Uyghuristanning «Esebiylikni Cheklesh Nizami» Xelqara Diniy Teshkilatlarning Inkasini Qozghidi

 

Dinni zatlar we dinni xizmetke mesul xadimlar qatnashqan doklat yiginidin körünüsh. 2007-Yili qaramay.

Dinni zatlar we dinni xizmetke mesul xadimlar qatnashqan doklat yiginidin körünüsh. 2007-Yili qaramay.

RFA/Éhsan

Uyghur rayonining 50 maddiliq «esebiylikni cheklesh nizami» musulmanlarning kündilik hayatidiki intayin keng sahege chétilidu. Saqal we hijapni ammiwi sorunlarda meni qilish, yash-Ösmürlerning ibadet qilishini cheklesh, qanuniy resmiyetsiz toy qilish we nikah oqushni meni qilish qatarliqlar burun yolgha qoyulghan.

Biraq bu qétim yéngi maqullanghan nizamda, burunqi mewjut cheklimiler kéngeytilip, uninggha 15 xil yéngi cheklime qoshulghan. Uningda, hökümetning téléwiziye, radiyo qanallirini, bashqa ammiwi eslihe we ijtimaiy mulazimet türlirini körüsh, anglash, ishlitishni ret qilish, halal sözining menisini kéngeytip, uni gheyriy yémek-Ichmeklerge qollinish, kimlik, nopus deptiri, xelq puli qatarliqlargha qesten buzghunchiliq qilish, balilarda dingha bolghan ishtiyaqni qozghash qatarliq emellerning «diniy esebiylik» dep qarilip, jazalinidighanliqi élan qilindi.

7 Bab 50 maddiliq mezkur nizamda qeyt qilinishiche, bu qanun rayonda «esebiylikni tosush we yoqitish, uning ziyinigha qarshi mudapie körüsh, ijtimaiy muqimliq we menggülük eminlikni ishqa ashurush»ni nishan qilghan.
Dairiler bu nizamning xitay asasiy qanunigha uyghunluqini ilgiri sürsimu, biraq u, xelqara diniy erkinlik teshkilatlirida jiddiy endishe qozghidi.

Amérika xelqara diniy erkinlik komitétining aliy derijilik tetqiqatchisi tina muford peyshenbe küni radiyomizning ziyaritini qobul qilip, mezkur nizamni «xelqara diniy erkinlik we alaqidar kishilik hoquq ölchemlirige qilinghan éghir buzghunchiliq» dédi.

U mundaq deydu: «hökümetning bu yéngi nizamida bir tereptin mewjut cheklime téximu kéngeytilgen hem chongqurlashturulghan. Bu, béyjing we yerlik dairilerning shinjangda uyghur musulmanlirining kimlikini öchürüp tashlap, ularni diniy, medeniyet, til we eneniliridin ayriwétishke urunuwatqanliqining yene bir misali. Bu nizam noqul diniy erkinlikke xilapliq qilinip qalmaydu, u yene uyghur musulmanlirining kündilik turmushigha tesir qilidu. Xitay hökümiti xata halda shuninggha ishinidu, u özining uyghur musulmanlirining shexsi tallishigha arilishish hoquqi bar dep qaraydu. Bu diniy erkinlikke qilinghan éghir xilapliq bolupla qalmay, u yene, kishilerning öz turmush yolini tinch tallash heq-Hoquqigha xilap. Bu ayning bashlirida ötküzülgen xitay kompartiyesining yighinida xitay reisi shi jinping shinjangda polat qorghan qurushni otturigha qoyghan idi. Biraq bu siyaset, xelqara diniy erkinlik we alaqidar kishilik hoquq ölchimige xilap intayin zor sépil.»

Tina muford xanim yene, her qandaq hökümetning diniy ibadetke ariliship, qandaq ibadetni normal, qandaq ibadetni binormal, dep békitip bérishi intayin xeterlik ikenlikini agahlandurdi.

Tina muford: «herqandaq hökümetning özini qandaq ibadetning normal ibadet, qandaq ibadetning binormal ibadet ikenlikini ayrishqa qadir dep qarishi nahayiti xeterlik. Bu xeterlik chégragha atlap kirgenlik. Xitayning chiqarghan bu qanunidin qarighanda, u, bashqa waqitlarda normal dep qaralghan tinch diniy ibadetlerni esebiylikke arilashturuwétip, yoshurun térrorluqqa baghlap qoyghan. Bu intayin xeterlik yalghanchiliq bolupla qalmay, u yene hökümet shinjangda shekillendürgen yuqiri bésimliq weziyetni téximu éghirlashturidu. Mana bu, néme üchün bezi uyghurlarning biaram bolushidiki seweb. Chünki, ular yashaydighan bu qattiq yuqiri bésimliq muhitning dawamlishiwatqinigha bek uzun waqit boldi» dep körsetti.

Uyghur rayonining «esebiylikni cheklesh nizami» namidiki mezkur qanun-Nizamide yene, ata-Anilarning perzent terbiyesige dair bezi maddilar kirgüzülgen. Uningda, ata-Anilarning perzentlirige toghra exlaq terbiyesi bérip, ulargha tesir körsitish, ulargha ilim penni hörmetlesh, medeniyetlik bolush, milletler ittipaqliqida ching turush, esebiylikni ret qilish we uninggha qarshi turush terbiyesi bérish otturigha qoyulup, xilapliq qilghan ata-Anilar «diniy esebiylik»sadir qilidighanliqi qeyt qilinghan.

Xitayning uyghur rayonida chiqarghan mezkur qanun-Nizamigha yene, amérikidiki eng chong musulman teshkilatlirining biri‏-Amérika islami munasiwetler kéngishi inkas bildürdi. Mezkur teshkilatning bayanatchisi ibrahim xupér, peyshenbe küni radiyomizgha bergen bayanatida, diniy erkinlikni cheklesh arqiliq diniy esebiylikke qarshi turush aqmaydighanliqini ilgiri sürdi.

Ibrahim xupér mundaq deydu: «biz diniy ibadetke qaritilghan herqandaq cheklime xelqara qanun we ölchemlerge xilap, dep ishinimiz. Amérika qoshma shtatliri b d t ni öz ichige alghan her xil xelqara sehnilerde buninggha qarshi turushi kérek. Siz diniy erkinlikke cheklime qoyup, diniy esebiylikke qarshi urush qilalmaysiz. Bundaq qilish peqet diniy esebilikni keltürüp chiqiridu. Herqandaq hökümet qandaq oylisa-Oylisun, uning herikiti choqum xelqara qanun we mewjut xelqara kishilik hoquqqa uyghun bolushi shert dégenlik, kishilerning erkin ibadet qilishigha yol qoyush, dégenliktur. Qandaq hökümet bolsa bolsun we uninggha qandaq inkas qaytursun, buninggha emel qilishi zörür.»

Ibrahim xupér yene, mezkur qanunning konkrét mezmuni heqqide pikir qilishni ret qilghan bolsimu, biraq u hijap, saqal, roza tutush qatarliqlarning diniy esebiylik emeslikini, uninggha bundaq muamile qilishqa bolmaydighanliqini agahlandurdi.

Ibrahim xupér: «diniy esebiylik omumi jehettin éytqanda, herqandaq dölet we rayonlardiki normal paaliyetlerge buzghunchiliq qilidighan we zorawanliqqa élip baridighan bir xil esebiy qarash. Biraq bezi alahide mexsus kiyim-Kécheklerni kiyish, saqal qoyush, namaz oqush we ramizanda roza tutush qatarliq heriketler hergiz diniy esebiylik emes. Buninggha undaq muamile qilishqa bolmaydu» dédi.

Uyghur rayonining mezkur qanun nizami xitay reisi shi jinping bilen amérika prézidénti donald tramp 6- We 7-Aprél künliri amérikining florida shtatida körüshidighan sezgür mezgilde chiqirildi. Ikki dölet rehbirining uchrishishi, amérika dölet ishlar ministiri reks téllirsonning 18- We 19-Mart künliridiki xitaygha qilghan ziyaritide qarar qilinghan. Téllirsonning ziyaritide, amérika dölet mejlisidiki bezi ezalar we bezi teshkilatlar bayanat élan qilip, amérika rehberlirini kishilik hoquqqa sel qarimasliqqa chaqirghan idi.

Amérika xelqara diniy erkinlik komitétidiki tina mufford, tramp-Shi jinping uchrishishi heqqide toxtilip, uyghur rayonidiki diniy erkinlik mesilisining amérika-Xitay aliy derijilikler uchrishishida otturigha qoyulushini telep qildi.

Umundaq deydu: «bizning sözimiz burun otturigha qoyup kelgenlirimiz bilen birdek. Biz amérika hökümitini xitay hökümiti bilen élip barghan her derijilik uchrishishlirida, uning diniy erkinlikke qiliwatqan éghir, jiddiy we sistémiliq buzghunchiliqini dawamliq otturigha qoyushqa chaqirip kelduq. Biz noqul uyghur musulmanlirining mesilisinila emes, bashqqa diniy guruhlarningmu mesilisini otturigha qoyushni telep qilimiz. Bolupmu bundaq aliy derijilik uchrishishlarda biz amérika hökümitini burun izchil shundaq qilishqa chaqirip kelgendek, bu qétimmu bu mesilini her bir pursette otturigha qoyushqa chaqirimiz.»

Uyghur rayonining «esebiylikni cheklesh nizami» namidiki mezkur qanun-Nizami 1‏-Apréldin bashlap resmiy yolgha qoyulidu.(Erkin)

Çin’den Uygurlara Yeni Yasaklar Zinciri Onaylandı

Çin’den Uygurlara yeni yasaklar zinciri onaylandı
Çin'den Uygurlara yeni yasaklar zinciri onaylandı

Çin hükümetinin Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki Müslümanların hayatını daha da zorlaştıracak yeni 15 maddelik yönetmeliği cumartesi günü uygulanmaya başlayacak

Dünya Bülteni/ Haber Merkezi

Çin, Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde dini aşırılıklarla mücadele adına Müslümanlara yeni yasaklar ve uygulamalar getiren 15 maddelik bir düzenleme yapıldı.

Ülkede ifade özgürlüğünün ihlalinin meşru hale getirilmesi için yapılan düzenleme maddeleri hakkında çok fazla detay verilmedi.

Çin hükümetinin, Sincan Uygur Özer Bölgesi’nde terörizme ve bölücülüğe yönelik artan tehditlere karşı başlattığı kampanyanın devamında bölgede yaşayan Müslümanlara yeni yasaklar getiren yeni yönetmeliğini Çarşamba günü yayınladı.

DEVLET TELEVİZYONU İZLEMEMEK YASAK

1 Nisan Cumartesi günü yürürlüğe girecek olan düzenlemede, Müslümanların “normal” olarak nitelendirdiği ‘peçe ve sakal’ dahil olmak üzere, devlet televizyonunu izlemeyi reddetme ya da devlet radyosunu dinlemeyi reddetme ve çocuklarına dinlettirmemeyi yasakladı.

Resmi eğitim sitesi News.ts.cn, İslami hareketleri aşırılık yanlısı “tezahürler” olarak nitelendirerek ulusal eğitime başladı.

Uygur Özerk Bölgesinde kırsal kesimlerde güvenlik ve gözetim önlemleri artırılarak bölgeye binlerce ağır silahlı polis konuşlandırıldı.

Çin güvenlik güçleri Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde büyük bir anti-terör mitingi düzenledi.

Hükümetin “aşırılık” olarak gördüğü, günlük yaşamın çeşitli yönlerini kapsayan 15 maddelik öğe veya davranış listesinde neredeyse İslami yaşamın birçok özelliği yer aldı.

EVLİLİK – CENAZE VE MİRAS’TA İSLAMİ KURALLAR YASAK

Yönetmelik uyarınca, evlilik ya da boşanma ya da başkalarının düğün, cenaze törenlerine ve miraslara karışmak için yasal işlemler yerine dine başvurmak aşırı görülerek yasaklanmış eylemler kapsamında.

Diğer işlemler arasında, aile planlaması politikalarının uygulanmasına müdahale etmek veya sabote etmek ve ulusal kimlik kartlarına, ev kayıt defterlerine veya Çin para birimine kasıtlı olarak zarar vermek.

HELAL KAVRAMI KULLANMAK YASAK

Mevzuata göre, gıda ile ilgili olmayan bölgelerde Helal kavramının uygulanması ya da başkalarının laik hayatlarına müdahale etmek için kullanılması da aşırı bir eylem olarak kabul edilir.

Yeni yönetmelik ile, İslami içerikli yayın, basım, dağıtım, satış, üretim, video, mağaza, yasaklanıyor. Aile planlaması politikasının uygulanmasına engel teşkil edilme sayılan çocuk doğum sayısı ceza sebebi.

İHBAR DA YASAYA GİRDİ

Halka açık yerlerde, toplu taşıma, tren istasyonları, havaalanları gibi kamuya açık alanlarda peçe takan kadınların derhal emniyet güçlerine ihbar edilmesi gerektiği de maddeler arasında.

 

http://www.dunyabulteni.net/asya/397070/cinden-uygurlara-yeni-yasaklar-zinciri-onaylandi

Interview: ‘I Hope You Can Realize That it Was a Big Mistake to Lock Him Up’

2017-03-29

Jewher Ilham, in an interview with RFA's Uyghur Service in new York, March 11, 2017.

Jewher Ilham, in an interview with RFA’s Uyghur Service in new York, March 11, 2017.

RFA

Jewher Ilham, the daughter of jailed Uyghur academic Ilham Tohti, is a student at Indiana University who has spoken out in support of his peaceful promotion of equal rights and greater autonomy for the Turkic speaking Uyghur ethnic group in China. Tohti, currently serving a life jail term for “separatism,” won the prestigious Martin Ennals Award 2016 for human rights. Ilham spoke to Mamatjan Juma of RFA’s Uyghur Service in New York on March 11, at a memorial service for family friend Eliot Sperling, a Tibet expert at Indiana University who died on Jan. 29.

RFA: How do you cope with being cut off from your father and your family?

Ilham: I don’t want to admit that I cry but, but, of course, I do. Whenever my two little brothers touch the screen and kiss the screen because they are thinking they are kissing me. My stepmother always tells me that they hold my pictures and ask her when will I come back and I can’t even answer the question – that makes me feel frustrated.

RFA: Two important people in your life, your father and Mr. Sperling, are now out of your life. How do you handle being separated from those important people?

Ilham: I knew that I would have to only depend on myself one day. I had this preparation. I just didn’t expect it would be so soon. I didn’t expect my dad to be charged with a life sentence. I didn’t expect that all of a sudden Elliot would pass away. But time goes by and life is still there, and you can’t do anything about it except just push yourself and make efforts to do whatever you have to do.

RFA: What’s your next move?

Ilham: We’re still working on some small things like you know a book about my father probably, but it is still in the planning stage, and then some translating of my father’s work into different languages. Then work with either the U.S. or with other countries to bring more people’s attention to tension and then seek more help. We don’t have a specific plan because there is no actual plan for rescuing my father. We just we do whatever it takes that can be helpful.

RFA: Tell us about your studies at Indiana University.

Ilham:  One of my majors is political science, and that’s not something that I wanted to do. It’s something that I’m doing because of my father. I hope I can help solve my family’s problems as soon as possible, so I can then do something that I really want to do in the future.

RFA: What do you say to your father in jail, assuming he will somehow be able to hear this?

Ilham: Hang in there. You’ll be out. You know it, right?

RFA: And what would you say to the Chinese government?

Ilham: Too many things that they’re not going to want to hear. To the Chinese government: I don’t think you really think my dad did something wrong. I know you might need somebody to stay in there and it happened that you chose my dad. I hope you can realize that it was a big mistake to lock him up and please release him. You will not regret it.

 

http://www.rfa.org/english/news/uyghur/tohti-daughter-03292017171544.html

Tarixchi Jastin Jéykobs: «Siyasiyonlarning Néme Dégenliki Emes, Néme Qilghanliqi Muhim!»

Amérikaliq yash tarixshunas jastin jéykobsning yéqinda neshr qilinghan tunji esiri «shinjang we hazirqi zaman xitay döliti» uyghurlar diyarining 1930- We 1940-Yillirining aldi-Keynidiki tarixiy weqelerge béghishlanghan. Aptor bu eserde kéyinki waqitlardiki uyghurlar diyarining ijtimaiy qurulmisigha tesir körsetken bir qatar tarixiy shexsler toghrisida mexsus toxtalghan bolup, oxshash bolmighan shexslerning oxshimighan tarixiy basquchlardiki oxshash paaliyetlirige alahide diqqet qilghan. Uning bilen bolghan söhbet jeryanida, aptor bu nuqtilar heqqide öz qarashlirini biz bilen ortaqlashti.

Jastin jéykobsning yéngi esiride nuqtiliq shekilde bayan qilinghan tarixiy basquchlarning biri 1930-Yillarning axirliri, 1940-Yillarning bashliri uyghurlar diyarida milliy azadliq heriketlirining nemunisi sheklide otturigha chiqqan xelq qozghilangliri dewridur. Buningda aptor bir qeder tepsiliy toxtalghan weqe 1933-Yilidiki qumul déhqanlar qozghilingi hemde mezkur qozghilangni basturush arqiliq uyghurlar diyaridiki birinchi nomurluq hökümdargha aylanghan, shundaqla kéyinki waqitlarda tarixshunaslar teripidin «jallat» dep teswirlengen shéng shiseyning hakimiyetni qolgha élishi, shu waqittiki dunyawi küch boluwatqan sowét ittipaqining shéng shisey bilen bolghan qoyuq siyasiy we iqtisadiy alaqisi qatarliqlardur.

Bu heqtiki söhbet jeryanida proféssor jastin, kommunizm lagéri halak bolghangha qeder «dunyadiki ézilgüchi milletlerning nijatkari» dep atilip kéliwatqan sowét ittipaqi we stalin hakimiyitining néme üchün öz milliy azadliqi üchün küreshke atlanghan uyghurlargha emes, belki uyghurlarning milliy azadliq kürishini basturushqa intiliwatqan shéng shiseyge maddiy we herbiy jehettin zor derijide yardem bergenliki heqqide toxtilip mundaq dédi: « shéng shisey hakimiyet béshigha chiqqanda, sowét ittipaqi nahayiti muhim bolghan bir tallash heqqide qarar chiqardi. Ilgiriki waqitlarda ruslarning shinjangni öz térritoriyesining bir qismi qiliwélish meqsiti yoq idi, ularning bu rayondiki asasiy nishani pul tépish, shinjangning tebiiy bayliqlirini qézish, shundaqla öz mehsulatlirining bu rayonda keng miqyasta sétilishini qolgha keltürüsh bolghan. Shunga ular bu jaygha hökümranliq qilishni oylashmighan, eksiche bu ishni xitaylargha tashlap bergen. Shunga yang zéngshin hökümranliq qilghan mezgillerde shinjang tinch bolghachqa ular arzu qilghanlirining hemmisini qilalighan, shunglashqimu ular bu halettin tolimu razi bolghan. Emma shéng shisey hakimiyet béshigha chiqqandin kéyin, shinjangda ichki urush sheklidiki yéghiliqlar ewj élishqa bashlidi. Bu bolsa sowét ittipaqining shinjangdiki iqtisadiy menpeetige biwasite tehdit saldi. Shunga ular mezkur rayonda tinchliq ornitalaydighan, shundaqla özlirining bu ölkidiki iqtisadiy menpeetlirige dostane muamile qilalaydighan xitay hökümdarining bolushini arzu qildi. Yene kélip bu hökümdar xitayning merkiziy hökümitige bek yéqin kishi bolup ketsimu bolmaytti. Undaq bolmighanda xitay hökümiti asanla bir bahaniler bilen sowét ittipaqini bu rayondin siqip chiqiriwétishning koyigha chüshetti. Chünki, sowét ittipaqining bu rayondiki iqtisadiy paaliyetliri xitay hökümitining közini qizartishi éniq idi. Mushu bir qatar amillar tüpeylidin shéng shisey neq ularning könglidikidek kandidat bolup chiqti: sowét ittipaqi shéng shiseyge yardem berse, u halda bu hökümdar shinjang ölkiside tinchliq ornitalaydu, u yene sowét ittipaqigha düshmenlik közide qarimaydu, sowét ittipaqimu özlirining iqtisadiy monopolluqini dawam ettüreleydu؛ shuning bilen birge, bu kishi ichkiridiki nenjing hökümitige qarammu bolup qalmaydu. Shuning üchün ular shéng shiseyni saq on yil herbiy, iqtisadiy we siyasiy yardem bilen temin etti.»

Söhbet jeryanida proféssor jastin shéng shiseyning sowét ittipaqi temin etken bu xildiki yardemler arqiliq öz hakimiyitini mustehkemligenliki, kéyin shéng shisey gomindang bilen birlishish yolini tallap, stalindin yüz örügendin kéyin, sowét ittipaqining ilidiki yerlik uyghurlarning qoralliq qarshiliq herikitige yardem bergenliki heqqide toxtaldi.

Biz uningdin atéizmliq idiye bilen chemberchas bilen baghlanghan, shundaqla herqandaq shekildiki diniy nopuzni ret qilidighan sowét ittipaqining néme üchün elixan töridek bir islam ölimasining «sherqiy türkistan jumhuriyiti» ning reislikini ötishige süküt qilghanliqi heqqide sorighinimizda, u mundaq dédi: «tarix betlirining tepsilatlirigha neziringizni aghdurghiningizda, tolimu qiziqarliq bolghan mundaq bir hadisini bayqaysiz: herqachan siyasiyonlarning éghzidin chiqqanliri bilen ularning qilghanliri pütünley bashqa-Bashqa nersiler bolup chiqidu. Derweqe shu waqittiki kommunizm dunyasi diniy mezmun bilen yughurulghan héchqandaq idéologiye yaki diniy étiqadning mewjut bolushigha yol qoymighan. Shuningdek kishilerning maarip terbiyisi alghan bolushi hemde «aqartish» basquchini bashtin kechürgen bolushini telep qilghan. Emma réalliqta bolsa sowét ittipaqi (bu yerdiki) kishilerning shu zaman sharaitida tolimu qoyuq bolghan diniy muhit ichide turuwatqanliqini bayqighan. Shuning bilen birge ular yene, özlirining siyasiy we iqtisadiy meqsetlirige yétishnimu nezerdin saqit qilmighan. Shuning üchün ular bu xil sharaitta yene ishlarni heddidin ashuruwétishkimu jüret qilalmighan, yeni ular bilen hemkarlashquchilarning dindar bolmasliqini yaki diniy sahening sirtidiki kishi bolushini telep qilishqa ajiz kelgen. Shuning üchün sowét ittipaqi ili qozghilingini qollashni qarar qilghan deslepki mezgillerde ular elixan törige oxshash dindar kishiler bilen hemkarlishishni xushalliq dep bilgen. Chünki ular elixan törini minglighan uyghur we qazaq qozghilangchilarni diniy teshwiqat hemde «ghazat» namida jeng sépige ekileleydu, dep qarighan. Emma ular (yeni sowét ittipaqi) elixan töre bilen menggülükke hemkarlishishni oylighini yoq. Chünki bu qozghilangning deslipide ular üchün siyasiy jehette qulayliq hemde paydiliq ish bolghan. Halbuki aridin birnechche yil ötkende, sowét ittipaqi elixan töridin yüz örüdi hemde tézdin exmetjan qasimini qollashqa ötti. Exmetjan qasimi unchilik dindar kishi emes idi, yene kélip bu kishi sowét ittipaqida maarip terbiyisi körgen uyghur idi. Ene shu teriqide exmetjan qasimi sowét ittipaqi terep hemkarliship ishleshte bir qeder rahet hés qilghan shexs bolup chiqti.»

Shuningdin kéyinki emeliyet, derweqe proféssor jastinning körsetkinidek bolghan bolup, 1955-Yili xitay hökümiti atalmish «shinjang uyghur aptonom rayoni» ni tesis qilghan. Shuningdin buyan her sahe mutexessisliri izchil halda uyghurlar diyaridiki mezkur aptonomiyening qeghez yüzidila mewjut bolup kelgenliki heqqide pikir qilip kelmekte.(Eziz)

Bir Qanche Dewlet B D T da Xitayni Uyghurlarning Kishilik Hoquqigha Xilapliq Qilish Bilen Eyiblidi

 

B d t kishilik hoquq kéngishining 34-Qétimliq yighinidin körünüsh. 2017-Yili 24-Mart.

B d t kishilik hoquq kéngishining 34-Qétimliq yighinidin körünüsh. 2017-Yili 24-Mart.

un.org

B d t kishilik hoquq kéngishining 34‏-Nöwetlik yighinida amérika, gérmaniye kanada, firansiye qatarliq döletler we yawropa ittipaqi xitayning xelqara kishilik hoquq ölchemlirige emel qilmaywatqanliqi, uning tibet we uyghur rayonida kishilik hoquqqa éghir xilapliq qiliwatqanliqini otturigha qoydi.

Yighinning axirqi basquchidiki bes -Munaziride yawropa ittipaqining wekili söz qilip, xitayning kishilik hoquq qoghdighuchilirini, adwokatlarni qolgha élish, tutqun qilish we jazalash, ularning aile- Tawabiatlirigha parakendilik séliwatqanliqigha qarita jiddiy endishe qiliwatqanliqi ipadilep, yawropa ittipaqi xitayni «tibet we shinjangda medeniyetning köp xilliqi we diniy erkinlikke eng eqelliy rewishte bolsimu hörmet qilishqa chaqiridu» dégen.

Amérika wekili bolsa, uyghur we tibetlerning heq-Hoquqi ret qilishqa uchrawatqanliqini tenqidlep mundaq dégen:«biz xitayning adwokatlarni, paaliyetchilerni xalighanche tutqun qilish, ten jazasi bérish we shundaqla hökümetni tenqid qilghanlarni, ammiwi jemiyetlerni naheq meni qilish, diniy ibadet, tibet we uyghurlarning heq hoquqi ret qiliniwatqanliqigha dair xewerlerdin dawamliq endishe tuyuwatimiz.»

Amérika, erkinlik sariyi qatarliq teshkilatlar tramp hökümitini xitay kishilik hoquqqa sel qarimasliqqa chaqiriwatqan mezgilde firansiye,kanada, gérmaniye firansiye, chéxiye qatarliq döletlerge qoshulup, xitayni tenqid qildi.
Buningdin burun kanada, gérmaniye qatarliq 11 gherb dölitining xitayda turushluq elchixanilirining xitay j x ministiri gu shingküngha yazghan ten jazasini toxtitish heqqidiki mektupigha imza qoyush ret qilghan. Netijide bu, kishilik hoquq teshkilatlirini qattiq ümidsizlendürgen idi.

Amérika erkinlik sariyining aliy derijilik tetqiqatchisi sara kuk xanim düshenbe küni ziyaritimizni qobul qilip, amérikaning b d t diki ipadisini mueyyenleshtürgen bolsimu, biraq uning xitay kishilik hoquq mesiliside izchil bolushini ümid qildi.

Sara kuk mundaq deydu: «bu xil gheyriy izchil siyaset xitayning aldida özining ajizliqini ashkarilap, xitay hökümitining buni suyiistémal qilishigha yol échip bérishi mumkin. Eger amérika bashtin bashlap izchil bir xil signal bergen bolsa téximu yaxshi bolatti. Bolupmu, bashqilar bilen ortaq heriket qilghanda izchilliq intayin muhim. Chünki, xitay hökümiti bundaq ortaq heriketke alahide diqqet qilidu. Amérikaning bashqa döletler bilen birge bu ortaq mektupni yézishqa qatnashmighanliqi ademni bek ümidsizlendürdi».

Biraq, sara kuk, amérikaning kishilik hoquq siyasitidiki bu xil «gheyriy izchilliq»ni trump hökümiti we amérika dölet ishlar ministirliqida bez ishlarning toluq retke chüshüp ketmigenliki keltürüp chiqarghanliqini bildürdi. Uning körsitishiche, ishlar tertipke sélinsa, amérikaning xitay kishilik hoquq mesilisidiki siyasiti tüzülidiken. U: «chünki bu xitay kishilik hoquq mesilisi amérikaning menpeeti bilen zich munasiwetlik», dédi.

Sara kuk: «bu yerde xitay kishilik hoquq weziyiti jümlidin diniy mesililerdin tartip az sanliq milletler mesilisi, intérnét cheklimisigiche bolghan mesililer néme üchün amérika diqqet qilishqa tégishlik mesililer,dégende, buning bir qanche sewebi bar. Buning birinchi sewebi, bular amérikiliqlargha, amérikaliqlarning sodisigha tesir qilidu. Intérnét cheklimisi buning eng tipik örniki. Amérika axbarat we téxnika shirketliri her yili milyonlighan, milyardlighan dollar ziyan tartidu. Chünki, ularning tor békiti xitayda tosuwétilgen. Xitay hökümiti bu tor betliride diniy, siyasiy, ijtimaiy nersilerning xewer qilinishidin qorqidu yaki xitay hökümiti bu cheklime arqiliq özining dölet ichidiki tor betlirini qoghdaydu. Netijide, bu birxil qoruqchiliq rolini oynap, amérikada ishqa orunlishishqa tesir qilidu. Bu yene bir jehette trump hökümiti qiziqidighan bir nuqta. Shunga, xitay bilen bolghan munasiwetlerde kishilik hoquq heqiqeten diqqet qilishqa tégishlik bir amil».

B d t kishilik hoquq kéngishining 34‏-Nöwetlik yighini 27‏-Féwral bashlanghan idi. Her yili mushu pesilde chaqirilip kéliwatqan bu yighin az kem bir ay dawam qilip, 24‏-Féwral yépildi. Yighinda «démokratiye, kishilik hoquq we qanun bilen bashqurush», az sanliq milletler, medeniyet, iqtisadi we ijtimaiy heq-Hoquqlargha dair nurghun mesililer muzakire qilinghan hem bezi qararlar maqullanghan.

Kishilik hoquq kéngishining 24‏-Mart axirqi künlük yighinida bezi döletler otturigha qoyghan «démokratiye,kishilik hoquq we qanun bilen bashqurush» heqqidiki lahiyesi awazgha qoyulghan idi. Kishilik hoquq, ammiwi, siyasiy, iqtisadi, ijtimaiy, medeniyet we tereqqiyat hoquqini qoghdash heqqidiki bu lahiyege xitay, rusiye, pakistan qarshi chiqqan.

Xitay yighinda özining layihisini otturigha qoyup, d u q qatarliq qatarliq teshkilatlarning b d t munbiride pikir qilishini chekleshke urunghan bolsimu, biraq yighinda uning layihisi ret qilinghan idi. Xitay wekili jyang yingféng yighinda özining teklip layihisini tonushturghanda söz qilip, bezi bölgünchi teshkilatlarning b d t munbirige suqunup kirip, bölgünchi sözlerni qiliwatqanliqini ilgiri sürgen.

U: «yéqinqi yillardin béri bezi bölgünchi teshkilat we shexsler kishilik hoquq kéngishining munberlirige suqunup kirip, bölgünchi söz ibarilerni qilip, alaqidar döletlerning igilik hoquqi, zémin pütünlükige tajawuz qiliwatidu. Nurghun döletler buninggha diqqet qilmaqta we endishe qilmaqta. Biz ammiwi teshkilatlarning kishilik hoquq kéngishining xizmiti we qurulushigha qatnishishini qollaymiz. Biraq shuning bilen birge, bezi shexs we teshkilatlarning b d t nizamnamisige xilapliq qilishi, kishilik hoquq kéngishining munbiridin paydilinip, bölgünchilik meqsitini algha sürüshige qarshi turimiz», dégen.

Kishilik hoquq kéngishining bu yilliq yighinida gérmaniyediki «xeter astidiki xelqler jemiyiti»ning wekili d u q qa wakaliten söz qilip, xitay hökümitining uyghur rayonida kishilik hoquqni qattiq depsende qiliwatqanliqini shiddetlik tenqidligen. Xitay wekili uning sözini tosushqa urunghan bolsimu, biraq muweppeqiyetlik bolalmighan idi.

Kishilik hoquq kéngishining omumi bes munaziriside yene, gérmaniye wekili xitayni qattiq tenqid qildi. U, xitayda kishilik hoquqqa eng éghir tibet we uyghur rayonida xilapliq qiliniwatqanliqini agahlandurup, « pütün xitayda bolupmu tibet bilen shinjangda kishilik hoquqqa xilapliq qilish keng tarqalghan. Kishilik hoquq qoghdighuchiliri we adwokatlar daim xalighanche tutqun qilishqa we bashqa kishilik hoquq buzghunchiliqlirigha uchrap keldi» dégen.(Erkin)

Bir Qanche Dölet b d t da Xitayni Uyghurlarning Kishilik Hoquqigha Xilapliq Qilish Bilen Eyiblidi

 

B d t kishilik hoquq kéngishining 34-Qétimliq yighinidin körünüsh. 2017-Yili 24-Mart.

B d t kishilik hoquq kéngishining 34-Qétimliq yighinidin körünüsh. 2017-Yili 24-Mart.

un.org

B d t kishilik hoquq kéngishining 34‏-Nöwetlik yighinida amérika, gérmaniye kanada, firansiye qatarliq döletler we yawropa ittipaqi xitayning xelqara kishilik hoquq ölchemlirige emel qilmaywatqanliqi, uning tibet we uyghur rayonida kishilik hoquqqa éghir xilapliq qiliwatqanliqini otturigha qoydi.

Yighinning axirqi basquchidiki bes -Munaziride yawropa ittipaqining wekili söz qilip, xitayning kishilik hoquq qoghdighuchilirini, adwokatlarni qolgha élish, tutqun qilish we jazalash, ularning aile- Tawabiatlirigha parakendilik séliwatqanliqigha qarita jiddiy endishe qiliwatqanliqi ipadilep, yawropa ittipaqi xitayni «tibet we shinjangda medeniyetning köp xilliqi we diniy erkinlikke eng eqelliy rewishte bolsimu hörmet qilishqa chaqiridu» dégen.

Amérika wekili bolsa, uyghur we tibetlerning heq-Hoquqi ret qilishqa uchrawatqanliqini tenqidlep mundaq dégen:«biz xitayning adwokatlarni, paaliyetchilerni xalighanche tutqun qilish, ten jazasi bérish we shundaqla hökümetni tenqid qilghanlarni, ammiwi jemiyetlerni naheq meni qilish, diniy ibadet, tibet we uyghurlarning heq hoquqi ret qiliniwatqanliqigha dair xewerlerdin dawamliq endishe tuyuwatimiz.»

Amérika, erkinlik sariyi qatarliq teshkilatlar tramp hökümitini xitay kishilik hoquqqa sel qarimasliqqa chaqiriwatqan mezgilde firansiye,kanada, gérmaniye firansiye, chéxiye qatarliq döletlerge qoshulup, xitayni tenqid qildi.
Buningdin burun kanada, gérmaniye qatarliq 11 gherb dölitining xitayda turushluq elchixanilirining xitay j x ministiri gu shingküngha yazghan ten jazasini toxtitish heqqidiki mektupigha imza qoyush ret qilghan. Netijide bu, kishilik hoquq teshkilatlirini qattiq ümidsizlendürgen idi.

Amérika erkinlik sariyining aliy derijilik tetqiqatchisi sara kuk xanim düshenbe küni ziyaritimizni qobul qilip, amérikaning b d t diki ipadisini mueyyenleshtürgen bolsimu, biraq uning xitay kishilik hoquq mesiliside izchil bolushini ümid qildi.

Sara kuk mundaq deydu: «bu xil gheyriy izchil siyaset xitayning aldida özining ajizliqini ashkarilap, xitay hökümitining buni suyiistémal qilishigha yol échip bérishi mumkin. Eger amérika bashtin bashlap izchil bir xil signal bergen bolsa téximu yaxshi bolatti. Bolupmu, bashqilar bilen ortaq heriket qilghanda izchilliq intayin muhim. Chünki, xitay hökümiti bundaq ortaq heriketke alahide diqqet qilidu. Amérikaning bashqa döletler bilen birge bu ortaq mektupni yézishqa qatnashmighanliqi ademni bek ümidsizlendürdi».

Biraq, sara kuk, amérikaning kishilik hoquq siyasitidiki bu xil «gheyriy izchilliq»ni trump hökümiti we amérika dölet ishlar ministirliqida bez ishlarning toluq retke chüshüp ketmigenliki keltürüp chiqarghanliqini bildürdi. Uning körsitishiche, ishlar tertipke sélinsa, amérikaning xitay kishilik hoquq mesilisidiki siyasiti tüzülidiken. U: «chünki bu xitay kishilik hoquq mesilisi amérikaning menpeeti bilen zich munasiwetlik», dédi.

Sara kuk: «bu yerde xitay kishilik hoquq weziyiti jümlidin diniy mesililerdin tartip az sanliq milletler mesilisi, intérnét cheklimisigiche bolghan mesililer néme üchün amérika diqqet qilishqa tégishlik mesililer,dégende, buning bir qanche sewebi bar. Buning birinchi sewebi, bular amérikiliqlargha, amérikaliqlarning sodisigha tesir qilidu. Intérnét cheklimisi buning eng tipik örniki. Amérika axbarat we téxnika shirketliri her yili milyonlighan, milyardlighan dollar ziyan tartidu. Chünki, ularning tor békiti xitayda tosuwétilgen. Xitay hökümiti bu tor betliride diniy, siyasiy, ijtimaiy nersilerning xewer qilinishidin qorqidu yaki xitay hökümiti bu cheklime arqiliq özining dölet ichidiki tor betlirini qoghdaydu. Netijide, bu birxil qoruqchiliq rolini oynap, amérikada ishqa orunlishishqa tesir qilidu. Bu yene bir jehette trump hökümiti qiziqidighan bir nuqta. Shunga, xitay bilen bolghan munasiwetlerde kishilik hoquq heqiqeten diqqet qilishqa tégishlik bir amil».

B d t kishilik hoquq kéngishining 34‏-Nöwetlik yighini 27‏-Féwral bashlanghan idi. Her yili mushu pesilde chaqirilip kéliwatqan bu yighin az kem bir ay dawam qilip, 24‏-Féwral yépildi. Yighinda «démokratiye, kishilik hoquq we qanun bilen bashqurush», az sanliq milletler, medeniyet, iqtisadi we ijtimaiy heq-Hoquqlargha dair nurghun mesililer muzakire qilinghan hem bezi qararlar maqullanghan.

Kishilik hoquq kéngishining 24‏-Mart axirqi künlük yighinida bezi döletler otturigha qoyghan «démokratiye,kishilik hoquq we qanun bilen bashqurush» heqqidiki lahiyesi awazgha qoyulghan idi. Kishilik hoquq, ammiwi, siyasiy, iqtisadi, ijtimaiy, medeniyet we tereqqiyat hoquqini qoghdash heqqidiki bu lahiyege xitay, rusiye, pakistan qarshi chiqqan.

Xitay yighinda özining layihisini otturigha qoyup, d u q qatarliq qatarliq teshkilatlarning b d t munbiride pikir qilishini chekleshke urunghan bolsimu, biraq yighinda uning layihisi ret qilinghan idi. Xitay wekili jyang yingféng yighinda özining teklip layihisini tonushturghanda söz qilip, bezi bölgünchi teshkilatlarning b d t munbirige suqunup kirip, bölgünchi sözlerni qiliwatqanliqini ilgiri sürgen.

U: «yéqinqi yillardin béri bezi bölgünchi teshkilat we shexsler kishilik hoquq kéngishining munberlirige suqunup kirip, bölgünchi söz ibarilerni qilip, alaqidar döletlerning igilik hoquqi, zémin pütünlükige tajawuz qiliwatidu. Nurghun döletler buninggha diqqet qilmaqta we endishe qilmaqta. Biz ammiwi teshkilatlarning kishilik hoquq kéngishining xizmiti we qurulushigha qatnishishini qollaymiz. Biraq shuning bilen birge, bezi shexs we teshkilatlarning b d t nizamnamisige xilapliq qilishi, kishilik hoquq kéngishining munbiridin paydilinip, bölgünchilik meqsitini algha sürüshige qarshi turimiz», dégen.

Kishilik hoquq kéngishining bu yilliq yighinida gérmaniyediki «xeter astidiki xelqler jemiyiti»ning wekili d u q qa wakaliten söz qilip, xitay hökümitining uyghur rayonida kishilik hoquqni qattiq depsende qiliwatqanliqini shiddetlik tenqidligen. Xitay wekili uning sözini tosushqa urunghan bolsimu, biraq muweppeqiyetlik bolalmighan idi.

Kishilik hoquq kéngishining omumi bes munaziriside yene, gérmaniye wekili xitayni qattiq tenqid qildi. U, xitayda kishilik hoquqqa eng éghir tibet we uyghur rayonida xilapliq qiliniwatqanliqini agahlandurup, « pütün xitayda bolupmu tibet bilen shinjangda kishilik hoquqqa xilapliq qilish keng tarqalghan. Kishilik hoquq qoghdighuchiliri we adwokatlar daim xalighanche tutqun qilishqa we bashqa kishilik hoquq buzghunchiliqlirigha uchrap keldi» dégen.(Erkin)

Büyük Pelaket: Doğu Türkistan Meselesinde Çin devletile Müslümanlarin Görsetten Tavri Ayni

Doğu Türkistan’lı Müslümanlar islam devletleri ile Komünist Çin yönetimi arasında adeta sıkışmış vaziyette, peki bu coğrafya’da Uygur Türkleri nasıl bir konumda bulunuyor?

23 Mart 2017 Perşembe 18:45

Uygur.Net yazarlarından Mehmet Emin Hazretin çarpıcı yazısı; Uygur Türkü kardeşlerimden bir kaçı, Suudi kralı Selman Bin Abdülaziz’in Pekin ziyareti  esnasında  Çin’in  Doğu Türkistan’da Müslümanlara karşı uyguladığı dayanılmaz dini baskı namaz ve oruç yasağı ibadet yerlerinin yok edilmesi gibi Müslümanları çok yakından ilgilendirmesi gereken konuları hiç dile getirmemesini üzüntü ile karşıladıklarını ve  bu durumun kendilerinde hayal kırıklığı yarattığını  söylemektedirler.

Ocak 2016 de Suudi Arabistan’ı ziyaret eden Çin devlet başkanı Şijinpeng’e Suudi Arabistan Kralı  Selman bin Abdülaziz  Suudi Arabistan’ın ”En üstün  Hizmet Madalyası” nı takdim ettiğini de hatırlatarak bu durumdan de çok üzgün ve kızgın olduklarını de ifade ediyorlar. İslam ve Arap dünyasının önde gelen ülkelerinden  Suudi Arabistan başta Mısır, BAE, İran, Pakistan ve diğer Müslüman ülkeler  konusu ile   da Doğu Türkistan sorunu hakkında bu ülkelerin takındıkları tavır  konusunda da bir çok şikayetleri dile getirmektedirler.  

İslam ülkelerinin bu son tavırlarını çok düşündüm ve tahlil ettim.Bu sebeple bu konuda düşündüklerimi ve tahlillerimi  sizlerle de paylaşmak istedim.

Ayrıca, günden güne Çin’in yörüngesine bir az daha fazla yaklaşan bazı Müslüman Ülkeler hakkında kendi açımdan biraz bilgi vermek  mecburiyetini hissettim.

1.- Suudi Arabistan – Çin İlişkileri ve  Müslüman  Uygur Türkleri 

Suudi Arabistan Kralı Selman Bin Abdülaziz’in  Çin’e yaptığı ziyaretinde,kendisine  Kraliyet ailesinden 25 Prens  ve  Hükümetten de 10 bakan’ın da  yer aldığı  bin 500 kişilik heyet eşlik etti. Kralı Selman resmi ziyaret kapsamında bulunduğu Çin’de Devlet Başkanı Şi jinping ile toplam 65 milyar dolar  tutarındaki  35  dev projeyi kapsayan 14 anlaşma imzalandı.

Bu  14 Anlaşma içindeki  en önemli 2 maddeden biri  Eğitim-Öğretim ikincisi ise, Medya (radyo Televizyon) alanındaki anlaşmalardır.  Tahminlerime göre Suudi Arabistan yönetimi bu anlaşmalar gereğince ilk etapta  Suudi Arabistan Hükümeti  ile  bu anlaşmalar gereğince   şu önlem ve işlemleri yerine getirecektir;

  1. Suudi Arabistan’in Mekke ve Medine    kentlerindeki Üniversiteler başta olmak üzere bir çok Suudi Üniversitelerinde din eğitimi gören  Doğu  Türkistanlı   Uygur öğrenciler üzerindeki kontrol ve baskıyı arttıracak ve zamanla Mısır’daki gibi Uygur öğrencilerin bu ülkede eğitim görmeleri uygulamasına  son verecektir.
  2. 1982 yılından beri Suudi Arabistan’in Cidde  Radyosu aracılığı ile Doğu Türkistan’a yönelik Uygurca radyo yayınlarına son verecek ve bu radyodaki Uygurca servisini  de kapatacaktır.

Resmi bir ziyaret için  Suudi Arabistan’a gelen Çin devlet başkanı Şi Jinpeng’e  Suudi Arabistan Kralı  Selman, 19 Ocak 2016 tarihinde  “Kral Abdulaziz  adına ihdas  edilen en üstün  devlet madalyasını  takdim etmiştir. Bu madalya özel  bir anlam taşımakta olup,kendi arasında de 5 türe ayrılmıştır.  Bu madalyaların  birinci sırasında bulanan ve  özel şahsiyetlere verilen  “Kral Abdulaziz  Üstün  Hizmet Madalyası”  şimdiye kadar ABD Başkanı Barak Obama, İngiltere Başbakanı Cameron’a verilmiş iken, bu kez Çin Devlet Başkanı Şi’ye verilmiştir. 20 Mart 1971′ de ihdas  edilen bu Madalyadan (ödülden)   şimdiye kadar  bu özel  “Üstün  Hizimet  Madalyası”‘na layık görülen  hiç bir Müslüman ülke lideri bulunmamaktadır. Kral Selman,  Çin Lideri Şijinpeng’e bu özel madalyayı verdiği gün,  iki ülke arasındaki  stratejik ortaklık protokolü imzalanmış ve  bu haber de  her iki ülke resmi medyasında aynı anda açıklanmıştır.

2013 yılında  Çin  ile Suudi Arabistan arasındaki  ticaret hacmi 72 milyar dolar olmuştur. Çin’in Arabistan’dan  ham petrol ithalatı 2014’te günlük 993 bin 320 varil olmuş ve bu rakam , 2013 yılına göre %  7,9  oranında daha düşük gerçekleşmiştir.  Suudi Arabistan’ın 2015 deki  yıllık toplam ihracatı 203.5 milyar dolardır.  Bu rakama ise, 2014  yılına göre  %40  daha azdır.

Çin’in Suudi Arabistan’dan  ithalatı  2015 yılında, 2014’e  göre % 42.7  oranında azalmıştır. ( Çin’in  Cidde Başkonsulusluğu Kurumsal Web,sitesi)  Bu  şok düşüş ve azalmalar ise,  dünyadaki petrol fiyatlarının   şok edici bir  şekilde düşüşten  kaynaklanmaktadır. Suudi Arabistan,  tarihinde  ilk kez bütçe açığı ile karşılaşmış ve  ilk defa dış krediye muhtaç hale  gelmiştir. Bu nedenle Suudi Arabistan bütçe açığını kapatmak  için daha çok petrol üreterek bunu satmaya ihtiyacı vardır. Çin ise, dünya’da en büyük petrol ithalatçısı bir ülkedir. Bu sebeple Suudi Arabistan,  Çin ile daha çok yaklaşmaya ve ona daha çok  sarılma  ihtiyacı  hissetmektedir.

Dünya’da Çin ile diplomatik ilişki kurmayan  hiç bir ülke kalmazken, dini ret eden komünist ülkelere karşı özel  ve katı bir  tutum sergileyen Suudi Arabistan, 1990’lı yılların başına kadar  tek başına Çin ile diplomatik ilişkiye girmemek için büyük direnç göstermiş ve bu ülkeyi sırf dini mulahazalarla  tanımamıştır.  Çin, eninde sonunda bir şekilde  Suudi Arabistan’ı da ikna etmeyi başarmıştır.

Çin,Suudi Arabistan’i İkna Etmeyi Nasıl başardı ?

Çin, dünyaya açılıp liberal ekonomik sisteme geçtikten sonra 1980 yılından başlayarak iki ülke arasında diplomatik ilişkiler olmamasına rağmen, bu ülkeye  özel olarak kapısını sürekli açık tutmuştur.  Çin yönetimi 40 yıldır yasakladığı hac ibadetini serbest bırakmıştır.İlk kez 1985 yılında  yaklaşık 3 bin kadar Uygur hacı adayı Pakistan üzerinden Suudi Arabistan’a gelmiştir.

Daha sonra ise, Çin işgalinden önce bu mübarek topraklara iltica ederek yerleşen  o tarihlerde sayıları 20 bin  civarında olan Müslüman Uygur muhacirleri  ülkelerini ziyaret etmeye davet etmiştir.  Doğu Türkistana gitmelerini ve 50 yıllık vatan hasretini gidebileceklerini  ikna etmeyi başarmıştır.

Bu ülkede yaşayan Müslüman Uygurlar akın, akın  Doğu Türkistan’ı ziyarete koyulmuştur.Diğer yandan ise,on binlerce Uygur Umre ve hac için  bu ülkeye gelmeye başlamıştır.  Öte yandan  bu ülkede yaşayan Uygur Türklerinin ileri gelenlerini, Dünya İslam Birliği Teşkilatı (Rabita) Heyetini  ve  Suudi   Yetkilileri ile heyetlerinin  Doğu Türkistan’a gelmesi ve  bu ülke’de ve Çin’de serbestçe engelsiz dolaşmalarına ve  seyahat etmelerine  özel  izin vermiştir.

Suudi Arabistan Kralının kendi şahsi bütçesinden karşılayarak bastırdığı  Uygurca  mealli  yaklaşık 100  bin Kuranı Kerimin uçaklarla götürüp  Doğu Türkistan’da dağıtılmasına göz yummuştur.  Kültür devrimi sırasında yakılarak yok edilen kuranı kerim ve dini kitaplara  Uygurların ihtiyacı tam olmasa de karşılanmıştır.  

Diğer yandan Çin yönetimi Doğu Türkistan tarihinde ilk kez  Kur’ani Kerimin Uygurca meale tercüme edilmesine izin vermiştir.Muhammed Salih Damollam başkanlığındaki  Uygur din adamlarından oluşan  bir heyet tarafından hazırlanan bu Mealli Kur’ani Kerimin basılmasına  izin vermiştir.   1986 yılında   Pekinde  basılan Uygurca mealli  kuranı kerim,  Doğu Türkistan’da bir ay içerisinde 200 bin adet satılmıştır. Komünist Çin işgali sonrası ve özellikle Kültür devriminde yıkılan  Cami ve mescitlerin yerlerine halkın yeni  Cami ve Mescitler yapmasına izin verilmiştir.   Suudi Arabistan’da yaşayan zengin Uygur Muhacirler ana vatanlarında  Cami, Mescit ve  okul yaptırmalarını Çin güler yüzle karşıladı.

Uygurlar çocuklarının dini öğrenim görmesi için  Pakistan, Suudi Arabistan, Türkiye,Mısır ,Yemen ve Körfez ülkelerine  göndermeye başlamıştır. Bu yıllarda  yurt dışında  eğitim görmekte olan Uygur öğrencilerin sayısı  on binlerden geçti. Çin “din öğrenmek sizin hakkınızdır.” sözü ile Uygurlara ve İslam ülkelerine ve özellikle Suudi Arabistan’a güven aşılamayı başarmıştır.  Önündeki engelleri tamamen  kaldırmıştır. Bütün bunlar Müslüman ülkeleri çok etkilemiştir.Daha sonra ise, Çin’in en büyük müttefiki ve destekçisi İslam Cumhuriyeti Pakistan’ı devreye sokan Çin,  Suudi Arabistan’ı sonunda ikna etmeyi başarmıştır. En sonunda ise,  1990 yılında iki ülke arasında diplomatik ilişkiler kurulmuştur.  Pekin ve Riyad’da karşılıklı büyük elçilikler hizmet vermeye başlamıştır.

Çin 1993 yılına  kadar petrol ihracat eden ülke  durumunda iken,ekonomisini geliştirdi ve  endüstri ve  mal üretimi baş döndürücü bir hızla bir kaç kat arttı. Buna bağlı olarak enerji ihtiyacı de arttı. İç üretimin ihtiyacını karşılayamaz bir hale gelmesi üzerine 1994 den başlayarak petrol ithal etmeye başladı. Elbetteki,petrol ithalatında ilk seçenek de Suudi Arabistan oldu. Paranın yüzü sıcaktır derler.  Böylece Çin ve Suudi Arabistan ilişkileri ısınmaya başladı ve bugünlere kadar gelmiştir.

Çin, İslam Dini Konusunda Maskesini Çıkarıyor

Çin, Suudi Arabistan başta Arap-İslam ülkeleri ile ilişkilerini  normalleştirdikten ve onların güvenlerini kazandıktan sonra İslam dini konusunda gerçek yüzünü göstermeye başladı. Çin 1996  yılından itibaren  İslam dini üzerinde  eski  uygulamalarına döndü ve dini hayat üzerine sıkı bir denetim  kurmaya,engeller,kısıtlamalar ve yasaklar getirmeye başladı. 1997 de Doğu Türkistan sınırları içindeki tüm kitap mağazalarında raflardaki Kur’ani Kerimleri toplattırarak depolara kapattı. Yeni Cami ve Mescitlerin inşası  durduruldu.

Dini Medreseler ve Kuran kursları yasaklanarak kapatıldı. Din adamalarına baskı başladı.Bir çokları tutuklandı .Bunun üzerine bir çok din adamı yurt dışına gitmek zorunda kaldılar. Aynı yıl Pekin  yönetimi  yeni bir karar alarak  “Şinjiang (Doğu Türkistan)’in güvenliği ve istikrarı önündeki   en büyük tehlike dini radikalizm, bölücülük ve terörizmdır.”  tanımlamasını resmi Politika  olarak belirledi. Çin devletinin siyasi,toplumsal ve askeri  bütün gücünü Uygur toplumunu İslam’dan, İslam’ı de Uygur toplumundan ayırmak için seferber etmeye başladı.

Çin’in  din konusundaki  tutumu  tavizsiz ve sert, uygulamaları ise,şiddete dayalı ve  kaba idi. Günümüzde ise Doğu Türkistan’da tüm devlet memurlarına, emeklilere, öğrencilere, 18 yaştan küçüklere, kadınlara camiye girmek, Allaha ibadet etmek, oruç tutmak yasaktır. Mevlid  okutmak, kadınlar çay toplantısında kuran okumak, Kendi ve akrabalarının çocuğuna namaz süresi öğretmek suçtur.  Bu suçlardan yargılanarak cezaevlerinde yatmakta olan çok sayıda Uygur bulunmaktadır.

Petrol Fiyatlarındaki Düşüş ve Durgunluk,  Suudileri Çin’e Muhtaç Hale Getirmiştir.

Son yıllarda görülen ani düşüşler, petrol pazarındaki durgunluk ve rekabetsizlik ,tek gelir kaynağı petrol olan Suudi Arabistan’ın ekonomik yönden çık sıkıntılı bir  hale  düşmesine sebep olmuştur.  Suudi Arabistan  dünyanın en büyük petrol alıcısı olan Çin’e en  muhtaç günlerini yaşamaktadır. Çünkü, Suudi petrolünün yarısını Çin satın almaktadır.

Üstelik, Çin Suudi Arabistan’a olan yatırımlarında  da çok cömert davranmaktadır. Çin sadece 2014’ün ilk yarısında Arabistan’ın enerji sektörüne 6.8, metal sektörüne 5.2 ve ulaşım sektörüne de 1.9 milyar dolar  olmak üzere toplamda 13.9 milyar dolar yatırım yapmıştır.  2011  yılında Suudi devlet Petrol şirketi (  Aramco )  ile Çin devlet petrol şirketi Sinopec ile ortaklaşa  Suudi Arabistan’ın kızıl deniz sahilindeki Yanbu’da dev  bir entegre petrol rafinesi  kurmak  için anlaşmıştır.  2014  yılında  inşaatına başlanan bu dev rafinerinin  yapımında çalışanların büyük çoğunluğu  etnik Çinili  işçilerden oluuşmaktadır.

Bu rafineri tamamlandığında  her gün 400 bin varil ham petrol işleme kapasitesine sahip olacaktır. Ayrıca,bu rafinerii yapılan anlaşma ile çalışanların hemeen hemen tamamını Çinli işçilerdern istihdam edecektir.  Bugün Suudi çöllerinde petrol kuyuları kazmakla meşgul  on binlerce Çinli vardır. Ondan başka Suudi Arabistan’da inşaat  sektörü  ile  elektrik üretimi ile ilgili   175 projenin gerçekleştirilmesinde  160 Çin şirketi faaliyet göstermektedir. Sıcak paraya çok acil ihtiyacı olan Suudi Kralı Pekin ziyareti esnasında  Çin’e Saudi Aramco  Petro-Kimya Şirketinin hisse senetlerini  satın alamasını teklif etmiştir.  Çin’de bu fırsattan yararlanarak  Suudi Arabistan’ı daha çok yanına çekmek ve güdümüne alabilmek için   teklif edilen bu ARAMCO hisselerini satın almaya sıcak bakmaktadır.

Öte yandan Suudi Arabistan ABD’den satın alamadığı bazı stratejik silahları Çin’den temin etmektedir. İki ülke arasında askeri işbirliği de gün geçtikçe önem kazanmaktadır. İran ile çok iyi dostluk ilişkisi olan ve Birleşmiş Milletler güvenlik konseyinde İran yanlısı Esed rejimini destekleyen Çin’i kendi  tarafına  çekerek kendi yanında tutmak isteyen Suudi yönetimi daha fazla mesai  harcaması gerektiğini  ve bunu de çok iyi derecede  his etmekte olduğu da gözlerden kaçmamaktadır.

 İki Yüzlü ve Samimiyetten Uzak Çin,  Gerçek Yüzünü Göstermiştir

Suudi Arabistan burnunun dibindeki   İşgal altınıdaki Filistin’e  yardım elini fazla uzatamamakta ve bu durumdan da son derece mustarip olduğunu her fırsatta dile getirmektedir. Filistinli Müslüman Araplar,aynı Çin işgalindeki Doğu Türkistanlı Uygurlar gibi  70  yıldan beri İşgalcı İsrail’in  baskı ,zulüm ve katliamları altında   bitmez – tükenmez acılar içinde yaşamalarını sürdürmeye çalışmaktadır. Her platform ve  vesile ile Filisitin davasını diline dolamaktan geri durmayan Çin,  18 Mart’ta Kral Selmana’ı  “ İyi yolculular. dilekleri ile uğurladı ve hemen ardından    20 Mart’ta  da  İsrail başbakanı Binyamin Netanyahu’yı  Pekin’de altına kırmızı halılar sererek karşılamıştır.  Çin başbakanı Likeçiang her gün Müslüman masum Sivil Filistinlileri  acımasızca katleden ve üzerlerine bombalar yağdıran ve evlerini başlarına yıkan İsrail’e “Çağımızın Zirvesindeki Devlet ”  sözleri ile  övgüler yağdırmıştır.  Başbakan, Likeçiang  ayrıca, “Yahudi Milleti  ile  Çin  Ulusu  dünyadaki en yüce milletlerdir.” sözleri ile  İsrail’in dünya’da  kendileri ile eşdeğerde olduğunu  anlatamaya çalışmıştır. Çin her zaman böyle ikili oynayan bir ülkedir ve bu kez de  taktığı yalan  maskesini  çıkarmış  ve gerçek yüzünü bir kez daha göstermiştir. Ancak, Kral Selman Bin Abdülaziz’in biz Uygur Müslümanlar hakkında Çin devlet başkanı Şijinpeng’e bir, iki cümle iyi niyetli tavsiye etmeye cesaret edememesine üzülmemiz ve kızmamız  hiçbir şeyi değiştirmez.

Çin’in Baskısı İle Suudilerin  Müslüman Uygurlara Karşı Tavrı Değişiyor.

Son zamanlarda ise, Suudi yönetiminin Doğu Türkistanlı mazlum Müslüman Uygurlara olan olumlu ve şefkat içerikli tavrı tamamen değişmiş ve tersine dönmeye  başlamıştır. Ayrıca, bu iki ülke arasındaki mevcut  ilişkiler, Çin’in maskesini çıkarması  ve gerçek yüzünü göstermesi ile   oyunun kuralları değişmiştir.

2015 yılında  Çin yönetiminin Hac yapmalarını yasaklaması ve izin vermemesi üzerine her türlü cezayı göze alarak Suudi Arabistan’a  hacdan önce umre ziyareti için gelen ve hac zamanına kadar Mekke’den çıkmayarak  gizlenen ve hac yaptıktan sonra dönmeyi düşünen   yaklaşık  500 kadar Zavallı Uygur Hacı  adayları  Cidde’deki Çin Başkonsolosunun aldatması ve yönlendirmesi ile Çin yönetiminin talep ve baskısı  üzere Suudi polislerince yakalanıp tutuklu evine konuldu. Sonra Çin polislerine teslim edilmişlerdir.

Cidde hava alanında Suudi  yetkililerinin gözü önünde  Çin polislerince ellerine kelepçe vurulan Uygur hacı adayları uçağa doldurulup Urumçi’ye götürülmüşlerdir.  Allah ve Kabe  aşkıyla yanıp tutuşan bu müminler, zorla götürüldükleri Doğu Türkistan’da yasa dışı hac yapmak  suçundan yargılanmışlar ve çeşitli hapis cezalarına çarptırılmışlardır. Bu hacı adaylarının bir çoğu hala  cezaevlerinde çile dolduruyor. Aralarında Kaşgarlı bir Cami imamı  de vardı. Bu İmam 12 yıl  hapis cezasına çarptırılmıştır. Bu din alimi tanınmış ve Ünlü bir dini zat  olduğu için   mahkumiyeti batı medyasında yer aldı.

Diğer Hacı adayları  suçluların akıbetleri konusunda  ise, her   hangi bir bilgi yoktur. Uygurlar 40 yıldan beri  umre için giderek akabinde  hac ibadeti için toplu halde Mekke’de bekliyorlardı. Suudi hükumeti,  bu Uygur hacı adayları  için barınacak yer, yiyecek yemek veriyor, özel koruma altına alıyordu. Çin’in tüm  baskı, talep ve  isteklerine  itibar etmiyor ve Müslüman mazlum Kardeşlerini Çin’e geri vermiyorlardı.  Çin,bu kez Suudi Arabistan’da  Uygurlara karşı baskı ve zulüm icra etmeyi ve geri almayı  başarmıştır. Bugün Uygur  Türkleri bu durumdan  çok üzgün ve  çok kızgındır ve bütün bu olanlardan sonra büyük bir hayal kırıklığı ve ümitsizlik girdabına gark olmuş durumdadır. Suudi Arabistan’ın Çin ile stratejik ortak olduğunu anlayabiliyor da, Uygur Müslümanlara karşı eski şefkat duygularının neden kayıp olduğunu anlamakta zorluk çekiyorlar.

Suudi Ülkesindeki  Uygur Kardeşlerimiz Doğu Türkistan Davasının Maddi Yükünü Üstlenmişlerdir

1950-1990 yılları arasında  40 yıl süre ile Doğ Türkistan davası sadece Türkiye’de yürütülüyor ve bu ülke’de  ayakta tutuluyordu. Ancak,Türkiye’de yürütülen  bu kutsal davanın  maddi  külfetini ve yükünü Suudi Arabistan’da yaşayan çilekeş ve vefakar  Millet ve Vatansever Uygur Türkü  muhacir büyüklerimiz ve Kardeşlerimiz  üstlenegelmişlerdir.

Türkiye başta olmak üzere dünyanın çeşitli ülkelerinde tahsil gören  ve sayılarının binlerce olduğunu tahmin ettiğimiz  Uygur öğrenciler 50c sıcaklarda çile çekerek para kazanan Doğu Türkistanlı  Kardeşlerimizin kurduğu Türkistan Talebe Sandığı’nın sağladığı burslarla  tahsillerini sürdürüyor ve tamamlayabiliyorlardı.  Ama.daha sonraki yıllarda bu durum tamamen değişmiştir.

Bu vesile ile yıllarca bu davanın maddi külfetini yiğitçe ve samimi olarak üstlenen çok  Kıymetli  ve aziz Doğu Türkistanlı  önderlerimiz,Cemaat erbaplarımız ve aydınlarımıza teşekkürlerimizi sunuyorum. Ahirete intikal edenlere ise,Allah’tan rahmet ve mağfiret niyaz ediyor ve kendilerine her zaman minnet ve şükran duyduğumuzu özellikle ifade etmek istiyorum.

Hata ve Suçu  Öncelikle Kendimizde Aramalıyız !

Ben Uygur kardeşlerime şunu  ifade etmek istiyorum; Eğer üzüleceksek atalarımızın bize miras bıraktığı kutsal topraklarımızı bağımsız ve hür olarak evlatlarımıza miras bırakmamız gerekirken, bunu başaramadık ve  Vatanamızı Çin’e kaptırarak  onun esiri  durumuna düştük. Biz eğer gerçekten üzülmek istersek ve bu üzülmemizde samimi isek, ecdat yadıgarı topraklarımızı  Çin’e kaptırdığımız için bu duruma  üzülmeliyiz. Eğer kızacaksak, biz Uygurlar neden başka Müslüman Milletler gibi hürriyet ve bağımsızlığımızı koruyamadık? diye kendimize kızmalıyız. Aziz yurdumuz Doğu Türkistan’da mübarek İslam dinimiz ve biz Müslümanların onuru din düşmanı bir işgalci hakimiyet tarafından ayaklar altına alınırken, din, vatan, bayrak ve namusumuzu korumak için ne kadar fedakarlık yaptık ve ne kadar bu uğurda   mücadele ettik ?

Türkiye’de herkes tarafından sık sık söylenen bir söz vardır: “Bayrakları bayrak yapan üstündeki kandır, Toprak, eğer uğrunda ölen varsa vatandır.” Bizde din, toprak ve  vatan için savaşarak ölenlerin sayısı  mi çok  yoksa  düşmandan kaçarak, teslim olarak, boyun eğerek, susarak ölenlerin sayısı  daha mi çok ?

Şunu çok  iyi bilmemiz gerekir ki; Biz Suudi Arabistan veya başka bir  Müslüman kavmin sevgisini kazanmak için Müslüman olmadık. Tek hak din İslam,ve doğru ve hakikatın yolu Müslümanlık olduğu için   ve yegane Mabudumuz Allah’ın rızasını  kazanmak    için Müslüman olduk. Her Müslüman  Millet, önce kendi bayrağını  kendi ana vatan  toprakları üzerinde dalgalandırmak ve bayrak  yapmak için kan döktü ve can verdi. Kendi toprağı uğrunda ölerek o toprağı vatan yaptı. Başkalarını kendisine acındırmak,  kişinin  onur ve haysiyetini  kaybetmesi  bedeli ile ancak  elde edilebilir. Biz  Müslüman Uygur Türkleri  vatanımızı , bayrağımızı ,  özgürlük ve bağımsızlığımızı  Çin’e kaptırarak  bütün bunları  kaybettik. Bizde düşmandan  arta kalan  iki şey vardır;  Bunlar ise,Allah vergisi ve nimeti   olan  önce aklımız sonra ise,   onurumuzdur. Akıl ve onurumuzu koruyabilirsek, kaybettiklerimizin tamamını bir gün Allah’ın yardımı ile mutlaka geri alabileceğiz!

Biz Uygur Türkleri  günümüzdeki bütün bu  olumsuz  şartlara  rağmen, bizi kim kurtarır  acaba  ? değil, biz  Allah’in yardımı ile nasıl kurtulabiliriz? Diye düşünmeli ve bu düşünce ışığında  ve doğrultusunda hareket etmemizin gerekli olduğunu  düşünüyorum.

 

http://m.yeniakit.com.tr/haber/temel-karamollaogludan-referandum-aciklamasi-eger-hayir-cikarsa-292482.html

WHAT DO ISLAMIC STATE AND TIBET HAVE TO DO WITH CHINA’S CRACKDOWN IN UYGHURISTAN?

 Uyghuristan Republik

BY GABRIELE BATTAGLIA
18 MAR 2017

The HEAT IS on in Xinjiang. A string of deadly killings, blamed on Islamist separatists, have rocked China’s restive far western province and prompted authorities into an unprecedented show of force – and a social clampdown experts say has been imported from Tibet (西藏).

Huge military parades have taken place in Hotan (和田地區), Kashgar (喀什地區) and Urumqi (烏魯木齊) featuring thousands of servicemen, signalling the authorities’ intent to “relentlessly beat, and strike hard against terrorism”, in the words of the local Communist Party deputy chief Zhu Hailun.

The show of force comes after a knife attack in February that killed eight people and a car bomb in December that killed five. In January, three suspected terrorists were shot dead in Hotan while resisting arrest.

A Uygur fortune-teller, right, reads playing cards as she tells a young woman her fortune in Xinjiang. Photo: AFP

Those attacks are just the latest grisly episodes in the region’s years-long struggle against terrorism that has claimed hundreds of lives. Authorities blame the attacks on ethnic Uygur militants belonging to the separatist East Turkestan Islamic Movement (ETIM), though some critics doubt whether ETIM exists as a cohesive group, claiming the attacks are more a reaction to repressive government policies that target the Uygurs’ way of life.

The spate of violence coincides with the release this month of a half-hour video by Islamic State that features Uygurs issuing the terror group’s first threat against Chinese targets. The event has added credibility to warnings by Beijing of the potential for Xinjiang militants to link up with global jihadist groups. Chinese President Xi Jinping ( 習近平 ) told Xinjiang’s delegation at the National People’s Congress in Beijing this month that the area required a “great wall of iron” to keep out Islamic separatists. He also underscored the need for “ethnic unity”.

Chinese military police at a rally in Hetian in Xinjiang. Photo: AFP

The government has responded to the growing threat by bringing in new hardline security restrictions on Xinjiang (新疆) residents – restrictions some experts say have been imported from neighbouring Tibet by Chen Quanguo, Xinjiang’s Communist Party leader, who previously held the same office in Tibet.

Those measures include the recall of passports and a ban on foreign travel for local residents that covers both Han and Uygurs; a prohibition on praying – even privately – other than in official places of worship, applied not only to mosques but also Christian churches; and a crackdown on “underground” Islamic schools.

Chinese President Xi Jinping receives a traditional Uygur hat in Xinjiang. Photo: Xinhua

They also include a bounty of 100 million yuan (HK$112 million) in rewards for anti-terror tips.

“Every single measure you saw in Tibet is magnified in Xinjiang. The mechanism is similar but the application is different,” Robbie Barnett, director of modern Tibetan studies at Columbia University, told This Week in Asia.

Darren Byler, a University of Washington expert on Northwest China who cited local sources, said the situation had never been as tense as it was now.

“Most counties from Aksu to Hotan are on complete lockdown. Uygurs with residence permits in those counties are not permitted to leave without justified permission. In some cases bus services between cities have been stopped. In many places life is now centred around daily political education and red-song singing meetings. Every household has to send a representative to such meetings or their family will be labelled suspicious.”

Uygurs were traditionally the majority ethnic group in Xinjiang, but development of the resource-rich territory has bought an influx of Han Chinese, who now account for nearer half the population. This has caused tension, with many Uygurs – most of whom are Muslim – fearing their way of life is being whittled away.

Xinjiang is a hub in China’s “One Belt, One Road” development project that seeks to revive the ancient Silk Road by linking regional economies into a China-centred trading network. The initiative is key to the geopolitical ambitions of Beijing, which has responded to recent unrest by drafting in the hardliner Chen as Xinjiang’s party leader in August 2016. Chen was the creator of Tibet’s so-called “grid management system” – a pervasive surveillance network built to inform on Dalai Lama sympathisers that relies largely on local Han residents to manage the society “without gaps, without blind spots, without blanks”, according to state media. China regards the Dalai Lama as a separatist, although he says he merely seeks genuine autonomy for his Himalayan homeland.

Chen Quanguo, Xinjiang’s Communist Party leader. Photo: Handout

Chen had pushed security to the top of his agenda since arriving in Xinjiang, said James Leibold, an expert on China’s ethnic issues at Australia’s La Trobe University.

“With Wang Lequan (王樂泉) as party leader in Xinjiang from 1994 to 2010, a hard-handed approach led to the Urumqi violence in 2009,” said Leibold, referring to several days of rioting that involved at least 1,000 Uygurs and, according to Chinese officials, led to 197 deaths, most of them Han Chinese.

“Then Zhang Chunxian ( 張春賢 ) came in and developed a softer approach based not only on security but also on economic development.”

Leibold said that after attacks in 2013-2014 – 35 people were killed in knife assaults at Kunming Railway station in March 2014, while two months later suicide bombers killed 43 people at a street market in Urumqi – Zhang was recalled to Beijing “in a largely ceremonial position because his approach was considered ineffective”.

“Then Chen [was made Xinjiang party chief] and he probably saw this as a great opportunity to reach a high position in the Politburo. He went back to Wang Lequan’s approach.”

 

A group of Uygur men sit in a street in Kashgar. Photo: AFP

Leibold said that many Uygurs saw the latest security measures as targeting Muslim practices.

“It would be naive to claim that China does not have a problem with radical Islam both domestically and internationally,” said Leibold. “Yet its show of force is disproportional to the actual threat posed. Like swatting flies with a machine gun, it is counterproductive, as repressive policies in Xinjiang reinforce the perception that the Xi Jinping leadership is anti-Islam. This not only undermines the ‘One Belt, One Road’ project but also threatens to make China’s problem with terror far more serious and complex in the future.”

The release of the Islamic State video appears to be an effort by the terror group to capitalise on the situation in Xinjiang. It shows Uygur fighters who threaten to “shed rivers of blood and avenge the oppressed” in China.

Experts say the video marks a shift from years past when China rarely figured in statements by global jihadist groups.

But prominent Uygurs have denounced the video.

Dolkun Isa, general secretary of the Munich based World Uygur Congress – an organisation in exile, said the militants who appeared in the video did not represent the Uygur people. “No one who joins Islamic State can say he is a Uygur,” he said.

 

İSLAM ÜLKELERİ İLE KOMÜNİST ÇİN ARASINDA SIKIŞAN MÜSLÜMAN UYGUR TÜRKLERİ

Mehmet Emin HAZRET

Uygur Türkü kardeşlerimden bir kaçı, Suudi kralı Selman Bin Abdülaziz’in Pekin ziyareti  esnasında  Çin’in  Doğu Türkistan’da Müslümanlara karşı  uyguladığı  dayanılmaz dini baskı namaz ve oruç yasağı ibadet yerlerinin yok edilmesi  gibi Müslümanları çok yakından ilgilendirmesi gereken konuları  hiç dile getirmemesini üzüntü ile karşıladıklarını ve  bu durumun kendilerinde hayal kırıklığı yarattığını  söylemektedirler.  Ocak 2016 de Suudi Arabistan’ı ziyaret eden Çin devlet başkanı Şijinpeng’e   Suudi Arabistan Kralı  Selman bin Abdülaziz  Suudi Arabistan’ın  ” En üstün  Hizmet Madalyası” nı  takdim ettiğini de hatırlatarak bu durumdan de  çok üzgün ve kızgın olduklarını  de  ifade ediyorlar.  İslam ve Arap dünyasının önde gelen ülkelerinden  Suudi Arabistan başta  Mısır,  BAE, İran, Pakistan ve diğer Müslüman ülkeler  konusu ile   da  Doğu Türkistan sorunu hakkında bu ülkelerin takındıkları tavır   konusunda da bir çok şikayetleri dile getirmektedirler.   İslam ülkelerinin bu  son  tavırlarını çok düşündüm ve tahlil ettim.Bu sebeple bu konuda düşündüklerimi ve tahlillerimi  sizlerle de paylaşmak istedim.Ayrıca,  günden güne Çin’in yörüngesine bir az daha fazla yaklaşan  bazı  Müslüman Ülkeler hakkında  kendi açımdan biraz bilgi  vermek  mecburiyetini hissettim.

1.- Suudi Arabistan – Çin İlişkileri ve  Müslüman  Uygur Türkleri 

Suudi Arabistan Kralı Selman Bin Abdülaziz’in  Çin’e yaptığı ziyaretinde,kendisine  Kraliyet ailesinden 25 Prens  ve  Hükümetten de 10 bakan’ın da  yer aldığı  bin 500 kişilik heyet eşlik etti. Kralı Selman resmi ziyaret kapsamında bulunduğu Çin’de Devlet Başkanı Şi jinping ile toplam 65 milyar dolar  tutarındaki  35  dev projeyi kapsayan 14 anlaşma imzalandı.  Bu   14 Anlaşma içindeki  en önemli 2 maddeden biri  Eğitim-Öğretim ikincisi ise, Medya (radyo Televizyon) alanındaki anlaşmalardır.  Tahminlerime göre Suudi Arabistan yönetimi bu anlaşmalar gereğince ilk etapta  Suudi Arabistan Hükümeti  ile  bu anlaşmalar gereğince   şu önlem ve işlemleri yerine getirecektir ;

  1. Suudi Arabistan’in Mekke ve Medine    kentlerindeki Üniversiteler başta olmak üzere bir çok Suudi Üniversitelerinde din eğitimi gören  Doğu  Türkistanlı   Uygur öğrenciler üzerindeki kontrol ve baskıyı arttıracak ve zamanla Mısır’daki gibi Uygur öğrencilerin bu ülkede eğitim görmeleri uygulamasına   son verecektir.
  2. 1982 yılından beri Suudi Arabistan’in Cidde  Radyosu aracılığı ile Doğu Türkistan’a yönelik Uygurca radyo yayınlarına son verecek ve bu radyodaki Uygurca servisini  de kapatacaktır.

Resmi bir ziyaret için  Suudi Arabistan’a gelen Çin devlet başkanı Şi Jinpeng’e  Suudi Arabistan Kralı  Selman, 19 Ocak 2016 tarihinde  “Kral Abdulaziz  adına ihdas  edilen en üstün  devlet madalyasını   takdim etmiştir. Bu madalya özel  bir anlam taşımakta olup,kendi arasında de 5 türe ayrılmıştır.  Bu madalyaların  birinci sırasında bulanan ve  özel şahsiyetlere verilen  “Kral Abdulaziz  Üstün  Hizmet Madalyası”  şimdiye kadar ABD Başkanı Barak Obama, İngiltere Başbakanı Cameron’a verilmiş iken,bu kez   Çin Devlet Başkanı Şi’ye verilmiştir. 20 Mart 1971′ de ihdas  edilen bu Madalyadan(ödülden)   şimdiye kadar  bu özel  “Üstün  Hizimet  Madalyası”‘na layık görülen   hiç bir Müslüman ülke lideri bulunmamaktadır. Kral Selman,  Çin Lideri Şijinpeng’e bu özel madalyayı verdiği gün,  iki ülke arasındaki  stratejik ortaklık protokolü imzalanmış ve  bu haber de  her iki ülke resmi medyasında aynı anda açıklanmıştır.

2013 yılında  Çin  ile Suudi Arabistan arasındaki  ticaret hacmi 72 milyar dolar olmuştur. Çin’in Arabistan’dan  ham petrol ithalatı 2014’te günlük 993 bin 320 varil olmuş ve bu rakam , 2013 yılına göre %  7,9  oranında daha düşük gerçekleşmiştir.  Suudi Arabistan’ın 2015 deki  yıllık toplam ihracatı 203.5 milyar dolardır.  Bu rakama ise, 2014  yılına göre  %40  daha azdır. Çin’in Suudi Arabistan’dan  ithalatı  2015 yılında, 2014’e    göre % 42.7  oranında azalmıştır. ( Çin’in  Cidde Başkonsulusluğu Kurumsal Web,sitesi)  Bu  şok düşüş ve azalmalar ise,  dünyadaki petrol fiyatlarının   şok edici bir  şekilde düşüşten  kaynaklanmaktadır. Suudi Arabistan,  tarihinde  ilk kez bütçe açığı ile karşılaşmış ve  ilk defa dış krediye muhtaç hale  gelmiştir. Bu nedenle Suudi Arabistan bütçe açığını kapatmak  için daha çok petrol üreterek bunu satmaya ihtiyacı vardır. Çin ise, dünya’da en büyük petrol ithalatçısı bir ülkedir. Bu sebeple Suudi Arabistan,  Çin ile daha çok yaklaşmaya ve ona daha çok  sarılma  ihtiyacı  hissetmektedir.

Dünya’da Çin ile diplomatik ilişki kurmayan  hiç bir ülke kalmazken, dini ret eden komünist ülkelere karşı özel  ve katı bir  tutum sergileyen Suudi Arabistan, 1990’lı yılların başına kadar  tek başına Çin ile diplomatik ilişkiye girmemek için büyük direnç göstermiş ve bu ülkeyi sırf dini mulahazalarla  tanımamıştır.  Çin, eninde sonunda bir şekilde  Suudi Arabistan’ı da ikna etmeyi başarmıştır.

Çin,Suudi Arabistan’i İkna Etmeyi Nasıl başardı ?

Çin, dünyaya açılıp liberal ekonomik sisteme geçtikten sonra 1980 yılından başlayarak iki ülke arasında diplomatik ilişkiler olmamasına rağmen, bu ülkeye  özel olarak kapısını sürekli açık tutmuştur.   Çin yönetimi 40 yıldır yasakladığı hac ibadetini serbest bırakmıştır.İlk kez 1985 yılında  yaklaşık 3 bin kadar Uygur hacı adayı Pakistan üzerinden Suudi Arabistan’a gelmiştir. Daha sonra ise,  Çin işgalinden önce bu mübarek topraklara iltica ederek yerleşen  o tarihlerde sayıları 20 bin  civarında olan Müslüman Uygur muhacirleri  ülkelerini ziyaret etmeye davet etmiştir.  Doğu Türkistana gitmelerini ve 50 yıllık vatan hasretini gidebileceklerini  ikna etmeyi başarmıştır. Bu ülkede yaşayan Müslüman Uygurlar akın, akın  Doğu Türkistan’ı ziyarete koyulmuştur.Diğer yandan ise,on binlerce Uygur Umre ve hac için  bu ülkeye gelmeye başlamıştır.  Öte yandan  bu ülkede yaşayan Uygur Türklerinin ileri gelenlerini, Dünya İslam  Birliği  Teşkilatı (Rabita) Heyetini  ve  Suudi   Yetkilileri ile heyetlerinin  Doğu Türkistan’a gelmesi ve  bu ülke’de ve Çin’de   serbestçe engelsiz dolaşmalarına ve  seyahat etmelerine  özel  izin vermiştir. Suudi Arabistan Kralının kendi şahsi bütçesinden karşılayarak bastırdığı  Uygurca  mealli  yaklaşık 100  bin Kuranı Kerimin uçaklarla götürüp  Doğu Türkistan’da dağıtılmasına göz yummuştur.  Kültür devrimi sırasında yakılarak yok edilen kuranı kerim ve dini kitaplara  Uygurların ihtiyacı tam olmasa de karşılanmıştır.  Diğer yandan Çin yönetimi Doğu Türkistan tarihinde ilk kez  Kur’ani Kerimin Uygurca meale tercüme edilmesine izin vermiştir.Muhammed Salih Damollam başkanlığındaki  Uygur din adamlarından oluşan  bir heyet tarafından hazırlanan bu Mealli Kur’ani Kerimin basılmasına  izin vermiştir.   1986 yılında   Pekinde  basılan Uygurca mealli  kuranı kerim,  Doğu Türkistan’da bir ay içerisinde 200 bin adet satılmıştır. Komünist Çin işgali sonrası ve özellikle Kültür devriminde yıkılan  Cami ve mescitlerin yerlerine halkın yeni  Cami ve Mescitler yapmasına izin verilmiştir.   Suudi Arabistan’da yaşayan zengin Uygur Muhacirler ana vatanlarında  Cami, Mescit ve  okul yaptırmalarını Çin güler yüzle karşıladı. Uygurlar çocuklarının dini öğrenim görmesi için  Pakistan, Suudi Arabistan, Türkiye,Mısır ,Yemen ve Körfez ülkelerine   göndermeye başlamıştır. Bu yıllarda  yurt dışında  eğitim görmekte olan Uygur öğrencilerin sayısı  on binlerden geçti. Çin “din öğrenmek sizin hakkınızdır.” sözü ile Uygurlara ve İslam ülkelerine ve özellikle Suudi Arabistan’a güven aşılamayı başarmıştır.  Önündeki engelleri tamamen  kaldırmıştır. Bütün bunlar Müslüman ülkeleri çok etkilemiştir.Daha sonra ise,Çin’in en büyük müttefiki ve destekçisi İslam Cumhuriyeti Pakistan’ı devreye sokan Çin,  Suudi Arabistan’ı sonunda ikna etmeyi başarmıştır.  En sonunda ise,  1990 yılında iki ülke arasında diplomatik ilişkiler kurulmuştur.  Pekin ve Riyad’da karşılıklı büyük elçilikler hizmet vermeye başlamıştır.

Çin 1993 yılına  kadar petrol ihracat eden ülke  durumunda iken,ekonomisini geliştirdi ve  endüstri ve  mal üretimi baş döndürücü bir hızla bir kaç kat arttı. Buna bağlı olarak enerji ihtiyacı de  arttı.  İç üretimin ihtiyacını karşılayamaz bir hale gelmesi üzerine 1994 den başlayarak petrol ithal etmeye başladı. Elbetteki,petrol ithalatında  ilk seçenek  de Suudi Arabistan oldu. Paranın yüzü sıcaktır derler.  Böylece Çin ve  Suudi Arabistan ilişkileri ısınmaya başladı ve bugünlere kadar gelmiştir.

Çin, İslam Dini Konusunda Maskesini Çıkarıyor

Çin, Suudi Arabistan başta Arap-İslam ülkeleri ile ilişkilerini  normalleştirdikten ve onların güvenlerini kazandıktan sonra İslam dini konusunda gerçek yüzünü göstermeye başladı.   Çin 1996  yılından itibaren  İslam dini üzerinde  eski  uygulamalarına döndü ve dini hayat üzerine sıkı bir denetim  kurmaya,engeller,kısıtlamalar ve yasaklar getirmeye başladı.  1997 de Doğu Türkistan sınırları içindeki tüm kitap mağazalarında raflardaki Kur’ani Kerimleri toplattırarak depolara kapattı.  Yeni Cami ve  Mescitlerin inşası  durduruldu.  Dini Medreseler ve Kuran kursları yasaklanarak kapatıldı. Din adamalarına baskı başladı.Bir çokları tutuklandı .Bunun üzerine bir çok din adamı yurt dışına gitmek zorunda kaldılar. Aynı yıl Pekin  yönetimi  yeni bir karar alarak  “ Şinjiang (Doğu Türkistan)’in güvenliği ve istikrarı önündeki   en büyük tehlike dini radikalizm, bölücülük ve terörizmdır. ”  tanımlamasını resmi Politika  olarak belirledi.Çin devletinin siyasi,toplumsal ve askeri  bütün gücünü    Uygur toplumunu İslam’dan, İslam’ı  de Uygur toplumundan ayırmak için seferber etmeye başladı.  Çin’in  din konusundaki  tutumu  tavizsiz ve sert, uygulamaları ise,şiddete dayalı ve  kaba idi. Günümüzde ise Doğu Türkistan’da tüm devlet memurlarına, emeklilere, öğrencilere, 18 yaştan küçüklere, kadınlara camiye girmek, Allaha ibadet etmek, oruç tutmak yasaktır. Mevlid  okutmak, kadınlar çay toplantısında kuran okumak, Kendi ve akrabalarının çocuğuna namaz süresi öğretmek suçtur.  Bu suçlardan yargılanarak cezaevlerinde yatmakta olan çok sayıda Uygur bulunmaktadır.

Petrol Fiyatlarındaki Düşüş ve Durgunluk,  Suudileri Çin’e Muhtaç Hale Getirmiştir.

Son yıllarda görülen ani düşüşler, petrol pazarındaki durgunluk ve rekabetsizlik ,tek gelir kaynağı petrol olan Suudi Arabistan’ın ekonomik yönden çık sıkıntılı bir  hale  düşmesine sebep olmuştur.  Suudi Arabistan  dünyanın en büyük petrol alıcısı olan Çin’e en  muhtaç günlerini yaşamaktadır. Çünkü, Suudi petrolünün yarısını Çin satın almaktadır. Üstelik,  Çin Suudi Arabistan’a olan yatırımlarında  da çok cömert davranmaktadır. Çin sadece 2014’ün ilk yarısında Arabistan’ın enerji sektörüne 6.8, metal sektörüne 5.2 ve ulaşım sektörüne de 1.9 milyar dolar  olmak üzere toplamda 13.9 milyar dolar yatırım yapmıştır.  2011  yılında Suudi devlet Petrol şirketi (  Aramco )  ile Çin devlet petrol şirketi Sinopec (中国石油化工集团) ile ortaklaşa  Suudi Arabistan’ın kızıl deniz sahilindeki Yanbu’da dev  bir entegre petrol rafinesi  kurmak  için anlaşmıştır.  2014  yılında  inşaatına başlanan bu dev rafinerinin  yapımında çalışanların büyük çoğunluğu  etnik Çinili  işçilerden oluuşmaktadır.  Bu rafineri tamamlandığında  her gün 400 bin varil ham petrol işleme kapasitesine sahip olacaktır. Ayrıca,bu rafinerii yapılan anlaşma ile çalışanların hemeen hemen tamamını Çinli işçilerdern istihdam edecektir.  Bugün Suudi çöllerinde petrol kuyuları kazmakla meşgul  on binlerce Çinli vardır. Ondan başka Suudi Arabistan’da inşaat  sektörü  ile  elektrik üretimi ile ilgili   175 projenin gerçekleştirilmesinde  160 Çin şirketi faaliyet göstermektedir. Sıcak paraya çok acil ihtiyacı olan Suudi Kralı Pekin ziyareti esnasında  Çin’e Saudi Aramco  Petro-Kimya Şirketinin hisse senetlerini  satın alamasını teklif etmiştir.  Çin’de bu fırsattan yararlanarak  Suudi Arabistan’ı daha çok yanına çekmek ve güdümüne alabilmek için   teklif edilen bu ARAMCO hisselerini satın almaya sıcak bakmaktadır.

Öte yandan Suudi Arabistan ABD’den satın alamadığı bazı stratejik silahları Çin’den temin etmektedir. İki ülke arasında askeri işbirliği de gün geçtikçe önem kazanmaktadır. İran ile çok iyi dostluk ilişkisi olan ve Birleşmiş Milletler güvenlik konseyinde İran yanlısı Esad rejimini destekleyen Çin’i kendi  tarafına  çekerek kendi yanında tutmak isteyen Suudi yönetimi daha fazla mesai  harcaması gerektiğini  ve bunu de çok iyi derecede  his etmekte olduğu da gözlerden kaçmamaktadır.

 İki Yüzlü ve Samimiyetten Uzak Çin,  Gerçek Yüzünü Göstermiştir

Suudi Arabistan burnunun dibindeki   İşgal altınıdaki Filistin’e  yardım elini fazla uzatamamakta ve bu durumdan da son derece mustarip olduğunu her fırsatta dile getirmektedir. Filistinli Müslüman Araplar,aynı Çin işgalindeki Doğu Türkistanlı Uygurlar gibi  70  yıldan beri İşgalcı İsrail’in  baskı ,zulüm ve katliamları altında   bitmez – tükenmez acılar içinde yaşamalarını sürdürmeye çalışmaktadır. Her platform ve  vesile ile Filisitin davasını diline dolamaktan geri durmayan Çin,  18 Mart’ta Kral Selmana’ı  “ İyi yolculular. dilekleri ile uğurladı ve hemen ardından    20 Mart’ta  da  İsrail başbakanı Binyamin Netanyahu’yı  Pekin’de altına kırmızı halılar sererek karşılamıştır.  Çin başbakanı Likeçiang her gün Müslüman masum Sivil Filistinlileri  acımasızca katleden ve üzerlerine bombalar yağdıran ve evlerini başlarına yıkan İsrail’e “Çağımızın Zirvesindeki Devlet ”  sözleri ile  övgüler yağdırmıştır.  Başbakan, Likeçiang  ayrıca, (李克强) “Yahudi Milleti  ile  Çin  Ulusu  dünyadaki en yüce milletlerdir.”( 犹太民族和中华民族都是世界上的伟大民族。)  sözleri ile  İsrail’in dünya’da  kendileri ile eşdeğerde olduğunu  anlatamaya çalışmıştır. Çin her zaman böyle ikili oynayan bir ülkedir ve bu kez de  taktığı yalan  maskesini  çıkarmış  ve gerçek yüzünü bir kez daha göstermiştir. Ancak, Kral Selman Bin Abdülaziz’in biz Uygur Müslümanlar hakkında Çin devlet başkanı Şijinpeng’e bir, iki cümle iyi niyetli tavsiye etmeye cesaret edememesine üzülmemiz ve kızmamız  hiçbir şeyi değiştirmez.

Suudi Ülkesindeki  Uygur Kardeşlerimiz Doğu Türkistan Davasının Maddi Yükünü Üstlenmişlerdir

1950-1990 yılları arasında  40 yıl süre ile Doğ Türkistan davası sadece Türkiye’de yürütülüyor ve bu ülke’de  ayakta tutuluyordu. Ancak,Türkiye’de yürütülen  bu kutsal davanın  maddi  külfetini ve yükünü Suudi Arabistan’da yaşayan çilekeş ve vefakar  Millet ve Vatansever Uygur Türkü  muhacir büyüklerimiz ve Kardeşlerimiz   üstlenegelmişlerdir. Türkiye başta olmak üzere dünyanın çeşitli ülkelerinde tahsil gören  ve sayılarının binlerce olduğunu tahmin ettiğimiz    Uygur öğrenciler 50c sıcaklarda çile çekerek para kazanan Doğu Türkistanlı  Kardeşlerimizin kurduğu Türkistan Talebe Sandığı’nın sağladığı burslarla  tahsillerini sürdürüyor ve tamamlayabiliyorlardı.  Ama.daha sonraki yıllarda bu durum tamamen değişmiştir.

Bu vesile ile yıllarca bu davanın maddi külfetini yiğitçe ve samimi olarak üstlenen çok  Kıymetli  ve aziz Doğu Türkistanlı  önderlerimiz,Cemaat erbaplarımız ve aydınlarımıza teşekkürlerimizi sunuyorum. Ahirete intikal edenlere ise,Allah’tan rahmet ve mağfiret niyaz ediyor ve kendilerine her zaman minnet ve şükran duyduğumuzu özellikle ifade etmek istiyorum.

Çin’in Baskısı İle Suudilerin  Müslüman Uygurlara Karşı Tavrı Değişiyor.

Son zamanlarda ise, Suudi yönetiminin Doğu Türkistanlı mazlum Müslüman Uygurlara olan olumlu ve şefkat içerikli tavrı tamamen değişmiş ve tersine dönmeye  başlamıştır. Ayrıca, bu iki ülke arasındaki mevcut  ilişkiler, Çin’in maskesini çıkarması  ve gerçek yüzünü göstermesi ile   oyunun kuralları değişmiştir.

2015 yılında  Çin yönetiminin Hac yapmalarını yasaklaması ve izin vermemesi üzerine her türlü cezayı göze alarak Suudi Arabistan’a  hacdan önce umre ziyareti için gelen ve hac zamanına kadar Mekke’den çıkmayarak  gizlenen ve hac yaptıktan sonra dönmeyi düşünen   yaklaşık  500 kadar Zavallı Uygur Hacı  adayları  Cidde’deki Çin Başkonsolosunun aldatması ve yönlendirmesi ile Çin yönetiminin talep ve baskısı  üzere Suudi polislerince yakalanıp tutuklu evine konuldu. Sonra Çin polislerine teslim edilmişlerdir.  Cidde hava alanında Suudi  yetkililerinin gözü önünde  Çin polislerince ellerine kelepçe vurulan Uygur hacı adayları uçağa doldurulup Urumçi’ye götürülmüşlerdir.  Allah ve Kabe  aşkıyla yanıp tutuşan bu müminler,  zorla götürüldükleri Doğu Türkistan’da yasa dışı hac yapmak  suçundan yargılanmışlar ve çeşitli hapis cezalarına çarptırılmışlardır. Bu hacı adaylarının bir çoğu hala  cezaevlerinde çile dolduruyor. Aralarında Kaşgarlı bir Cami imamı  de vardı. Bu İmam 12 yıl  hapis cezasına çarptırılmıştır. Bu din alimi tanınmış ve Ünlü bir dini zat  olduğu için   mahkumiyeti batı medyasında yer aldı. Diğer Hacı adayları  suçluların akıbetleri konusunda  ise, her   hangi bir bilgi yoktur. Uygurlar 40 yıldan beri  umre için giderek akabinde   hac ibadeti için toplu halde Mekke’de bekliyorlardı. Suudi hükumeti,  bu Uygur hacı adayları  için barınacak yer, yiyecek yemek veriyor, özel koruma altına alıyordu. Çin’in tüm  baskı, talep ve  isteklerine  itibar etmiyor ve Müslüman mazlum Kardeşlerini Çin’e geri vermiyorlardı.  Çin,bu kez Suudi Arabistan’da  Uygurlara karşı baskı ve zulüm icra etmeyi ve geri almayı  başarmıştır. Bugün Uygur  Türkleri bu durumdan  çok üzgün ve  çok kızgındır ve bütün bu olanlardan sonra büyük bir hayal kırıklığı ve ümitsizlik girdabına gark olmuş durumdadır. Suudi Arabistan’ın Çin ile stratejik ortak olduğunu anlayabiliyor da, Uygur Müslümanlara karşı eski şefkat duygularının neden kayıp olduğunu anlamakta zorluk çekiyorlar.

Hatayı ve Suçu  Öncelikle Kendimizde Aramalıyız !

Ben Uygur kardeşlerime şunu  ifade etmek istiyorum ;  Eğer üzüleceksek atalarımızın bize miras bıraktığı kutsal topraklarımızı bağımsız ve hür olarak evlatlarımıza miras bırakmamız gerekirken, bunu başaramadık ve   Vatanamızı Çin’e kaptırarak  onn esiri  durumuna düştük. Biz eğer gerçekten üzülmek istersek ve bu üzülmemizde samimi isek,  ecdat yadıgarı topraklarımızı  Çin’e kaptırdığımız için bu duruma  üzülmeliyiz. Eğer kızacaksak, biz Uygurlar neden başka Müslüman Milletler   gibi hürriyet ve bağımsızlığımızı koruyamadık? diye kendimize kızmalıyız. Aziz yurdumuz Doğu Türkistan’da mübarek İslam dinimiz ve biz Müslümanların onuru din düşmanı bir işgalci hakimiyet tarafından ayaklar altına alınırken, din, vatan, bayrak ve namusumuzu korumak için ne kadar fedakarlık yaptık ve ne kadar bu uğurda   mücadele ettik ?

Türkiye’de herkes tarafından sık sık söylenen bir söz vardır: “Bayrakları bayrak yapan üstündeki kandır, Toprak, eğer uğrunda ölen varsa vatandır.” Bizde din, toprak ve  vatan için savaşarak ölenlerin sayısı  mi çok  yoksa  düşmandan kaçarak, teslim olarak, boyun eğerek, susarak ölenlerin sayısı  daha mi çok ?

Şunu çok  iyi bilmemiz  gerekir ki ;   Biz Suudi Arabistan veya başka bir  Müslüman kavmin sevgisini kazanmak için Müslüman olmadık. Allah’ın rızasını ve  sevgisi kazanmak ve  tek  hak  ve hakikat yolu İslam olduğu   için Müslüman olduk. Her Müslüman  Millet, kendi bayrağını  kendi toprakları üzerinde dalgalandırmak ve bayrak  yapmak için kan döktü ve can verdi. Kendi toprağı uğrunda ölerek o toprağı vatan yaptı. Başkalarını kendisine acındırmak,  kişinin  onur ve haysiyetini  kaybetmesi  bedeli ile ancak  elde edilebilir. Biz  Müslüman Uygur Türkleri  vatanımızı , bayrağımızı ,  özgürlük ve bağımsızlığımızı  Çin’e kaptırarak  bütün bunları  kaybettik. Bizde düşmandan  arta kalan  iki şey vardır;  Bunlar ise,Allah vergisi ve nimeti  önce aklımız sonra ise,   onurumuzdur. Akıl ve onurumuzu koruyabilirsek, kaybettiklerimizin tamamını bir gün Allah’ın yardımı ile mutlaka geri alabileceğiz!

Biz Uygur Türkleri bütün olumsuz durumumuza rağmen, bizi kim kurtarır  acaba  ? değil, biz nasıl kurtulabiliriz? Diye düşünmeli ve bu düşünce ışığında  ve doğrultusunda hareket etmeliyiz! olduğunu düşünüyorum.

 

20.03. 2017 İstanbul                  (Yazı devam edecektir)

Kaynaklar:

  1. 习近平获授沙特最高级别勋章 中沙将建全面战略伙伴关系
  2. 中沙两国签署石油技术合作协议
  3. 美国靠不住?沙特和中国提高经贸与国防合作  中国同沙特签署石油合作协议
  4. 沙特国王前脚走,以色列总理后脚到
  5. 李克强称犹太民族和中华民族都是世界上的伟大民族

 

http://www.uyghurnet.org/musluman-ulkeler-ile-cin-arasinda-sikisan-uygurlar/

Kunming Hujumchisi Iskender Exetning Dadisi «Mesile Tapshurush» qa Zorlanghan

Künming weqesi gumandari iskender exet

Künming weqesi gumandari iskender exet

Photo: RFA

Uyghur rayonida dawam qiliwatqan «mesile tapshurush» siyasiy herikitide kishiler özlirining nöwettikila emes, 10-15 Yil awwalqi, öziningla emes, uruq-Tughqanliriningmu atalmish mesililirini tapshurush we boynigha élishqa mejburlanmaqta. Mesile tapshurush wehimilik dawam qiliwatqan jaylardin béri, kuchaning uzun yéza séghiz söget kenti. Melum bolushiche, 2013-Yili yüz bergen kunming poyiz istansisigha hujum qilish weqesining bash gumandari iskender exet, séghiz sögettin bolup, uning dadisi exet bu qétimqi mesile tapshurushta nuqtiliq kishige aylanghan we atalmish xataliqini boynigha élishqa zorlanghan.

Dunya uyghur qurultiyi diniy ishlar komitéti mesuli turghunjan alawudun, radiyomizgha bu heqte pikir bayan qilip, mesile tapshurushqa tégishlik terepning bigunah puqralar emes, xitay dairiliri ikenlikini ilgiri sürdi.

Hörmetlik radiyo anglighuchilar, ötken ayda radiyomizgha uchur yetküzgen bir anglighuchimiz, kucha séghizsögette dawam qiliwatqan mesile tapshurush herikitide iskender exet isimlik bir sabiq mehbusning aile-Tawabiatining awarigerchilikke uchrawatqanliqi, bolupmu gumandarning dadisi exet dégen kishining oghlining jinayitining birqsimini boynigha élishqa qistiliwatqanliqi heqqide melumat bergen. Uyghur rayoni we xitay ölkiliride yüz bergen qanliq weqe weqeler heqqidiki matériyallarda körsitilishiche, iskender exet 2013-Yili 3-Ayning 1-Küni yüz bergen kunming pichaqliq hujum weqesining bash gumandari bolup, u weqedin kéyin yünnen aliy sot mehkimisi teripidin ölümge buyrulup, jazasi ijra qilinghan. Aridin az kem 4 yil ötkende iskenderning qilmishi seweblik, dadisi exet yene bir qétim soraqqa tartilghan. Mezkur uchurda yene déyilishiche, iskenderning dadisi bu qétimqi soraqta, weqe yüz bergen yildikidin perqliq halda, balisini yaxshi terbiyilimigenliki, balisining ish-Herikitige köz-Qulaq salmighanliqi, kunminggha ketkenlikidin melumat bermesilik qatarliq bir qatar atalmish xataliqlirini boynigha élishqa qistalghan. Séghiz sögetke qarita élip barghan téléfon ziyaritimiz dawamida, yuqiriqi uchurda déyilgenlerning toghriliqi delillendi. Mezkur kentke mesul saqchi xadimi özining iskender exetning dadisini soraq qilghan we u heqte arxip turghuzghanliqini pash qildi.

Anglighuchimiz teripidin yollanghan yuqiriqi inkasta bayan qilinishiche, bu qétimqi mesile tapshurush dolqunida, séghiz söget kentidiki birmu kishi, bu heriketning sirtida qalalmighan. Emma kenttiki chetel körgenler, jümlidin tarqaq hej qilghanlar bilen sabiq gumandarlar aile-Tawabiati bu qétimqi heriketning merkizi obyékti bolghan. Bu heqte radiyomiz ziyaritini qobul qilghan dunya uyghur qurultiyi diniy ishlar komitéti mesuli turghunjan alawudun ependi, uyghur rayonida mesile tapshurushqa tégishlik kishilerning bigunah puqralar emes, rayonni idare qiliwatqan xitay dairiliri ikenlikini tekitlidi. Uyghur rayonidiki tinchliqning xitay ishghaliyiti bilen buzulghanliqini ilgiri sürgen turghunjan ependi, mesile tapshurushqa toghra kelse, uyghur rayonida qanliq basturush élip bériwatqan xitay dairiliri we ularning yerliktiki shériklirining hésab bérishi kéreklikini otturigha qoydi. U bu nuqtida, xitayning uyghur ziyaliysi ilham toxtini muddetsiz késishini, xitay hésab bérishke tégishlik jinayetlerdin biri süpitide tilgha élip ötti.

Yuqiridiki ulinishtin, muxbirimiz shöhret hoshurning bu heqte teyyarlighan programmisining tepsilatini anglaysiler.(Shöhret Hoshur)

Kishilik Hoquqni Közitish Teshkilati Xitayning «Térroluq» Bilen Qiliwatqan Kürishige Soal Qoydi

«Térrorchilar» ni tutushta töhpe qoshqanlarni mukapatlash yighinida amanliqni qoghdawatqan qoralliq küchler. 2014-Yili 3-Awghust, xoten.

«Térrorchilar» ni tutushta töhpe qoshqanlarni mukapatlash yighinida amanliqni qoghdawatqan qoralliq küchler. 2014-Yili 3-Awghust, xoten.

AFP

Xitay hökümiti uyghur élida yüz bergen weqelerni térrorluq bilen eyiblep, amérika qatarliq gherb elliridin térrorluqqa qarshi ortaq küresh qilishni telep qiliwatqan bir mezgilde, xelqara kishilik hoquqni közitish teshkilati bayanat élan qilip, xitay hökümiti uyghur élida térrorluq bilen eyiblengen weqelerge aiــt éniq ispatlarni ashkarilimighuche, uning heqiqeten térrorluqqa qarshi küresh qiliwatqanliqigha ishinishke bolmaydighanliqini bildürdi.

Bügün amérikidiki xelqara kishilik hoquqni közitish teshkilati xitay hökümitini térrorluq jinayiti bilen höküm qilinghanlargha aiـt tepsiliy uchurlarni ashkarilashqa chaqirdi. Bu heqte élan qilinghan mexsus bayanatta, «xitay dairilirining térrorluq bilen eyiblengen délolargha ait détallarni ashkarilimasliqi, bu döletning térrorluqqa qarshi turush qanunining zorawanliq tüsini almighan tinchliqperwer heriketlerni jazalash üchün qolliniwatqanliqi heqqidiki gumanlarni kücheytmekte» déyilgen. Bayanatta yene mundaq déyilgen : «xitaydiki bolupmu shinjang rayonidiki térrorluqqa ait dawalar térrorluqning éniqlimisidiki chek-Chégrisizliq, ochuq-Ashkariliqtin yoqsunluq we adil sot tertipi bolmasliq tüpeylidin siyasiy meqsetler üchün qalaymiqan qollinilmaqta.»

Xitay hökümiti gumida pichaqliq hujum weqesi yüz bergendin kéyin derhal weqeni térrorluq bilen eyibligendin sirt, arqa-Arqilap herqaysi sheherlerde on minglighan qoralliq saqchiliri arqiliq «térrorluqqa zerbe bérish» heqqide qesemyad yighinlirini ötküzüp, özining qoral küchini heywe qildi. Shuning bilen mas qedemde, xitayning tashqi ishlar ministirliqimu bergen bayanatlirida uyghur élidiki térrorluq tehditining zoriyiwatqanliqini ilgiri sürüp, xelqaradin térrorluqqa qarshi ortaq küresh qilishni telep qildi. Mana mushundaq bir peytte, xelqaradiki nopuzluq bir kishilik hoquq orgini teripidin bundaq bir bayanatning élan qilinishi, uyghur közetküchiler teripidin xitay hökümitining uyghurlarning kishilik hoquq dawasini térrorluqqa chétip yoqitishtin ibaret bu pilanini aghdurup tashlashta muhim rol oynaydu, dep qaralmaqta.

Undaqta, xelqara kishilik hoquqni közitish teshkilatining xitayning térrorluqqa aiـt dawalirini néme üchün gumanliq deydu? bügün, mezkur teshkilatning xitay ishliri dériktori sofi richardson sualimizgha jawab bérip : «mesilining bir teripi bolsa, xitay aliy soti aldinqi hepte axirida béyjingda échilghan ikki qurultayda sunghan 2016-Yilidiki térrorluq délolirigha ait yéngi doklatigha qaraydighan bolsaq, uningda bu délolar we térrorluq bilen eyiblinip höküm élan qilinghan kishilerge aiـt héchqandaq bir tepsilat bérilmigen. Biz ilgiri qilghan tekshürüshlirimizdin shunisi bizge ayanki, shinjangda we bashqa jaylardiki térrorluq dawalirida kishiler asasen özining gep-Sözliri, herikiti we tinchliq bilen hökümetke qilghan tenqidleshliri seweblik jazalinip höküm qilinghan. Eslide yuqiridikiler hemmisi xitay asasiy qanunida kapaletke ige qilinghan hoquqlar, emma ular oxshash waqitta térrorluq heriketliri qatarida jazalanmaqta. Xitaydiki qanunlar hökümetning bundaq délolargha ait uchurlarni mexpiy tutushigha yol échip bergenliki üchün, biz heqiqette néme boluwatqanliqini bilmeymiz. Shunga biz mewjut mesililerge qarap turup xitayning qanunlirining shinjangda qandaq ijra qiliniwatqanliqi kishini oylanduridu, déyeleymiz.»

Kishilik hoquqni közitish teshkilati bayanatida 2016-Yili ichide térrorluq bilen eyiblinip jazalanghan kishilerge ait délolardiki tepsilatlarning xitay qanunlirigha asasen ashkarilanmaydighanliqini, emma ashkarilanghan töwendiki abdusemet xaliq, memet rishit, rizwangül xaliq qatarliq 7 kishining délosi heqqide bérilgen melumatlargha qarighanda, ularning peqet térrorluqqa, jihadqa, diniy radikalliqqa we hetta uyghur milliy herikiti rehbiri rabiye qadir xanimgha ait widiyolarni körüsh, ularni hembehirlesh, bashqilarni beden chéniqturushqa teshkillesh we elqaide teshkilatigha qatnishish üchün xongkong arqiliq qéchishqa urunush dégendek jinayetler bilen jazalanghanliqini körsitip ötüp: «yuqiridiki tepsilati ashkarilanghan délolargha asaslanghanda, ularning héchqaysisi ishlengen bir jinayet yaki zorawanliq herikiti emes. Zorawanliq heriketliri bolsa neq meydanda qoralliq qisimlar teripidin öltürülgen. Uyghur élida xitay hökümitining türlük kemsitish we bésim siyasetliri sewebidin naraziliq mewjut. Bu naraziliqlar hem ténch usullar arqiliq, hem bombilash qatarliq zorawan usullar arqiliqmu ipadilinip kéliwatidu. Xitay hökümiti bu weqelerni, bar-Yoqluqi talash-Tartishtiki “sherqiy türkistan islam herikiti” teshkilati qatarliq chetel küchlirige baghlap zerbe bérip keldi. Biraq ular héchqachan b d t qatarliq musteqil organlarning bu weqeler üstidin tekshürüsh élip bérip, xitay hökümitining sotsiz ölüm we yaki heddin ziyade küch qollinish mesililirini tekshürüshige yol qoymay keldi» dep bayan qilghan. Shunga sofi xanim bayanattiki sözide xitay hökümitining térrorluq weqelirige ait tepsilatlarni yoshurghan muddetche ishenchke érishelmeydighanliqini eskertip, uni xitay ichidiki we chetellerdiki musteqil közetküchilerge ishikini échishqa chaqirghan.

Derweqe, xitay hökümitining uyghurlar élidiki weqelerni térrorluqqa chétip, xitayda térrorluq tehditining zoriyiwatqanliqi heqqidiki teshwiqatliri kücheygen bolsimu, emma chetellerdiki nurghun közetküchiler buninggha guman bilen qarap keldi. Ular bu heqtiki mulahiziliride uyghur élidiki weqeler xelqara térrorluq emes, belki yerliktiki naraziliqtin chiqqan qarshiliq heriketliri ikenlikini bildürüshti. Amérikidiki kaliforniye unwérsitéti qarmiqidiki pamona inistituti oqutquchisi doktor dru gledny ependi ene shularning biri. U sözide bu heqte toxtilip «hazirghiche körülgen weqelerde biz uyghurlardin yaki bashqa guruppilardin xitaygha bir jiddiy tehdit yaki bir tertiplik tehdit mewjutluqini körmiduq. Elwette shinjangda zorawanliq weqeliri köpiyiwatidu. Emma ularning héchqaysisi xitay éytqandek zor qoralliq tehdit emes» dédi.

Sofi richardson xanim bolsa sözide, del bu seweblik xitay hökümitining térrorluqqa qarshi ortaq köresh qilish chaqiriqlirigha asasen, xitay hökümiti bilen xelqara térrorluqqa qarshi küreshte hemkarlashmaqchi bolghan dölet, hökümetlerni agahlandurdi. U mundaq dédi «xitay bilen térrorluqqa qarshi küreshte hemkarlashmaqchi bolghan herqaysi hökümetler we organlar qetiy halda xitaydin heqiqeten mushundaq bir mesile barliqi heqqide ispat telep qilishi kérek. Xitay hökümiti rastchil bolup, bu türdiki dawalardiki esli heriket néme idi, kishilerge adil sotlinish hoquqi bérildimu, qéyin-Qistaq arqiliq iqrar qilduruldimu, ularning öz aldigha adwokat yallishigha ruxset qilindimu? mana mushuninggha oxshash mesililer üstide jawab bérishi kérek. Biz xitaydiki bixeterlik qanunlar boyiche bezi hoquqlarning depsende qilinghanliqigha ishinimiz. Emma xitay hökümiti xelqaraning özini qollishini arzu qilidiken, u halda xelqaramu bu pursetni ching tutup, xitay hökümitige bésim ishlitishi, uning xelqara ölchemler boyiche ish qilishi üchün türtke bolushi kérek» dédi.(irade, 2017-03-17)

Sherqiy Türkistan Sürgündiki Hökümitining Xitaylarning Wetinimizde Élip Bériwatqan Qanliq Qirghinchiliqliri Heqqidiki Bayanati

11097_455386391269258_7584251139139249125_n (1)

Xitay tajawuzchiliri dewlet térorini qollunip, Sherqiy Türkistan xelqining izzet-nepsini, eng eqelliy insan heqliri we kishlik hoquqlirini depsende qilmaqta. Xitay tajawuzchilliri Sherqiy Türkistan xelqini jümlidin Uyghur xelqini kolliktip tutqun qilip, türkümlep jazalap, qara-qoyuq öltürüp wetinimiz sherqiy türkistanni Sherqiy Türkistan xelqi üchün jümlidin Uyghur xelqi üchün dehshetlik jehennemge aylanduriwetti.
Xitay tajawuzchiliri 2017- yili kirgendin buyan atalmish térorizimgha qarshi turush qanunini maqullap, Sherqiy Türkistan xelqining jümlidin Uyghur xelqining eng axirqi we eng töwen sewiyediki yashash heq-hoquqighimu köz alaytip, chang sélishqa bashlidi.Bu yil kirgendin beri Xitaylarning atalmish Xinjiangdiki qorchaq hökümiti, Sherqiy Türkistanning oxshimighan sheherliride terorizimgha qarshi turush bahanisida Sherqiy Türkistan xelqi, jümlidin Uyghur xelqi üstidin rehimsizlik bilen quralliq basturush élip bérip, qolida tömürning sunuqi yoq, arqisida hichqandaq yölenchigi yoq xelqimizning uh digüdekmu halini qoymidi. Shunche keng téritoriyege ige wetinimizde xelqimizge put sighdurghidekmu imkan bermigen xitaylarning esli qara niyiti, peqet terorizimgha qarshi turush bolmastin bir pütün millitimizni hayatqa charesiz ehwalgha chüshürüp qoyup, bir milletning hayatliq menbesini késip tashlashtur.

Xitaylar yene qanche ming yillardin béri Sherqiy Türkistanni weten tutup yashap kéliwatqan Uyghurlarni öz wetinide yoqutuwétish obyekti qilip, yat ellerge köchüp kétishke mejburlash yaki bir millet süpitide tarix sehipisidin öchürüp tashlash arqiliq kéngeymichilik qilishtin ibaret wehshiy we qara niyitini ishqa ashurush üchün insanliqqa qarshi éghir jinayet ishlewatidu. Xitaylarning Qarghliq nahiysining loq yézisida 27-féwral küni élip barghan kolliktip qanliq qirghinchliqi yoqurda éyitqanlirimizning bir misali bolup, xitay dewlitining axbaratni qamal qilishi netijiside téxiche dunyagha ashkare bolmaywatqan qanliq weqeler intayin köp bolup, xitaylarning bu xil shekildiki dewlet térorining heqiqi sanini buningliq bilen éniq mölcherligili bolmaydu.
Xitaylarning wetinimizning Ili, Böretala, Qumul, Ürümchi, Turfan, Aqsu, Artush, Qeshqer, Xoten bolupmu Xoten wilayitining Qarqash, Guma nahiyliride hemde Qeshqer wilayitining Yarkent, Qarghliq we Yéngihisar nahiyiliride élip barghan qanliq qirghinchliqi xelqara ehdinamilargha tüptin qarshi ishlengen éghir jinayettur.Xitaylar Uyghurlarni öz puqraliri qatarida körüp baqqini yoq. Dunya tarixida herqandaq bir tajawuzchining yerlik xeliqlerning heq-hoquqini hem milliy alahiydiliklirini Xitaylardek depsende qilip baqqan bir hadisini misalgha keltürgili bolmaydu.Hazir Sherqiy Türkistanning chet sehraliridin merkiziy sheherlirigiche xitaylarning dewlet térori qaplap ketti. Milletlerning ottursidiki ishench, ittipaqliq we dostluq u terepte tursun, hemmila yerde ata-ana  baligha, bala ata-anigha, qérindash  qérindashqamu asanliqche ishenmeydighan weziyet barliqqa keldi. Kishiler jemiyet u yaqta tursun hette ailisidimu chingraq nepeslinelmeydighan weziyet höküm sürmekte. Örpi-adetlirimiz, Til-yéziqimiz, diniy étiqadimiz tajawuchi xitaylarning yoqutush obyékti bolup qalghan turuqluq xelqaradin xitaylargha bu heqte hichqanche bésimning we mejburlashning bolmaywatqanliqi hemmidin qizziq boliwatidu . Kim özining milliy medeniyiti, örpi-aditi we diniy étiqadini qoghdashqa urunsa “Téror” qalpiqi keydürülüp, uruq-tughqan we qewmi-qérindashliri bilen qoshup jazalandi.Dunya xuddi Xitaygha aylinip ketkendek millitimizning ahu-peryatliri aldida sükütte turmaqta.Bu süküt mana mushundaq dawamlishiwerse hergiz bolmaydu.
Xitay tajawuzchiliri Sherqiy Türkistanda arqa-arqidin quruliwatqan türme, qamaqxana we tutup turush lagiri qatarliqlar toshup kétip, Sherqiy Türkistanni- jümlidin Uyghur aileliri, Uyghur jemiyiti we Uyghur wetinini,- örnikini hich bir yerdin tapqili bolmaydighan ghayet zor türme we qamaqxanigha aylandurup, her yili qanche on minglighan kishining jismaniy we rohiy tereptin méyip boloshini we qirilip kétishini keltürüp chiqarmaqta.Bundaq kétiwerse jénidin toyghan, chiqish yoli tapalmaywatqan xeliq erkinlik we hüriyet üchün oxshimighan yollargha bash uridu. Kim yiteklise shuning arqisidin kétidu.Shuning bilen Sherqiy Türkistanda yüz bériwatqan etnik, siyasiy we iqtisadiy kirzis we ziddiyetler téximu kéngiyip rayon atlap xelqaragha tesir körsütidu. Hazir Xitay tajawuzchilliri Sherqiy Türkistandiki étnik, siyasiy we iqtisadiy weziyetni urush boliwatqan rayonlardikidinmu bekraq nacharlashturiwetti.Xelqara jemiyet we millitimiz ichidin yétiship chiqqan serxil insanlar bu hadisige köngül bölmise asiya, jümlidin ottura asiya weziyiti barghanche keskinliship, étnik topluqlar ottursidiki her türlük munasiwetlerning buzghunchiliqqa uchrash mumkinchiliki qash bilen kirpiktek yéqin bir meselige aylinip qalidu, netijide hel qilish asan bolmaydighan xeliqaraliq éghir kirzis otturgha chiqidu.Buning ziyini peqet Uyghurlarghila emes belki Xitay xelqige shundaqla shu qatarda xelqaradiki barliq milletlerge mölcherligüsiz derijide éghir bolidu.Xitaylar Sherqiy Türkistanda keltürüp chiqarghan milliy ziddiyet waqitning ötüshi bilen hel qilghili bolmaydighan kirzisqa aylinip, rayon we xelqara bixeterlikke éghir tehdit bolupla qalmay hetta Xitay dewlitining aghdurulup kétishigemu sewepchi bolup qélishi mumkin.
Biz dert- hesretlirimizni xitaylar wetinimizni bésiwalghan 60 yildin beri bolupmu kéyinki 10-20 yildin béri dunya xelqige bildürüp, ularning hésidashliqi we yardemliri bilen xelqimizni hür yashitish üchün tirishchanliq körsütiwatqan bolsaqmu, derdimizge derman bolidighanlar anche köp bolmay keldi. Xitay tajawuzchilirining Sherqiy Türkistanda her xil shekilde élip bériwatqan tutqun qilish, étip öltürüshtek qilmishlirigha qarita süküt ichide turushmu Xitayning dewlet térorigha hemdemde bolghanliq bolup, hergizmu kechürüshke bolmaydighan jinayettur.Ishinimizki dawamliq undaqmu boliwermeydu. Xitaylarning iqtisadiy, siyasiy we eskiriy tereqqiyatining kündin-künge tizlishishi, bizning awazimizni bashqilarningmu anglaydighan, bizning derdimizni bashqilarningmu chüshinidighan, bizning ghayimizge yétishimizge bashqilarningmu tosqunluq qilmaydighan we yéqindin hemkarlishidighan künlerning yéqinlap kéliwatqanliqining ipadisidur!
Biz Sherqiy Türkistan Sürgündiki Hökümiti bolush süpitimiz bilen xitaylar Sherqiy Türkistanda yürgüziwatqan dewlet térorigha shiddetlik naraziliqimizni bildürüsh bilen birge, gheriptiki tereqqiy qilghan küchlük dewletlerning we xelqara teshkilatlarning Sherqiy Türkistanning nöwettiki weziyitini estayidil tekshürep chiqip, xitaylarning Sherqiy Türkistan xelqige yürgüziwatqan érqiy we kultural qirghinchiliqini eyiplishini we Xitaygha qattiq besim ishlitip, millitimizning insaniy heq-hoquqlirini barliq chare-tedbirlerni ishqa sélip qoghdap qélishini iltimas qilimiz!
Biz yene xelqara jamaetchilikning, jümlidin muhajirettiki barliq Sherqiy Türkistanliqlarning öz-ara hemkarliship Xitaylar yürgüziwatqan bu xildiki pashistik qirghinchliqlarni toxtutushning yéngi emeliy yollirini tépip chiqishini ümid qilimiz. Biz yene xelqimizni wetende yüz bériwatqan hadisilerni xelqara teshkilat we tereqqiy qilghan dewletlerning hökümetlirige anglitish yoliri heqqide izdinish bilen birge axbarat élan qilish yighini, namayish orunlashturush hemde ochuq xet élan qilish dégendek usullar bilen milliy mejburiyitimizni ada qilishqa chaqriymiz!
Biz muhajirettiki Sherqiy Türkistanliqlar sotsiyal mediye yeni Feyicbok we tiwiter qatarliqlardiki shexsiy imkanlirimizdinmu paydilinip, xitay tajawuzchilirigha qarshi bayanat we inkaslirimizni yollishimiz, xitay tajawuzchilirining millitimiz üstidin yürgüziwatqan dewlet térorini xelqara jemiyetke pash qilishimiz, xitaylar yoshurun tutiwatqan hadisilerni ashkarilashta xelqimizningmu aktipchanliqini urghutishimiz, shu arqiliq Xitaylargha bolghan ghezep -nepritmizni emeliy-herkitimiz bilen ipadilesh üchün tirishchanliq körsitishmiz lazim!
Azatliq we hüriyet tanglirining étip, xelqimizning igilik hoquqini qolgha élishi üchün hemmimiz birlikte köprek eqilge tayinip küresh qilishimiz kérek! Toghra, bir milletning tajawuzchilarning zulumini heqiqi hés qilishi we tajawuzchilargha qarshi jénini tikip qoyup bir niyet, bir meqsette küresh qilishini asan qolgha keltürgili bolmaydu.Lékin herqandaq bir inqilapning tughulush, piship yétilish we wayigha yétish jeryani bolidu. Bu yollarni bésip ötmey bir kéchidila ghelbe qazanghili bolmaydu. Uzaqqa sozulghan bu küreshte biz Sherqiy Türkistanliqlar xuddi etila milliy musteqilliqimizni qolgha alidighandek qizghinliq bilen tinim tapmastin azatliq we hüriyitimiz üchün izdinishimiz lazim. Bezide bu küresh milliy mawjutluqimizni qoghdap qélish üchün bolsa, bezide bu küresh insaniy heq-hoquqlirimizni qoghdap qélish üchün we yene bezide bu küresh igilik hoquqimizni qolgha élish üchün bolidu.Milliy inqilap jeryanida bashqa milletler bilen, bashqa dinlar bilen we bashqa medeniyetler bilen bolghan hemkarliq we dostluqimizni eng yoquri imkanlirimiz bilen kücheytishimiz, heqiqi düshminimizni éniq tonushimiz, xelqara jemiyetke yaxshi tesir qaldurushimiz lazim.
Biz sürgündiki bir hökümet bolush süpitimiz bilen xelqimizning béshigha kéliwatqan bu her-türlük qara künlerni bilip turiwatimiz we xelqara jemiyetning Xitaylarning Sherqiy Türkistan xelqi, jümlidin Uyghur xelqi üstidin yürgüziwatqan insan qélipidin chiqqan jinayi qilmishlirini waqtida bilip turishigha hem kapaletlik qiliwatimiz.Xitaylarning bügünki qilmishliridin Sherqiy Türkistanliqlarning azatliq tanglirining uzaqqa qalmay atidighanliqini körüwalghili bolidu.Hey qérindashlar! Sherqiy Türkistanliqlar üchün düshminimiz xitaylarning bir pilani bolsa, Allahning izni bilen xelqara jemiyetningmu bir pilani bar.Bilip turiwatimiz xelqimizning béshigha qattiq éghir kün chüshti. Millitimiz we milliy qediriyetlirimiz qirilip kétiwatidu. Xelqimiz topidek sorulup, qanche milyon aililer xaniweyran, analar tul, balilar yétim qaldi.Millitimizning dat peryadi kökke yetti…Xelqimiz” Ah urarmen, ah urarmen, ahlirim tutqay séni, qanlirim derya bolup, béliqlirim yutqay séni!”,- dep nale-peryat qiliwatidu. Buni bizni bir millet dep yaratqan ulugh Rebbimiz bilmey qalmaydu. Herqandaq yaman ishningmu bir xeyirlik teripi bolghandek, bugün béshimizgha kéliwatqan qara künlerni xitaylarning Sherqiy Türkistandiki hökmaranliqining zawalliqqa yüzliniwatqanliqining éniq bishariti, yüz yillap kütken azatliq künlirimizning harpisi dep qarisaq hergizmu xata bolmaydu!
Xitaylar wetinimizni bésiwalghandin buyan millitimiz üstidin pilanliq we sistimiliq halda érqiy qirghinchiliq yürgüzüp, qanche milyon qérindishimnizning hayatigha zamin boldi. Xitaylar uzaqqa qalmay xelqimizning üstidin yürgüzgen eshu insan qélipidin chiqqan érqiy we kultural qirghinchiliqlirining hésawini bérishke mejbur bolidu we millitimiz üstidin yürgüzgen chékidin ashqan pashistik siyasetliri sewebidin rehim qilinmastin jazalinidu.
Bizning inqilawimiz heqqaniy bir küresh bolup, zulumgha uchrighan mezlum bir xeliqning erkinliki we musteqilliqini qolgha keltürüsh üchündur! Bu küreshte xitaylarning meghlup bolup, millitimizning ghelbe qilidighanliqi peqet waqit we sinaq meselisidur! “Sebri qilsang ghuridin halwa pishidu”,- dégen maqal bar! Xelqimizning sebir-taqet bilen öz kimligini qoghdap, qehrimanliq bilen her türlük sinaqlardin temtirimey ötüp, milliy ghayisini toluq emelge ashuralaydighanliqigha ishenchimiz kamil! Biz xelqimizni zulumgha bash egmeslikke, herqandaq sharayittamu hür we azat iradisidin waz kechmeslikke, ümit we ishench bilen milliy mewjutluqini qoghdap qélishqa we azatliq küreshlirini xelqara weziyetke, milliy menpeetlirimizning emeliy éhtiyajigha téximu uyghun bolghan köp liniyelik yollar bilen shundaqla her xil métodlar bilen tereqqiy qildurishqa chaqrimiz.
Axirida janabiy Allahdin Wetini we milliti üchün qurban bolghanlargha rehmet, qurban bolghanlarning we türmide yétiwatqanlarning  aile-tawabatlirigha sebir shundaqla Xitay tajawuzchilirining éghir ziyankeshlikige uchrawatqan eziz xelqimizge aman-isenlik tileymiz!

Sherqiy Türkistan Sürgündiki Hökümiti

2017-yili 03-ayning 16-küni,  Gérmaniye

Uyghuristan’s Rapidly Evolving Security State

The recent military rallies in the Xinjiang Uyghur Autonomous Region (XUAR), with machine-gun toting police and armored personnel carriers parading through the streets of the region’s major cities, foreground the ongoing instability in China’s far western region (Tianshan, February 28). Since the July 5, 2009 riots in the regional capital of Urumqi, thousands have died in violent clashes between the Muslim Uyghur minority and the Han-dominated Party-state. In response, the Chinese Communist Party (CCP) has built a multi-tiered security state with, among other components, the recruitment of nearly 90,000 new police officers and a 356 percent increase in the public security budget (Foreign Affairs, December 23, 2016). According to Chinese President Xi Jinping, Xinjiang is now the “frontline” in China’s battle against “terrorism,” and consequently a testing ground for new policing and surveillance methods (Xinhua, April 28, 2014).

Using data gleaned from public service postings, it is possible to map the development of this security state in Xinjiang. Beginning in 2006, XUAR public and civil service jobs have been publically advertised on the Chinese Internet in an effort to increase transparency. These recruitment adverts contain a range of useful information, such as the number and types of positions plus specific requirements for residency, ethnicity, and education, among other details. By aggregating recruitment adverts across hundreds of regional websites and then disaggregating and analyzing the resulting data, we have compiled a unique dataset that chronicles the ballooning security footprint in Xinjiang. [1]

Viewed in aggregate, the figures reveal a massive spike in police recruitment since 2012, with Xi Jinping personally praising local constabularies as the “fists and daggers” of China’s counter-terrorism effort (Xinhua, April 28, 2014). In fact, the number of advertised police jobs exceeded 30,000 in 2016 more than the figures from 2008–2012 combined. In part, this is an exercise in catching up with wealthier, coastal regions, but over time, the target sharpened to focus on sources of unrest in remote, chiefly Uyghur, parts of Southern Xinjiang. Last year, the outgoing Xinjiang Party Secretary Zhang Chunxian declared success, claiming that “the situation in Xinjiang is becoming ever more stable and the number of violent incidents has declined substantially as local authorities strengthen their ability to prevent and fight terrorist activities” (Renminwang, March 9, 2015). Yet the situation remains tense, with his successor Chen Quanguo implementing an even more comprehensive and intrusive policing strategy (China Brief, February 6, 2016).

Data collected from job postings reveals four stages in the Party-state’s incremental securitization strategy in Xinjiang:

Stage 1 (2009–2011): Responding to the 2009 Urumqi Riots

Despite claims that Wang Lequan ruled Xinjiang with an “iron-fist” during his fifteen-year tenure as Xinjiang Party Secretary (1994-2010), advertised police recruitment was relatively small prior to the 2009 violence. Yet the 7.5 Incident was a wake-up call, with top Party officials deeply embarrassed by the scale of the violence in Urumqi and their inability to quickly quell the unrest. The situation only stabilized after Beijing rushed 14,000 People’s Armed Police (PAP, 武警) forces as well as the relatively recently formed Special Police Units (SPUs, 特警) from 31 provinces to Xinjiang (China Digital Times, July 10, 2009; Sina xinwen, August 17, 2009). In response, the XUAR government initiated its first-ever recruitment of SPU officers by advertising 2,655 positions in December 2009.

While SPUs existed in Xinjiang prior to 2009, their numbers were insufficient to deal with large-scale security threats. SPU officers are heavily equipped with sub-machine guns and bulletproof vests. Physical requirements for admission are also very demanding, with new recruits subject to intense mental and physical training (Guojia gongwuyuan ju, April 27, 2011; Zhongguo Gansu wang, January 18). At that time, the state was intent on investing large sums for the creation of a highly trained and heavily equipped strike force.

The second part of the state’s response to the 7.5 Incident was an investment in new personnel across the public security agencies in the XUAR, which includes the regular police force (人民警察). Total security-related recruitment, across all agencies and job types, doubled, rising from 6,876 positions in 2006–2008 to 15,841 in 2009–2011. XUAR officials evidently sought to quickly boost the region’s undermanned security personal after Zhang Chunxian succeeded Wang Lequan as Party Secretary in April 2010.

Stage 2 (2012–13): Expanded Policing and Surveillance in the Rural South

In January 2012, the new secretary of the XUAR Political and Legislative Affairs Committee Xiong Xuanguo announced the recruitment of 8,000 new police officers in order to beef-up security ahead of the 18th CPC National Congress in autumn of that year (Tianshangwang news, February 1, 2012). This intake advertised 11,559 security-related positions, a 57 percent increase in adverts over 2009 and the highest figure yet for Xinjiang. The principal focus was Southern Xinjiang, due to XUAR officials’ conviction that the violence perpetrated in Urumqi come from Uyghur migrants from the south. [2]

For the first time in 2012, XUAR officials committed themselves to fully implementing the one village, one policeman (一村一警) scheme, which had been rolled out in various Eastern provinces from the early 2000s (China Brief, September 4, 2015). Under this policy, a single police officer leads up to three assistant police staff (协警 or 辅警) in each rural village or hamlet (Tianshangwang news, February 1, 2012). The latter are a highly informal police force. Assistant police are only supposed to assist regular police officers in their duties, and (in theory) do not possess any enforcement rights (行政执法权). These positions come with lower salaries because pay levels are determined by the local authorities at the county or city district levels. The combination of lower pay, contract-based employment, and lower recruitment requirements renders the assistant police force a highly strategic component of a multi-tiered policing strategy, placing a large garrison of low-skilled security staff under smaller numbers of more highly equipped and trained police.

Most of these assistant police officers were recruited to man small, community-based police sub-stations (警务室) across the XUAR (Xinjiang Daily, December 29, 2012). [3]These comprise both fixed structures and bus-like units that can be transported with trucks, which facilitates a highly mobile form of policing. Correspondingly, 71 percent of the region’s 2012 police sub-station recruitment targeted regions with a Uyghur population share of 40 percent or higher, far more than in 2009, when only 40 percent of all security-related recruitment targeted such Uyghur regions. [4] Moreover, 78 percent of advertised police sub-station recruitment positions in 2012 were designated for rural regions, compared to only 42 percent in 2009.

The establishment of a police sub-station network was by no means a Xinjiang innovation. Rather, by the end of 2006, police sub-stations were commonplace across most urban regions of China, while more developed provinces, like Zhejiang, extended their reach into rural communities as well (Xinhuanet, February 5, 2007). Their accelerated implementation in Xinjiang was, at least partially, a response to a string of violent attacks on state targets in Uyghur regions beginning in 2012, as well as a possible factor underlying retaliator attacks.

Stage 3 (2014–2015): Grid-Style Community Policing and Big Data Surveillance

Following a series of high-profile terror attacks, including a suicide car bombing in Beijing (October 2013), train station stabbing in Kunming (March 2014) and market bombing in Urumqi (April 2014), Party officials announced a nation-wide counter-terrorism campaign, with Zhang Chunxian declaring a “people’s war on terror” in Xinjiang and Chinese president Xi Jinping calling for “walls made of copper and steel” and “nets spread from the earth to the sky” to capture these “terrorists” ((People’s Daily, May 26, 2014; Xinhua, May 29, 2014).

In response, XUAR security-related recruitment again surpassed the 10,000 position mark. The 2014 intake continued the 2012 trend away from a well-equipped, expensive policing force toward a more cost-efficient yet surveillance-intense posture, with most of the new positions based on casual employment contracts.

The 2014 recruitment drive introduced several new employment categories, signaling the regime’s efforts to extend the reach of what officials were now calling grid-style social management (社会网格化管理). Grid management employs CCTV cameras, mobile Internet technologies and big data analytics to monitor all suspicious activities within a discrete geometric zone. This approach was first trialed in Beijing and Shanghai during the early 2000s and gradually rolled out in the frontier regions of Xinjiang and Tibet after the 2008-2009 unrest (China Tibet News, November 3, 2014; Yaxinwang, January 24, 2013).

In 2014, security recruitment included, for the first time, video surveillance (视频监看) staff. Following the 7-5 Incident, XUAR authorities installed millions of new security cameras, initially in major urban areas like Urumqi but increasingly across rural and remote communities. To maximize their surveillance capabilities, dedicated police technicians were now employed. Other new recruitment categories included patrol and prevention (巡逻防抗) as well as grid patrol and prevention (网格化巡控) staff. Most of these positions were poorly paid and hired on a short-term contract basis. Unlike the previous focus on the rural south, patrol and prevention staff were recruited equally across the XUAR.

The evolution toward new surveillance-oriented, technology-focused security jobs continued in 2015 with the introduction of internet surveillance and prevention (网络监看) positions on top of the existing internet security (网络安全) job category first introduced in 2009. At the same time, 2015 also witnessed a resurgence of more formal recruitment, with 2,502 new positions for police sub-station officers and 3,478 public security or SPU officers. The 2015 intake evidently aimed to shore up staff numbers across all levels of this evolving multi-tiered security apparatus. With a total of 9,314 security-related adverts, its size remained slightly below that of the 2012 and 2014 intakes.

Stage 4 (2016-): “Convenience Police Stations” and the Massive Expansion of Surveillance Manpower

However, the largest boost in policing capabilities took place in 2016. A total of 31,687 security-related positions were advertised, more than a three-fold increase over the previous year. This unprecedented recruitment drive sought to boost the Party-state’s surveillance capabilities across all regions of Xinjiang, as only 35 percent of advertised positions were designated for regions with a Uyghur population of 40 percent or higher.

Notably, 89 percent of these new hires were associated with so-called convenience police stations (便民警务站), which are currently being built across the XUAR in the tens of thousands. Chen Quanguo had first introduced these stations in the Tibetan Autonomous Region in 2011, where media reports praised them as Lhasa’s “unquenchable lights” (Sohu news, April 3, 2015). [5] After being transferred to Xinjiang in August 2016, Chen ordered their construction across Xinjiang. In comparison to the more mobile police sub-stations, convenience police stations are (in most cases) sophisticated concrete and bulletproof installations (Xinhua, October 27, 2016). They house basic medical equipment, umbrellas, charging stations for mobile phones, and many other “convenient” community services, and are festooned with decorative elements or even ethnic colors and styles. Japan’s kōban (交番) or “police box” system is one source of inspiration for Chinese security official (Renmin Anquan, March 3, 2009), although so-called community-based policing is now an international normal.

Local media have praised these convenience police stations as “bringing zero-distance service” (让服务零距离) to the people of Xinjiang (Urumqi city government, October 28, 2016). Yet, their real purpose is surveillance, cleverly designed to make Orwellian levels of securitization more palatable, while bringing 24-hour “zero-distance” policing to an ever-increasing number of neighborhoods. During a recent inspection tour, Chen Quanguo called on these new police officers to response to any signs of trouble in under a minute’s time (Tianshan, February 21). The combination of low-skilled foot-soldiers stationed in and around convenience police stations and high-tech equipment connected to extensive information processing systems has dramatically increased the Party-state’s surveillance capabilities, providing what local media claims is “complete coverage without any chinks, blind spots, or blank spaces” (Boertala bao, November 3, 2016).

Conclusion: A State of Insecurity?

The unprecedented security-related recruitment in 2016 completes what we can tentatively call a three-tier policing strategy in Xinjiang. The top tier consists of regular police officers and the SPU police force that are recruited through the civil service and employed on stable, long-term contracts. The middle tier is composed of sub-station police officers who form localized hubs of policing, often in rural and remote regions with low levels of previous securitization. Finally, the third and lowest tier consists of various types of assistant police staff, mostly hired through informal, contract-based recruitment channels. The third-tier is designed as a cost-effective way to leverage the capabilities of the upper two tiers and provides the staffing capacity for grid-style and community-based policing. Between 2012 and 2016, 52 percent of all security-related recruitment in Xinjiang fell into this bottom tier, vastly increasing the panoptic gaze of the Party-state across China’s largest territorial unit. This surge in recruitment is continuing in 2017. In January and February alone, the region advertised just under 10,000 new police jobs, nearly all of them third tier positions (Weikouwang, February 28, 2017; Offcn.com, March 6, 2017).

The implications for Xinjiang and China are complex. On the one hand, this more intrusive form of policing has dramatically increased the ability of the Party-state to patrol and control anti-state activities at a local level. The result has been fewer reported terror attacks in Xinjiang from mid-2013 onward, although reporting on such incidents are frequently suppressed. Yet, on the other hand, this heavy-handed approach also creates an atmosphere of insecurity by legitimizing increasingly intrusive surveillance measures that are chiefly focused on the Uyghur minority. In recent months, Southern Xinjiang has experienced at least three violent attacks, as some Uyghurs first buckle and then lash out against this now all-encompassing state pressure (RFA, September 19, 2016; Reuters, January 5; RFA, February 15). This exacerbates the Uyghurs’ sense of cultural and physical insecurity as they feel increasingly under siege in their own homeland. By widening the gap of distrust and misinformation between the Uyghur minority and the Han-dominated Party-state, securitization directly undermines long-term social stability —ironically the very aim that it seeks to achieve.

Adrian Zenz is lecturer in social research methods at the European School of Culture and Theology, Korntal, Germany. His research focus is on China’s ethnic policy and public recruitment in Tibet and Xinjiang. He is author of “Tibetanness under Threat” and co-editor of the “Mapping Amdo” series of the Amdo Tibetan Research Network.

James Leibold is an Associate Professor in Politics and Asian Studies at La Trobe University in Melbourne Australia, and an expert on ethnic policy and ethnic conflict in contemporary China. He is the author and co-editor of four books and over twenty peer-reviewed articles and book chapters, and a frequent contributor to the international media on these topics.

NOTES

 

  1. These figures are limited to public security agencies (公共安全) and do not include recruitment of the People’s Armed Police (人民武装警察) nor the Ministry of State Security (国家安全部). Also, recruitment for the Xinjiang Production and Construction Corps (XPCC, 兵团) is not included. Available data for both Xinjiang and other provinces, such as Qinghai and the Tibet Autonomous Region (TAR), indicate that on average, approximately 80 to 90 percent of advertised positions are actually awarded. See Fischer and Zenz (2016) for a detailed account of the methodology.
  2. Xu Ping and Wang Ping, “Investigative research into the Uyghur floating population and the 7.5 incident” [7.5事件与维吾尔族流动人口调查研究], 调查与研究Investigation and Research, 2009 (internal, restricted distribution): pp. 28–40.
  3. The informal police staff stationed in rural police sub-stations are referred to as either “police sub-station policemen” (警务室民警) or “village policemen” (村警).
  4. Of all advertised positions within the 2012 police sub-station intake, 6,738 were for regular officers and 955 for assistant police officers. The latter marked the first time that Xinjiang recruited security-related staff through temporary job contracts.
  5. Very similar installations with slightly different names had previously been innovated in other regions of China, for example “police service stations” (警务综合服务站) in Wuhan since 2012 (Sina News, August 1, 2012). However, the latter do not seem to offer such a wide range of “convenient” citizen services, and are hence more akin to the Japanese kōban (discussed below).

Party Ramps Up Rhetoric Amid War on Terror

Party Ramps Up Rhetoric Amid War on Terror
thumb

March 13, 2017 6:10 PM

In 2014, Beijing launched a “people’s war on terror” in response to increasing incidents of violence in Xinjiang and elsewhere in China. The campaign, which has been escalating since its inception, saw the introduction of increased surveillance and tracking measures following a deadly knife attack in Xinjiang last month, and the staging of a series of massive military rallies in cities throughout Xinjiang. Last Friday at a meeting of the legislative National People’s Congress, President Xi Jinping called for a “great wall of iron” around the troubled Xinjiang region. From Xinhua:

Xi called for safeguarding ethnic unity, and reinforcing solidarity between the military and government, soldiers and civilians, police and the public, as well as between the Xinjiang Production and Construction Corps and local communities.

Xinjiang is an important “ barrier” in northwest China which holds a special strategic position and faces special issues, Xi said, adding that governing the region well is of great significance.

He stressed that maintaining stability in Xinjiang is a political responsibility, and that stability-related issues must be handled in a thorough, timely and proper manner.

He called for efforts to make long-term strategies, strengthen the foundation, and achieve lasting peace and stability in Xinjiang.

Xi urged greater efforts to protect the environment and build a beautiful Xinjiang. “Let people of ethnic groups feel the Party’s care and the warmth of the motherland,” he said.

Xi called for comprehensively implementing targeted poverty alleviation policies and taking the poor areas in southern Xinjiang as the main battlefield in poverty relief. […] [Source]

Xinjiang scholar James Leibold commented that the recent military rallies in Xinjiang could be a means for newly installed Xinjiang Party chief Chen Quanguo, who may be tipped for a seat in the CCP Politburo at the leadership transition later this year, to impress Party bosses in Beijing. In coverage of Xi’s NPC comments at The Guardian, Tom Phillips provides further background on the situation in Xinjiang, and again quotes Leibold on the realpolitik he sees in Chen’s hardening security policies in Xinjiang:

Experts are unsure what has inspired the increasingly tough talk coming out of Xinjiang but James Leibold, a specialist from Australia’s La Trobe University, said politics was one likely explanation. Leibold said the region’s hard-line party boss, Chen Quanguo, who was recently posted to Xinjiang from Tibet, appeared to be angling for promotion to China’s top decision-making body later this year.

“Chen wants and expects a Politburo seat and cannot afford to look soft on ‘terror’ and weiwen [stability maintenance] work, so he is going to extremes to impress his political bosses back in Beijing,” he said. [Source]

Over the weekend, the Global Times reported on the recent Xinjiang police rallies as a “declaration of war” on terrorism. Global Times also translated and reposted an article from the state-run Beijing News (新京报) on efforts to stem the international inflow of arms, drugs, and terrorist media into Xinjiang. Since before the official launch of the ongoing anti-terror campaign, Chinese authorities have sought to tie domestic attacks to the global jihad movement. A 2016 report from a U.S.-based think tank claimed that over 100 Uyghurs had joined the Islamic State between 2013 and 2014. A video released late last month by the Islamic State reportedly featured militant  threatening to return to China to “shed blood like rivers and avenge the oppressed.” In her regular March 13 press conference, Foreign Ministry spokesperson Hua Chunying commented briefly on China’s opposition to “all forms of terrorism,” and China’s readiness to strengthen international security cooperation.

Several recent reports from the South China Morning post have focused on the rise of anti-Islamic sentiment in China alongside the official anti-terror campaign. In one article, Viola Zhou describes how members of the predominately Muslim  ethnic minority, who have been known to enjoy a far greater degree of religious freedom than their Uyghur counterparts in Xinjiang, are beginning to worry that their faith too may soon be targeted:

[..G]rowing Islamophobia in China has seen both groups [Uyghur and Hui] targeted by online attacks at a time when anti-Muslim rhetoric is on the rise across the world.

With the country’s top leaders repeatedly warning of the dangers of radical , increasing levels of online hate speech are fuelling concerns that the heavy controls in Xinjiang could be extended to the Hui community in Yunnan.

[…] Although the authorities currently treat Hui and Uygurs in very different ways, many Han Chinese have come to view both groups as potentially threatening.

[…] On the Quora-like website Zhihu.com, photos of women dressed in black robes and veils in Shadian sparked a wave of Islamophobic comments, with users questioning why the counterterrorism measures in Xinjiang had not been implemented in the rest of the country.

“Why does the government turn a blind eye to all this?” one comment read. […] [Source]

Another report from Zhou further describes anti-Islamic online comments, and fears that the official tolerance of such online speech could encourage hate crimes in the physical world:

The growing popularity of anti-Islamic rhetoric, which is seldom challenged by state media or subject to the censorship for which China’s internet is famous, has sparked concerns that, left unaddressed, these tensions will spill over into real world conflict.

“Zhou”, a 23-year-old web developer in Qingdao, Shandong province, is staunchly anti-Muslim. He and his friends call themselves Mu Hei (Muslim haters) and refer to  derogatorily as “greens”, a slur based on the colour’s symbolic significance in Islam. Zhou said he became Mu Hei because Islam was an “inhumane”  that encouraged violence and repressed women.

Inflammatory comments Zhou has posted online include “let’s shoot down 100 greens” and “why not kill all the greens?”

“I wish there were no Muslims in the world,” he said, declining to give his full name because “the greens may come to chop me”. […] [Source]

Al Jazeera also reports on rising anti-Muslim opinion in China, citing other top officials’ recent comments that could foster public suspicion:

Officials from Ningxia Hui Autonomous Region, which has an ethnic Hui population that is predominantly Muslim, warned similarly this past week about the perils of “Islamic extremism”.

[…] Wu Shimin, a former ethnic affairs official from Ningxia, said that ideological work must be strengthened in the region to promote a Chinese identity among its Hui population, the descendants of Muslim traders plying the Silk Road centuries ago.

“The roots of the Hui are in China,” Wu said. “To discuss religious consciousness, we must first discuss Chinese consciousness. To discuss the feelings of minorities, we must first discuss the feelings of the Chinese people.”

[…] Mohammed al-Sudairi, a doctoral student at the University of Hong Kong, said “there’s a strengthening trend of viewing Islam as a problem in Chinese society.”

 has been quite anxious about what he saw as the loss of party-state control over the religious sphere when he entered power, which necessitated this intervention. I don’t think things will take a softer turn.” [Source]

President Xi last year warned officials to “resolutely resist overseas infiltration through religious means and guard against ideological infringement by extremists.” In 2015, former Xinjiang Party chief Zhang Chunxian called for the “sinicization” of religion and the encouragement of patriotism in religious leaders.

 

 http://turkistantimes.com/en/news-1375.html

China launches “all-out-offensive” against Uyghur minority

China launches “all-out-offensive” against Uyghur minority
10480224_935209559858518_491566141088519794_n

worldbulletin

15 March 2017

China’s Communist Party has hardered its rhetoric on Islam with repeated “warnings” that they will “Sinicise” the country’s ethnic and religious minorities

China’s ruling Communist Party has hardened its rhetoric on Islam, with top officials making repeated warnings about the spectre of global religious “extremism” seeping into the country, and the need to protect traditional Chinese identity.

Sharhat Ahan, a top party official in Xinjiang, on Sunday became the latest official from a predominantly Muslim region to warn political leaders gathered in Beijing that the “international anti-terror situation” is destabilising China.

Officials from Ningxia Hui Autonomous Region, which has an ethnic Hui population that is predominantly Muslim, warned similarly this past week about the perils of “Islamic extremism”.

Speaking at a regional meeting open to the media, Ningxia Communist Party secretary Li Jianguo drew comparisons to the policies of US President Donald Trump’s administration to make his point.

“What ISIL and extremists push is jihad, terror, violence,” Li said. “This is why we see Trump targeting Muslims in a travel ban.

“It doesn’t matter whether anti-Muslim policy is in the interests of the US or it promotes stability, it’s about preventing religious extremism from seeping into all of American culture.”

Over the past year, President Xi Jinping has directed the party to “Sinicise” the country’s ethnic and religious minorities.

Regional leaders in Xinjiang, home to the Muslim Uighur ethnic minority, have also ramped up surveillance measures, police patrols and demonstrations amid fear of violence blamed on Muslim groups.

Although some scholars question whether global armed networks have penetrated China, top Chinese officials are increasingly echoing calls to counter “extremism”.

News of growing anti-Islam sentiment come as the South China Morning Post published a story about the growing popularity of similar anti-Islam expressions online targeting young Chinese Muslims.

 Wu Shimin, a former ethnic affairs official from Ningxia, said that ideological work must be strengthened in the region to promote a Chinese identity among its Hui population, the descendants of Muslim traders plying the Silk Road centuries ago.”The roots of the Hui are in China,” Wu said. “To discuss religious consciousness, we must first discuss Chinese consciousness. To discuss the feelings of minorities, we must first discuss the feelings of the Chinese people.”

The Communist Party has long viewed religion with suspicion but has generally granted a fair degree of religious freedom to its Hui minority, especially in their heartland of Ningxia, where mosques dot the skyline.

The party has kept a far tighter grip over Xinjiang’s Uighurs — who have a language, culture and physical features that are more closely linked to Central Asia — partly due to the existence of a decades-old separatist movement.

Mohammed al-Sudairi, a doctoral student at the University of Hong Kong, said “there’s a strengthening trend of viewing Islam as a problem in Chinese society.”

“Xi Jinping has been quite anxious about what he saw as the loss of party-state control over the religious sphere when he entered power, which necessitated this intervention. I don’t think things will take a softer turn.”

In Xinjiang, where hundreds of people have died in recent years in violent attacks, the government’s rising rhetoric has coincided with new security measures that activists said exacerbate a cycle of repression, radicalisation and violence.

The government, meanwhile, said Xinjiang faces a grave separatist threat from Uighur fighters allegedly linked to al-Qaeda and ISIL, though it provides little evidence for such claims.

ISIL released a video in late February purportedly showing Uighur fighters training in Iraq and vowing to strike China, according to the SITE Intelligence Group.

On Friday, Xi met Xinjiang officials, according to state media, and directed them to safeguard the region’s stability by erecting a metaphorical “great wall of iron”, a reference to the military response following the pro-democracy protest in Tiananmen Square in 1989.

Originally published at Al Jazeera

 

 http://turkistantimes.com/en/news-1376.html