Tajawuzchi Xitay Hakimiyiti Yerkentte 5000 Ming Uyghurni Qirghin Qilghan

Yarkent Qetliami
Fransiyining dangliq xewer agéntliqi (afp- aganchefranchepress) ning 28- aprél küni tarqatqan bir xewiride, ishghalchi xitayning ötken yil 7- ayning 28- küni yerkent xelqi qozghighan namayishni basturush jeryanida, 5 ming etrapida uyghurlarni öltürgenliki perez qilin’ghan.

Xitayning bu qirghinida öltürülgen uyghurlarning sanini perez qilghan muxbir, bir mezgil ilgiri sherqiy türkistanning yerkent shehirige bérip, bu weqe we qirghinchiliqi heqqide tekshürüsh we xewer igellesh ilip barghan.

Fransiye xewer agéntliqi, muxbir (bénjamin hassa) ning sözlirini asas qilip turup, bu xewerni tunji qétim dunyagha ashkarilighanliqini bildürdi.

Xitay hökümitining resmi bayanati we hökümet yalaqchisi bolghan axbarat wasitilirining ipadilirige asasen, 2014 – 07 – 28 küni yerkentte bir türküm zorawan unsurlar özliri aldin teyyarliwalghan palta pichaq we shuninggha oxshighan tighliq eswablar bilen bigunah xelq ammisigha hujum qilghan we ularni yarilandurghan we öltürgen xitay amanliq saqlash xadimliri del waqtida neq meydan’gha kélip weqeni bir terep qilghan we zorawan unsurlarni qanun’gha asasen jazalighan we bu qanunsiz heriketni tosup qalghan dégendek yalghan yawidaq ipadilerde bolghan.
‏weqe heqqide uchur igelligen muxbirning déyishiche. Yerlik xelq ammisi bolghan uyghurlarning bu weqeler heqqide manga sözligenlirining xitay hökümiti bergen xewerning bir- biri bilen zit ikenlikini bildürüp mundaq dégen, shu rayon ahalisi bolghan uyghurlar, yerkent weqeliride ölgen we yarilan’ghanlarning sani heqqide, xitay hökümiti heqiqi san sifir bermigenlikini bildürgen.
‏muxbirning yerkentte, xemit (özgertilgen isim) isimlik bir uyghur bilen söhbet élip barghan bolup, u söhbitini mundaq bayan qilghan. Xemitning muxbirgha dep bérishiche: ( 500 din artuq uyghurning qollirida palta, pichaq we tighliq eswablar bilen kochilargha chiqqini rast. Lékin, kéyin xitay armiyisi qolida qoral bolmighan xelq ammisini qirghin qilghan we bu qirghinchiliq nechche sa’et dawamlashti ) dédi.

Bu weqege öz közi bilen shahit bolghan xemitning ipadilrige asaslan’ghanda, ( namayishqa qatnashqanlarning köpinchisi bu weqedin kiyin yoq qiliwétilgen bolup, bularning bir qismi xitayning qirghinchiliqi netijiside shéhit boldi. Yarilan’ghan we térik tutulghanlar her xil wasitiler bilen yoq qilindi. Ularning hazirghiche héchqandaq iz dériki yoq we héchkim ularning qeyerde ikenliki heqqide bir nerse bilmeydu) dédi.
Muxbir bénjamin yene, shahitlardin biri bolghan yüsüp, (özgertken isim) isimlik bir uyghur bilen ötküzgen söhbitini mundaq bayan qildi; ( bu weqege qatnashqan hemme uyghur xitayning qirghin qilishi bilen öltürüldi, birsimu hayatta qalmidi ) dédi. We yene ( belkim bu weqede xitayning öltürgen adem sani eng az bolghandimu 3 ming kishi bolishi mumkin ) dédi.

Yerkenttiki weqege munasiwetlik xewerlerge asaslan’ghanda, 2014- yili 07- ayning 28- küni ramzan harpisining axshimi, sherqiy türkistanning qedimi shehiri we uyghurlarning axirqi musteqil döliti bolghan se’id xandanliqining paytexti bolghan yerkent shehiridin 20 kilométir yiraqliqtiki sherqiy jenubidiki ilishiqu yézisida, xelq qozghilingi ( namayish ) bolghan.
‏xitay hakimiyiti mezkur weqe heqqide bergennmelumatida, bu weqede 96 kishi ölüp 200 kishning yarilan’ghanliqi heqqide xewer bergen idi.
Weqe heqqide xewer tarqatqan musteqil insan heqliri teshkilati, amérikidiki uyghur insan heqliri démokiratsiye wexpi, erkin asiya radi’osi we ijtima’iy alaqe wastilirida bu qanliq basturushta öltürülgen uyghurlar, eng az bolghandimu 2000 din ashidighanliqi bildürülgen.
Mezkur weqeni tekshürüsh üchün xelq’ara insan heqliri teshkilati, erkin tekshürgüchi xadimlarning, yerkentte tekshürüsh élip bérish toghrisida telep sun’ghan bolsimu, lékin xitay hakimiyiti bu telepni hazirgha qeder ret qilip kelmekte.
Weqedin kéyin xitayning intérnét tosaqliridin bösüp ötüp weqeni dunyagha bildürgen ebubekri rehim, xitay hakimiyiti ilishqudiki 15-16-17- yézilirning xelqini ayropilan we éghr tiptiki qorallar bilen qirghin qilghanliqi we bu yézining xeritidin yoq qilin’ghanliqi, bu yézida yashighan kishilerdin eng az bolghandimu 3 mingdin 5 mingghiche kishining öltürülgenlikini bildürgen.

Pidakar uyghur mujahit ebubekri rehim, yerkent weqesige alaqidar muhim ehwallarni ashkarilap 3 kündin kéyin xitay saqchiliri teripidin tutulup kétilip, hazirghiche ürümchide ismi éniq bolmighan bir türmide qamaqta ikenliki ilgiri sürülmekte.

Teyyarlighuchi: pidakar

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: