuchi ezaliridin Ablajan Laylinaman, Ilyar Shemshidin we Memet Tursun qatarliq ependilerni töwendikidek yéngi wezipilerge teyinleshni qarar qilduq.

Memet Tursun ependi Milliy xewipsizlik  Ménistirligining ménistiri

Ablajan Laylinaman ependi Teshwiqat Ménistirligining  ménistiri, Hökümitimizning  Amérikida turushluq temsilchisi we bayanatchisi
Ilyar Shemshidin ependi  Maliye  we Tebiyi bayliqlar Ménistirligining ménistiri qilip teyinlendi.

       *****

Sherqiy Türkistan Sürgündiki Hökümitining  Yéngi teshkillengen bash ménistir kabénti             ezaliri we ménistirliri töwendikiche:

Ismayil Chéngiz                (Türkiye)                           Bash Ménistir

Hizirbek Gheyrutulla        (Türkiye)                            Muawin Bash Ménistir

Ehmetjan Osman               (Kanada)                            Muawin Bash Ménistir

Ablajan Laylinaman (Amérika)      Adliye we Teshwiqat Ménistiri, STSH ning Amérika Temsilchisi, Hükümet Bayanatchisi

Mehmet Tursun            (Kanada)              Milliy Hewipsizlik Ménistiri

Muhabay Engin               (Gérmaniye)          Tashqi Ishlar Ménistiri

Küresh Ömer Atahan             (Gérmaniye)         Kultur Menistiri we Hökumet Bayanatchisi

Abdulhamit Tilek            (Türkiye)            Bilim-Téxnologiye Ménistiri

İlyar Shemshidin            (Amérika)            Maliye we Tabiyi Bayliqlar Ménistiri

Semed Güder                (Türkiye)                Insan Heqliri  Ménistiri

Eyup Akyol                    (Türkiye)               Ékinomiye(Iqtisad) Ménistiri

Muhemmed Yüsüp Posma (Türkiye)  Muawin Ékinomiye(Iqtisad) Ménistiri

Nafise Özgen                 (Türkiye)               Torizim we Tonutush Ménistiri

Yakup Jan                      (Türkiye)               Ichkiy Ishlar Ménistiri

Abdusalam Sami           (Kanada)                 Maarip Ménistiri

Reshide Genjer              (Türkiye)                Sehiyye we Ijtimayi parawanliq Ménistiri

Uningdin bashqa eslidiki Dewlet Mudapiye ménistirliki Milliy xewipsizlik ménistirlikige özgertilish  bilen bir waqitta  Seyit Taranchining  hökümetiki barliq wezipilliri emeldin qalduruldi.

Ilgirki Kultur we Teshwiqat ménistirliki hazir Kultur ménistirliki, Eslidiki Ekinomiye (Iqtisad) we Maliye ménistirliki hazir Ekinomiye (Iqtisad)  ménistirliki, ilgirki Bilim-Téxnologiye we tebiy bayliqlar  Ménistirliki, hazir Bilim-téxnilogiye  Ménistirliki qilip tesis qilinghan bolup, Tebiyi bayliqlar Maliye ménistirlikige qoshuwétildi. Küresh Atahan, Eyup Akyol, Abdulhamit Tilek we Mehmet Yusup Posma qatarliqlar ana ménistirliklerdiki eslidiki wezipillirini dawam qilidu.

Yoqarqilar Démokirattik shekilde STSH da´imi meslihet heyiti teripidin qarar chiqirilip békitildi. Buningdin bashqa élip bérilghan meslihet we muzakiriler netijiside yene ilgirkidek:

Hüseyin Qari Islami Jumhur reyisi Meslihetchilikige teyinlendi.

Uningdin bashqa yene:

Démyan Rehmet   (Bash ménistir bash meslihetchisi)
Ghulam Osman Yaghma (Bash ménistirlik meslihetchisi)
Talat Kochyigit (Bash ménistirlik meslihetchisi)…

Qatarliqlar biwaste yoqarqi muhim wezipilerge teyinlendi.

Uningdin bashqa Sherqiy Türkistan Sürgündiki Hökümiti we Parlaméntining bashqa organlirigha ayit xizmetler  Sherqiy Türkistan  Sürgündiki Hökümiti We Parlaméntining  5-Nöwetlik Yighinida élinghan qararliri asasida bir terep qilinidu.   

(Qoshumche: Sherqiy Türkistan Sürgündiki Hökümiti we Parlaméntining  2009-yili 10-ayning 21-künki munu bayanatigha qarang. )

Sherqiy Türkistan Sürgündiki Hökümiti

 

STSH Bash Ménistir: Ismayil Chéngiz

Imza / mühür

Da’imi Meslihet Hey’iti :

Ahmet İgamberdi – Sultan Mahmut Kashigari – İsmayil Chéngiz – Hizirbek Ghayretulla -Ahmetjan Osman – Küresh  Ömer  Atahan

Testiq Qilghuchi :

STSH Jumhur Reyis:  Ahmet Igamberdi

Imza / mühür

 

 

28.02.2014

 

Advertisements

Uyghur Qizi Yultuz: Qosh Til Maaripi Bizni Xitaylashturalmaydu!

 

Muxbirimiz Gülchéhre
 
2014-02-25
 
qosh-til-doska

Qosh tilliq mekteptiki uyghur oqughuchilarning doskigha chiqip xet yéziwatqan körünüshi. 2006-Yili 13-Öktebir, xoten.

             AFP    

 

Xitay hökümitining yolgha qoyghan qosh til maaripi boyiche terbiyiligen uyghur ewladlirining aldi ottura mekteplerni püttürdi, xitayning uyghur ana tilini chetke qéqish bilen birge yürgüzüwatqan qosh tilliq atalghan, emma emeliyette xitay tilidin ibaret yekke tilliq maarip siyasitining uyghur yéngi ewladlarning dili, tili, eqli, psixikisi we bashqa jehetliride peyda qiliwatqan selbiy tesirliri ata- Ana we pütün uyghur jemiyitini endishige séliwatqan bir muhim mesile. Emma, radioyimizning ziyaritini qobul qilghan, ottura mektepni püttürüpla amérikigha oqushqa chiqqan uyghur qizi yultuz, mejburiy élip bériliwatqan qosh til maaripining, uyghur yash ösmürlirining qelbide zor bésim we xorluq kemsitish jarahetlirini qaldurghanliqini, shuning bilen bir waqitta yene, bu xil weziyet uyghurlarning milliy we diniy kimlikliri heqqide izdinishtek oyghinishqa seweb boluwatqanliqidek bashqiche tereplirinimu körsitip berdi.

Mejburiy xitaylashturush maaripigha qarshi isyankar rohta yétilgen bu yash uyghur qizi bilen muxbirimizning ötküzgen söhbitini yuqiridiki ulinishtin anglaysiler.

Kériyediki Xitay Sékrétar Hamilisi Chüshürüwétilgen Ailidin Kechürüm Sorashqa Mejbur Boldi

 

Muxbirimiz Shöhret Hoshur 2014-02-25
 
uyghur-ayal-bala-balisi.jpg

Balisini kötürüp kétiwatqan uyghur ayal. 2009-Yili 10-Iyul, qeshqer.

        AFP    

 

Ötken yilning axirqi künliri kériyening arish yézisidiki 5 hamilidar ayal doxturxanigha apirilip, ularning 6 ayliqtin 9 ayliqqa qeder bolghan 4 hamilisi mejburiy chüshürüwétilgen idi.

Weqe ündidar we radiomiz arqiliq dunyagha ashkarilanghandin kéyin, xoten nahiyilik we wilayetlik alaqidar tarmaqlar, hamile qetliam qilish weqesi yüz bergen xoten nurluq doxturxanisi we arish yéziliq hökümet üstidin tekshürüsh élip barghan. Melum bolushiche, mezkur tekshürüshning netijiside, arish yéziliq partkomning sékrétari sün jibing hamilisi chüshürüwétilgen qembernisa xanimning ailisige bérip mezkur ailidin kechürüm sorighan we mesilini siliqche bir terep qilish heqqide ailige xizmet ishligen. Emma, mezkur aile weqediki jawabkar shexslerni qanun boyiche jazalighandin bashqa, chüshürüwétilgen hamilining yoq qilinghan texmini 70 yilliq hayati üchün tölem tölep bérishni telep qilghan.

Mezkur aile bashliqi mettursun qawul xitay sékrétarning ishni siliq bir terep qilish teklipini ret qilip, eslide özining ishni siliqche bir terep qilish üchün pilandin sirt hamilige 100ming som jerimane töleshke razimenlik bildürgenlikini, emma mesul xadimlarning bu teklipke qulaq salmay ayali qembernisani mejburiy doxturxanigha aparghanliqini otturigha qoyup, shu mesul xadimlarning qanuniy jawabkarliqqa tartilishini telep qilghan. Mettursun yene, adwokat bilen körüshüp bu heqte meslihet sorighinida adwokat «qanun boyiche chüshürüwétilgen hamilining texmini ömri 70 yil hésablinidighanliqi» ni, mushu boyiche tölem telep qilish heqqi barliqini éytqanliqini eskertken. Mettursun qawulning nahiyilik sehiye idarisidin uqushiche, mezkur idare weqe yüz bergen nurluq doxturxanisigha 100 ming som jerimane qoyghan. Sehiye idare bashliqining mettursungha bayan qilishiche, weqede yéziliq hökümet mesulliri we doxturxana mesulliri bolup ikki terepning jawabkarliqi barliqi bar, doxturxana we yéziliq hökümet üstidiki tekshürüsh dawam qiliwatqan bolup, jawabkar shexslerni qandaq bir terep qilish téxi békitilmigen.

Milliy Birlik We milliy Inqilap Heqqide Qisqiche Muhakime

Ahmetjan Osman(STSH Muawén Bash Ménistiri)
Ghojiniyaz Hajining qoshuni Urumchi etrapida urush qiliwatqanda, Sabit Damolla Qeshqerde “Sherqiy Turkistan Islam Jumhuriyiti”ning qu…rulghanliqini dunyagha jakarlaydu, hemde Ghojiniyaz Hajigha mexsus mektup ewetip, uni mezkur jumhuriyetning reisi supitide tebrikleydu. Buningdin xewer tapqan Haji, “Damollamning neme qilghini bu, ishni buzup!” dep, qattiq achchiqlinidu (A.Otkur, “Oyghan’ghan Zemin”). Mana bu hadise – eyni waqittiki Uyghur siyasiy hayatida milliy birlikning mewjut emeslikini korsitip beridu. Demek, Hajimning neziride, Damollam “ish”ni buziwatidu! Undaqta, Hajimning konglige pukken “ish”i, yeni siyasiy nishani neme edi? Damollam, siyasiyon bolush supiti bilen, musteqqilliqni jakarlashta qoralgha tayanmisa bolmaydighanliqini aldinala chushen’gechke, Hajimgha murajiet qilghan edi. Lekin, siyasiy tariximizning bu nazuk peytide, siyaset bilen qoral bir yerdin chiqmidi. Shundaq bolsimu, bu ikki zatning teghdiri oxshash boldi, ikkilisila Sherqiy Turkistandiki mustemlikichi hakimiyetning igedarchiliqidiki eyni bir turmide qetle qilindi. Sherqiy Turkistanliqlarda milliy birlik bolmisa, ularning milliy azadliqidin bashqa yene bir teghdiri yenila oxshash demektur.
Konilarning “ya olum ya korum” degen dana ibarisining menisi mushu bolsa kerek. Uyghurlarning eyni zamandiki “milliy bolgunchi”si bilen “muawin reis”i eyni bir qol arqiliq “ujuqturuldi”. Uyghurlar neme bolishidin qet’i nezer olumge mehkumdur. Bu menidin elip eytqanda, peqetla “korum” uchun olush bizning bashqa xil olushimizdek bimene bolmisa kerek. Undaqta, “korum” degen neme? Elwette, u – ozimizning ozimizge yarisha teghdiri, milliy teghdirimiz, ozimiz belgileydighan teghdir. “Korum” degen ikenmiz, uning neme ikenliki bizge aldinala ayan bolishi shert, milliy teghdirimizning sheklini hazirdin bashlap eniq sizip chiqishimiz lazim. Xelqara qanundiki “xelqlerning oz teghdirini ozi belgilesh hoquqi” biznimu oz ichige alghan iken, hech bolmighanda, milliy teghdirimizning qandaq shekilde ipadilinidighanliqini etige qoymay bugunla aydinglashturiwelishimiz kerek.
Eger, Xelqara Jemiyet bizdin “xosh, ozenglar belgilimekchi bolghan teghdiringlarning shekli qandaq bolghusi?” dep sorap qalsa, biz neme dermiz? U chaghda, hilegerlik qilip “biz milliy heq-hoquqlirimizni isteymiz” dep tutruqsiz jawap bergili bolmaydu elwette. Eniq qilip, milliy musteqqilliq deymizmu yaki milliy aptonumiye deymizmu? Yaki bolmisa, konfediratsiye dep jawap beremduq? “Qeni, ozliri birneme desile” dep olturamduq ya?! Baridighan menzilini eniq bilmey turup yolgha chiqqan karwan bolup qelishtin iza tartmamduq?! “Damolla”lirimiz bilen “Haji”lirimizning jawabi bir yerdin chiqmay qalsichu texi, u chaghda neme bolar? “Oz teghdiringlarning neme bolidighanliqini aldi bilen ozara putushuwalghandin keyin andin kelersiler, eziz mehmanlar” dep xelqara jemiyet bizni uzutup qoyghandin keyin, bir-birimizge “neme qilghining bu, ishni buzup” dep ozara gal boghishamduq ye?!
Milliy birlik degen soz, aldi bilen, bir putun xelqning teghdir birliki degenliktur. Teximu eniq qilip eytqanda, bir putun milliy teghdirning shekil birlikidin ibaret. Bu, tegi-tektidin alghanda siyasiy mesile bolup, Uyghur xelqining bashqa mesililiri yeni kishilik hoquq mesilisi, diniy mesilisi we iqtisat – ijtimaiyet – mediniyet mesilisining hel bolishigha birdinbir kapalet qilghuchi amildur. Milliy teghdirimizning sheklide ortaq birlik bolmay turup, kishilik hoquqimizni, diniy erkinlikimizni we iqtisadiy – ijtimaiy – medeniy alahidiliklirimizni qoghdash yolida elip barghan kureshlirimizning belgilik unumi bolmaydu. Eger nishan bir bolsa, toghra bolsa, barliq yollar toghra demektur. Buning eksiche bolghanda, barliq teshkilatlirimiz Uyghur xelqining siyasiy dawasini tuyuq yolgha bashlaydu. U chaghda, belki weten ichide bolmisimu, weten sirtida bir xil ichki urushning otliri tutishishi mumkin. Ottura Asiyada yuz bergen melum ikki Uyghur teshkilatining qanliq toqunishi – yuquriqidek pajiening deslepki signalidin ibaret.
Meyli Islamchi bolayli yaki kishilik hoquq-demokeratiyechi bolayli, meyli siyasiy paaliyetchi bolayli yaki qoralliq qarshiliq korsetkuchi bolayli, meyli “aq mushuk” bolayli meyli “qara mushuk”, qandaqla bolishidin qet’i nezer milliy teghdirimizning birla sheklini ortaq talliwalayli. Milliy birlik degen mana mushu. Hazirqi jiddiy mesile – xelqimizning bir putun teghdiri qaysi xil siyasiy shekilde emelge ashqanda andin ularning arzu-istekliri toluq kapaletke ige bolidu? degen oylinishtin ibaret.
2006-yili, 2-ay

Oghlum Tutulghandin Kéyin Xitaylar Ailimizge Parakendichilik Saldi!

Muxbirimiz qutlan 2014-02-17

muxbir-niyaz-qahar.jpg

Muxbir niyaz qahar qolgha élinishtin burun döngköwrük bazirida ata-Anisi bilen chüshken süriti. (Waqti éniq emes) ürümchi.

             RFA/Qutlan

«Ürümchi kechlik géziti» ning muxbiri, «altun tarim» torining qurghuchisi niyaz qaharning nöwette shixu türmiside 13 yilliq jaza mudditini ötewatqanliqi melum bolghandin kéyin, uning anisi meryemxan yene bir qisim ehwallarni ashkara qildi.

Töwende anglaydighininglar wijdan mehbusi niyaz qaharning anisi bilen ötküzgen téléfon söhbitimizning xatirisidur.

Muxbir: hazir oghlingiz niyaz tutup turuluwatqan türme shixu sheher ichidimu yaki sheher sirtidimu?

Meryemxan: türme shixu sheher sirtidiki sayliqta, sheher merkizidin qatnashqa olturghanda yérim saettin köprek mangimiz.

Muxbir: türmige qaraydighan saqchilar ichide uyghurlarmu barmiken yaki hemmisi xenzu saqchilarmiken?

Meryemxan: türme saqchiliri arisida uyghur saqchilarmu, xenzu saqchilarmu bar iken, qazaq saqchilarnimu körduq.

Muxbir: oghlingiz niyaz qolgha élinghandin kéyin, hökümet tereptin, bolupmu xewpsizlik organliri teripidin ailenglargha bésim kélidighan ehwallar boldimu?

Meryemxan: oghlum qolgha élinip uzaq bolmighan waqitlar idi. Bizning sheher sirtida birqanche mo térilghu yérimiz bar idi. Öyde emgek küchimiz bolmighachqa, men méngisige qan chüshüp yérim palech bolup qalghan yoldishimni élip étizliqtiki ikki éghiz öyimizge köchüp chiqtim. Bir küni doxturgha körünüsh üchün sheherge kirip ketken idim. Balilarning dadisi étizliqimizdiki öyde yalghuz qalghan idi. Del shu waqitta, qumul wilayetlik dölet xewpsizlik idarisidin bir pikap bizning sheher sirtidiki ashu öyimizge izdep chiqiptu. Ular oghlumning dadisigha birmunche tehdit sélip, késel halette yatqan kishini qorqutup tashlaptu. Men doxturxanidin öyge qaytip chiqsam, yoldishimning ehwali bashqiche, tolimu qorqup, jiddiyliship kétiptu. Néme bolghanliqini sorisam, xewpsizlik idarisidin saqchilarning chiqqanliqini éytti. Bekmu ghezeplendim, közümge héchnéme körünmidi. Udul sheher ichige kirip dölet xewpsizlik idarisi (enchwenjü) ni sürüshtürüp taptim. Bizning öyge barghan mesul saqchi bilen zakunlashtim. Men uninggha mundaq dédim: «herqandaq ehwal bolsa aldi bilen bizning kent mesulliri bilen sözliship, ailimizdiki saq ademlerni chaqirtip sözleshsenglar bolmasmu? yoldishim oghlumning derdide méngisige qan chüshüp palech boldi, hazir yérim jan bolup yatidu. Mushu yetmigendek, yene ailimizdin héchkimge aldin xewer qilip qoymay öyimizge basturup chiqip késel halette yatqan kishi qorqutupsiler. Men oghlumni 18 yil oqutup, yaramliq adem qilip hökümetke tapshurghan. Uninggha muxbirliq hoquqni hökümet özi bergen. Uning qandaq jinayet sadir qilghanliqini ailimizdin héchkim bilgen emesmiz. Oghlum némila bolmisun, junggo girajdani. Men silerge dep qoyay, bu ish yene tekrarlinidighan bolsa, men yoldishimni harwigha bésip idarenglargha ekélip qoyimen. Uni palech qilip késel qilghandikin béqish mesuliyitini üstünglargha alisiler. Men ikkinchi qétim silerning ailimizni yene parakende qilishinglarni xalimaymen!»

Muxbir: ular néme meqset bilen öyingizge izdep chiqiptiken?

Meryemxan: menmu tepsilatini éniq bilelmidim. Yoldishim bek qorqup ketkechkimu yaki méni qorqup ketmisun dep ensiridimu, ularning néme sorighanliqini manga tepsiliy dep bermidi. Pemimche, öyimizge kimlerning kélip-Kétiwatqanliqi we oghlumgha munasiwetlik ishlarni sorighan bolsa kérek.

Muxbir: oghlingiz qolgha élinghandin kéyin, saqchi tereptin öyingizge kimlerning kirip-Chiqiwatqanliqini közitip turidighan «köz-Qulaqlar» ning bolghanliqini bilemsiz?

Meryemxan: éniq birnerse déyelmeymen. Öyimiz chong yol boyida, ailidiki hemmimiz oghlumning derdide jiddiychilik ichide yashawatimiz. Kimlerning qandaq meqset bilen öyimizge kirip-Chiqidighanliqini bir xudayim özi bilidu.

Muxbir: oghlingiz niyaz uniwérsitét oqughan we aliy melumat alghan, uning üstige, «ürümchi kechlik géziti» de muxbir bolup ishligen yuqiri derijilik bir ziyaliy. Siz bir ana bolush süpitingiz bilen oghlingizning 13 yil késilgidek bir jinayet ötküzgenlikige ishinemsiz?

Meryemxan: biz oghlimizni 18 yil oqutup yaramliq adem qilip terbiyiligen. Uning qandaq jinayet ötküzüp mushundaq éghir jazagha tartilghanliqini bilmeymiz. Hökümetning qanun-Siyasetliri adil dep ishinip kelgen iduq, qéni, eger heqiqeten adil bolsa, bir küni hemme ishlar süzülüp chiqar dep olturduq.

Kériyede Xizmet Qilghan Muhajir Zümret Xanim Xitay Hökümet We Puqralirining Apetke Tutqan Pozitsiyesini Eyiblidi

 

 

Muxbirimiz Shöhret Hoshur
2014-02-14
 

 

Xitay hökümitining kériyediki yer tewresh apitige qarita közge körünerlik we ünümlük bir tedbir qollanmighandin bashqa, xitay puqraliriningmu bu weqege passip pozitisye tutushi, hetta bezilirining tamasha körüsh pozitsiysi, uyghurlar bilen xitaylar arisida mewjut bolghan öch – Adawet tuyghulirini yene bir qétim yalingach shekilde ashkarilidi.

Ündidar we torlarda tarqalghan uchurlardin melum bolushiche, bir qisim xitay puqraliri apetke yardem qilishni xalimayidighanliqini, chünki uyghurlarni öz dölitining puqraliri dep qarimaydighanliqini bayan qilghan. Bu xil pikirlerning xitay puqralirining qanchilikige wekillik qilidighanliqi ayrim nuqta, emma xitay puqralirining mana mushundaq pikirlirini ashkara bayan qilishqa jüret qilalshi, weqege köngül bölüwatqanlarni oygha séliwatqan yene bir mesile.
Töwende diqqitinglar,ilgiri kériyede ikki yil xizmet qilghan muhajir zümret xanimning bu heqtiki oy we tesiratliri heqqide bolsun..

 

keriye-yer-tewresh-2014-305.png
Xotenning kériye nahiyisidiki yer tewresh apitige uchrighan ayal

Bu programmini muxbirimiz shöhret hoshur teyyarlighan.

http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/kishilik-hoquq/keriye-yer-tewresh-02142014221007.html/story_main?encoding=latin

Uchturpanda Qanliq Toqunush Yüz Bérip 11 Adem Ölgen, Nahiyede Jiddiy Halet Jakarlanghan

Muxbirimiz Qutlan
2014-02-14
uchturpan-weqesi-2014-305.png

Üchturpan nahiyisining xeritidiki orni

Public Domain

Shinxua torining ürümchidin bergen xewirige qarighanda, bügün, yeni 14 – Féwral chüshtin kéyin saet 16:00de uchturpanda qanliq toqunush yüz bérip 11adem ölgen.

Xitay saqchi terepning ashkarilishiche, aptomobil we mototsiklétlargha partlatquch buyumlarni qachilap, palta – Pichaqlar bilen qorallanghan bir top uyghur yashlar uchturpan nahiyeside charlap yürgen saqchi aptomobillirigha hujum qilghan. Hujumda ikki neper saqchi bilen yene ikki neper puqraning yarilanghanliqi hemde 5 dane charlash aptomobilining zerbige uchrighanliqi ilgiri surülmekte.

Xitay terep hazirghiche bergen melumatqa qarighanda, saqchilar neq meydanda 8 neper uyghur hujumchini étip öltürüp, bir nepirini tirik tutqan, yene üch neper hujumchi özliri yasighan bomba partlap kétip ölgenliki melum.

Biz xitay hökümet terep tarqatqan uchurdin bashqa bu heqte éniq melumat élish üchün uchturpan nahiyilik hökümet ishxanisi, herqaysi saqchixana, doxturxana, banka we puqralarning turalghulirigha téléfon qilduq.

Uchturpan nahiyilik hökümet ishxanisi téléfonimizni qobul qilmidi.

Uchturpan nahiye yarköwrük saqchixanisidin téléfonimizni qobul qilghan nöwetchi xadim téléfonning «erkin asiya radiosi» muxbiridin kelgenlikini uqqandin kéyin soallirimizgha jawab bérishni ret qildi.

Achitagh saqchixanisining nöwetchi xadimi téléfonimizni qobul qilghan bolsimu, lékin özining yardemchi saqchi ikenlikini, chetel muxbirining soallirigha jawab bérelmeydighanliqini bildürdi.

Biz arqidin uchturpan nahiyelik doxturxanigha téléfon qilduq. Téléfonni alghan uyghur doxtur weqe heqqide melumat bérishni ret qilghan bolsimu, lékin bir qisim ehwallarni sözlep berdi.

Biz weqe heqqide yenimu chongqurlap uchurgha érishish üchün uchturpan sheher ichide olturushluq bir uyghur ailisige téléfon qilduq.

Biz axirida uchturpan nahiyelik teminat qerz kopiratipigha téléfon qilduq. Téléfonni qobul qilghan nöwetchi xadim bir qisim soallirimizgha éhtiyatchanliq bilen jawab berdi.

Tepsilatini awaz ulinishtin anglighaysiz.