Uyghur Erkinlik Jengkchisi Osman Awut Xitay Türmiside Wehshiylerche Shéhit Qilindi

thumb
Wetendin igiligen uchurlargha asasen, aqsuning ayköl yézisi peyshenbe bazar 16-etrette olturushluq 51yashliq osman awutni xitay tajawuzchilar aqsu türmiside qiyin –qistaqqa élip shéhit qilip jesitini a’ilisige bergen.
Osman awut xitay türmiside shéhit qilindi

Osman awut xitay türmiside shéhit qilindi

Sherqiy türkistan teshwiqat merkizi xewiri:

Wetendin igiligen uchurlargha asasen, aqsuning ayköl yézisi peyshenbe bazar 16-etrette olturushluq 51yashliq osman awutni xitay tajawuzchilar aqsu türmiside qiyin –qistaqqa élip shéhit qilip jesitini a’ilisige bergen.

Igilishimizche osman awut 2007-yili aqsu ayköl yézisida xitay tajawuzchilirining a’ilisining diniy tüske ige ikenlikidin bi’aram bolghanlar köp aware qilishidin yurtta turalmay ürümchige chiqip tirikchilik bilen shughullan’ghan.

2012-yili ürümchining sémont zawutining etrapigha salghan 120kwadrat métirliq öyini «ayalining yüzini achmiding» dep xitay tajawuzchilarning bésimi bilen mejburiy chéqiwétilgen.

2013-yili 9-ayda ichkiri ölkide tirikchilik bilen shughulliniwatqan oghli muhemmet eminni tutqun qilghan xitay tajawuzchiliri ürümchide turuwatqan osman awutqa téléfon qilip,balisini képillikke élip kétishini buyruydu.

Guangjugha balisini képillikke alghili barghanda,xitay saqchilar teripidin tutqun qilip aqsu türmisige élip kétidu.

Osman awutning iz-dérikini qilish üchün ichkirige barghan ayali we 16yash 17yashliq ikki qizimu xitay tajawuzchilar teripidin tutqun qilinip qaysi türmide ikenliki éniq emes.

2015-yili 10-ayning 20-künliri etrapida osman awutning jesitini xitay tajawuzchilar aqsu ayköldiki tughqanlirigha bérip nazaret astida yerlikke qoyulghanliqi ashkarilandi.

Bughra teyyarlidi.

Advertisements

Büyük Oyun-Yéngi Chégra, Kona Düshmen

2015-10-21
image
Yipek yoli xeritisi. 2010-Yili 11-Mart.

en.wikipedia.org

Chetellik közetküchilerning qarishiche, xitay dölet reisi shi jinpingning muhim istratégiyilik pilanlirining biri «yéngi yipek yoli» qurulushini ishqa ashurush arqiliq xitayning rayondiki siyasiy we iqtisadiy tesirini zoraytish. Shi jinping bu pilanini ishqa ashurush üchün zor qedemlerni basti. Biraq, közetküchiler yéngi yipek yoli istratégiyisini emelge ashurush üchün peqetla zor iqtisadiy küch bolushning yéterlik emeslikini mulahize qilishmaqta. Biz aldinqi nöwetlik anglitishimizda maliye waqti gézitide bu heqte élan qilinghan «xitayning büyük oyuni» serlewhilik maqalining birinchi qismidin melumat bergen iduq. Uningda, xitayning bu istratégiyisini ishqa ashurushigha qiyinchiliq peyda qilidighan ajiz halqiliri tonushturulghan idi. Bu nöwetlik anglitishimizda bu maqalining uyghur éli heqqidiki mexsus qismidin melumat bérimiz.

Maliye waqti gézitide «xitayning büyük oyuni» serlewhiside élan qilinghan maqaliler toplimining birinchi qismida aptor tom mishel shi jinpingning «yéngi yipek yoli» istratégiyisini xitayning asiyadiki zor döletlik ornini mustehkemlesh üchün qollanmaqchi boluwatqanliqini, biraq xitayning bu pilani aldida yene nurghun qiyinchiliqlar barliqini bayan qilghan idi. U bu qiyinchiliqlar üstide toxtalghanda asasliq, xitayning qoshna döletliri bilen bolghan munasiwiti, dölet ichidiki byurokratsiye, xitayning yumshaq küchi hem shundaqla xitayning afghanistan-Pakistan qatarliq döletlerge salghan meblighini qoghdaydighan herbiy küchi qatarliqlarni pilanni ishqa ashurushtiki ajiz halqilar, dep körsetken.

Uyghur éli shübhisizki yipek yolidiki muhim tügünlerning biri. Shunga aptor «xitayning büyük oyuni» serlewhilik maqalisining ikkinchi qismini mexsus uyghur élige ajritip, uning yéngi yipek yoli qurulushidiki ehmiyiti we rayondiki riqabetler üstide toxtilip ötken. «Yéngi chégra-Kona düshmen» dep mawzu qoyulghan bu qisimda körsitilishiche, uyghur éli yéngi yipek yoli qurulushidiki intayin halqiliq orunlarning biri. Xitay hökümiti uyghur élige meblegh salghuchilarni qachuruwetmeslik üchün bu yerni intayin bixeter we muqim dep körsitishke urunsimu, emeliyet buning eksiche. Maqalide bu heqte mundaq déyilgen:

Bu yil séntebirde baydiki kömür kanda qanliq weqe yüz berdi. Emma bu weqeni héchqandaq xitay axbarati xewer qilmidi, hetta xitay hökümiti bundaq bir weqe yüz bergenlikini étirapmu qilmidi. Mana mushuning özila xitay oynimaqchi boluwatqan büyük oyun üchün xitayning öz ichide, ottura asiyada we uningmu nérisida tizilip yatqan zor riqabetler barliqini namayan qilip béridu»

Maqalide yene mundaq déyilgen:
Xitay hökümiti yawro-Asiya rayonigha qaritilghan bu keng zémindiki pilanlirini ishqa ashurush üchün ishni aldi bilen özining gherbiy rayonini tinchlandurush bilen bashlash kérek. Biraq, hazirqi ehwaldin qarighanda, xitay hökümiti uyghur élidiki uchqunni ulghaytishtin bashqa ishqa yarimaywatqan siyasetlirini özgertishni ret qilmaqta.

Aptor maqaliside, uyghur élining yer asti we yer üsti bayliqliri hem uning ottura asiyadin kiridighan néfit turuba yolliri ötidighan tügün bolushi sewebidin xitay üchün intayin muhimliqini, emma uyghur élining weziyitining intayin keskin ikenlikini mutexessislerning pikirliri hem shundaqla yerliktiki kishiler bilen ötküzgen söhbetliri asasida chüshendürüshke tirishqan.

Awstraliyediki latrob uniwérsitétining proféssori jeymis léybold bu heqte toxtilip, «shi jinpingning «yéngi yipek yoli, bir belwagh, bir yol» pilani üchün uyghur éli hel qilghuch ehmiyetke ige, shunga kompartiye hem xitay puqralirini hem chetel hökümetlirini xitayning térrorluqqa qarshi urushining ghelibe qilghanliqigha hem shundaqla bu yéngi yipek yolining derwazisi hésablinidighan uyghur élige meblegh sélishning paydisining köplükige ishendürüshke tirishmaqta» dégen.

Aptorning qarishiche, xitay hökümiti bolupmu 2009-Yilidin kéyin uyghur élige zor meblegh sélish arqiliq bu yerde muqimliq yaritishni közlep, rayondiki mesililerni peqet «üch xil küch» lerge artip qoyuwatqan bolsimu, nurghun közetküchiler buninggha ishenmeydiken. U, uyghur élide xitay köchmenlerning köpiyip kétishi, uyghur yashlirining emgek bazirida ayrimichiliqqa uchrap ishsiz qélishi, rayondiki pursetlerdin xitay köchmenlerge oxshash behrimen bolalmasliqidek nurghun amillarning uyghurlarni qattiq narazi qiliwatqanliqini, aqsuda bir uyghurning özige tamgha ésip qoyulghan dini radikallargha qarshi turush heqqidiki teshwiqat taxtisini körsitip turup «buning hemmisi exlet, bu yerde erkinlik yoq», dégenlikini bayan qilghan.

Aptor yene uyghur élini süretligende, uyghur élide sheherlerde saqchi we herbiylerning intayin köplükini, hemme yerde qoralliq saqchilarning charlaydighanliqini, kishilerning dukanlargha bixeterlik tekshürüshidin ötüp kiridighanliqini jümlidin qorallinishning intayin éghirliqini teswirligen. U ürümchidiki fén goping isimlik bir xitay ayalni ziyaret qilghan. U xitay ayal aptorgha «hemme nerse 2009-Yilidiki ürümchi weqesidin kéyin özgerdi. Hazir xitaylar uyghurlardin qachidu, uyghurlar bolsa xitaylardin qachidu» dégen.

Aptor mulahize qilip, xitay hökümitining peqet zorawan küchlernila térrorist dep basturup qalmay, belki tinchliq bilen öktichilik qilghanlarnimu oxshash térrorist muamilisi qiliwatqanliqini tilgha élip, buninggha ilham toxtini misal qilip körsetken. Tonulghan xitay kishilik hoquq aktipi wang lishyong «maliye waqti» gézitige xitay hökümitining uyghurlargha yürgüzüwatqan siyasitini mundaq bir sözge yighinchaqlighan:
Ilham toxti del bir mötidil awaz idi. Biraq bu yerdiki mesile, hökümet séni ya biraqla düshmen bol yaki biraqla yalaqchi bol deydu. Ular otturida turup gep qilidighanlarni yaqturmaydu.

Aptor tom méshel maqalisi axirida yuqirida tilgha élinghan bir qatar mesililer we mutexessislerning pikirliridin chiqish qilip turup, xitayning hazir yürgüzüwatqan «bir qolda yumshaq bolush, bir qolda qattiq bolush» siyasitining kargha kelmeywatqanliqini, hazirqi yéngi bir ewlad uyghurlarning mesilini yiltizidin hel qilishni telep qilidighanliqini bildürgen.(Irade)

Uchturpanliqlar: Diniy Esebiylik Chong Qalpaqken, Hashargha Chiqmighanlarghimu Kiydürse Bolidighan

2015-10-19
uyghur-hashar-osteng-chepish.jpg

Hashargha mejburlinip östeng chépiwatqan uyghur déhqanlar. Aqsu.

Social Media

Biz aldi bilen imamlirim yéziliq saqchi ponkitigha téléfon qilip, bu ponkitning saqchi xadimi bilen sözleshtuq. U, xizmet guruppisi chüshkendin buyan tüzümler chingip, «burun sel qaraydighan ishlargha hazir sel qaralmaydighan bolghanliqi» ni bildürdi.

Saqchi: hee, bu imamlirim saqchi ponkiti.

Muxbir: bu silerning mawu xizmet guruppisi chüshüptiken imamlirimgha, tesiri boldimu ularning? qandaq tesiri boldi? hazirqi ehwalinglar qandaq?

Tesiri boldi. Emdi burunqigha qarighanda hazir ehwalimizda xéli chong özgirishler yüz berdi.

Muxbir: ötken yili silerning yézida héliqi weqe yüz bergen, héliqi hujum qilish weqesini deymenghu, hökümet shu weqedin kéyin qandaq tedbirlerni aldi? hökümet qandaq orunlashturushlarni élip bardi, silerning yézida?

Saqchi: burun bezen ishlargha sel qaraydighan ehwal baridi. Lékin hazir undaq sel qaraydighan ishlar yoq, tüzümler téximu chingip, ammining omumluqini téximu yaxshi yéteklep, zorawan térrorchilar we diniy esebiylerning bezen bir xil wasitiliridin özimizni élip qéchip, qetiy qarshi turuwatimiz.

Uchturpanliq yene bir yerlik kadir, xizmet guruppisi chüshüp hazir imamlirim yézisidiki «toy-Tökünlerde naghra-Sunay chélinidighan boldi» dédi.

Kadir : 1 ular shu kentning yol qurulush, érigh-Östeng, kembeghellerning öy sélish ishlirigha yardem bérish, dégendek ishlarni qiliwatidu.

Muxbir: ötken yili bu imamlirimda yüz bergen weqeni bilisiz, u axbarat wastilirighimu chiqti. Bu jehettiki ehwal qandaqraq?

Kadir : 1 hazir yaxshi, undaq ishlarmu yoq, herkim xatirjem xizmitini ishlep, bir ish qiliwatidu. U jehettiki undaq ishlar yoq hazir.

Muxbir: mawu shinxua agéntliqining xewiride mushu imamlirimning qorghan deydighan bir kenti barghu, shuningda burun diniy küchler küchiyip kétip, wetenperwer imamlar gep qilalmaydighan, chetke qéqilidighan ehwalgha chüshüp qalghan. Hazir bu ehwalda nahayiti yaxshilinish bolup ketti, wetenperwer diniy zatlar hazir qorqmay gep qilalaydighan boldi, dégen geplerni yéziptiken. Bu ehwal qeyerdin qeyergichilikti? rast, shundaq ehwal barmidi silerning imamlirim yézisida?

Kadir : 1 burun shundaq ehwallar bolghan. Mesilen, toy-Tökün qilsa naghra-Sunay chalmaydighan, ölüm-Yétim bolsa yigha-Zare qilmaydighan, hazir ular kélip, mana emdi toy-Tökün bolsa naghra-Sunay bilen qilidighan, nezir-Chiragh bolsa burunqi ehwalda keldi.

Biraq bashqa bir yerlik kadir yerlik emeldarlarning «diniy esebiylik»ke qarshi turushni suyiistémal qilip, déhqanlarni qirqitidighan qoral qiliwalghanliqini körsetti. U, diniy esebiylikning intayin müjmel bir uqum ikenlikini eskertip, «u nahayiti keng dairilik nersiken, hashargha chiqmighanlarghimu kiydürse bolidighan» dédi.

Kadir : 2 xizmet guruppisi töwenge chüshkili 2 yil boldi, bu yil 2-Yili. Mushu 2 yil jeryanida kent qurulushi qatarliq kentning türlük saheliridiki özgirishi bek chong. Lékin hazir mushu esebiylik, dégen gepni alsaq uning mahiyiti zadi qandaq bolsa esebiylik bolidu. Zadi bu esebiylikning mezmuni nému bu, qandaq ishni esebiylik, deymiz. Bu yerde namaz oqup, saqal qoyush u öziningki islam dinigha bolghan étiqadi, uni kompartiye özimi tosimaytti. U normal özining yoli bilen ziyan sélishni meqset qilmaydu. Maningda emdi mawu radikalliq, esebiylik, dégen chong qalpaqken u?. Misal, bir adem hashargha bar dése barmay, bügün méning waqtim yoq, aghrip qaldim, waqtim yetmeydu. Mawu ushshaq balilirimni chiqirip bersem dése, sen hashargha barmiding, séning köz qarishing esebiylik, dése bolidiken.

Emdi yene biz kent guruppisidikiler mani mundaq muzakire qilduq, sen mawu ish qil dése, lékin déhqan u gepni qobul qilalmisimu uninggha esebiylik, dégen qalpaqni kiydürsimu bolidiken. Shunga, bu esebiylik, radikalliq bilen milliy mesile otturisidiki mawu mesilini xizmet guruppisi bir terep qilsa bolghudek.

Ular öymu-Öy kirip xizmet qiliwatidu. Lékin yéza bilen kent otturisidiki bezi maslashturidighan ishlargha ular yétiship bolalmighachqa bizning mawu dadüyjang, showduyjanglirimiz déhqanlarni partiye mektipige yollap qoyidighan ishlar kélip chiqiriwatidu, dep oylaymen.

Muxbir: bayam siz dédingiz, néme bu diniy esebiylik, dep. Bu müjmel bir uqum. Hijapliq ayallarnimu diniy esebiylik, dewatidu, saqalliq erkeklernimu diniy esebiylik, dewatidu. Hashargha chiqmighannimu siz bayam dégendek waqti késel diniy esebiylik, dep siyasiy öginishke yolliniwatidu. Hetta beziliri türmige kirip kétiwatidu. Bu yerde normal islami étiqad bilen hökümet, dewatqan diniy esebiylik otturisidiki chek-Chégra éniq emes.

Kadir : 2 toghra, sili dégen bu ehwal bizning bu töwende yoq emes. Bu hazir nurghun ishlar bu mesilige chétilip, shuning bilen kélip chiqqan ichki ziddiyetlermu köpiyip kétip baridu. Buninggha nurghun küch serp bolup kétip baridu. Buninggha terbiyilesh élip bériwatimiz, éghirraqini türmige yollawatimiz, uningdin éghirraqini jinayi ishlar boyiche bir terep qilip toxtitip qoyuluwatidu. Hemme ziddiyet undaq chong ziddiyetlerdin kélip chiqmaydiken. Ashu kichik-Kichik mesililerdin kélip chiqidiken. Mushundaq ushshaq ishlargha diqqet qilip bolalmay chong ishqa ésiliwalghachqa, ushshaq ish tereqqiy qilip, chong ishlar barliqqa kélip qalidighan ehwal yüz bérip qalidiken emdi.(Erkin)

UYGURLARIN VİCDANI,Dr.TOHTI’YE YAŞ GÜNÜ KUTLAMA KARTI YOLLAYARAK DESTEK OLALIM


İl.Tohtı TürkçeUygur Haber ve Araştırma Merkezi  (UYHAM)

Çin yönetimince  haksız ve hukuksuz olarak ömür boyu hapis cezasına çarptırılan Uygur Türkü bilim adamı, Pekin Merkezi Milletler öğretim üyesi  ve Uygurların vicdanı olarak anılan  Uygur Hukuk ve Demokrası Hareketi Lideri Doç.Dr.İlham Tohtı’nın 46.yaş gününü kutlamak için Türkiye’de ve tüm dünya’da posta  kartı gönderme kampanyası başlatıldı.

ABD.’de yaşayan Uygur Türkü aydın,Ruşen Abbas  tarafından başlatılan ve bir çok Sivil Toplum Örgütü tarafından desteklenin kampanya,yayılarak devam ettiriliyor.

ABD.’deki kampanyayı başlatan Uygur Aydını Ruşen Abbas hanım k amaçları ve yürüttükleri kart yollama Kampanyası ilgili olarak şunları ifade ediyor ;

Bu kampanya’ya katılanların sayısı günden güne artıyor.Binlerce kişiye ulaşmasanı bekliyoruz,Bu kampanyanın çok önemli olduğunu düşünüyorum. Şöyle ki ;
1.-Bu  kampanya çevçevesinde gönderilen kartlar Dr.Tohtı’ye teselim edildiğii takdirde ona çok büyük bir manevi destek ve moral olacaktır.Ben Guantanamo Cehenneminde Uygur Tutuklu Kardeşlerime 11 yıl süre ile tercümanlık yaptım. Hapisteki bir kişiye gelen bir kart,mektup veya hediyenin onların dünyasında ne kadar önemli olduğuna yakinen şahıdim ve bunun önemini çok iyi biliyorum.
2.- Çin yönetimi eğer uluslar arası teamüller ve insanı kurallar ve kendi yasalarını çiğneyerek bu kartları kendisine ulaştırmadığı takdirde çeşitli milletlere mensup insanların Dr.Tohtı’yi tanıyıp   bilidiklerini ve ounu unutmadıklarını kanıtlamış olur.Ayrıca Uygur Türkleri meselesinin uluslar arası bir sorun haline geldiğini böylece Çin yönetimine de bildirimiş olacağız,diye düşünüyorum.

Türkiye’de Kart yollama kampanyasının teknik alt yapısı ile spotlarını hazırlayan ve sosyal medya’da paylaşarak öncülük eden Ankara merkezli “Doğu Türkistan İnsiyatıfi”  Koordinatrörü Aytekin Çetin’ın görüşü ise şöyle ;

Gönüldaş ve Sayfa dostlarımızdan ricamızdır !
Dr.Tohtı’ye kart yollanması ile ilgili spot ve mesajlarımızı  okuyunuz ve  lütfen paylaşınız !
Mazlum Uygur Türkü Kardeşlerimizin vicdanı   ve  sesi olduğu için Kızıl İşgalci Çin’in müebbet hapse mahkum ettiği İlham Tohti Hocamız için 46.yaş gününü katlama kartı yollama   kampanyası  başlatılmıştır. Kampanya’ya  destek olmak için  hazırladığımız spot ve  fotoğrafları paylaşıyoruz.

Posta ile göndermek isteyenler için adres resimlerde ve aşağıda verilmiştir. Ne kadar çok paylaşım olursa o kadar  çok etkili olur ve Çin zindanlarında çile çekemekte olan Dr.Tohtı’nın Türkiye’de ve dünya’da unutulmadığı hususunda  Çin  yönetimine güçlü bir  mesaj verilmiş olur,diye düşünüyorum. 

Dr.İlham Tohtı  ve Doğu Türkistan yazıları ile tanınan Tanay tarafından  öncülük edilip  basın ve sosyal medya platformlarında yayan ve deztekleyen  Gazeteci-Yazar Sayın Yücel  Tanay’ın  görüşü ise şöyle ; ”  Ben Ruşen Abbas Hanımdan ilham alarak bu kampanyayı kendi çapımda başlattım ve yüzlerce sosyal medya hesabında paylaştım.Kampanya’ya katılanların sayısı her gün artıyor.Uygur Türkleri meselesi Türk İslam dünyasının olduğu kadar,aynı zamanda bur insanlık meselesidir.Uygur akademisyen,bilim adamı ve insan hakları ve özgürlük Savaşçısı Dr.Tohtı’yı unutmamak,desteklemek başta benim şahsen vicdanı,milli ve dini borucumdur.Dr.Tohtı bizim kutsal kabul ettiğimiz değerlerimiz uğrana kendisini kurban olarak sunmuştur ve büyük bedel ödemiştir.Ben kişisel olarak gücüm ve hayatım elverdiği ölçüde kendisini savunmaya ve desteklemeyi sürdüreceğim.

Dr.Tohtı için başlatılan  yaş günü kutlama kartı yollama kampanyasının öncü ve destekçilerindern  Uygur Haber ve Araştırma Merkezi sorumlusu ve Uyghurnet.org  yayın yönetmeni Hamit Göktürk ise şunları ifade ediyor ; ” Dr.Tohtı’nın yaş gününü hatırlamak ve kutlamak  için  Sayın Ruşen Abbas  Hanım ve Sayın Yücel Tanay’in başlattığı bu kampanya destek olmak adına elimizden geldiğince çaba göstermeye gayret ediyoruz.  Dr.Tohtı Uygur Türklerinin yanı bizlerin insanı hakları ve hukuku için mücadele etti.Elbette bizler de Uygur Türkleri ve Türk Milleti olarak bunu hiçbir zaman unutmayacağız ve unutmamalıyız de.

Dr.Tohtı’nın 46.yaş günü kutlaması için örnek tebrik  mesaji metni ;

Türkçe örnek Metin :

Sayın Doç.Dr.İlham TOHTI Urumçi 1.No.lu Hapishane  Urumçi – Uygur Özerk Bölgesi – ÇİN HALK CUMHURİYETİ :

46.yaş gününüzü  en iyi dileklerimizle kutlar, sağlık ve esenlik içinde nice mutlu ve huzurlu yıllara kavuşmanızı dilerim.  Bu vesile ile en kalbı dualarımızı sevgi ve muhabbetlerimi sunarım. Allah sizi ve hepimizi korusun.Amin.

Adı,soyadı,Adres ve imza………………………………..

İNGİLİZCE ÖRNEK METİN :   It is Professor Tohti’s birthday October 25. Supporters all over the world are sending birthday messages addressed to him in prison. Let’s join them! Here is the address

Kartın gönderileceği adres ;

Asst.Profesor Dr.İlham Tohtı , Xinjiang Uighur Autonomous Region No. 1 Prison No. 215 Hebei Donglu Urumqi, Xinjiang Uighur Autonomous Region 830013 People’s Republic of China

İl.Tohtı İngilizce

http://www.uyghurnet.org/uygurlarin-vicdanidr-tohtiye-yas-gunu-kutlama-karti-yollayarak-destek-olalim/

Yilning Altun Ademliri Mukapati Murasimigha Uyghurlarmu Qatnashti

«يىلنىڭ ئالتۇن ئادەملىرى مۇكاپاتى» مۇراسىمىغا ئۇيغۇرلارمۇ قاتناشتى
tarqitilish 18.10.2015 yéngilinish 18.10.2015

yipek yoli «yilning altun ademliri mukapati» murasimida 8 yashliq uyghur perzenti mujahit kashgherli déklimatsiye qilghan «men turkistan perzentimen, sadalirim ichimge patmaydu» namliq shiir hemmeylenning qizghin alqishigha érishti.

Türkiye awazi radiyosi xewiri:  xelqara türkiy milletler medeniyet teshkilati (Türksоy) bilen yipek yoli zhurnili we yipek yoli istratégiyelik tetqiqat jemiyiti teripidin ötküzülgen 12 – nöwetlik (yilning altun ademliri mukapati) murasimi istanbulda ötküzüldi.
Istanbulda gonen méhmanxanisida ötküzülgen mukapatlash murasimining échilish nutiqi we méhmanlarning qisqiche liksiyeliridin kéyin türkiyedin shundaqla 10 gha yéqin dölettin tallanghan töhpikar shexslerge bir – birlep mukapat tarqitip bérildi.
Murasimda türkiye we türk dunyasigha her sahe boyiche mushu bir yil ichide untulmas töhpiilerni qoshqan 10 din artuq döletning xelq ijtimaiy teshkilatliri mesulliri, bash elchiler we sheher bashliqliri mukapatlandi.
Murasimda mukapatqa layiq körülgen töhpikar shexslerning ish – izliri tonushturulghan filim köüsitildi.
Murasimda yene türk dunyasi eneniwiy naxsha – usul numurliri körsitildi.
Murasimgha «uyghurlarning omaq awazi» depmu tonulghan 8 yashliq uyghur perzenti mujahit kashgherlimu alahide teklip bilen qatnashti.

81918297392
8 yashliq uyghur perzenti mujahit kashgherli muhajirettiki ataqliq uyghur shaire nurela göktürk xanimning «men turkistan perzentimen, sadalirim ichimge patmaydu» namliq shiiri bilen «biz kimler?» namliq shiirini jarangliq déklimatisye qilip, qanashquchilarni qattiq tesirlendürdi we qizghin alqishigha érishti.
Yipek yoli zhuurnili we yipek yoli istratégiyelik tetqiqat jemiti bashliqi seyfullah türksöy ependi shu küni fesbuk we téwéttér hésabida élan qilghan bayanatida, uyghur perzenti kichik mujahitning resimini ortaqliship, töwendiki tesiratlirini yazdi:
«yipek yoli <yilning altun ademliri mukapati> murisimimizda déklimatsiye qilghan tesirlik shiirliri arqiliq yighin zalini uyghur hayajanigha chömdürgen uyghur türklirining kichik arsilani mujahit kashgherli perzentimizning közliridin söyimen we rexmitimni éytimen»

http://latin.trt.net.tr/uyghur

AKSU-BAY EYLEMİNİ YAPAN BAY FEDAİ’LERİNİN TOPLAM 17 KİŞİ OLDUĞU İDDİA EDİLDİ

qeshqer-saqchi-herbiy-uyghur-qarshiliq.jpg

Uygur Haber ve Araştırma Merkezi(UYHAM)

Çin İşgal yönetiminin ekonomik assimilasyon ve talan amacı ile etnik Çinli göçmenlere peşkeş çektikleri Aksu vilayetinin Bay İlçesi Tirekbazar Sogan Kömür Madeni’nde 18 Eylül 2015 tarihinde 50-70 arasında insanın hayatını kaybettiği bir eylem gerçekleştiren Müslümarn Uygur Türkü Fedailerin 3 Aile’den(Camet= Cemaat’tan) toplam 17 kişi oldukları açıklandı.
Özgür Asya radyosu’nun bildirdiğine göre Kömür İşletemesine hücum edenlerin lideri’nin Musa Tohtiniyaz adında  bir bölge sakini  olduğu , akraba ve yakınlarından 4 kadın ve 3 te çocuğun  da bulunduğu  toplam 17 kişi’den oluştuğu   bildirildi.
Sogan Kömür işletmeleri yakınındaki Tarım ve Hayvancılık  işletmeleri Müdürü’nün  telefonla bildirdiğine göre Musa Kohtıniyaz,kendi oğullara,gelinleri,kızları,damatları ve dünürlerinden teşkil eden kişilerden kurulu bir gurup ile bu eylemi planlayıp gerçekleştiriğini  açıkladı.  Yetkili,ayrıca, bu kişilerin dini duygu ve inançlarının çok  güçlü kişiler oldukları, aynı siyasi görüş ve fikirleri taşıdıkları,akrabalık ilişkileri nedeniyle aralarında sık bağlar olduğunu belirtti.
Bay Tarım ve Hayvancılık İşletmesi Müdürü;  Musa Tohtiniyaz önderliğinde olduğu iddia edilen bir birleri ile yakın akrabalık ilişkileri olan bu gurubun Sogan Kömür İşletemesi’ndeki eylemden hemen sonra Tanrıdağları etekleri Yavendı mevkiindeki yüksek zirvelere doğru çekilerek izlerini kaybettirdiklerini açıkladı.
Eylemin Liderleri konumundaki Aile büyükleri ; Musa Tohtiniyaz,Mehmet İsa ve Tursun Cuma isimli kişilerin bölge’nin en iyi tüfek ve yay kullanan usta Avcılardan oldukları, aynı zamanda Tüfek ve Otomatik Tüfek imalatı ustasları ve tamircileri olarak bilindikleri, eylemde kullandıkları  silahların bir kısmını  de kendilerinin imal etmiş olabileceklerini söyledi. Olay’dan 3 saat sonra gurubun Liderlerinin ve bazı Erkek Fedai’lerin elleri ve yüzleri kanlar içinde,Omuzlarında tüfekler ve yayaları asılı olduğu halde,  yakınlardaki bir ırmağı takip ederek dağlara doğru gidereken civardaki bir Çoban tarafından görüldüğünü belirtti. Fedaileri gören Çoban’ın bir diğer ifadesine göre,kadınlar ve Çocuklar bazı eşyaları ile birlikte at üzerinde onların arkalarından gitmekte olduklarını  gördüğünü de bildirdi.
Çin işgal yönetimi, Sogan Kömür İşletmeleri eylemini gerçekleştirdikleri iddia edilen 3 aile’den olaya katılanların 14 kişi oldukları yanlarında 3 çocuğun da bulunduğu açıkladı.
Çini işgal yönetimi kimliklerini tesbit ettikleri bu 17 kişi’yi şüpheli olarak tanımlamış olup,bunların olay ile ilişkileri konusunda inandırıcı ve aydınlatıcı her hangi bilgi vermedikleri de bildirildi.
Uzmanlar,Sogan Kömür İşletmesi olayını gerçekleştirdikileri iddia edilen Uygur Fedai’lerin bu olayı çok iyi ve stratejik olarak plandıklarını bildiriyorlar.Çin İşgal Askerlerinin bütün imkanlarını ortaya koyarak operasyon düzenlemelerine rağmen,eylemi yaptıklarından şüphelendiklerin Fedailerin hiç birine  şimdiye kadar ulaşamamış olmasını Çin işgal Güçleri için  büyük bir yenilgi ve askeri hezimet olduğu fikrinde birleşiyorlar.

http://www.uyghurnet.org/25745-2/

AKSU-BAY EYLEMİ ŞÜPHELİSİ OLDUĞU ÖNÜ SÜRÜLEN FEDAİ’LERİNİN KİMLİKLERİ AÇIKLANDI

Eyitgah-Hitay

Uygur Haber ve Araştırma Merkezi(UYHAM)

Çin İşgal yönetiminin ekonomik ayırımcılık, ülkeyi Çinlileştirmek ve talan amacı etnik Çinli göçmenlere peşkeş çektikleri Aksu vilayetinin Bay İlçesi TirekBazar Sogan Kömür Madeni’nde 18 Eylül 2015 tarihinde 50-70 arasında insanın hayatını kaybettiği bir eylem gerçekleştirdiği iddia edilen Uygur Fedai’lerin kimlikleri açıklandı
Özgür Asya radyosu internet sitesinde yar alan haberlere göre etnik Çinli göçmenlerin çalıştırıldığı ve Müslüman Uygur Türklerinin özellikle dışlandığı Kömür İşletemesine saldırı düzenleyen Fedailerin bir birlerine hısım ve akraba olan 3 aile ve onların aile üyelerinin tümünün katılımı ile gerçekleştirildiği belirtildi.
Uygur Fidailer gurubunun Lideri’nin Musa Tohtiniyaz olduğu içlerinde 4 kadın ile 3 çocuk olmak üzere toplam 21 kişinin isim listeleri açıklandı.

Çin İşgal yönetiminin Sogan saldırısını yaptıklarını iddia ederek tutuklama emri çıkardıkları 3 Aile kişilerinin  kimlikleri şöyle ;

MUSA TOHTİNİYAZ AİLESİ Toplam 4 kişi
1. Musa Tohtiniyaz 1968 doğumlu (47 yaş )
2. Eşi :Kamberhan Mehmetniyaz 1970 “ (40 “ )
3. Oğlu : Rahmetullah Musa 1989 (26 “ )
4. İsmetullah 1992 (23 “ )

TURSUN CUMA AİLESİ Toplam 4 kişi
5. Tursun Cuma 1969 (46 “ )
6. Meryem Abdurrahim 1971 ( 44 “
7. Mehmet Tursun 1989 26
8. Muttalip Tursun 1991 24
9. 5 yaşında erkek Çocuk
10. 1 yaşında erkek çocuk(ikiz olduğu biliniyor)
11. 1 yaşında “ “ “ “

MEHMET İSA AİLESİ Toplam 9 kişi
12. Mehmet İsa 1955 doğumlu 60 yaşında
13.Eşi : Zöhrem Mahmut  1960  doğumlu  55  yaş
14 Oğlu : Tuniyaz Mehmet 1982  doğumlu 33 yaş
15. Büyük gelini : Ayimnisa Ruzi 1985 doğumlu 30 yaşında
16. 2.oğulu : Tursun Mehmet 1987  oğumlu  28  yaş
17 Gelin : Reyhan Musa 1987  doğumlu  28  yaşında
18. Oğlu : Nur Mehmet (Asker) 1991 doğumlu 24 yaş
19. Yeğeni Kudret Ahmet 1989  doğumlu 26 yaşında
20. Evlatlık oğlu 2009 doğumlu  6 yaşında
21. Evlatlık oğlu 2014 doğumlu   1  yaşında

Özgür Asya Radyosuna konuşan   şiddet eyleminin   meydana geldiği Kan Tarım ve Hayvancılık İşletmesi Müdür Yardımcısı Aliniyaz(İliniyaz) şunları ifade etti, “ Biz bu eylemi yapan aileleri ve kişileri  uzun süredir, takip ve gözetliyor idik.Bunlar Radikal dini fikirlere sahip (Aşkun dini Asabi Mepkurelik) kişilerdi.Hanımları ve kızlar tesettürlü ve uzun kıyafetler giyiyorlardı.İşim ve görevim itibariyle bunların çoğunu şahsen tanıyorum. Eylemleri yapan gurubun ele başısı ve Lideri konumundaki Musa Tohtıniyaz çok zeki,örgütleme ve ikna yeteneği üstün,çok zeki ve  bilgili bir insandır.Ayrıca fiziki yap itibariyle uzun boylu ve pehlivan yapılı birisidir.Bu ailelerin dışında da bu eyleme katılanların olabileceğini düşünüyorum.Çünkü olayda 50-70 arasında Çinli işçi  hayatını yitirdiğine göre,eylemi daha fazla kişinin gerçekleştirdiğini sanıyorum.Ancak,yönetim bu olay hakkında hiç biri açıklama şimdiye kadar yapmadı.Olay hakkında bildiklerimiz sadece aldığımız duyumlar. Olay sabaha doğru  gerçekleşmiş.Olaydan hemen sonra 7,oo-7,30 sıralarında Emniyet güçleri olay mahalline intikal etti.Daha sonra Helikopterler veİnsansız hava araçları eşliğinde Çin ordusu bölgeye intikal ettiler. Tikuçarlar ve ademsiz Uçkuçlar) Ayrıca.Bay bölgesi ahalisi ile civar bölgelerder ve Aksu’dan Halk Askerleri bölgeye getirildiler(Ming Bing’ler)Ayrıca bizim İşletmelerin bütün işçileri halk askeri yapıldı.Aramalar bir aydır sürüdürülüyor.Ancak,bir ip ucuna ve zanlılara ulaşılabilmiş değil.

Olaydan yaklaşık 3 saat sonra Yulgunlukbaşı(Ilgınlıkbaşı=bölgesinde sürü otlatan 18 yaşındaki bir Çoban,üst başları kanlı bir gurubun atlar,eşekler ve yaya olarak dağa doğru gittiklerini görmüş.Bunların omutzlarında kılıçlar,Ok-Yaylar ve Tüfekleri görmüş.İçlerinde bazılarının akasayarak gittikleri görmüş ve bunların yaralı olduklarından şüpheleniliyor.At ve Merkeplere eşyalar yüklenmiş,üzerlerine de kadın ve çocuklar binmişiler.Tutuklama emri çıkarılan bu kişilerin evleri boş olarak bulundu.Bunlar Avcı olduklarından ok yay,Kılıç ve hatta Tüfekleri dahi kendileri imal  edebilirler.Ayrıca Polis ve askerlerden ele geçirdikleri tüfek ve mühimmatlar da yanlarında mevcut.

Radyo Muhabirinin olaydan yaklaşık bir ay geçmiş olmasına rağmen şüphelilerin niçin yakalanamadığı ve bunun nedenleri hakkındaki sorusu ise şeyle cevaplandırdı ; “ Bölge coğrafi olarak çok zor ve çetin bir bölge.Yüksek  dağlar.,derin uçurumlar ve vadiler,taşlık  ve topraklık alanlar ile kalın ve gür ormanlıklar ile kaplı.Yollar çok sarp ve çok tehlikelidir. Ayrıca, doğal mağaralar ve sığınaklarla dolu bir bölge. Kaçaklar toprağı kazarak sığınak yapabilme ihtimalları de var. Süpheliler bölgeyi çok iyi tanıyan ve bilen insanlar.,Çünkü bir çoğu usta Avcılar(Mergenler) Bölge’de Yevendi tağ,Sim ve Vatankargay  bölgeleri dahi didik didik arandı. Arkayatak bölgesi 4 yıldır askeri yasak bölge idi. Sürüleri buralarda otlatamiyorduk.Bu yasak bölge dahi dafalarca arandı.:ir sonuç elde edilemedi. leri dahi tarandı. Bunlar bir süre bölgede avlanarak(Geyik ve diğer av yabanı hayvanları çoktur)ve yanlarında götürdükleri gıdalar ile buralarda saklanabilirler. Ancak,uzun süre gizlenmeleri ve barınabilmeleri  imkansız.Çünkü, fiziki  ortam  ile iklim şartları da insan yaşamı için çok zor ve elverişsizdir.

Bu ailerin dışında da kişilerin bu guruba dahil olduğunu tahmin ediyorum.Ancak,yönetim bu konuda ayrıntılı ve net bir açıklama şimdiye kadar yapmadı.” Şeklinde konuştu.

Uzmanlar Çin işgal güçlerinin bir aydır bütün  imkanları kullanmalarına rağmen, askeri harekat ve operasyonlarında çok başarısız  olduklarını,bu durumun ise,bir askeri hezimet olarak değerlendirilebileceğini belirtiyorlar.

http://www.uyghurnet.org/25764-2/