Mother of Uyghur who Disappeared in 2009 Faces Charges Over Interview


Patigul Ghulam in an undated photo


The mother of a young Uyghur man believed to have been forcibly taken away after 2009 riots in Urumqi will go to court next month to face charges of leaking China state secrets for discussing her son’s disappearance in an interview with Radio Free Asia, a source close to the family said.

Widow Patigul Ghulam has been one of the most vocal Uyghurs who have been pressing authorities on the whereabouts of family members missing during the violence in Urumqi on July 5, 2009 between minority Muslim Uyghurs and Han Chinese that left 200 people dead.

Her son, Imammemet Eli, who would now be 32, was taken by police on July 14, 2009 and she last heard about him nine months later, when fellow inmates said he was found severely tortured and taken to a hospital.

Patigul Ghulam has been pressing local police in Urumqi, capital of the Xinjiang Uyghur Autonomous Region, for information on her son ever since, but has not received any satisfactory answers.

The son is among several thousand people, according to Uyghur exile groups, who were forcibly disappeared in the aftermath of the violence, the most deadly episode of ethnic unrest in China’s recent history.

Closed trial on April 7

Patigul Ghulam, who had been under house arrest and under heavy surveillance since September 2012, was detained in May 2014, a month after she gave an interview to RFA’s Uyghur Service. At the time, she said that she met with Wang Mengshen, the Urumqi city police chief, and said that Wang told her the police were still looking for her son.

Patigul Ghulam now faces a closed court session on April 7, a person close to her family told RFA. The source requested that her identity not be revealed for fear of retaliation from the government.

“The court convenes on the 7th of April.  None of her kids were given permission to attend. Right now they are waiting for the government’s reply to their request to attend to the court session,” the source told RFA.

After their mother was detained, her other three children were put under surveillance and faced interrogation. They recently were granted the right to visit their mother once a month, on the precondition that they not speak to any foreign media, the source added.

“Only one of them is working, in an invitation card publication shop. Their economic situation is not that good, either,” said the source.

A police officer at the Bahuliang police station in the Thenritagh (in Chinese, Tianshan) district of Urumqi declined to comment on the case when contacted by RFA.

“I do not have permission to speak on this case,” he said.

A neighborhood committee worker in Bahuliang, location of the family home, also declined comment.

“I do not know anything about her situation. There is special personal that is in charge of her case. You should ask him,” she said.

Reported by Gulchehra Hoja for RFA’s Uyghur Service. Translated by Mamatjan Juma. Written in English by Paul Eckert.

Patigul Ghulam – “I don’t have a gun, I have only my mouth and my tears, and you cannot control them.”

Original Chinese Blog by Zubayra Shamseden, UHRP Chinese Outreach Coordinator

The following is the translation of a Chinese language blog published by the Uyghur Human Rights Project on February 16, 2016. According to Radio Free Asia, Patigul Ghulam faces trial in April, 2016.  

Patigul Ghulam. Illustration by Brian Williamson, courtesy of Radio Free Asia

Patigul Ghulam is a mother unwavering in her commitment to find her missing son who disappeared after the “July 5 incident.” It is well known that hundreds died and thousands were injured in the “July 5 incident,” which brought untold suffering to the Uyghur people. In addition to the hundreds who died and thousands injured, during and after July 5, 2009 many Uyghurs were arrested and disappeared and have not been heard from since.

On July 5, 2009, Uyghurs peacefully gathered in Urumchi’s People’s Square to protest the government’s inaction in Shaoguan, Guangdong Province, after a deadly attack on Uyghur workers there. Details of that day and the following months are still unclear today. What is clear is that the events in Urumchi caused an untold number of casualties and unprecedented unrest. Eyewitness accounts of the July 5 events in Urumchi documented in a report by the Uyghur Human Rights Project as well as human rights groups includingAmnesty International confirm instances in which Chinese riot police shot and killed peaceful Uyghur protestors.

At that time, brave Uyghur mother Patigul Ghulam’s son Ali was 25 years old, and seven days after the major unrest of July 5 (around July 12), police took him away. Ever since her son was taken, she has appealed to authorities, and searched everywhere for her son, to no avail. Throughout her search process, Patigul has suffered countless insults and unreasonable treatment by the local authorities.

According to Radio Free Asia, on May 27, 2014 the Urumchi Public Security Bureau detained Patigul on the grounds that she “aided hostile forces to publicly vilify the government.” An anonymous neighbor of Patigul who is familiar with the situation gave an account to Radio Free Asia’s Uyghur Service, citing Patigul’s daughter. The neighbor said that after a bombing incident at an Urumchi fruit market on the morning of May 22, 2014, the Urumchi police detained Patigul on May 27 on charges of “aiding hostile forces to publicly vilify the government,” though the police never explained what her illegal behavior actually was. Patigul’s daughter protested the police conduct, but she was threatened that if she continued to attract public attention and cause trouble, she would be found guilty of the same crime as her mother.

Because of her son’s disappearance after his arrest by police, Patigul has spent years protesting to the local authorities, demanding an explanation, and actively appealing to overseas media. Based on reports, nine months after her son’s arrest, she heard directly from another prisoner that Ali had been tortured and was hospitalized. Thereafter she did not receive any further information about her son.

According to investigations by Uighurbiz and other independent websites, after the “July 5 incident” the Chinese authorities arrested 1,800 Uighurs – some were sentenced to death; some were sentenced to life imprisonment; some were released; and many went missing, and their whereabouts remain a mystery today. Based on the understanding of overseas Uyghur groups, seven years later the family members of those who disappeared have been subject to long-term pressure and monitoring.

As one among hundreds of mothers who lost their sons and daughters, Patigul’s experience showcases the inhumane treatment that the Chinese Communist Party (CCP) adopts towards Uyghurs like her. It is suffering enough to lose close relatives and sons or daughters, and to “add fuel to the fire” by further abusing a woman with nowhere to turn is simply inhumane. Nevertheless, as Patigul has said, “I don’t have a gun, I have only my mouth and my tears, and you cannot control them.” No matter how the CCP tramples the freedom and rights of the Uyghurs, the CCP government is powerless to cover up the “mouths” of the Uyghur people even after its long-term forceful oppression, their “tears” cried for freedom, or their perseverance in the struggle for their future.


Patigul Ghulam – “I don’t have a gun, I have only my mouth and my tears, and you cannot control them.”


Uygur Haber ve Araştırma Merkezi(UYHAM)

ABD. merkezli  Komünizm Kurbanlarını Anma Vakfı tarafından ABD’ eski Başkanları Hanri Truman ve Ronald Regan adına ihdas edilen  2016 yılı Truman-Regan Özgürlük Madalyası  Dünya Uygur kurultayı İcra Kurulu Başkanı    Dolkun İsa’ya  ABD.’nin başkenti Washington’da düzenlenen bir törenle  kendisine  takdim edildi.

Truman-Regan Özgürlük Madalyası’nın  takdim edilmesi için 30 Mart 2016 günü başkent Washington’daki Kongre binasında bir tören düzenlendi. Tören’e uluslar arası İnsan Hakları kuruluşlarının temsilcileri ile bazı İnsan hakaları aktivistleri ile Dünya Uygur Kurultayı’nın  bazı yetkilileri ile  ABD’de yaşayan bir kısım  Doğu Türkistanlı gurup  iştirak etti.

DUK  İcra Kurulu Başkanı Dolkun İsa,kendisine tevdi edilecek Madalya’yı almak ve madalya  takdim törenine katılmak üzere   yaşadığı Almanya’ya Washington’a geldi.

Tören 30 Mart 2016  Çarşamba günü Kongre binasında bir salon’da başladı. Törenin açılışında konuşunda konuşan Komunizm karabanalarını Anma Vakfı başkanı Le Edwards, şöyle konuştu, ” Dolkun İsa’nın Uygur halkının  hürriyeti ve gasbedilen insani hakları için yıllardan beri  sürekli müdadele veriyor. Biz Vakıf olarak bu çalışmaları takdirle karşılıyoruz ve kendisine Truman-Regan Özgürlük Ödülü’nu vermekten son derece mutluluk duyuyoruz.”şeklinde konuştu.

Daha sonra madalya Vakıf Başkanı Le Edwards tarafından  Dolkun İsa’ya tevdi edildi.

DUK İcra Komitesi Başkanı Dolkun İsa  madalyasını aldıktan sonra yaptığı teşekkür konuşmasında şunları söyledi,” Bu   özgürlük  madalyasını bana layık gören Sayın Vakfı’mıza  müteşekkirim.Bana verilen bu madalya Doğu Türkistan’da  insan hakları, özgürlük,demokrasi için ağır bedeller ödemekte olan mazlum ve kahraman halkıma verilmiştir.” şeklinde konuştu.

Truman-Reagan Özgürlük Ödülü 1993 yılından beri verilimekte olup,şimdiye kadar her yıl 2-4 kişi arasında değişen sayıda kişilere veriliyordu,Bu yılki ödül ise yalnızca Dolkun İsa’nın layik görülmesi ile dikkatı çekiyor .Ayrıca,bu Ödülü’ün  Çin devlet başakanı Xi Jingping’in ABD.’ye yapacağı resmi ziyaret öncesinde Dolkun  İsa&ya verilmesi dikkatı cekiyor ve anlamlı bulunuyor.

Truman-Regan Özgürlük ödülü   1993 ylından beri verilmekte olup, şimdiye kadar Çek Cumhurbaşkanı Veclav Havel ,Katolik aleminin Ruhanı Lideri Papa John Pool, ÇKP. iktidarına karşı olan Çinli rejim muhalifleri Yang Jiyenli,Çing Guvangçing  ve  Wi Cingxing  ile eski ABD.Savunma bakanı Donald Rumsfield’ verilmişti.

Komünizm Kurbanlarını Anma Vakfı : 1993 yılında kurulmuş olup,harcamalarının ve ödül  giderlerinin federal bütçeden karşılanaması yasası  Başakan Çlinton tarafından 1993 yılında imzalanmıştır. Ödüller  bu yıldan itibaren verilmektedir.

Vakfın Amacı : Komünizm tehlikesine karşı ABD.halkını bilinçlendirmek,onun cinayetlerini halka anlatmak ayrıca Komünizmin zulmüne maruz kalmakta olan yaklaşık 100 milyon mağdur  insan kitlesine yönelik çalışmalar yapmaktır.


Truman-Reagan  Özgürlük Madalyası Sahibi Dolkun İsa 

Dolkun İsa da hayatını Doğu Türkistan mücadelesine adayan biz Uygur Türklerinin  cesur  bir kahramanıdır.1986 yılında Urumçi’de başlayan “Tenritağ Okuguciler Hareketi = Tanridğ Öğrenciler hareketi ile başlayan mücadelesini 1994-1996 yılları arasında Türkiye’de ve o tarihten sonra yerleştiği Almanya’da Avrupa Doğu Türkistan Birliği Derneği, kurucularından olduğu Dünya Uygur Gençler Kurultayı  daha sonra  ise, Dünya Uygur Kurultayı’nda  Yurutme Kurulu Başkanı olarak, başarılı bir şekilde sürdürmektedir. Kendisi işgalcı   Çin’in hedefindedir. Memleketi Aksu’daki Ailesi Çin işgal yönetimi tarafından sürekli baskı ve tehdit ve şantajlara maruz kalmakta ve onların yur dışına çıkışları de yasaklanmıştır. Türkiye’ye tahsil amacı ile gelmek isteyen bir Yeğeni,öğrenci vizesi gönderilmiş olmasına rağmen, pasaportuna el konulduğu için ülkemize gelememiştir.
Sayın Dolkun İsa DUK Genel başkanı Rabia Kadir Hanım ile birlikte yaklaşık  10 yıldan beri  örnek bir şekilde  birlik,beraberlik,iş ve gönül birliği içerisinde el ele vererek çok önemli hizmetler yapmıştır. Doğu Türkistan davasını “İşgalcı Çin’in bütün engel ve sinsi entrikalarına rağmen – Uluslar arası bir meselesi haline getirmeye büyük  gayret göstermiş ve göstermeye devam etmektedir.

Tebrik ve Teşekkür :  Truman-Reagan Özgürlük  ödülüne layık görülen ve özgürlük madalyasını bugün alan DUK.Yürütme Komitesi başkanı Sayın Dolkun İsa’yı en içten dileklerimizle kutlarız. Kendisine ailece sağlık.esenlik ve huzuru içerisinde Doğu Türkistan davası için nice güzel  ve kalıcı hizmetler yapmasını   Allah’tan niyaz ediyoruz.(UYHAM)






Xitay Dairiliri Ghayiblar Anisi Patigül Ghulamni Yépiq Sotlimaqchiken


Ghayiblardin imammemet élining anisi patigül ghulam.

RFA/Shohret Hoshur

5-Iyul ghayibliridin imammemet élining anisi, ghayiblar aile tawabiatliri wekili patigül ghulam xanim erkin asiya radiomiz ziyaritini axirqi qétim 2014-Yili 15‏-Aprél qobul qilghan idi, shu chaghda u, saqchilarning buningdin kéyin muxbir bilen körüshse qolgha alidighanliqini agahlandurghanliqi shundaqla öz öyide nezerbend qilinghanliqidin melumat bergen idi. Uningdin ilgirimu bu türdiki soraq we tehditler köp qétim yüz bergen idi. Patigül ghulamning ehwalidin xewerdar birining yéqinda yetküzgen uchurigha qarighanda, alaqimiz üzülgen bu ikki yilgha yéqin waqit jeryanida patigül ghulam xanim xitay bixeterlik saqchilirining tutqunida bolup, dairiler 7-Aprél ghayib patigül ghulam üstidin yépiq sot échish aldida iken.

Dairilerning türlük tehdit we soraqlirigha qarimay, izchil halda erkin asiya radiomiz we bashqa chetel axbarat muxbirlirining ziyaritini qobul qilip 5-Iyulda ghayib qiliwétilgenlerning aile-Tawabiatlirining erzi we derdini anglitip kelgen patigül ghulam, 2014-Yili 15-Aprél axirqi qétimliq ziyaritimizde, 9-Aprél küni ürümchi sheherlik saqchi idarisining bashliqi wang méngshen bilen körüshken chéghida, wang méngshenning ghayiblar aile-Tawabiatlirini yene exmeq qilip «baliliringlarni téxiche izdewatimiz» dep jawab bergenlikini pash qilghan idi we gérmaniyede ghayiblar heqqide yighin échiliwatqanliqini anglap dunyada biz üchünmu bash qaturidighan, bizning ghémimizni yeydighan, heq-Naheqni sürüshte qilidighan, bir adem iz-Déreksiz yoqap ketse, bu nege ketti, buninggha néme boldi dep soraydighan bir orun, bir teshkilat we kishiler barliqini uqup bekla xosh boldum, dep bildürgen idi we shuningdin kéyin umu xuddi oghlidekla ghayib bolghan idi.

Ikki yilgha yéqin iz-Dériki bolmighan patigül xanimning ehwali heqqide uning yéqinliridin biri, nam sheripini élan qilmasliq sherti bilen özi anglighan uchurlargha asasen, ürümchide patigül ghulam xanim üstidin 7-Aprél yépiq sot échilidighanliqini ashkarilidi. Uchur bergüchining bayan qilishiche, patigül ghulam 2014-Yili 5-Ayning 27‏-Küni xitay dölet bixeterlik tarmaqliri teripidin ürümchidiki öyidin tutup kétilgen bolup, hazirghiche ürümchidiki melum tutup turush ornigha qamalghan. U tutup kétilgendin kéyin uning 3 perzentimu dawamliq saqchilarning bésimliri we közitishi astida bolup, yéqinqi aylarda dairiler ularning chetel muxbirlirigha ehwalni ashkarilimasliq sherti astida anisi patigül ghulam bilen ayda bir qétim körüshüshige ruxset qiliwatqan iken.

Patigül ghulamning qeyerde tutup turuluwatqanliqi we uning üstidin mexpiy sot échilidighanliqi heqqide téximu tepsiliy melumat élish üchün ürümchi sheher tengritagh rayonluq jamaet xewpsizlik tarmaq idarisi bilen alaqileshtuq, téléfonni alghan saqchi bu heqte soallirimizgha jawab bérish hoquqi yoqluqini, yuqiri derijilik organlar bilen alaqilishishimiz shert ikenlikini éytti.

Biz yene patigül ghulam ailisi olturushluq tewelikni bashquridighan baxulyang mehelle bashqurush ornigha téléfon qilghan bolsaqmu, mesul xadim bu heqte jawab bérishni ret qildi.

Patigül ghulamning chong oghli imammemet éli, 5-Iyul küni ürümchide namayishqa qatnishidu, aridin 9 kün ötkende ishik aldida dostliri bilen turghinida qara kiyimlik saqchilar teripidin tutup kétilidu we ikki ayghiche héchnedin sada chiqmaydu. Uning anisi patigül ghulam eng awwal öz tewelikidiki saqchixanigha we arqidin 10 qamaqxanigha bérip imammemet éli heqqide uchur alalmaydu؛ hökümet dairiliridinmu jawab alalmighan patigül özige oxshash bir guruppa ghayiblar aile-Tawabiati bilen béyjinggha köp qétim erz qilip baridu, munasiwetlik orunlar ularni qobul qilmighanning üstige, ular saqchilar teripidin tutulup ürümchige qayturup kélinidu.

Imammemet éli qatarliq 5-Iyul ghayiblirining aqiwiti heqqide xitay terep, ziyankeshlikke uchrighan aile we uyghur jemiyitige ta bügünge qeder héchqandaq melumat bermidi. Patigül ghulam oghlining qéyin-Qistaqta ölgenlik éhtimalliqidin xewer tapqandin kéyin, hökümet orunlirigha bérip qarshiliq bildüridu, shu küngiche özini aldighan, heqiqiy ehwalni yoshurghan saqchilarni eyibleydu. U bu jeryanda ilyar isimlik bir saqchini tillighanliqi üchün, 7 künlük qamaq jazasigha buyrulidu.

Patigül ghulamning ilgiri éytishiche, u ziyaritimizni qobul qilghanliqi üchünmu xitay dölet amanliq saqchilirining köp qétim tehditige uchraydu, dölet bixeterlik idarisining nisbeten yuqiri derijilik xadimliri soraq qilish jeryanida hetta ünsin xatirisini qaldurghan. Emma patigül burun jawab bergendek, balisining uchuri bérilse, muxbir qobul qilishni toxtitidighanliqini éytqan. Axirqi qétimqi söhbitimizde patigül xanim hökümetning oghli heqqide uchur bérishini kütken halda özining bir mehel axbaratqa söz qilishni toxtitidighanliqini éytqan idi:

Patigül: bulargha téléfonumni késiwétinglar dégentim, sizge yene ulap bériptu, néme qilghinikin-Tang bularning?

Muxbir: téléfonni étip qoyush bilen bu ishni yoshurup qalghili bolmaydighanliqini ularmu bilidu, belkim.

Patigül: shundaq qilip, ular méni siz bilen körüshmeysen deydu. Dunyada méning derdimni anglawatqan birdin-Bir kishi siz tursingiz….

Muxbir: patigül xanim, bir mezgil shularning dégini boyiche qilip béqing, körüshmey baqayli….

Patigül: xeq yitip ketken bir itidin waz kechmeywatsa, men yürek paremdin qandaq waz kécheleymen?!!!

Muxbir: bu hergiz balingizdin waz kechkenlik emes, peqet balingizni izdesh usulingizdin waz kechkenlik. Yeni usulingizni özgertkenlik.

Patigül: shundaq qilay, «hökümet jawab béridu, küt» dégen gépi boyiche bir mezgil kütüp baqay.

Muxbir: emise sizge yene sewr we gheyret tileymiz.

Patigül: rehmet silerge! silerge amanliq tileymen!

Patigül ghulamning sotlinidighanliqigha dair uchur yetküzgüchining bayanigha qarighanda, patigül ghulamgha dairiler békitken adwokat 7-Aprél échilish aldida turghan patigül ghulamning yépiq sotigha uning aile tawabiatliriningmu qatnishishigha ruxset qilinmaydighanliqini uqturghan, patigül ghulamning baliliri uning ailisidin bir kishining bolsimu sotqa qatnishishni telep qilghan bolsimu hazirghiche jawab kelmigen shundaqla patigül ghulamning adwokatining éghzidin qachurghan uchurlargha qarighanda, patigül ghulamgha «dölet mexpiyetlikini ashkarilash», «dölet bixeterlikige ziyan yetküzüsh», «döletni parchilashqa urunush» qatarliq jinayetler artilishi mumkin iken.(Gülchéhre)

Dolqun Eysa Truman-Régan Erkinlik Médalini Tapshuruwaldi


RFA xewiri: Dunya uyghur qurultiyi ijraiye komitétining mudiri dolqun eysa 30-Mart küni amérika paytexti washingtondiki kapitol xil sariyida «kommunizm qurbanliri xatire fondi» teripidin bérilgen 2016-Yilliq «troman-Régan erkinlik médali» ni tapshuruwaldi.

«Erkinlik médali» ni teqdim qilish murasimi amérikidiki her sahe kishiliri, kishilik hoquq teshkilatliri we kishilik hoquq paaliyetchiliri hemde amérikida yashawatqan uyghurlarning qatnishishi bilen tentenilik ötküzüldi.

Murasimda «kommunizm qurbanliri xatire fondi»ning reisi li édwardz söz qilip, dolqun eysaning uyghur xelqining erkinliki we insaniy hoquqliri üchün élip barghan üzlüksiz küreshlirige yuqiri baha berdi. Murasimda mukapat sahibi dolqun eysa söz qilip, «trumén-Régan erkinlik médali» ning shexsiy özige emes, belki eng aldi bilen erkinlik üchün éghir bedellerni tölewatqan uyghur xelqige mensup ikenlikini bildürdi.

Melumki, «truman-Régan erkinlik médali» bash shtabi amérikidiki «kommunizm qurbanliri xatire fondi» teripidin yilda bir qétim tarqitilidighan mukapattur.

Mezkur fondi jemiyet 1993-Yili tesis qilinghan bolup, buninggha xirajet ajritish heqqidiki qanun layihisi shu yili amérika parlaméntida maqullanghan we sabiq amérika prézidénti bil klinton imza qoyghan.



Shuningdin buyan bu fondi jemiyet hazirqi we kelgüsi ewlad amérika xelqige kommunizm tüzümi we idéologiyisining jinayetlirini pash qilish, shundaqla dunyadiki kommunizm tüzümining ziyankeshlikige uchrighan we uchrawatqan yüz milyondin artuq kishini xatirilesh heqqidiki teshwiqatni özining asasliq nishani qilip kéliwatidu.

«Truman-Régan erkinlik médali» 1999-Yilidin buyan tarqitiliwatqan bolup, erkinlik we démokratiye üchün bir ömür küresh qilghan, shundaqla kommunizm we bashqa diktator hakimiyetlirige qarshi küreshte közge körüngen shexsler yaki teshkilatlargha bérilidu.

Sowét ittipaqi yimirilgendin kéyinki chéx jumhuriyitining tunji prézidénti bolghan waklaw xawél, sabiq watikan papasi jon pawil, xitay öktichiliridin yang jyenli, chén guangchéng we wéy jingshing shundaqla amérikining sabiq dölet mudapie ministiri donald ramsfild qatarliqlar ilgiri bu médalgha érishken.

Ilgiriki yillarda bu médal 2 din 4 kéche bolghan shexslerge bérilgen bolup, bu yilliq «truman-Régan erkinlik médali» yalghuz dolqun eysagha bérilgen. Mukapat tarqitish murasimi del xitay reisi shi jinpingning amérika ziyariti harpisigha toghra kelgen.

Hac, Sürgün Ve Babam

Gauck trifft in China den richtigen Ton



thumbs_b_c_dec9ed8081cb9eabaf3735b353f711fa-810x456Bundespräsident Gauck war mit Skepsis nach China gereist. Doch seine Botschaft von Freiheit, Menschenrechten und Demokratie wurde zumindest registriert – sogar an höchster Stelle. Volker Witting aus Xian.
Eine Armee, die sogar den friedliebenden Bundespräsidenten einfach nur beeindruckt. Joachim Gauck lässt den Blick schweifen über das riesige, überdachte Feld mit den weltbekannten, überlebensgroßen Terrakotta-Soldaten in Xian. Im Vorbeigehen wünscht er einem Restaurator viel Glück bei seiner Arbeit.
Das Weltkulturerbe ist der letzte touristische Höhepunkt seines fünftägigen Staatsbesuchs in der VolksrepublikChina. Gauck wirkt gelöst, stellt interessiert Fragen. Kurz vor der Abreise ist er offenbar ganz in China angekommen.
Am Anfang der Reise war da vielleicht das Gefühl der Pflichterfüllung. Der Bundespräsident war immerhin mehrfach nach China eingeladen worden, der Gegenbesuch also längst überfällig.
Eisbrecher Kommunismus-Debatte
Doch schon vor dem protokollarischen Höhepunkt von Gaucks Reise, dem Treffen mit Staatspräsident Xi Jingping, war das Eis gebrochen. Der DDR-Bürgerrechtler und Anti-Kommunist Gauck debattierte leidenschaftlich an einer Kommunistenkader-Schmiede in Peking. Da durfte die Presse zwar nicht dabei sein. Aber berichtet wurde von Gesprächen über die Grenzen des Marxismus. Ganz nach dem Geschmack des ehemaligen DDR-Bürgers und Bürgerrechtlers Joachim Gauck. Offenbar wurde sogar herzhaft gescherzt und gelacht.

Damit hatte der Bundespräsident wohl nicht gerechnet. Und auch nicht damit, dass sich Präsident Xi Jingping mehr Zeit für ihn nimmt, als eigentlich vorgesehen. Immerhin hatte Gauck die Themen Zivilgesellschaft und Rechtsstaat deutlich angesprochen.
Unangenehme Themen für den chinesischen KP-Chef, der derzeit in seinem Land die Daumenschrauben spürbar anzieht, die Freiheiten weiter einschränkt, Menschenrechtsaktivisten einsperren lässt. Am nächsten Tag, beim Besuch der verbotenen Stadt, merkt man Gauck schon an, dass er sich wohler fühlt und das touristische Programm genießt.
Er ist allmählich in China angekommen, einer anderen Art von Kommunismus, als der, die er selbst in der DDR kennen- und hassengelernt hatte. Neugier auf dieses für ihn neue Land schwingt wohl auch mit.
Öffentlicher Einsatz für Dissidenten
Das gilt auch für die Gespräche mit Dissidenten, Menschenrechtsanwälten, Schriftstellern.Schon diese Begegnungen sind eine kleine Sensation. Ebenso wie der Mut, konkrete Fälle von schikanierten und inhaftierten Regimekritikern öffentlich anzusprechen und nicht – wie sonst üblich – hinter verschlossenen Türen. Genannt werden 20 Menschenrechtsanwälte, die in Haft sitzen, und die Deutsche Welle- Journalistin Gao Yu.
Die Anschläge von Brüssel am Dienstag werfen einen Schatten auf den Staatsbesuch. Die abendliche Bootsfahrt auf dem Huangpu-Fluss vor der Glitzerkulisse von Shanghai gerät eher zur Trauerfeier, denn zur fröhlichen Ausflugsfahrt. Abwesend hört sich Gauck die Erläuterungen des Reiseführers an Deck des Schiffes an. Von Shanghai aus erklärt er mit versteinerter Miene öffentlich seine tiefe Betroffenheit.
Er trifft den Ton und die Stimmungen. Auch beim für ihn wohl wichtigsten Programmpunkt: Seiner “Freiheitsrede” vor Deutsch-Studenten der renommierten Tongji-Universität in Shanghai. Dort erzählt der Bundespräsident einfach von seinen eigenen Erfahrungen im Sozialismus der DDR und erreicht so die Herzen. Er berichtet, wie 1989 mit dem Fall der Mauer ein ganzes System kollabierte. Da zeige sich eben, sagt er: “Das menschliche Verlangen nach Freiheit bricht sich immer wieder Bahn. Aus diesem Grund können individuelle Freiheitsrechte nicht dauerhaft durch materielle Güter oder sozialen Status ersetzt werden.”
Subtile Appelle
Und schon ist wieder der Bezug zu China hergestellt, der Appell deutlich aber subtil genug, um nicht als Affront, als westliche Besserwisserei, aufgefasst zu werden. Und die Studenten verstehen sehr wohl, was der Bundespräsident meint: Ohne Zivilgesellschaft, Pressefreiheit und Demokratie geht es auch langfristig in China nicht. Da macht es schon gar nicht mehr viel, dass die chinesischen Zeitungen und das Fernsehen über diese kritischen Redepassagen wohl nicht berichten werden – die Botschaft ist raus.
Immer und überall sagt der nun 76-jährige Gauck: “Ich komme wieder!” Die Frage ist nur: Als Bundespräsident in einer zweiten Amtszeit oder als Privatier? An der Tongji-Universität fragt ein Professor frei heraus: “Wollen sie noch einmal Bundespräsident werden?” Da kann Gauck nur schmunzeln und sagt: “Das entscheide ich erst in paar Monaten; aber vielleicht würde ich es Ihnen bei einem Glas Bier sagen.” So hat ihn auf seiner erfolgreichen China-Visite doch wieder der politische Alltag eingeholt.
Autor: Volker Witting, z.Zt. Xian



Çin , 41 Doğu Türkistanlı genci ”Radikal Dinci” suçlaması İle tutuklandı

Yarım asırda 30 milyonu aşkın Müslümanın katledildiği ve 300.000 aşkın Müslümanın ise hapsedildiği Doğu Türkistan’da kızıl Çin zulmünün keyfi tutuklamaları tüm hızı ile devam ediyor. Bölgeden gelen en son haberlere göre İşgalci Çin, Doğu Türkistan’ın Gulca iline bağlı Oymanbaytokay köyüne çok sayıda asker ve polis ile operasyon yaptı.

22 Mart 2016 Salı 21:01

Çinli asker ve polislerin   gece düzenlemiş olduğu bu operasyonda köydeki bütün evlerde tek tek arama yapılırken ,  41  Doğu Türkistanlı genç ise   ” Radikal  Dinci” suçlaması ile tutuklandı .

41 Doğu Türkistanlı gençden tutuklandıktan sonra herhangi  haber alınamazken bölgede operasyonların devam ettiği ise gelen haberler arasında

Günümüzde  işkencesi ile ün salmış Çin zindanlarında bulunan  300 bini aşkın  Doğu Türkistanlı Müslümanın nelere maruz kaldığının daha iyi anlaşılması için  bazı noktalara değinmek isteriz.

Ekeseriyeti dini faaliyetlerde bulunma suçlamalası ile tutuklanan  Doğu Türkistanlı müslümanlar hakkında ilk olarak bilinmesi gereken ,  çoğunluğunun tutukluluk süresinin  birkaç sene değilde, 20 seneyi aşkın veya müebbet olduğudur,  hapishaneden çıktığın gün kendi ailesinin dahi tanımakta zorluk çektiği gerçeğidir.

İşgalci Çin’in  tek kişilik hücrelerde tuttuğu, ve hapishaneden çıkana dek hiç bir yakını ile görüşmesine izin vermediği  Doğu Türkistanlı mahkumlar  bir ömrü bu koşullarda geçirmek zorunda kalıyor. Hayalini dahi kuramıyacağmız  ve yazmaya haya ettiğimiz  ağır işkencelerin uygulandığı Çin zindanlarında, birçok Doğu Türkistanlı Müslüman can veriyor.

Ağır işkenceler etmeklede yetinmeyen İşgalci Çin tutukladığı Doğu Türkistan’lı birçok müslümanı ekonomik çıkarı için kullanıp organlarını çıkararak , kendi vatandaşlarına satıyor .

Tüm bunlarlada yetinmeyen Çin ,  nadirende olsa  serbest bıraktığı Doğu Türkistan’lı müslümanlara Aids gibi bulaşıcı ve ölümcül hastalıkları aşılayarak ,Doğu Türkistan’lı müslümanların arasında ölümcül hastalıkları yaymak içinde uğraş veriyor


Ghulja Nahiye Oymanbaytoqay Kentidiki Kolliktip Tutqunda 41 Kishi Qamaqqa Élinghan

Muxbirimiz shöhret hoshur

Ghuljadiki uyghurlarning tinchliq namayishini basturush üchün kelgen xitay qoralliq küchliri. 1997-Yili 5-Féwral.

Social Media

Yéqinda anglighuchilirimizdin biri radiyomizgha uchur yollap ghulja nahiyisining araösteng yéza oymanbaytoqay kentidin 41 neper yashning ushtumtut tutqun qilinghanliqini yetküzdi؛ emma uchurda tutqunlarning tutulush sewebi heqqide melumat bérilmigen. Muxbirimiz bügün mezkur teweliktiki saqchi we ahalilerge téléfon qilip weqening tepsilati heqqide éniqlash élip bardi. Netijide 2 ay ilgiri saqchilarning oymanbaytoqayda kollikip tutqun qilish herikiti élip barghanliqi we bu tutqunda 220 aililik nopusqa ige bolghan oymanbaytoqay kentidin 41 kishining tutqun qilinghanliqi delillendi. Yeni nöwette oymanbaytoqayda her 5 ailidin bir kishining qamaqta ikenliki aydinglashti. Töwende muxbirimiz shöhret hoshurning bu heqte teyyarlighan programmisi diqqitinglarda bolidu.

Hörmetlik radiyo anglighuchilar, oymanbaytoqay ghulja nahiyisining araösteng yézisigha tewe bir kent. Ansiklopidik matériyallarda körsitilishiche, araösteng yézisi memuri jehettin 12 kenttin tüzülgen؛ nopusi 2746 aile, 14700 jandin teshkillengen. Buningdin qarighanda araöstengdiki her bir kentke 220 aile, 1200 jandin nopus toghra kélidu. Démek ikki ayning aldida oymanbaytoqayda dawam qilghan kolliktip tutqunda, her besh ailidin bir kishi qamaqqa élinghan.

Oymanbaytoqaydiki Kolléktip Tutqungha Partiye Ezasining Nezirige Barmasliq Seweb Bolghan


Ürümchi, yeken qatarliq jaylarda partlash yüz bergendin kéyin, xitay saqchilirining uyghurlarni tutqun qiliwatqan körünüshi. 2014-Yili 27-May, xoten.

Biz tünügün ghulja nahiyisining oymanbaytoqay kentide 2 ay burun dawam qilghan bir qétimliq kolléktip tutqunda 41 kishining qamaqqa élinghanliqi heqqide xewer bergen iduq.

Muxbirimizning bügün ilgirilep ehwal éniqlishi dawamida, bu kolléktip tutqunning sewebi aydinglashti. Muxbirimizning ziyaritini qobul qilghan mezkur teweliktiki kent, mehelle we ponkit bashliqlirining ashkarilishiche, 3 ayning aldida oymanbaytoqay bashlanghuch mektipining oqutquchisi, péshqedem kompartiye ezasi harunxan dégen kishi alemdin ötken. Uning ailisi nezir ötküzgende kent meschitining imami we mezini bashchiliqida bir türküm yash jamaet nezirge qatnashmighan. Kompartiye ezasining nezirige qatnashmasliq, dairiler teripidin diniy esebiylikning alamiti dep qarilip, shu qétimliq nezirge qatnashmighan 41 kishi tutqun qilinghan.(Shöhret Hoshur)

Nuruz Bayriminglar Xeyirlik Bolghay!

Uyghuristan Republik



Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti Sürgündiki Hökümiti 





Uygur Haber ve Araştırma Merkezi(UYHAM)

ABD.eski başkanlarından Hanri Turaman tarafından oluşturulan Truman-Reagan Özgürlük ödülü Doğu Türkistanlı Uygur aktivist ve aynı zamanda Dünya Uygur Kurultayı İcra Kurulu Başkanı Dolkun İsa’ya layık görüldüğü açıklandı.

ABD. ve dünyanın en prestijli ödüllerinden olan bu ödül 2.dünya savaşından sonra ABD.başkanı Truman tarafından kurulan Komunizm Kurbanlarını Anma Vakfı (The Victims of Communism Memorial Foundation) tarafından dünya’da komünizmle idare edilen ülkeler veya Doğu Türkistan ve benzeri komünist rejimler tarafından işgal edilen ülkelerin ve bu ülkelerde yaşayan halkların özgürlük mücadelesinde yer alan kişi ve kuruluşlara veriliyor.

Ödül 30 mart 2016 günü ABD.başkenti Washington’da Kongre binasında düzenlenecek bir törenle Dolkun İsa’ya takdim edilecek.


Truman özgürlük ödülü alması  ile ilgili olarak haber merkezimize açıklamalarda bulunan  DUK.İcra Kurulu başkanı Dolkun isa şunları ifade etti,” Truman Vakfı tarafından   2016 yılı özgürlük ödülünün bana layik görüldüğünü bildiren mektubu teslim almış bulunuyorum. Bundan  da son derece mutlu oldum ve gurur duydum.Bu ödülün sadece bana değil,ana yurdum Doğu Türkistan’da Çinli işgalcılara karşı kendi kimliklerini ve kutsal değerlerini korumak için mücadele eden mazlum ve kahraman halkıma verilmiş  bir ödül olarak kabul ediyorum. Ayrıca,diasporadaki Doğu Türkistan özgürlük mücadelesine ve özellikle bu özgürlük mücadelesinin öncüsü ve bayraktarlığını yürüten genel Başkanımız sayın Rabia Kadir Hanımefendi’nin liderliğindeki Dünya Uygur Kurultayı’na verildiğini düşünüyor ve böyle kabul ediyorum. DUK genel başkanı sayın Rabia Kadir Hanımefendi  de  beni arayarak tebrik etti ve bu ödülden duyduğu memnuniyeti ifade etti. Kendisine minnet ve şükranlarımı ifade ediyorum. Ayrıca bu ödülün bana layık görülmesinde birlikte çalıştığımız en az benim kadar çaba ve gayret sarfeden mücadele, mesai ve kader arkadaşlarımın de büyük payı olduğunu ve bu ödülün şerefini kendileri ile paylaştığımı ve ayrıca Rabia Kadir Hanım başta olmak üzere hepisine minnettar olduğumu belirtmek  istiyorum. ” Şeklinde değerlendirdi.


Truman Özgürlük ödülü’nun Doğu Türkistanlı aktivist ve DUK icra Kurulu Başkanı Dolkun İsa’ya verilmesi muhacerette yaşayan Uygur Türkleri tarafından memnuniyet ile karşılandı. İsa’ya verilen bu ödülün Doğu Türkistan özgürlük mücadelesinin uluslar arası platformlarda  tanınmasına daha çok katkı sağlayacağını ve bundan dolayı gurur duydukları  bildirildi.

Truman Özgürlük Ödülü şimdiye kadan Katolik dünyasının Ruhani Lideri Papa II.Jdhn Pool,Çek Cumhurbaşkanı Veclav Havel ve Kırım Türklerinin efsanevi Lideri Mustafa Abdulcemil Kırımoğlu’na da verilmişti.


Dünya Uygur Kurultayı genel Başakanı Rabia Kadir’a de önceki yıllarda  Rafto barış ödülü ve geçtiğimizi aylarda de ABD.’lı Senatör Tom Lantos adına ihdas edilen İnsan Hakları ödülü verilmiştir. Ayrıca,kendisi son bir kaç yıldır,  Nobel barış ödülüne de aday gösterilmiş .ulunuyor.


Dolkun İsa Kimdir ?




Dolkun İsa 1967 yılında Doğu Türkistan’ın Aksu vilayetin’de doğdu.İlk,orta ve Lise öğrenimini Aksu’da tamamladı. 1984 yılında yapılan Üniveresite giriş sınavlarında başarı kazanarak Urumçi Üniversitesi Fizik bölümüne kayıt oldu. Dolkun İsa’nın Urumçi’ye gelmesi onun eğitim,sosyal ve siyasi hayatında büyük dönüşüm ve gelişmelerin yaşanmasına sebep oldu. Mao’nun ölümünden ve 4’lu Çete’nin tasfiyesi ile Çin’de ve dolayisiyle Doğu Türkistan’da oluşan kısmı de özgürlük havasından yararlanarak hapishanelerden serbest bırakılan bir çok Uygur aydın,bilimi adamı ve entellektüellerle Urumçi’de tanışma ve onların fikirlerinden yararlanma imkanını elde etmesini sağladı. 1988 yılının Haziran ayında Türkler tarafından Doğu Türkistan tarihinde ilk kez yapılan öğrencilerin ülkelerinin kaderi  ile ilgili taleplerini dile getiren ve Çin yönetiminin uygulamalarını barışçıl yollardan protesto eden eylemlerin öncü ve lider kadrosu içinde yer aldı.Öğrenciler Çini işgal yönetiminden şu taleplerde bulundular ;

  • Çin  yönetiminin  Uygur Türklerine karşı yürüttüğü  etnik   ayırımcı  politikalarına  son vermesi
  • Egtim  öğretim Şartlarinin ve imkanların  iyilestirilmesi.
  • Uygur Türklerine eğitim’de uygulanan çifte standartların kaldırılması
  • Doğu Türkistan’daki sözde Özerk Bölge yasalarının özellikle icraatlarda da fiilen uygulanması
  • Ülkeye getirilmekte olan etnik Çin göçmen transferinin durdurulması
  • Lob- Nor bölgesinde devam ettirilen nükleer denemelerin durdurulması ve son verilmesi

Yaklaşık bir hafta  kadar devam eden öğrenci gösterilerine Çin işgal asker ve polisi müdalede bulundu ve Üniversite öğrenciler evlerine gönderilerek  tüm fakülteler kapatıldı. Daha sonra açılan soruşturma’da kendisine Okul’dan uzaklaştırma cezası verildi ve Urumçi’yi terketmesi istendi. Bunun üzerine Pekin’e gitti ve bir süre burada kaldı.Ancak  Çin gizli Polisince sürekli takip ediliyordu. Yönetimdeki bazı Milliyetçi kadroların ve dostlarının ülkeyi terketmesi yoksa tutuklanacağı tehlikesinin bulunduğu yolundaki ısrarlı talep ve tavsiyelerine üzerine Nisan 1994’de Türkiye’ye geldi.Devletimizin Uygur Türklerine verdiği yüksek öğrenim kontenjanından yararlanarak Eskişehir Üniversitesi’ne master öğrencisi olarak kayıt yaptırdı ve bir süre devam etti. Bu arada  Öğrenci iken, teşkilatçılık tecrübelerinden yararlanarak Uygur Gençler-Öğrenciler Birliği adı ile Doğu Türkistanlı gençler ve öğrencileri bir araya getirdi ve onları  organize etti.Bir süre haftalık seminer faaliyetleri  gerçekleştirdi. 1995 yılının Haziran ayında Doğu Türkistan Vakfı’nın himayesinde Doğu Türkistan Lideri Mehmet Emin Buğra’nın vefatınıın 30.yılı etkinliklerini gerçekleştirdi. Merhum İsa Yusuf Alptekin ve merhum M.Rıza Bekin paşa  başta ileri gelen bir çok Doğu Türkistanlıların katıldığı  ve Buğra ailesinin mensuplarının de iştirak ederek konuşmacı oldukları bir günlük bir anma  etkinliklerini yaptı.

1999 yılında Ankara’da 3 gün süren ve  Türk Cumhuriyetlerinden kalabalık bir Uygur gurubu ile dünyanın çeşitli ülkelerinde yaşayan Doğu Türkistanlıların katıldığı   etkinlik  düzenledi. TBMM. ziyaret edildi. Heyet, Devlet Bakanı Ahat Endican ve  MHP,Genel Başkanı Devlet Bahçeli ve BBP.Genel Başkanı Muhsin Yazıcıoğlu tarafından kabul edildi.Siyasi partiler ziyaret edilerek  Doğu Türkistan sorunları gündeme getirildi.


1996 yılının Haziran ayalarında Almanya’ya giderek bu ülke’ye iltica etti.Daha sonra Dünya Uygur Gençler Kurultayı adı ile ile bir teşkilat kurdu.Bu teşkilat 1999’da İstanbul’dan Münih’e nakledilen Doğu Türkistan Milli Kurultayı ile birleşerek, 2004 Tarihinde Dünya Uygur kurultayı adını almıştır. Dolkun İsa halen diaspora’daki Doğu Türkistan Milli bağımsızlık mücadelesinin en üst organı ve bayaraktarlığını başarı ile yürüten Dünya Uygur Kurultayının İcra Komitesi başkanlığını yürütmektedir.BM.başta çeşitli insan hakları kuruluşları ile bir çok STK.larının çeşitli ülkelerdeki toplantılarına genel başkanı Rabia Kadir Hanım ile birlikte katılarak Doğu Türkistan davasını başarı ile savunmayı sürdürmektedir.

Tebrik : Truman Özgürlük ödülüne layik görülen DUK İcra Komitezi Başkanı Dolkun İsa’yı tebrik ediyor ve Doğu Türkistan davasına yapacağı değerli çalışmalarında başarılar diliyoruz.(UYHAM)



Edebiyat Derslikining Almashturuwétilishi Qattiq Naraziliq Qozghidi

Edebiyat Derslikining Almashturuwétilishi Qattiq Naraziliq Qozghidi

ئەدەبىيات دەرسلىكىنىڭ ئالماشتۇرۇۋېتىلىشى قاتتىق نارازىلىق قوزغىدى
Dunyadiki yerlik tillarni cheklep, sesiq nami pütmes-tügümes lenetlerge maruz qalghan dewletlermu xataliqini tonup, yerlik milletlerning tilidiki maaripni eslige keltüriwatqan 21-yüz yilda Xitay tajawuzchillirining Uyghur mektepliridiki til-edebiyat derslikliri ichidiki Uyghur medeniyitige ayit mezmunlarni xitay medeniyitige almashturuwétishi xelqarada qattiq naraziliq qozghidi.
Xitay tajawiuzchillirining bu qilmishi tarix betlirige qara siyahlar bilen yézilip kelichek ewlatlarning qattiq nepritige uchraydu.

Edebiyat derslikining almashturuwétilishi qattiq naraziliq qozghidi

Uyghur élida yéngi mewsumluq ottura mektep edebiyat derslikige özgertish kirgüzülüp, kona dersliktiki uyghur klassikliri we uyghurche eserlerning ornigha xitay klassikliri we terjime eserlirining kirgüzülüshi uyghurlarning qattiq naraziliqini qozghidi.

Türkiye awazi radiyosi xewiri: ündidar torida 12- mart élan qilin’ghan: Biz deriliklerde özimizning uyghur edebiyatini telep qilimiz, serlewhilik maqalide, kona edebiyat derslik kitabining munderijisi bilen yéngidin tüzülgen edebiyat dersliki munderijisining fotokopiyesi bérilip, yéngi derslikte chiqiriwétilgen uyghur klassikliri we hazirqi zaman uyghur edebiyatida tonulghan yazghuchi, ediblerning eserliri eynen körsitilip, hökümet da’iriliridin uyghur ewladlirining ana tilida yézilghan edebiyat nemuniliri bilen tonushush hoquqini tartiwalmasliq telep qilin’ghan.

Malala texellusluq tordash teripidin xitay tilida yézilghan maqalide, hökümet da’irilirige muraji’et qilinip: hazir uyghur oqughuchilar bir künde aran bir sa’etla ana til dersidin sawat alidu.
Mushundaq shara’itta uyghur edebiyat derslikidin uyghur klassikliri we hazirqi zamanda tonulghan uyghur yazghuchi, ediblirining eserliri chiqiriwétilse, u halda bizning ewladlirimiz uyghur edebiyati, uyghur shé’iriyiti, uyghur örp-aditi, uyghur epsane-riwayet, tarixliridin sawatsiz qalmamdu?!
Hazirqi shara’itta ewladlirimiz xitayche dersliktin qérindash milletler edebiyatini, xitay yazghuchilirining esli eserlirini ögense bolidighu?! chünki hökümitimiz bu shara’itni hazirlidi, eslidila intayin az bolghan ana tili edebiyat derslikide uyghur tilidiki nemuniler azaytiwétilse, 50 yildin hetta 100 yildin kéyinki uyghur ewladliri qandaq aqiwetke qalidu? déyilgen.
Igilinishiche, xitay da’irilirining ottura mekteplerdiki uyghur edebiyati derslikidiki eslidiki uyghur kilassikliri we hazirqi zaman uyghur edebiyat nemunilirining eserlirining ornigha xitay kilassikliri we xitay yazghuchilirining eserlirini almashturuwétishi muhajirettiki uyghur ziyaliyliri arisidimu qattiq inkas, ghulghula we naraziliq qozghighan.

Xitay Armiyesi: 10 Uyghurni Tirik Peti Köydürüwettuq


Xitay armiyesi: 10 uyghurni tirik köydürüwettuq
Tarqitilish 16.03.2016 yéngilinish 16.03.2016 AA
Xitay armiyesi bir gharda panahliniwatqan 10 uyghurni otchachar bilen tirik köydürüwetkenlikini resmiy tor bétide élan qildi.



Türkiye awazi radiyosi xewiri: «‹yéngi aqit› géziti» ning xewer qilishiche, xitay xelq azadliq armiyesige qarashliq alahide qisimlar uyghur élining gherbige jaylashqan taghliq rayondiki bir gharda panahliniwatqan 10 uyghurni otchachar bilen tirik köydürüwetken. Xitay xelq «‹azadliq armiye› géziti» ning ilgiri sürüshiche, bultur öktebirde bay kömür kénida 16 kishining öltürülüshidin kéyin, rayonda herbiy heriket élip bériwatqan alahide qisimlar ghargha aldi bilen qol bombiliri we yash aqquzush bombiliri bilen hujum qilghan, biraq buningliq bilenmu netijige érishelmigendin kéyin ghargha otchachar bilen ot qoyup bérip,10 uyghurni tirik köydürüwetken.
Xitay saqchiliri ilgirimu aqsu weqesidin kéyin rayonda élip barghan herbiy heriketliri jeryanida 28 uyghurni öltürüwetkenidi.



Uygur Haber ve Araştırma Merkezi (UYHAM)
Dünya’nın önde gelen uluslar arası haber ajanslarından Reuters yayınladığı bir haber- yorumda “Çin’de terör ve terör suçu söz konusu olduğunda Çin yönetimi için ilk akla gelen Müslüman Uygurlar ve onların yaşadığı Uygur bölgesindeki şiddet olayları akla gelmektedir. Çin yönetiminin terör algısı ve tanımlaması genel olarak Uygur Türkleri üzerine kurulmuştur. Çin yönetimi Uygurları terörist olarak tanımlamakta ve Uygur Türklerini potansiyel terör sanıkları olarak suçlayarak acımasızca bastırmaktadır.” İfadesini kullandı.

Reuters,bu haber yorumunu geçen hafta toplanan sözde Çin halk Meclisi genel kurulu’nda 2015 yılında Çin genelindeki adalet hizmetleri ve tutuklanan sanıklar ile ilgili bilgi veren Çin Halk Cumhuriyeti Başsavcılığı’nın açıklamaları üzerine yaptığı bilidirildi.

Çin Başsavcısı Cou Jiang : 2015’de Toplam 1,1 milyon Suç dosyası düzenlenmiştir.
Her yıl Mart ayı içerisinde 15 gün toplanan ve Çin Parlamentosu olarak kabul edilen “ Çin Halk Kurultayı”nın 12.Yasama dönemi 4. Genel kurulu ve 3. Oturumunda 2015 yılı içerisinde gerçekleştirilen adalet hizmetler ile ilgili bilgi verirken şunları açıkladı
1. Çin genelinde 2915 yılında toplam 1,1 milyon adet suç dosyası(İddianame) düzenlenmiştir. Bu rakam 2014 yılına göre % 7,5 daha fazladır.
2. Bu iddianamelerden mahkum olanların sayısı ise,  1,023 kişi olup,bu kişiler yargılamalar sonucunda  çeşitli cezalara çarptırılmıştır. Bu rakam ise bir önceki yıla göre % 4 oranında  artış göstermektedir.

3. 2015 yılında devletin güvenliği  ve  şiddet içerikli suçlarda 2014’e göre % 100 artış  meydana gelmiştir.

4. Devlet güvenliği ile ilgili  toplam 1.084 dosya hazırlanarak kamu davası açılmış ve yargılamalarda toplam bin 449 kişi mahkum edilmiştir.
5. 2015’te terörizm, radikalizm,devleti parçalama ,terör örgütü kurma ve bu örgütlere üye olma,yasa dışı dini faaliyetler, dini içerikli sesli ve görüntülü  propaganda ve eğitim materyalları ile suç aletleri  ile mücadelenin şiddet arttırılarak sürdürülmüştür.

Portail de Radio France

Fransa’nın Sesi Radyosu : Çin’de Adalet,Hukuki  Normlarına göre değil,  ÇKP.’nin talimatlarına göre tecelli etmektedir.

Fransa’nın resmi devlet  radyosu  olan Fransa’nın Sesi radyosu de konu ile ilgili bir haber  yorum yayınlamıştır. Haber yorumda şu  görüşlere  yer vermiştir, ” Çin Bassavcısı Cu Jiang’ın ifadesi ve açıkladığı rakamlardan şu sonuç ortaya çıkmaktadır.Çin Yargısı adalet ölçülerine göre değil,Çin Komünist Partisi ve onun iktidarı ile işbirliği ve dayanışma içerisinde “Çin devletini Parçalamak isteyenler ile Terör Faaliyetlerine katılanlara karşı ortak mücadele” sinin bir sonucu olduğu açık olarak görülmektedir.Çin Başsavcısı  2015 yılında terör suçu ile mahkum edilenlerin sayısın bir önceki yıla göre %100 arttığını açıklamıştır.Bu ise, Çin mahkemelerinin ÇKP.yönetiminin resmi politikası ve uygulamalarına aktif olarak iştirak  ve detek verdiğinin açık bir kanıtıdır.” şeklinde değerlendirmiştir.

Uzmanlar, bu yıl toplanan Sözde Çin Halk Kurultayı’nda oturumların çok gergin geçtiğini Çin devlet başkanı ile Çin başbakanının bir araya gelmekten ve birlerine selam vermekten özenle kaçındıklarını ifade ediyorlar.Bu durumun ise,ÇKP.diktatoryası(21 Kişilik Merkez Komitesi) içerisindeki derin rekabet ve anlaşmazlıkları su yüzüne çıkardığının bir kanıtı olduğunu söylüyorlar. Çin’de çok az rastlanan bu çarpıcı ve gergin durum’un Kurultay sonrasında ÇKP.Genel Sekreteri ve Çin devlet başkanı Xi Cingping için “Çin’in Son Devlet Başkanı” olacağını tahmin ettiklerini belirtiyorlar.