Londonda Ötküzülgen Uyghur Klassik Naxsha-Muzika Kéchiliki Zor Qiziqish Qozghidi

Muxbirimiz Erkin
2014-05-14

senuber-tursun-senewer.jpg

Ataqliq naxshichi-Muzikant senuber tursun.

Social Media

Ataqliq naxshichi-Muzikant senuber tursun bilen mijit yunus, abdukérim osman qatarliq shinjang senet institutining 2 muzika oqutquchisidin teshkil tapqan 3 kishilik muzika etriti, 12-May «senuber tursun gherbiy yawropa senet sepiri» ning tunji békiti-Londonda naxsha-Muzika kéchiliki ötküzüp, zor qiziqish qozghighan.

London uniwérsitéti asiya-Afriqa institutining birunéy tiyatirxanisida ötküzülgen kéchilikke engliye we bezi gherbiy yawropa elliride olturushluq bir qisim uyghurlardin bashqa, uyghurlargha qiziqidighan, uyghur tili we naxsha -Muzikisi öginiwatqan inglizlar, londonda olturushluq chetellikler qatnashqan.

Kech saet 7:00de bashlanghan konsért 2 saet pilanlanghan bolsimu, biraq tamashibinlarning telipige binaen yérim saet uzartilghan. Senuber tursun «rak», «chepbayat » qatarliq muqamlardin parchilar we klassik xelq naxsha-Muzikisini orunlap, zor alqishqa érishken.

Uyghur ziyaliysi abduqéyum ablet ependi konsértni körgen londonda olturushluq uyghur tamashibinlarning biri. U, bu konsért arqiliq uyghur muzika senitining yoshurun küchi we muzikining uyghurlarni dunyagha tonutushtiki rolini hés qilghanliqini bildürdi.

Uyghur ziyaliysi abduqéyum ablet : bashqilar uyghurlarni eng axiri medeniyet arqiliq chüshinidu

U mundaq dédi: milletni belgileydighan nerse, milletning tili, milletning örp-Aditi we medeniyiti. Bu nerse bir milletni tonushturushta eng muhim amil. Bolupmu medeniyet uyghurlarni gewdilendüridu we chüshendüridu. Bashqilar uyghurlarni eng axiri medeniyet arqiliq chüshinidu. Méningche bu paaliyetning bolghini bek yaxshi boldi. Inglizlar burun uyghurlar toghriliq nahayiti az nerse biletti yaki uyghurlarni peqet chüshenmeytti. Biraq hazir bizning dangliq artislirimizning bu yerge kélishi, uyghurlarning seniti toghriliq körgezmilerning ötküzülüshi, chetelliklerning uyghurlargha bolghan tonushini téximu kücheytti. Ular uyghurlarni téximu chüshinidighan boldi. Méningche uyghurlarnimu xelqarada choqum chüshinishi kérek. Uyghurlarning medeniyiti saqlap qalidighan medeniyet hem saqlap qélishi kérek. Örp-Adetlirimiznimu saqlap qélishimiz kérek. Bu nersilerni xelqarada tonushturushimiz kérek. Mushu jeryanda bir özimizning medeniyitini téximu saqlap qalalaymiz hem jari qilduralaymiz. Méningche bularning hemmisini bek muhim, dep qaraymen.

Senuber tursun bashchiliqidiki uyghur senet ömiki konsért bergen london uniwérsitétigha qarashliq birunéy tiyatirxanisida, shu mezgilning özide yene «oyghurlarning muqeddes jayliri» namliq resimler körgezme ötküzülüwatqan idi. 4-Aprél bashlanghan körgezmige gherblik fotograf lisa rus xanim sherqiy türkistanda tartqan uyghurlarning mazar, tawapgah we muqeddes jaylirigha ait resimler qoyulghan. Körgezmige qoyulghan resimlerde, uyghurlarning yéqinqi 1000 yilliq étiqadi we uningdiki tarixiy özgirishler chüshendürüp bérilgen.

Abduqéyum, bu ikki paaliyetni bir waqitqa toghra kélip qélishi uyghur muzikisi bilen uning étiqad sistémisidiki yoshurun alaqe gewdilinip, uyghur muzika kéchilikining jezibidarliqni kücheytkenlikini bildürdi. Uning körsitishiche, engliyeliklerning senet kéchilikige qiziqishishi ular oylighandin éship ketken.

U mundaq dédi: konsértqimu biz turmaq gérmaniyedin demsiz, engliyening shimalidin demsiz, xéli-Xéli yerlerdin kelgen ademler bar. Ariliqni yiraq démey nurghun ademler keldi. Zalmu ademge liq toshup, orun qalmidi. Kéyin kéchikip kelgenlerge orun yoq, désekmu bolidu. Uningdin kéyin bek yaxshi boldi. Qiziqish bek chong. Nahayiti muweppeqiyetlik ötti. Tamashibinlarmu heqiqeten bek qiziqip kördi. Gepning jingini désem, bunchilik jiq adem kélidu, dep oylimighan. Adem shundaq jiq, bas-Bas bolup, béletnimu shunchilik teste alduq. Men bundaq qirghinchiliqni oylap baqmighan. Bu yerdimu jiq körgezmiler boldi, menmu barghan. Biraq unchilik bas-Bas bolup baqmighan. Buninggha qarighanda xelqarada bolupmu engliyede uyghurlargha bolghan qiziqish xéli küchlük, dep oylaymen. Wetende yüz bériwatqan ishlar buninggha türtke boldimu, unisini bilip ketmeymen, lékin xéli obdan qiziqish bar.

Biraq, «senuber tursun gherbiy yawropa senet sepiri» ning küntertipidiki asasliq paaliyet konsért qoyush emes. Ularning asasliq paaliyiti gherbiy yawropadiki senet institutliri bilen tonushush, kespiy, ilmiy meqsetni chiqish qilip, senet we tetqiqat orunliridiki oqughuchilargha uyghur naxsha-Muzika heqqide telim bérish qatarliq mezmunlarni öz ichige alghan. Shunga, muzika etriti 13-May london uniwérsitétining asiya-Afriqa institutigha qarashliq muzika fakultétining oqutquchi-Oqughuchilirigha 2 künlük meshiq dersi bashlighan.

Senet guruppisining londondiki paaliyiti 15‏-May peyshenbe küni axirlishidu. Ularning 2‏- Békiti parizh. Ular parizhdiki mezgilide uniwérsitétlarda uyghur muzikisi heqqide ders béridu we medeniyet almashturush élip baridu. Muzika guruppisi 17‏- May, parizh sepirining axirqi parizhdiki ataqliq dés abésés tiyatirxanisida konsért béridu.

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: