Yaponiyediki«Uyghurlar Awazi» Téléwiziyeside Uyghurlarning Böshük Medeniyiti Tonushturuldi

Yaponiyelik siyasiy obzorchi miura kotaro ependi bilen yaponiye uyghur jemiyitining reisi ilham mexmut ependi yaponiyediki «uyghurlar awazi» téléwiziyeside.

Yaponiyelik siyasiy obzorchi miura kotaro ependi bilen yaponiye uyghur jemiyitining reisi ilham mexmut ependi yaponiyediki «uyghurlar awazi» téléwiziyeside.

RFA/Qutluq

Yéqinda yaponiyediki «uyghurlar awazi» intérnét téléwiziyesining 2017-Yilliq tunji programmisi yotubé arqiliq resmiy tarqitildi.

Yaponiye uyghur jemiyitining tor bétide körsitilishiche, «uyghurlar awazi» intérnét téléwiziyesining yéngidin tarqitilghan mezkur programmisining medeniyet sehipiside uyghurlarning böshük medeniyiti toghrisida qisqiche chüshendürüshler bérilgen.

Uyghur élida neshr qilinghan tarixiy kitablarda körsitilishiche, böshük yéngi tughulghan bowaqlar üchün mexsus layihilep yasalghan alahide bir «kariwat» bolup, u uyghur, qazaq, qirghiz,özbék qatarliq türkiy xelqler arisida intayin keng omumlashqan, bolupmu uyghur böshüki qurulma jehettiki puxtiliqi, hüner-Senet jehettiki nepisliki, omumlishish dairisining kengliki qatarliq alahidilikliri bilen özgiche gewdilinip turidiken. Böshükning körkem we nepislikige alahide ehmiyet bérilgechke, uni yene bir jehettin bir xil güzel senet buyumi déyishkimu bolidiken.

Böshük heqqidiki uyghur riwayetliride déyilishiche, böshükning bash teripige bowaqqa daim hemrah bolsun dep böre ushuqi, bir parche nan shundaqla bowaqni yaman közdin saqlash üchün érimliq tumar we köz munchaq ésip qoyulidiken. Eger bowaq oghul bolsa, böshükning bash teripige pichaq, qiz bolsa eynek qisturup qoyulidiken. Bu, bowaqni «qara bésip qalmasliq» ning érimi iken.

Bezi tarixiy kitablarda tilgha élinishiche, uyghur élining jenub we shimalidiki bezi rayonlarda bowaqni böshükke bölesh adetliride belgilik perqlermu bar iken.

Omumen alghanda, böshük uyghurlarning turmush sharaitigha muwapiq kélidighan eneniwi buyum bolup, meyli yéza yaki sheherlerde bolsun, böshük tewretmigen anilarni tépish tes. Uyghurlar arisigha eng keng taralghan «elley naxshisi» (böshük naxshisi) emeliyette uyghur xelqining böshükke bolghan qesidisi bolup, shunga uyghurlar «böshük balisi xan balisi» dep atighan.

Ziyaritimizni qobul qilghan yaponiye uyghur jemiyitining reisi ilham mahmut uyghurlarning böshük medeniyiti toghrisida mezkur programmida bérilgen mezmunlar toghrisida toxtaldi.

«Uyghurlar awazi» intérnét téléwiziyesining riyasetchiliridin biri bolghan, siyasiy obzorchi miura kotaro mezkur programmida uyghurlarning böshük medeniyiti toghrisida yaponiyede élip bérilghan bezi bir tetqiqatlar toghrisida toxtalghan bolup, u uyghur medeniyiti tetqiqati penliri boyiche doktorluqta oqup tamamlighan yaponiyelik bir oqughuchining uyghur böshüki toghrisida élan qilghan oqush pütürüsh maqalisi toghrisida toxtalghan.

Ilham mahmutning bildürüshiche, uyghurlarning bowaqni böshükke bölesh qaidiliri bilen yaponlarda buninggha oxshap kétidighan bezi adetler bar bolup, hazirghiche mezkur téléwiziye programmisida körsitilgen uyghur medeniyitige dair mezmunlar keng yapon körürmenlirini özlirige jelp qilghan we bu heqte bezi yaponlar yapon medeniyiti bilen uyghur medeniyiti toghrisida sélishturma élip barghan.

«Uyghurlar awazi» intérnét téléwiziyesining körürmenliridin ziyaritimizni qobul qilghan arima xanim uyghur böshüki toghrisida toxtilip: «bu qétimqi programmida körsitilgen uyghur böshüki toghrisidiki chüshendürüshler méni tolimu jelp qildi. Uyghur böshüki tarixiy uzun bolghan bowaq kariwiti bolup, bu xildiki buyumni yaponiyede uchratqili bolmaydu» dédi.

Melum bolushiche, yaponiyening naxa ölkisidiki naxa qizlar uniwérsitéti uyghur élidiki uyghur xanim-Qizlirining turmush örp-Adetliri toghrisida köpligen tetqiqatlarni élip barghan bolup, mezkur mektep 2001-Yili neshr qilghan«Yipek yolidiki uyghur xanim-qizliri» namliq tetqiqat kitabida, uyghur böshüki toghrisida alahide toxtilip, böshükning balilarni saghlam terbiyileshtiki roli toghrisida etrapliq bayan qilghan.

Ilham mahmutning éytishiche, mezkur programmining tarix sehipiside bolsa 1997-Yili ilida yüz bergen«5-Féwral ghulja weqesi» toghrisida bezibir mulahiziler élip bérilghan.

«Uyghurlar Awazi» intérnét téléwiziyesining eng axirqi qismida bolsa, uyghur tilidin qisqiche sawaq bérilgen bolup, programmini uyghurche «tughulghan küningizge mubarek bolsun» dégen sözni keng körürmenlerge ögitish bilen axirlashturghan.(haji qutluq qadiri)

Yuqiriqi awaz ulinishidin tepsilatini anglang.

 

http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/medeniyet-tarix/uyghurlar-awazi-03092017165334.html/story_main?encoding=latin

 

 

 

 

 

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: