Türklerde Matbaa Ve Matbaanın Mucidi Uygurlar

 

9591_164267030596913_7446586138085228609_n
Matbaa ve matbaacılığın tarihçesi çok eskilere uzanır. Matbaacılığın kurucusu Gutenberg sayılsada aslında matbaacılığın kurucu
Gutenberg değildir. Matbaacılığın kökeni tamaen Orta Asya Türk coğrafyasına dayanmaktadır. Uygurlar döneminde matbaanın
geliştiğini ve bizzat Uygur Türkleri tarafından kullanıldığını biliyoruz. Bize bu önemli bilgi ise Uygur şehirleri olan Hoten Beşbalık
Karahaço ve Yarkentte yapılan araştırmalar vermektedir. Bu şehirlerdeyapılan kazılar sonucu Müteharrik harflerden oluşan sert
ağaçtan yapılmış harfler bulunmuştur. Yine Tung-Huang mağarasında ki bu mağaralar Bin Buda mağaraları olarak bilinir. Bu
mağaradada Uygurlara ait budist eserlerin yanı sıra sert ağaçtan yapılmış harfler ve testereler bulunmuştur.
Uygur Türkleri matbaa alanında müteharrik harf sistemini kullanırken Çinliler ise baskı yöntemini kullanıyorlardı.Baskı sistemi
daha zor daha kullanışsız bir sistem idi.Matbaa Avrupaya Orta Asya üzerinden gitmiştir Marco Polo Çin seyehatinde ağaç blokla
baskı yöntemini görmüştür.Avrupada ise bu 14. yy.da parşomenden kağıda geçişte kullanılmıştır.
Osmanlı topraklarında ise matbaa ilk olarak İspanyadan Osmanlıya gelen İspanyol Hristiyan zulmünden kaçan Yahudiler tarafından
getirilmiştir.İlk Türk matbaasının kurulduğu dönem lale devridir, kurucusu ise İbrahim Müteferrikadır. Fakat matbaa Osmanlı
devletinde çok fazla yayılamamıştır. Çünkü Osmanlı devletinde hattatlar kitapları el ile yazıyorlardı ve sayıları oldukça fazla idi, bu
sebeble Osmanlı ilmi kesimi matbaaya ihtiyaç duymuyordu, ayrıca devlet matbaa yaygınlaşırsa işsiz kalacak koca bin hattata nasıl
nerede iş verecekti, bu da ayrı bir sıkıntı idi. Kısacası Matbaa tamamen Uygur Türklerine ait bir keşiftir. Uygurlardan Çinlilere
onlardanda Avrupaya yayılmıştır.
https://humayunsah.wordpress.com/…/turklerde-matbaa-ve-mat…/
Prof. Dr. Yahya AKYÜZ’ün araştırmasına göre, Alman Profesör Bossert, 1937′ de İkinci Türk Tarih Kongresi’ne sunduğu
bildiridinde, matbaayı ilk kez Uygur’ların kullandığını savunuyor. Bununla ilgili olarak An-su bölgesinde Tung-Hunang’da bir
mağarada tahtadan bazı Uygur matbaa harfleri ve Uygurca bazı baskı kitaplar da bulunmuş.

Matbaa

Basım sanatının bulunuşu konusunda, 1937’de 2. Türk Tarih Kongresine sunduğu bildiride, İstanbul Üniversitesi Arkeoloji Profesörü
Bossert’ in ileri sürdüğüne göre bir ülkede matbaanın icadı ve geliştirilebilmesi için üç şartın birlikte bulunması gereklidir:
Harf sayısı az bir alfabenin kullanılmakta olması.
Okuma arzusunun artmış ve kitapların çok aranmakta olması.

Kâğıdın bilinip kullanılması.

Bossert’e göre, bu açılardan bakıldığında, matbaanın önce Çinlilerde bulunduğu şeklindeki söylenti doğru görünmüyor. Çünkü kâğıdı
biliyorlardı ama binlerce harften oluşan Çin yazısı basım için çok büyük teknik sorunlar çıkaracağı gibi, bu yüzden Çince kitapların
matbaa ile çoğaltılması elle çoğaltılmaya göre pek ekonomik de olmazdı. Bu nedenle, matbaayı ilk önce onların bulunduğundan
kesinlikle şüphe edilmelidir. Onlar tahta vs. ile kalıp basmayı kullanmışladır ama bu matbaa tekniği değildir.

Çinlilere komşu olan Uygurlar da kalıp baskıyı, kâğıdı kullanıyorlardı. Okuma yazma ve kültür düzeyleri çok yüksekti. Hatta başka
devletlere kâtip, bürokrat, çevirmen, danışman, öğretmen olarak hizmet verecek kadar bilgili kültürlü yetişiyorlardı. Sade bir
alfabeleri vardı. Böylece ayrı ayrı kesilmiş harflerle bası tekniğinin ortaya çıkması için tüm şartlar hazırdı. Bu uygun ortam içinde
onların matbaa tekniğini bulduklarını gösteren somut veriler vardır: Kan-su bölgesinde Tung-Hunang’da bir mağarada tahtadan
bazı Uygur matbaa harfleri ve Uygurca bazı kitaplar ele geçirilmiştir. Bunların, M.S. 700–900 yıllarına çıktığı anlaşılmıştır. Böylece.
Bossert’e göre, matbaayı Uygurların bulduğunu kabul etmek gerekir.

Çinliler bu tekniği 11. yy da onlardan alıp demirden harfler yaparak geliştirmişlerdir.Altın Ordu Devleti kuvvetleri, Almanya’ya
yaktıkları akınlarında bu tekniği oralara götürdüler.Daha sonra da Gutenberg matbaayı kullandı.
http://onturk.org/…/ilk-matbaa-uygur-turkleri-tarafindan-k…/
Matbaa Türkler Tarafından İcad Edilmiştir.

Rus bilgini Oldenburg, Kaşkar ve Turfan civarındaki araştırmalarından sonra, modern matbaanın prototipi olan müteharrik Uygur
harflerinin bulunduğu, Fransız bilgini J. R. Risler de, Avrupa‟dan 600 sene önce Türk ülkesinde basılmış eserlerden bazılarının
bilindiğini ve Uygur matbaa tekniğinin, Moğollar vasıtasıyla Avrupa‟ya geçtiğini ifade etmişlerdir. Matbaanın tarihi ile uğraşan
Thomas Carter‟e göre, yüryüzünde mevcut en eski matbaa hurufatı Uygur dilinde olup, Türkçedir. Matbaanın daha önce Çinlilerce
bilindiği yolundaki fikirler ise şüpheli görünmektedir. Çünkü silabik karakter taşıyan Çincenin, o tarihlerde matbaa tekniğine
tatbik edilmesi mümkün görülmemektedir. Buna karĢşlık, 14 harften ibaret olan Uygur alfabesinin baskı tekniğine tatbiki çok kolay
olmuştur.

Turfan, BeşBalık, Karahoço, Yarkent, Hoten vb. gibi kesin Uygur şehirlerinin bulunduğu bölgede yapılan ilmi araştırmalarda ele
geçen, sert ağaçtan yapılmış müteharrik harfler Uygurlarda matbaa sanatının mevcudiyetini ispat etmiştir. P. Pelliot, Tunhuanğ‟da
mağara tapınaklarından birinin zemininde yüzlerce testere tahta çubuk bulmuştur. Bu çubukların yüzlerinde Uygurca işaretler vardı.
Önce bir testere ile kesildikleri tahmin edilen bu tahta çubuklar; 2.2 cm. yüksekliğinde 1.3 cm. genişliğinde ve 12.6 cm.
derinliğindedir.54 A. V. Gabain‟e göre, bunlar Uygur yazı dilinde kullanılmış olan bazı son ekler olup, baskı sırasında kullanılmak
için hazırlanmışlardır.

Başbakanlık Devlet Arşivleri Eski Genel Müdürü
İsmet Binark’ın
“Uygurlarda Matbaa” makalesinden
Türkler Cilt 3
http://ytellioglu.tumblr.com/…/matbaa-türkler-tarafından-ic…

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: