Xitay Diplomat: 1.3 Milyard Xitaygha Turamsen Yaki Germaniyediki Qanche ming Uyghurghimu? (1)

esqerjan-xitay-konsuli-sun.jpg

Xitay konsuli sün bawariye parlaméntida ötküzülgen iptar sorunida d u q muawin reisi esqerjan bilen uqushmastin isim kartini almashturup, birge resimlerge chüshüp bolup, uning kimlikini bilgendin kéyin qorqup kétip yéniwalghan. 2015-Yili iyun, gérmaniye.

RFA/Ekrem

Xitay konsuli bawariye parlaméntida s p d parlamént bashliqi markos rénder ependige «1.3 Milyard xitaygha turamsen yaki uyghurghimu?» dégen shertni qoyidu, markos ependi bolsa «uyghur dostlirimgha turimen» dep jawab béridu. Xitay konsuli reswa bolidu, emma bu reswaliq shu yerdila qalmay, 25-Iyun küni gérmaniyediki meshhur bir gézit arqiliq pütün gérmaniyege taraydu.

25-Iyun küni jenubiy gérmaniye gézitining «qalaymiqanchiliq» stonida élan qilinghan «bawariyening s p d si uyghurlar üchün toqunushqa kirdi» namliq bir xewer küchlük tesir qozghidi. Xewerde gérmaniyediki eng chong partiyining biri bolghan s p d ning bawariye parlaméntidiki reisi markos ependining xitay konsuli otturigha qoyghan «ya 1.3 Milyard xitaygha turisen, ya altetoktok uyghurgha turamsen» dégen uyatsiz shertini ret qilip, özining küchlük xitay terepte emes, ajiz uyghurlar terepte turidighanliqini jakarlighanliqi, buning bilen xitay konsullirining sorunni tashlap chiqip ketkenliki bayan qilindi.

Yüz bergen weqege eslide bash shtabi myunxén shehiride bolghan d u q ning muawin reisi esqerjan bilen xitay konsuli sün arisida yüz bergen uqushmasliq hemde s p d ning sorunida dölet we millet wekilliri bilen barawer orun tutup turghan xitaygha qarshi bir uyghurning bolushigha xitayning taqet qilalmighanliqi seweb bolghanliqidek mezmunlar tilgha élindi. Xewerde yene, ilham toxti resimliri bilen tonushturulup, xitayning normal bir kishilik hoquq paaliyetchisini muddetsiz qamaq jazasigha mehkum qilghanliqi eskertildi. Lékin bu xewer neqeder qiziqarliq bolushigha qarimay bash-Axiri toluq bolmighan, chüshinish qéyin bir xewer idi.

Bu yerde zadi néme weqe yüz berdi? bu gézit néme démekchi? némilerni dédi we yene némilerni démidi? xitay konsuli qandaqsige gérmaniyediki bir küchlük partiyining reisige bundaq exlaqsiz shertni qoyalaydu? jenubiy gérmaniye géziti bu diplomatik sürkilishni qandaq biliwaldi?

Bulargha jawab tépish üchün, bu weqening sadir bolushigha sewebchi bolghan esqerjan ependige murajiet qilishqa toghra kélidu. Esqerjan ependining bayanliridin shunisi melumki, bu weqe 24-Iyun küni bawariye parlaméntidiki iptar sorunida yüz bergen. Esqerjan körüshken bu xitay yardemchi konsulining ismi sün ruying. Esqerjan özini «men bir uyghur» dep turup tonushturghan bolsimu, xitay konsuli sün ruying öz hökümiti ögetken «uyghur démek-Térrorist démek» dégen telimatni derhal ésige alalmaydu. Esqerjanni nahayiti medeniy, xushxuy ademken, dep qaraydu, uninggha yéqinlishidu, ariliqta ular birge resimlerge chüshüwélishqimu ülgüridu. Biraq isim kartilirini almashturidighan chaghda chataqning chongi chiqidu. Xitay konsuli sün özining bilmestin qoqasqa dessiwalghanliqini chüshinip qattiq chöchüp kétidu. Öz dölitining 1-Nomurluq düshmini bolghan d u q namliq qorqunchluq teshkilatning muawin reisige xélidin biri sürkilip yürgenlikini u mana emdila chüshengenidi.

Xitay konsuli sünning esqerjandin isim kartini qayturuwélishi we resimlerni öchürüwétishni telep qilishidinla uning pishqan bir diplomat emeslikini hemde ötküzgen xataliq üchün öz dölitining jazasidin qorquwatqanliqini perez qilishqa bolatti. Emma u, buning arqidinla özini hem dölitini reswa qilidighan ikkinchi xata qedemni basidu. Xitay konsuli sün özining diplomatliq nopuzidin paydilinip, s p d ning bawariye parlaméntidiki reisige tehdit sélishni bashlighanidi. Biz uning némilerni dégenlikini esqerjan ependining éghzidin anglaymiz. Bularni esqerjangha markos ependi özi sözlep bergen,. Biraq bular jenubiy gérmaniye gézitide tilgha élinmighan tepsilatlar. Ishning qiziqi, bu weqening gézitte ashkarilinip kétishidur. Bu heqtiki uchurning dawamini kéyinki programmimizda diqqitinglargha sunimiz.(Ekrem)

http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/xelqara-xewer/germaniye-xitay-06292015135625.html/story_main?encoding=latin

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: