Almatada Uyghurlarning Tarixi We Medeniyitige Dair Tetqiqat Maqaliliri Kitabi Neshr Qilindi

Ixtiyariy muxbirimiz Oyghan
2014-10-31
uyghurshunasliq-tetqiqatliri-kitabining-muqawisi.jpg

«Uyghurlarning tarixi we medeniyiti boyiche tetqiqatlar» namliq kitab

RFA/Oyghan

Yéqinda almata shehiridiki «mir» neshriyat öyi teripidin «uyghurlarning tarixi we medeniyiti boyiche tetqiqatlar» namliq kitab yoruqqa chiqti. Mezkur kitab qazaqistan jumhuriyiti bilim we pen ministirliqi r. Süléyménof namidiki sherqshunasliq instituti yénidiki uyghurshunasliq merkizining xadimliri teripidin teyyarlandi.

Merkez xadimliri mushu yili üch kitab neshr qilghan bolup, ularning ikkisi, yeni «merkiziy asiyadiki milletler we medeniyet» hem «mahmut qeshqerining dunya medeniyet mirasigha qoshqan töhpisi» dep atilip, bu kitablar shu namlar bilen ötküzülgen ilmiy muhakime yighinlirida oqulghan doklatlardin tüzülgen. Emdi «uyghurlarning tarixi we medeniyiti boyiche tetqiqatlar» namliq kitab mexsus uyghurshunasliq tetqiqatlar yönilishidiki emgek bolup, uning deslepkisi ötken yili merkez xadimliri teripidin neshr qilindi. Buning aptori tarixchi alim, qazaqistanda az uchraydighan hind tili mutexessisi, tarix penlirining namzati merhum ekrem enwerof idi.

Tarix penlirining doktorliri shayzada toxtabayéwa we enwer ghaliyéflarning bergen ijabiy pikirliri asasida we sherqshunasliq institutining ilmiy kéngishi teripidin tewsiye qilinghan «uyghurlarning tarixi we medeniyiti boyiche tetqiqatlar» kitabida orun alghan maqaliler rus we qazaq tillirida bérilip, tarixchi, tilshunas, edebiyatshunas we ixtisatshunas alimlarning mexsus memliketlik ilmiy layihiler programmisi boyiche élip barghan tetqiqatlirini öz ichige alidu.

Kitab 19 basma tawaq hejimidin ibaret bolup, ilmiy xadimlargha, aliy oqush orunliri oqughuchiliri we sherqshunasliq, jümlidin uyghurshunasliq mesililirige qiziqquchilargha béghishlanghan.

Toplamning deslepki sehipiliride tarix penlirining doktorliri risalet kerimowaning «qedimiy we deslepki ottura esirlerdiki sherqiy türkistan memliketliri we sheherliri» we ablet kamalofning «xitayning deslepki tang sulalisidiki türkiyler, uyghurlar we soghdilar» dégen maqaliliri orun alghan. Tetqiqatchilar dunyaning ataqliq alimlirining emgeklirige yandashqan halda qiziqarliq melumatlarni keltüridu. Toplamgha shundaqla xitayning uyghur diyaridiki iqtisadiy siyasiti boyiche mutexessis güljahan hajiyéwaning «shinjang uyghur aptonom rayoni, xitay xelq jumhuriytining gherbiy diyarni keng kölemde özleshtürüsh istratégiyiside» namliq maqalisimu kirgüzülgen. Alim kéyinki waqitlarda uyghur diyarining bolupmu ottura asiya jumhuriyetliri bilen chégradash bolghan shimaliy rayonliridiki iqtisadiy mesililirini yorutidu.

Kitabning asasiy qismini edebiyatshunasliq, tilshunasliq we menbeshunasliq mesililiri teshkil qilidu. Atap éytqanda, filologiye penlirining namzatliri gülbehrem molotowaning «éghiz we yazma edebiyatning alaqisi (qedimiy we ottura esir yazma yadikarliqliri misalida), rexmetjan yüsüpofning «xirqeti mirasi: uning ijadiyitining zhanirliq we bediiy özgichiliki», gülnare awutowaning «shair lutfining ijadiy mirasi», xalminem mesimowaning «tawarixiy musiqiun tetqiqatining tawushluq we léksika – Simantikiliq alahidiliki», shairem baratowaning «muhim qurulumlarning ölchimi we ritimi» hem yash mutexessis élwira molotowaning «tezkireiy bughraxan boyiche qaraxaniylar memlikitining tarixi» namliq maqaliliride uyghur xelq éghiz ijadiyiti, ottura we yéqinqi dewrdiki edebiy we tarixiy yadikarliqlarning muhim mesililiri qarashturulidu.

Égilishimizche, uyghurshunasliq merkizi xadimliri kélechektimu uyghur tarixi we medeniyitige, uyghurlarning tarixiy diyaridiki siyasiy we iqtisadiy mesililerge dair tetqiqatlarni neshr qilip turushni meqset qilmaqta.

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: