Jewher Ilham Dadisining Uyghurlar Üchün Heqni Sözligechke Türmide Yatqanliqini Bildürdi

Muxbirimiz Méhriban
2014-05-06
 

 

jewher-ilham-toxti-mukapat.jpg

Indiana uniwérsitétning oqughuchisi jewher amérika tarixi muzéyida dadisi ilham toxti üchün bérilgen erkinlik mukapatini tapshuruwélish yighinida söz qildi. 2014-Yil 5-May, nyuyork.

RFA

Indiana uniwérsitétining oqughuchisi jewher 2014-Yil 5-May nyuyork amérika tarixi muzéyida dadisi ilham toxti üchün bérilgen erkinlik mukapatini tapshuruwélish yighinida söz qilip, ilham ependining peqet qelimi we tili arqiliq uyghurlar üchün heqni sözligenlikini, bu sewebtin xitay hökümitini narazi qilghanliqini bildürdi. Jewher yene ilham ependini qollighan barliq dostlargha rehmet éytish bilen bille, xitay hökümitini dadisi ilham toxtini shertsiz qoyup bérishke chaqirdi.

«Dadam ilham toxtini bilidighan herqandaq bir adem uninggha artilghan jinayetning asassiz ikenlikini bilidu. Méning dadam öz yurtini söyidu. U héchqachan shiddet yolini teshebbus qilmidi we qollimidi, belki tinchliq yolini talliwaldi. U özining tor békiti uyghurbiz torida we bashqa tor betliride élan qilghan maqaliliride,metbuatlar ziyaritini qobul qilghinida we dersxanidiki léksiyiliride, uyghurlar üchün heqqaniyet we adalet telep qildi. Eslide junggo hökümiti dadamdek kishiler bilen pikir almashturushi, dialog ilip bérishi kérek idi. Emma bu hökümet dadamni türmige solidi. Eger dadamning jinayiti bar déyilse, uning gunahi hökümetni biaram qilidighan heqiqetni sözligenlikidur !»

Yuqiriqilar amérika indiana uniwérsitétining oqughuchisi jewherning, amérika qelemkeshler merkizi teripidin dadisi ilham toxtigha bérilgen 2014‏-Yilliq «barbara goldsimis erkinlik mukapati» ni tapshuruwélish murasimida qilghan sözi.

Amérika qelemkeshler merkizi bu yil 4-Ayda, 2014-Yilliq «barbara goldsimis erkinlik mukapati»ning xitay türmiside yétiwatqan, béyjing merkizi milletler uniwérsitétining iqtisad fakultétining dotsénti ilham toxtigha bérilgenlikini élan qilghan. Eyni chaghda mukapatlash murasimining 5-May küni ötküzülidighanliqi we türmidiki ilham ependige wakaliten uning amérika indiana uniwérsitétida oquwatqan qizi jewherning mukapatni tapshurup alidighanliqi uqturulghan idi.

Amérika nyuyork waqti 5-May küni kech saet 6 yérimdin 10 yérimghiche nyuyork merkizi baghche 79-Kochidiki amérika tarixi muzéyida ötküzülgen, 2014‏-Yilliq «barbara goldsimis erkinlik mukapati» murasimigha amérika qatarliq gherb döletliridiki tonulghan yazghuchi-Senetkarlar, jemiyet erbabliri, kishilik hoquq paaliyetchiliri we muxbirlardin terkib tapqan 1000din artuq kishi qatnashti. Murasimda amérika qelemkeshler merkizining bashliqi tonniy morizin, bu yilliq barbara goldimish erkinlik mukapatining sahibliridin yazghuchi salman rashidi, pussy riot we jewher ilhamgha söz nöwiti bérildi.

19 Yashliq jewher aldi bilen dadisi ilham toxtigha wakaliten mukapatni tapshuruwélish murasimigha kelginidin cheksiz hayajanlanghanliqini we dadisi ilham toxtidin pexirlinidighanliqini bildürgendin kéyin, dadisi ilham toxtining qelem bilen tinchliq yoli bilen xitay hökümitidin adalet telep qilghanliqi üchün, uning sözliridin biaram bolghan kishiler teripidin köp qétim nezerbend qilinip, axiri türmige tashlanghanliqini, bu ailining béshigha kelgen éghir künlerni bayan qilip mundaq dédi:
«Dadam ilham toxti bir iqtisadshunas we yazghuchi idi. Dadam bizning xelqimiz yeni hazirqi junggoning gherbiy shimalidiki uyghurlarning (türk tilliq musulmanlarning) insani heq‏- Hoquqini himaye qilghan idi. Dadam junggo hökümitining uyghurlargha qaratqan heqsizliqlirini öz tor sehipiside ochuq-Ashkara eyiblidi. Dadam qolgha ilinghandin biri uning bu tor sehipisi hökümet teripidin taqiwétildi. Dadam yene 2009-Yili 5-Iyul küni ürümchide yüz bergen nurghunlighan insanlar öltürülüp, minglighan uyghurlar qolgha ilinghan milletler otturisidiki qanliq toqunushtin kiyin, chetel muxbirlirining ziyaritini qobul qilip, uyghurlargha qaritilghan siyasetni we uyghurlarning teleplirini dunyagha anglatti. Bu sewebtin dadam junggo hökümitini narazi qildi. 2009-Yildin bashlap dadam we ailimiz köp qétim nezerbend qilindi. 2013-Yili 2-Féwral küni dadam amérika indiana uniwérsitétigha tetqiqatchi bolup kélish sepiride dairiler teripidin ayrodromda tosup qélinip, men dadamdin ayrilip yalghuz amérikigha keldim. Emma amérikigha kelgendin buyan künlirim her waqit dadamdin we ailimizdin ensiresh ichide ötti. Chünki dadam nezerbend astida yashap turupmu, uyghurlar üchün heqqaniyetni telep qilish iradisidin yanmidi. Junggo hökümitidin uyghurlarning heq-Hoquqlirini telep qilishni dawamlashturdi. Bu sewebtin ular dadamni we ailimizni köp qétim nezerbend qildi hetta bultur 11-Ayda dölet amanliqni qoghdash saqchisi dadamning aptomobilini keynidin soqup, uninggha eger sözleshtin yene toxtimisa pütün ailimizni öltürüwétidighanliqini dep ölüm tehditi qildi. 15-Yanwar ular axiri dadamni béyjingdiki öyimizdin ikki nareside ukamning közi aldidila tutup eketti. Hazir ailimizning qandaq éghir ehwalda turuwatqanliqini we dadamni saqchilar tutup ketken haletni öz közi bilen körgen ukilirimning yighlamsirighan halitini siler tesewwur qilalaysiler. Téléfonda ukilirimning yighisini anglighinimda yürikim shu qeder ézilidu.»

Jewher yene, dadisi ilham toxtining baldurraq qoyup bérilishi üchün özining barliq tirishchanliqni körsitidighanliqini bildürüp,«ailimiz hazir eng éghir künlerde, emma men yighlimaymen. Dadam manga «küchlük bol! bashqilar aldida yash tökme! ularning séni ajiz körüshige yol qoyma! chünki uyghur xelqini héchkim ajiz körmesliki kérek! méning qiliwatqinim heqqaniy ish, buning elwette töleydighan bedili bolidu» dégen idi. Dadam ilham toxti küchlük we qeyser, eng muhimi dadam rastchil. Dadam méni 18 yil qoghdidi. Emdi mining dunyagha dadamning kim ikenlikini we néme üchün türmide yatqanliqini anglitidighan, pütkül tirishchanliqim bilen dadamni qoghdaydighan waqtim keldi.» Dégen jümliler bilen sözini ayaqlashturghinida, murasim qatnashchiliri jewher üchün alqish yangritip uninggha medet béridighanliqini bildürdi.

Jewher dadisi ilham toxti üchün bérilgen «barbara goldsimis erkinlik mukapati»ni tapshuruwalghan 5-May küni yene uning «uyghur dadining jesurane kürishi» namliq inglizche maqalisi 5-May küni nyuyork waqti gézitide élan qilinghan bolup, jewher bu maqaliside dadisi ilham toxtining néme üchün qolgha élinghanliqini bayan qilish bilen bille xitay hökümitining uyghurlargha qaratqan milliy siyasitini tenqidligen.

Murasimdin kéyin radiomiz ziyaritini qobul qilghan jewher, özining 5-May küni kechte amérika awazi radiosining ziyaritini qobul qilghinidimu yuqiriqi mesililerni otturigha qoyghanliqini bildürdi.

Jewher yene, dadisi ilham toxtining erkinliki üchün, özining bundin kéyin barliq tirishchanliqini körsitidighanliqini bildürüp, 6-May küni erkin asiya radiosining uyghur bölümining ziyaritini qobul qilishtin bashqa yene birqanche metbuatlarning ziyaritini qobul qilip, dadisi ilham toxtini qoyup bérishni telep qilish bilen bille uyghurlarning nöwettiki ehwalini anglitidighanliqini bildürdi.

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: