Ijdihatliq Jornalist Shöhret Hoshur We Xitaylarning Uning Ailisige Salghan Dishwarchiliqi

img_thumb

1994- yili 12- ayda, shöhret hoshur ana yurtidin ayrildi. Eyni waqitta xitayning gherbidiki shinjangning chet bir yéride muxbirliq qiliwatqan 29 yashliq shöhret hoshurning ana tili bolghan uyghur tilida yazghan ikki parche maqalisi da’irilerning oghisini qaynitip qoyghan idi. Shuning bilen u 600 amérika dollirigha saxta pasporttin birni sétiwélip bu yerdin ayrildi.

U bixeter boldi, lékin uning uyghur élida qépqalghan chong bir a’ilisi undaq bolmidi. Ötken yili, uning üch qérindishi xitaylar teripidin qolgha élindi. Kishilik hoquq teshkilatliri we ikki neper amérika kéngesh palata ezasining éytishiche, ularning jinayiti shöhret hoshur bilen qandashliq munasiwiti bolghanliqi iken.

Hazir 50 yashqa kirgen, chachlirigha aq sanjighan shöhret hoshur, izchil erkin asiya radiyosida uyghur rayonining ehwalini xewer qilmaqta.

Xitay shinjangdin ibaret bu tupraqni xelq’araning nezirining sirtida saqlashqa uruniwatqan shara’itta, shöhretning öz yurtidiki zorawanliq ehwalliridin bergen xewerliri az sandiki ishenchilik uchur menbelirining biri hésablinidu. Xitay da’iriliri uni eyibligende, ularning 2009- yili 7- aydiki ürümchide yüz bergen weqege qutratquluq qilghanliqini dewa qilghan. Shu waqttin bashlap, xitay da’iriliri uning shinjangdiki uruq – tughqanlirigha tehdit sélishqa bashlidi we a’ilisidikilerdin uninggha nesihet qilip erkin asiya radiyosidiki xizmitidin istipa bergüzüshni telep qildi.

U buni ret qildi, u özining uyghur rayonidin uninggha uchur yetküzgen kishilerge mes’ul bolidighanliqini, ularning shundaq chong xewpke tewekkul qilip dunyagha u yerde yüz bergen ishlarni yetküzgenlikini, bundaq ehwalda özining bu ishtin waz kéchelmeydighanliqni bildürdi.

1994- yili shinjangdin qéchip chiqqandin kéyin, shöhret hoshur türkiyede edebiyat kespide magéstérliqni oqudi. 1999- yili amérikigha kélip bir téz yetküzüsh shirkitide xizmet qildi, wirginiye shitatining shimalida kichik bir öy ijarige bérish we höddigerlik shirkitini bashqurdi, 2007- yiligha kelgende erkin asiya radiyosigha kirip xizmet qildi.

U köp yilliq xizmiti jeryanida, mol uchur menbesi torini shekillendürüp, téléfon ziyariti sheklini yaxshilap, xitayning uchur mudapiye témidin bösüp ötti.

2014- yili 5- ayda, shöhretning inisi turdaxun hoshur we bashqa nechche on neper uyghur xitay saqchilirining keng kölemlik herikitide qolgha élindi. Bir meydan kolliktip sotlashta, turdaxun dölet bixeterlikige buzghunchiliq qilish bilen eyiblinip besh yilliq qamaq jazasigha höküm qilindi. 2014- yili 6- ayda, bashqa ikki inisi shöhret hoshur bilen téléfonda paranglashqanda bu sot hökümige bolghan naraziliqini ipadilidi. Xitay da’iriliri oghriliqche tingshighan bolsa kérek, kéyinki ayda, xitayning hökümet géziti bolghan yershari waqt gézitide bir maqale élan qilindi, maqalide erkin asiya radiyosi uyghurche bölümining melum muxbiri tughqanlirigha purset kütüp zorawanliq hujumi qozghashqa ilham bergen, déyildi.

Shöhret hoshur u maqalide körsitilgen kishini özi dep qaridi, lékin téléfonda undaq sözlerning bolun’ghanliqini inkar qildi.

U ikki inisi ötken yili 8- ayda qolgha élindi, hazir sot échilishni kütüp turiwatidu. Erkin asiya radiyosining ashkarilishiche, saqchilar shöhret hoshurning tughqanlirigha, peqet u uyghur rayoni heqqide xewer bermisila, uning inisining qoyup bérilidighanliqini bildürgen. Shöhret hoshurning türmige qamalghan üch inisining 11 balisi bar iken.

Amérika dölet ishliri ministirliqi we bash shitabi nyuyorkta bolghan muxbirlarni qoghdash komitéti qatarliq teshkilatlar béyjingni shöhretning inilirini qoyup bérishke chaqirdi. Wirginiye shitati démokratlar partiyisi kéngesh palata ezasi mark warnér we florida shitati jumhuriyetchiler partiyisi kéngesh palata ezasi marko rubi’o, amérika dölet ishliri katipi jon kérridin xitay rehberlirige shöhret hoshurning ehwalini yetküzüshni telep qildi.

Bu ikki neper parlamént ezasi 1- iyul kérrige yazghan xétide munularni bayan qildi :” shöhret hoshur amérikida yashaydu we xewer béridu, lékin uning a’ilisidikiler hujum nishani bolidu, bu ish ademni bi’aram qilidu, biz xitay bilen bolghan aktip qosh tereplik munasiwetni ilgiri sürüshni, shuning bilen birge, saghlam ikki terep munasiwitide bundaq tehditlerge orun bérilmeslikini ümid qilimiz.”

Shöhret hoshurning bildürishiche, gerche bésimgha duch kelgen bolsimu, lékin tughqanliri uning xizmitini qet’iy qollighan.

Menbe: nyuyork waqt géziti

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

%d bloggers like this: