Zulumgha Qarshi Turushning Yolliri

Zulumgha qarshi turushning yolliri-1


Zulumgha qarshi turushning yolliri-2


Zulumgha qarshi turushning yolliri-3

Ustaz Adil Abdulghopur Ependi Bilen Söhbet

 

Xitay Türmilliridiki Iskenjiler-1

Xitay Türmilliridiki Iskenjiler-2


Xitay Türmilliridiki Iskenjiler-3


Xitay Türmilliridiki Iskenjiler-4

Xitay Türmilliridiki Iskenjiler-5

Xitay Türmilliridiki Iskenjiler-6

Xitay Türmilliridiki Iskenjiler-7

Xitay Türmilliridiki Iskenjiler-8

Xitay Türmilliridiki Iskenjiler-9

Xitay Türmilliridiki Iskenjiler-10

Mezlum Milletning Qehrimanini Hichkim Öltürelmeydu!

Untup qalmasliq kérekki bizdek bir mezlum milletning qehrimanini hichkim öltürelmeydu! Uyghurlarning shiryürek Oghlani Abduraxman millet bilen menggülük teng yashaydu!

10945621_935513436491572_2485949750411949163_n

Sépil We Sépil Mentiqisi

Kitab oqush tesiratimdin tamche: en’ene we étiqad heqqide oylighanlirim
-” Ademdin haya ketse, ornigha bala kélur”Uyghur ata sözliridin

Abdurahman Ablikim

Burunning burunisida biz yawayilarche , herxil xéyimxeter ichide , özimizning kimlikinimu bilmey nadanliqta yashawatqan chéghimizda bir ulugh adem hayatliq makanimiz we tinch- amanliqimiz üchün bizge’eng mustehkem sépil sélip bergeniken . Sépilning üch teripi intayin xeterlik deryalar bilen qorshalghan bolup, bu heywetlik sépil deryalardiki zeherlik dutning bizni zeherlep qoyushidin,kelkün kelgende bolsa deryalar téship bizni gherq qiliwétishidin saqlash üchün soqulghaniken ulugh adem bizni menggü sépilni qoghdashqa, sépildin chiqmasliqqa dewet qiptu. Shundaq qilghandila’elde tinch- eminlik we beriket bolidighanliqini éytiptu. Ulugh ademning déyishiche,bu sépil intayinmustehkem we bixeter bolup, biz izdeydighan nersilerning hemmisi sépilning ichide bar iken. Uzati mubarek yene bu sépilning düshmini sépilni yalap aqidighan eshu xeterlik deryalardur, deptuwe yene sépilning derya yalap-chéqip aqidighan yerlirini qandaq puxtilash charilirini ügitip qoyupbiz bilen xoshlishiptu.
Shundin bashlap biz bu sépil ichide bixeter- xatirjem, inaq, bexitlik yashaptuq.ulugh ademningnesihiti boyiche sépilni mezmutlashni üzüldürmey dawam qiptuq. Bizdiki bu bexitlik hayat talay yillar dawamlishiptu. Kéyinche, bara- bara sépil sirtida yene bashqa sheherlermu qurulushqa bashlaptu.zaman özgiriptu. Sépildiki bezi ademler sépil sirtidiki sheher kishilirining bashqiche bir xil erkin turmush kechüridighanliqini,ular sépilni qorshap turghan deryalarda er-ayal démey üzüp oyun- tamasha, ishqiwazliq qilishidighanliqini körüptu. Ulugh kishi: bu deryalarning süyi bekmu xeterlik, ularda éqiwatqini su emes eyish- ishrettin aqqan qan- yiringdur, dep nesihet qilghaniken.
Uzun yillar dawamlashqan tinch- eminlik bu nadanlarni bixudlashturghachqa ular kelgüsixiyimxeterni untuptu; Gheplet perdisi közlerni tosuwélip deryadiki qan- yiringni süzük suqilip körsitiptu. Shuning bilen ular birlep- ikkilep sépildin chüshüp deryada chümülüptu. Ularderya süyide özlirini tolimu erkin- hozurluq sézishiptu. Yillar- qernelerning ötüshige egiship bu nadanlarning sanimu köpiyiptu.ejdatlar nesihitini untushqa bashlaptu.sépildin chüshken ademlerning köpiyishige egiship ular chüshken jay shora boptu. Bu nadanlar shorini étishning ornigha talaghachiqishimizgha emdi asan boldi, dep xush boptu. Axiri bir küni sépilning bir teripi örülüp chüshüptu. Derya süyi sheherge bésip kiriptu. Kishiler emdi deryalarning öz ishikliri aldida aqqinidin shadliniptu. Gerche beziler derya süyide éqip kétip tursimu héchkim ibret almaptu.waqitning ötüshige egiship derya ulargha qorqunchluq tuyulmaydighan boptu.deryadin chiqqan zeherlik dut ularning eqlini késiptu. Shundaq qilip tola kishining deryagha bolghan köz qarishi özgirip sépilning ehmiyitini untuptu; Sépilni puxtilash ishi tashlinip qaptu. Gerche bezi eqli oyghaq,imani kamil kishiler sépilning ehmiyitini estin chiqarmighan,sépilni mustehkemleshni dawam qilip kelgen bolsimu hemme adem bille qilmighachqa héch ishni bashqa élip chiqalmighanni az dep öz qérindashlirining mesxirisige uchraptu. Yene talay yillar ötüp sépilning ikkinchi, üchinchi bölikimu
Örülüp chüshüptu. Eqil- hoshi jayida kishiler qayghurghan bolsimu amalsiz qaptu. Shundaq qilip kishiler sépilning yoqap kétiwatqanliqini tuymayla qaptu. Sépilning yoqap bérishigha egiship ademlerdin insab, diyanet, sherm- haya, yurttin beriket kötürülüp, niza-adawet, jenggi-jédel,oghri-yalghan, zinayi- haram, benggilik bash kötürüp, yoqumluq késel, aghriq- silaq awup kétiptu.rohi saghlam,tendurust ademler az qaptu. Deryadin kötirilgen zeherlik dut ademlerni séhir-lep, dillirini kor qilip, ongni tetür, rustni qingghir körüdighan qilip qoyuptu. Lékin talay kishiler bu apetlerning sirini bilelmeptu. Bilgenlerning gépige etraptikiler ishenmeptu.
Kéyin sépilning bir bürjikila qaptu. Shu bürjekke qarap nurghun kishiler yenila özini sépildiki’ademler deydiken. Lékin bu kishilerning sépil sirtidiki ademlerdin qilche perqi yoq iken.biz hemmimiz özimizni sépil ichidiki ademler deymiz. Lékin qéni bu sépilimiz? Peqet örülüpchüshey dep qalghan sépil parchisi bilenla özimizni sépil ademliri diyelemduq?
Hazir aldimizda ikki yol turuptu. Biri, esli tebi’itimizdin yatlashqan, saxtiliq, eqide- étiqadsizliq, riyakarliqtin bulghan’ghan wujudimizni paklap özimizni heqiqiy tonush; Yene biri,gumrahliq yoligha méngip axiri bir küni deryagha gherq bolush. Yaki bolmisa ikki putimiz görge sanggilighanda andin deryaning mahiyitige yétip, sépilimizge séghinish.
Derya bizge qarap étilmaqta. Nadan kishiler deryada éqiwatqini hayatliq süyi dep qarimaqta. Sé-pilning axirqi bürjiki örülüp tügimekte… az sandiki bir qisim kishiler sépil soqushbilen aware. Lékin ular derya dolquni aldida halsiz we ajiz…
2000 – yil sintebr, sdnéy

——————————————————————————————————————————————

15577_935513416491574_2305970945799286318_n

Türkiye awazi radiyosi xewiri: asiya boks chémpiyoni, uyghurlarning pexirlik oghlani Abdurahman Ablikimning wapati dunyaning her qaysi jaliridiki uyghurlani chongqur qayghugha chömdürüpla qalmastin, belki öz nöwitide yene abdurahman ablikim heqqide qaytidin oylunush, uning milliti we wetinige bolghan chin söygüsini ülge qilish, ish – izliri we töhpilirini eslesh dolqini qozghaldi.
Bu ariliqta uyghurlarning pexirlik chémpiyoni merhum abdurahman ablikimning yalghuz düshmen’ge mush étishtila emes, qelem ishlitishtimu yétiship qalghan uyghur oghlani ikenliki otturigha chiqti. Uning 2000 – yili sidnéyde yazghan «sépil we sépil mentiqisi» namliq maqalisi ijtima’y taratqularda keng tarqaldi we yuqiri baha, inkaslargha érishti.
Yoqurda  uyghurlarning pexirlik oghlani abdurahman ablikimning qelimidin «sépil we sépil mentiqisi» namliq maqalisini TRT Uyghur seyipisidn élip diqqitinglargha sunimiz

——————-Tengritagh Akadémiyesi

25.01.2015  Gérmaniye

 http://tengritagh.org/2015/01/25/uyghuristanning-pexirlik-bokis-chempiyoni-abdurahman-ablikim-we-qelem/

Awamgha Paydiliq, Biterep we Musteqil Insan

10314686_10203542778870963_7740176706501745018_n

Birmu eqilliq ademdin yéngilip baqmiding, birmu nadanni yéngip baqmiding!

———–Yunan peylasopi Aplaton

Meningche awamgha paydiliq, emma hichkimning bolmighan adem- Ali Qurban ependi. Uyghur jemiyiti uning otturgha chiqishi bilen xuddi uzaq esirlik bir boshluq toshquzulghandek hésiyatta bolldi.Ali Qurban ependi bir tereptin tuxumdin tuxum sizishni ögünüp, yene bir tereptin tuxumni chéqip, uning bilen sunuq dillargha melhem boliwatidu we hichkishi hazirghiche binormal sanimighan we bundin kéyin xelqimizning mewjut bolup turishi üchün tehditke aylinip qalghan bir késelni dawalawatidu.Ali Qurban ependi yéngiliq yaratti, alqishlandi we ghelbe qazandi.
Hürmetlik Ali Qurban ependige apirin,Kitapxanlar aldida hetta isim familisinimu qorqup yazalmighan hesetxor tenqitchilerni quchqachtek sayritiwitiptu.Ularningche Ali Qurban ependi”akadimik” emesmish. Tenqitchilerning “akadimik” dégen sözining lawziliqidinla ularning qanchilik heset otida köyiwatqanliqi we tenqitning meqsidining yaxshi niyette bolmaywatqanliqi bilinip turidu.
Xelqimiz Ali Qurban ependining otturgha chiqishi we xelqimizning qizghin qollishi bilen millet uzaq yildin béri kütiwatqan bir muellimge, muellim 24 saet xizmitini qilsimu charchimaydighan bir xeliqqe irishti. Bundaq bir shexisning Uyghur medeniyet saheside yétiship chiqishi mölcherdikidin 30 yil kéchikip ketti.Shundaqtimu millitimiz eng éghir meniwiy kirsizqa duch kelgen nazuk bir dewirde Ali Qurban ependidek bir shexsiyetning dunyagha kilishining özila medeniyet saheimizdiki közni qamashturidighan muweppeqiyet!
Méningche Ali Qurban ependi pelesepichi yaki Logikichi emes. Ali Qurban ependi undaq sapasi töwen, dogma(kitabiy) yazmilarning igisige oxshap kétidighan xata mesulat(késel)larni we kolliktip uzaqqa sozulghan jahalet ichide qalghan bimarlarni pendin tashqiri alahiyde mitod bilen dawalaydighan shamangha oxshap kétidighan bir pissixotérafist yaki bir pissixoanalitiker.Ali Qurban ependining qiliwatqanlirini pissixologiye, sotsologiye we exlaqshunasliqqa ayit keng türde bilimi bolmighan adem qamlashturalmaydu.Ali Qurban ependining sözlewatqan liksiyeliri chaqmaq tizligide tiz özgirep kétiwatqan, riqabet we rehimsiz küresh bilen tolghan bügünki dunyada xelqimiz jümlidin kélichigimizning xojayinliri bolghan yash-ösmürler üchün kam bolsa qettiy bolmaydighan bir boshluqni tolduriwatidu.
Ali Qurban ependining tirnaqtin kir izdeydighan kitap artilghan ishekke oxshaydighan bilermenlerge estayidil inkas qayturmaydighanliqini bilimiz! Chünki u Uyghuristan jemiyitige eng uyghun kélidighan alahiyde bir Sotsolog süpitide jemiyitimizde bolupmu medeniyet muhitimizda saqliniwatqan illetlerni qandaq qilip saghlamlashturushning usullirini bashqilardin obdan bilidu.
Ali Qurban ilim sahesidin chiqqan bir duaxan, bashqiche éyitqanda ilim sahesidin chiqqan bir shaman! Shaman yaki duaxan eslide kam, kaman yaki shaman déyiletti.Kéyinche duaxan we baxshi dep ayrim atalidighan boldi. Ular dingha asiyliq qildi déyilip qarilinip, radikal qarashtikiler teripidin Ali Qurban ependige oxshash chetke qéqildi.
Shaman yaki duaxanlar muqeddes kitaplardin parche we ustazidin udum qalghan dualardin, uningdin bashqa yerlik pissixik we maddiy tibabettin paydilinip késel dawalaydighan doxturlardur.
Ali Qurban ependimu ziyalilar arisidin yétiship chiqan tebiyi talant we kitabiy bilimlerge tayinip, kolliktip we shexisler ihtiyaj boliwatqan yoruqluqni zamaniwiy jahalet ichige taritidighan tarixtikidek kishilerning künimizdiki wekilidur.
Hemme ademning Yunan we Awropa pelesepiside éytilghandek we hich bolmighanda séning yaki méning nezirimizdikidek bolishi hergiz shert emes. Bezide El-Farabiydek, bezide Segmund Freudtek, bezide Babarehim Meshreptek, bezide Frederih Netchidek, bezide Ahmet Yeswiy hezretliridek ademlerning arimizdin chiqip qélishi tebiy ehwaldur.
Ali Qurban ependi ming yil oqusimu xelqige qildek paydisi yetmeydighan miwisiz derexlerge hergiz oxshimaydu.Ali Qurban ependige ilham béringlar, qollanglar, bashqa birsi emes özi, peqet özi bolup yashishigha we téximu takammullishishigha semimiy yardem qilinglar!Men uni jiddi tépilghanda derhal jangha esqatmaydighan Pelesepe we Logikigha ayit bilimlirini bir kéchide untup kétishke dewet qilimen!(K.Atahan)
*****

12.01.15 Gérmaniye

China police nab 10 Turks who may have assisted Uighur terror suspects

SHANGHAI, Jan 14 — Police in Shanghai have arrested 10 Turkish nationals suspected of supplying fake passports to ethnic Uighurs from China’s far-western region of Xinjiang who were described as terror suspects by state media. Hundreds of people have been killed in resource-rich Xinjiang, strategically located on the borders of central Asia, in violence in the past two years between the Muslim Uighur people who call the region home and ethnic majority Han Chinese. Another 11 people, including nine Xinjiang “terror suspects”, were also detained in November while trying to leave China after paying 60,000 yuan (RM34,681) for altered Turkish passports, the state-run Global Times newspaper reported. The Chinese foreign ministry and the Turkish embassy in Beijing did not immediately respond to requests for information about the case. The paper said terrorism-related audio and video materials were found among the suspects and that some had been bound for Syria, Afghanistan and Pakistan. In October, Malaysian authorities detained 155 Uighurs in Kuala Lumpur who were carrying Turkish passports suspected to be fake. Separately, authorities in Xinjiang announced that people buying fireworks for Chinese New Year would have to register using their ID cards, the China Daily reported late yesterday. The move was meant to prevent terrorists from obtaining raw materials to make explosives, it quoted Li Jianghui, an official with Xinjiang’s work safety department, as saying. Fireworks shops must record the variety and number of products bought by each customer, he said. Islamist militants from Xinjiang have been blamed by the government for attacks elsewhere in China, including Beijing. A group of “mobsters” on Monday tried to set off an explosive device in a business district of Xinjiang, prompting police to shoot dead six of them, the local government said. — AFP – See more at: http://www.themalaymailonline.com/world/article/china-police-nab-10-turks-who-may-have-assisted-uighur-terror-suspects#sthash.MZL122q8.dpuf

Atam we Kartal Chüjisi

Ata! Séni séghindim, Séni séghiniwatimen, Séni menggü séghinimen!
Baba! Seni özledim. Seni özlüyorum. Seni sonsuza dek özleyeceğim!
Father! I have missed you. I do miss you. I shall forever miss you!
—————-————————————–
Atam Ümer Yasin méning dadam, tunji we axirqi ustazimidi. U belki men menggü körelmeydighan yerge ketti, bu manga hemmidin yaman elem boldi!
Wetendin ayrilghanda uninggha “Atahan könglüngni yérim qilma, oghlung eng köp bolghanda 8 yilda qayitip kélidu”, degenidim.U eyni chaghda késel idi.Wedimizge asasen méni tolimu teste saqmu-saq 8 yil kütti.Oghlini bir qétim körüwélish arzusigha yételmidi.
Atam Ümer Yasin orunup baqti kélelmidi, menmu baralmidim! Axiri millitimiz we ailimiz üchün eng taleysiz bolghan 2009-yili Allahning rehmitige qawushti!
Atam Ümer Yasin Uyghur zamaniwiy maaripining bayraqtari, ot yürek milletperwer shair Memtili ependining tuqqini we oqughuchisi, milliy qehriman Heyrulla Nizamidin ependining ataq balisi we oqughuchisiidi.
Atam Ümer Yasin wapat bolup 5 yildin kéyin, uning hayat chéghida eng yaqturup keygen bir qur kastum-burulkisi, koptisi we galastuki, u kélip körüp kétishni arman qilghan tunji perzenti, oqughuchisi, iz basari we jan-jigiri oghli yashawatqan Gérmaniyege yétip keldi.Men yürekni qan qilidighan hesret we nadamet bilen uni kéyip, galastukni taqap özemge-özem essalamu eleykum Ata, xush kepsiz öyge kiring, dédim.Eger kéyimler kelmigen bolsa qachanghiche hayatning bu bihushchiliqida yashaytimkin tang bilmeymen.
Biz deslepte bir meydan xetme quran qilghandin kéyin, qayide boyiche tinchliq-amanliq sorashtuq we özemni dadamdek egeshtürüp öyini aylandurdum.Ata bu sen téxi körmigen newrilliring, qara ularni körgenting,emma chop-chongla bolup ketti, mana bu bizning bayraq, qara bu bizning kompeyuter, qara bu bizning yataq öy ,qara bu bizning saray öy, quyash kötürülgende uning nuri deslepte bu penjiridin chüshidu, qara bu kitap ishkawi, biz namazni bu yerde oquymiz..,
Biz bir-qanche kün mana mushundaq paranglashtuq,hal-mung bolduq, dertleshtuq, bille olturup bille qoptuq. Men qanche yildin béri özemni adem emes matériyaldek yaki asmandin tokkide chüshüp qalghan tashtek we yaki yerdin ünüp qalghan bir ösümliktek oylap yürgentim.Emdi qarisam menmu insan oghi ikenmen.Méningmu Ata-anamning barliqini xatirlidim.Men uningdin bu qeyer men kim, dep soridim, u yéziq üstilide turghan bürküt chöjisining béshi we kökte kérilip turghan qanitini siylap turup, bu gérmaniyediki artush, sile mening chüjem, dédi. Men atam bilen mushu terzide bolsimu uchrushup, andin uninggha atap yézilghan bu tunji eserge qelem tewritiwatimen.
Atam Ümer Yasinning pütün hayati ejdatlar kötürgen meripet meshelini jan tikip qoghdash we kéyinkilerge miras qaldurush bilen ötti. Atamning pütün hayati Uyghur maaripini perwish qilish, qoghdash we güllendürüshke béghishlanidi.Atamning pütün hayati peqet jénini jan itidighan janiwarlarni emes, millet qeyerde ihtiyajliq bolsa shu yerge barliqini béghishliyalaydighan pidakar ezimetlerni terbiyeleshke béghishlanghanidi!
Atam Ümer Yasin 1958-yili Artush Darilmuelliminni püttürgendin bashlap, 1998-yilighiche 40 yil mektep dériktori, qoshumche matématika we edebiyat oqutquchisi bolup ishlidi.Uning oqutquchiliqtin bashqa, Doxturluq (Atisidin udum qalghan ailiwiy retsip arqiliq adem we haywanlarning bedenining siritidiki herqandaq ösme késelliklirini yerlik usulda opiratsiye qilip dawalash), binakarliq, sirchiliq, eynekchilik, neqqashliq we baghwenchlik hüniri baridi.Uningdiki nahayiti üstün teshkillesh qabiliyiti, oqush püttürgen yilidin bashlap, bir ömür mektep dériktori bolup xizmet qilishqa sewep bolup qaldi!
Atam Ümer Yasin aq-sériq, közi köküsh, chach-saqalliri qongur, orta boy bir kishi bolup, hayati boyi xuddi méngip yürgen bir mekteptek etrapqa bilim we hüner uruqini chéchip, xeliq arisida yoquri abroy qazandi.Shundaqtimu kemter we kichik pielidi.Atamning bu teripi, jemiyet we ademlerge toxtimay yoquridin qaraydighan anamgha bir ömür yarimay ketti.
Men közümni yumup uni oylisam, xiyalimgha dayim qarangghuluq we buranchapqunlarda qeyserlik bilen uchiwatqan bir Kartal kélidu.Men uningdin, u méning atam bolghanliqi üchün emes,belki bir ömür shertisiz we tamasiz weten-millet üchün xuddi qarangghuluq we buran-chapqunlargha bash egmey küresh qilghanliqi we méning tunji hem axirqi ustazim bolghanliqi üchün pexirlinimen!
Biz 6 bala uni atahan, anamni anahan dep xitap qilattuq.Atamning erkiletme ismini, uning menggülük hürmiti üchün texellus we famile namim süpitide qolluniwatimen.Artushta peqet biz 6 perzent emes, dadamning birge ishligen kesipdashliri, balliri dadamda oqughan ata-analar we dadamda oqughan oqughuchilarning hemmisi u addiy oqutquchidin eyminetti, tep tartatti we qattiq hürmetleyti.
Hemme adem uni ismi bilen emes “Deriktor” dep chaqrighanda biz 6 qérindash, dadam dunyadiki pütün mekteplerning Dériktori oxshaydu, dep xata oylap qalghanikenmiz.Eslide bashqilarning dadamning ismini atimay, dayim Dériktor, dep xitap qilishi, uning Memtili ependi we Xeyrulla ependining rohini yüdüp, pidakarliq bilen milletning chakiridek xizmet qilghanliqidaiken!Biz uni bekla kéchkip chüshenduq!
Atam Ümer Yasinning wapati Artush xelqige ushtumtut bolup qaldi, Artushluqlar uning bundaq aldirap kétishini xalimayti. Atam Ümer Yasin wapat etkende xitay hökümiti, uning öyige 200 métir kélidighan Artush merkizi jameside namizini chüshürüshke ruxset qilmidi.Méning sewebimdin xitaylar teripidin qattiq qiyin-qistaqa élinghandin kéyin, qorqup kétip zuwani tutulup qalghan dadam, shu hadise yüz bérip 5 aydin kéyin, yurt xelqi, mehriban anam we qérindashlirimgha bir éghizmu gep qilalmay bizdin ayrildi.
Xitaylar shu qétim yeni 2008-yili 11-ayda dadamgha tehdit sélip:Hemmini qilghan sen! Balang aghzini yumsun, qongini qissun, singgen nénini yésun, dep sanga köp qétim agahlandurduq.Anglimiding, anglimasliqingda qandaq bir sewep bar, bizge éyit!Yaki sende dewletke qarshi chiqalighudek bir möjize bar bolsa unimu éyit, sinishp baqayli, eger undaq bolmisa bu ailidikiler hoshunglarni yighinglar, oghlungning küni az qaldi, biz uni ya bu xil yaki u xil shekilde yoqutimiz, dégenidi.
2009-yili 10-ayda yeni dadam wapat étip 7 aydin kéyin xitaylarning dégen ishliri rast dégendek yüz berdi.Frankfurttiki teshkilatimiz taqaldi, sebdashlirimiz we dostlirimiz tarqap kétishti, men Korash Atahan, Gérmaniye tarixida tunji qétim Frankfurtta xitaygha qarishi 1000 kishlik namayish teshkilligen künüm, Frankfurt merkizi jameside Uyghurlarning qatili Wang Lechuendinmu xeterlik düshmen, dep élan qilindim.
Rast dégendek uningdin kéyin béshimdin ötüp ketken ishlar nahayiti köp boldi!Küresh Küsenning néme üchün ölgenlikini yaq weten üchün wetende néme üchün milyonlighan kishining shehid bolghanliqini chüshendim.Dadamdin ayrilip qélip özemge dada bolup yashashqa, özemge özem yighlap, özemge özem teselliy bérishke mejbur boldum!Rastini désem bügüngiche dadam heqqide (Ata bu meselide men sizdin kechürüm soraymen!)bir misramu yazmidim, dayim weten-millet üchün qelem tewrettim.Dadamning wapatini anche dawrang qilmidim, chünki shu yili qirilip ketken minglighan munewer qiz-yigitlirimizning ölümi aldida atamning ölümi hich ish emesidi.Yüzligen maqala yazdim. Sewep 2009-yili we uningdin kéyin weten-millet üchün qurban bolghanlar heqqide we ularning ghayisi üchün yézish, atam heqqide yézishqa qarighanda muhimidi.
Men atam ichimde yashap, barliq ishlirimgha qumandanliq qiliwatqandek hés qilimen. Eger undaq bolmighan teqdirdimu, men uning pikiri, yoli we ghayisining dawami bolup qaldim!
Men weten, dégen sözni eng deslepte uningdin anglidim, milletning némilikini uningdin chüshendim, Abduhaliq Uyghuri, Memtili Ependi we Lutupulla Mutellip qatarliqlarning kim ikenligini uningdin ügendim.Hilimu isimde, Ata bizning bayriqimiz yoqmu?!déginim.U bosh gep qilingla Küreshchan (U méni sile deyti, Küresh démey Küreshchan deyti!Undaq diyishide alahiyde sewep baridi.Artushta dostini sile deydu, Küresh démey Küreshchan déyishidiki sewep Küreshke righbetlendüretti.)dédi etrapqa ensizlik bilen qarap.Chünki u yillarda bu paranglirimiz her ikkimizning béshigha chiqatti.Bar, men silerge körsütüp qoyimen, dédi.Bir qétim u bazardin bir dane Badam doppa ekkiliptu, men özige alghan bolishi mumkin, dep perez qildim.Emma u, balam küreshchan bu yaqqa kélingla!,dep méni chaqirdi we doppni béshimgha keygüzüp, mana bu bizning bayriqimiz, dédi.
Men nahayiti uzaq yillardin béri, atamning badam doppini, néme üchün bizning bayriqimiz dégenlikini chüshünüshke tiriship keldim.Emma méni qayil qilalaydighan bir jawapni hazirgha kelgüche tapalmay kéliwatimen.Men doppining néme üchün bizning bayriqimiz ikenligini 40 yildin béri téxiche bilelmigen bolsammu, uni xuddi bayriqimizdek etiwarlap, uning üchün küresh qiliwatimen.Alladin tileydighinim atam bilen axirette bolsimu qanghudek didarlishiwélish, emdi hergiz uningdin ayrilmasliq! Alla rehmetlik dadamning yatqan yérini jennet qilghay!(K.Atahan)
*****
16.11.2014 Gérmaniye 

Uyghur Emeldarlarning Wezipisi Awal Özini Andin Milletni Xorlash

Wetinimiz Uyghuristanda emeldarlar “Oghri qérisa mezin, buzuq xotun qérisa büwe bolidu” dégendek, qilghuluqni taza qilip bolup, bu hamaqet, gol we hangwaqti milletke chandurmasliq üchün azraq ish qilghan boliwalidu.Bu belki ulargha Xitaylarning körsetken eqli yaki ulargha qilghan xeyrixaliqi bolishi mumkin. Meselen Burxan Shehidi,Seypidin Ezizi, Ismail Emet, Tömür Dawamet…qatarliqlarning hemmisi xitayning ghalchiliqini taza qilip, bir puti görge sanggilighanda, millitimiz üchün aza-tola bir ishlarni qilip bergen qiyapette ortigha chiqidu.Lékin chong weziyette hichqandaq özgürüsh bolmaydu. Xelqimizmu ulargha aldinishqa adetlengen. Bu sherepsizler we ulargha xudini bilmey egeshküchiler wetenni azat qilipqu bérelmeydu elbette, bunisi nahayiti éniq.Emma hich bolmighanda Xitay néme dese “lebbey”, “xosh ghujam” dewermigen bolsa, xitaylarning xoriki bunche ösüp ketmeyti.Bichare xelqimiz eshu béjiriksiz nan küchüklirining derdidin téximu köp xorluqqa uchridi…Lenet bolsun!
Adettiki ademler bilip-bilmey bezi jinayetlerni ishligen bolsa kechürüshke bolidu, emma biz yuqurda tilgha alghangha oxshaydighanlar we ularning yantayaqliri neq milliy munapiqlardur…
Dunyada Uyghurdin bashqa herqandaq bir millet hoquq tutup, eshundaq bir maqamgha kelgendin kéyin, biz xeqtek shermendichilik qilmaydu!
Biz Uyghurlardin chiqqan siyasionlar wijdan we ghorurluq bolghan bolsa, xitay ishghaliyitidin kéyin milyonlighan uyghur yashliri qirilip ketmigen, milyonlighan uyghur dunyaning her teripige topidek sorulup ketmigen, qanche yüzminglighan qiz-yigitlirimiz yurt-makanidin ayrilip xitayning türmillirige tashlanmighan, Ilham Tohti we uningdek ziyalilar türmide emes, munberlerde deris sözligen bolatti…
Nimishqa bu weten xayinliri hich ish qilalmisimu xitay her qétim qattiq heddidin ashqanda birer qétim bolsimu jasaret bilen quruq östengge mirapliq wezipisidin istipa bermeydu, nimishqa xitaylar ulardin bir ikkisini milletchi, xitaylargha qarshi inqilapqa qutratti, mexpiy teshkilat qurdi, dep jazalimaydu?!Nimishqa ularning ichidin azatliq küreshlirimizge yol bashlaydighan birer yérim dahi yaki inqilapchi chiqmaydu?!Nimishqa ularning tomuridiki esil qan asanla yündige özgirep kétidu?!Nimishqa 60- yildin kéyin wetinimizdiki xitay ishghaligha qarshi heriketlerde ulardin birersimu yer almidi?!
Nime üchün xitaylar Uyghurlarni bu qeder közge ilmas bolup ketti?!Néme üchün Xitaylar Uyghurlarni adem qatarida körmeydu?!Nahayiti addiy, bizdin yétiship chiqqan kishiler öz millitini özi közge ilmaydu!Ularning adimiyetsizligidin özliriningmu, millitimizningmu dili qattiq azar yidi!
Wetinimizni xitaylar Uyghur aptonum rayoni deydu, millitimizning nopusi 20 milyongha yéqin..Néme üchün bizning emeliy küchimiz Qizilsudiki Qirghizchilik yaki chapchaldiki Shiwe we yaki Qarasheherdiki Tunganchilik emes?!Millitimizdin bashliq chiqsa toxtimay eshundaq mangqurtlar chiqamdu?!
Millitimizning béshigha kéliwatqan bexitsizliklerning hemmisi eshu qaraqursaq, nadan qul tebiyetlik ademlerning kasapitidin boliwatidu, ular weten-milletning aliy menpetini intayin kichik ailiwiy menpetliri bilen tégishiwetti, ular öz xelqini untup, azghine imtiyaz üchün, millitimizni qangqir qaqshatti!Xeliq ularni, ular xeliqni qollimighanliqi üchün hemmimizning inawiti xitayning aldida bir téyin boldi ….Shu wejidin wetende emel tutqan 10 Uyghur bir qazaqchlik bolalmaydu, 100 uyghur bir xitaychilik bolalmaydu! Uyghuristanda 10 ming yilliq tarixi bolghan 20 milyon Uyghurning bezi ishlargha 200 ming nopusi bar boz qir xeliqlirichilik höjjiti yetmeydu! Millitimiz ghem we qayghudin bash kötürelmeydu. Eslide millitimizning inawitini u yerdin bu yerge keltürgenlerdin nomus qilishimiz kérek!Chünki ular peqet nam-emel koyidala bolup, milletning hasharettek qirilip kétishige süküt qilip, qulaq yopurtup yashidi we yashawatidu….Alla jazasini bersun u melunlarning!(K.Atahan)
18.11.14 Germaniye