Qazaqistan We Özbékistan Munasiwetliride Yéngi Sehipe Échildi

Özbékistanning yéngi prézidénti shawket mirziyéyéf.

Özbékistanning yéngi prézidénti shawket mirziyéyéf.

wikipedia.org

Ammiwi axbarat wasitiliri melumatlirigha qarighanda, özbékistan rehberlikige shawket mirziyéyéfning kélishi bilen memliketning qoshna jumhuriyetler, yeni qirghizistan, tajikistan, türkmenistan we qazaqistan bilen bolghan siyasiy, soda-Iqtisadiy, medeniy alaqiliri küchiyishke bashlidi. Sh. Mirziyéyéf öz wezipisige kirishi bilenla mezkur jumhuriyetlerning rehberliri bilen uchriship, öz ‏- Ara hemkarliqni we muhim mesililirini muhakime qilghan. Mutexessisler, bolupmu özbékistanning qazaqistan bilen bolghan munasiwetlirige alahide ehmiyet bermekte. Ularning pikriche, bu munasiwet omumen merkiziy asiyadiki géosiyasiy weziyetke xéli özgirish élip kélishi mumkin.

Qazaqistan prézidéntining resmiy torida élan qilinghan melumatlargha qarighanda, ikki memliket prézidéntlirining mushu yilning mart éyida qazaqistan paytexti astanada bolghan uchrishishida ikki dölet aridiki soda alaqilirining axirqi waqitlarda alahide öskenliki, 1 milyard dollargha mölcherlengen 75 birleshme kélishimning imzalinish aldida turghanliqi éytilghan idi.

«Radiotochka.Kz» ta élan qilinghan «qazaqistan-Özbékistan: néme muhim-Iqtisadmu ya siyasetmu» namliq maqalining aptori miras nurmuxanbétof ikki memliket prézidéntining aprél éyining ayiqida jenubiy qazaqistan wilayitide ikkinchi qétim uchrashqanliqini, bu qétimqi uchrishishning pilandin sirt bolup, bu yerde iqtisadiy mesililer emes, belki bezi siyasiy mesililerni muhakime qilish zörüriyiti tughulghunliqini ilgiri sürgen. U bu yerde afghanistandiki weziyet, türk birliki, merkiziy asiya memliketlirining yéngi teshkilatini qurush oxshash mesililerni közde tutqan.

Yéqinda bolsa, qazaqistanning özbékistandiki elchisi érik utémbayéf özbékistanning qeshqederya we sirderya wilayetliride ish sepiride bolup qaytqan. «Qazaqistan 2050» tor bétide bérilgen «qazaqistan we özbékistan yéza igiliki sahesidiki munasiwetlirini yolgha qoymaqta» namliq maqalide éytilishiche, ikki terep birleshken karxanilar, soda-Iqtisadiy we meblegh sélish mesililirini muhakime qilghan. É. Utémbayéfning mezkur wilayetler hakimliri bilen bolghan söhbetliride özbékistan mehsulatlirini yawroasiya iqtisadiy ittipaqi memliketliride sétish, ikki memliket otturisida mexsus birleshken yéza igiliki-Sanaet iqtisadiy dairisini, ozuq-Tülük bixeterliki belwéghini qurush, chégra boyidiki ikki terepning karxaniliri otturisidiki alaqilerni kücheytish oxshash mesililerge alahide ehmiyet bérilgen.

El-Farabi namidiki qazaq milliy uniwérsitétining dotsénti érkin baydarofning körsitishiche, yéqinda almata shehiride qazaqistan-Özbékistan chégrasini belgilesh ishi tamamlinip, pat yéqinda bu heqte bezi höjjetler imzalanmaqchi. Shundaqla ikki arida bérish-Kélish resmiyetlirini yénikleshtürüsh, ikkinchi dölette bolush qerelini üch ayghiche uzartish oxshash mesililermu muhakime qilinghan bolup, ularningmu ijabiy hel qilinishi kütülmekte.

É. Baydarof qazaqistan we özbékistan otturisidiki siyasiy, iqtisadiy, medeniy hemkarliqni téximu kücheytishte ikki lidér uchrishishlirining muhim rol oynaydighanliqini tekitlep, mundaq dédi: «ikki memliket munasiwetliri intayin pilanliq halda tereqqiy étiwatidu hem bu bizni xushal qilidu. Bu yilning peqet birinchi charikide ikki otturidiki towar oboroti xéli östi, texminen 40 pirsentke. Men oylaymenki, yilning axirighiche biz rékortluq körsetküchlerge yétimiz. Hazir astana-Tashkent poyéz yoli ishqa chüshüp, ikki memliket puqralirining bir-Birini ziyaret qilish mumkinchilikliri yaxshilandi. Siyasiy we iqtisadiy hemkarliqtin tashqiri, medeniy alaqilermu yaxshilinish aldida turidu. Bolupmu oqughuchilarning, senetchilerning, ziyaliylarning bérip-Kélishliri köpiyip, ular kélechekte bir-Biri bilen qoyuq arilishidighan, zich halda öz ‏- Ara tejribe almashturidighan bolidu.»

Ziyaritimizni qobul qilghan r. Süléyménof namidiki sherqshunasliq instituti uyghurshunasliq merkizining ilmiy xadimi, filologiye penliri kandidati xalminem mesimowa sowét ittipaqi dewride özbékistan bilen bolghan medeniyet, ilim-Pen, edebiyat we bashqimu sahelerdiki alaqilerning xéli yaxshi tereqqiy etkenlikini otturigha qoyup, mundaq dédi: «bolupmu köpligen yashlirimiz tashkent, semerqend qatarliq sheherlerdiki ottura we aliy oqush orunlirida oqup, moshu küngiche élimizning her qandaq saheliride emgek qiliwatidu. Mesilen, qazaqistan uyghurshunasliq ilimining rawajlinishidimu tashkent shehiri alahide orunni igileydu. Öz waqtida alimlirimiz tashkent shehiride orunlashqan özbékistan penler akadémiyisi sherqshunasliq instituti we qolyazmilar instituti, köpligen özbék we uyghur alimliri bilen yaxshi munasiwetlerni ornatqan. Buningda sabiq uyghurshunasliq institutining mudiri akadémik ghojexmet sedwaqasofning emgiki alahide. Bu munasiwetler hazir ilgerkidek qoyuq bolmisimu, amma üzülüp ketkini yoq. Biz mushu küngiche ablehet xojayif, abduxaliq aytbayéf, aman jelilof oxshash körneklik alimlar bilen alaqe baghlap turimiz. Bolupmu, filologiye penlirining namzati aman aka jelilof bilen hemkarliship ishlewatimiz. Yéqin arida uning bilen birliship ishligen bir emgikimiz yoruqqa chiqmaqchi.»

X. Mesimowaning pikriche, qazaqistan we özbékistan munasiwetlirining téximu yaxshilinishi bu ikki elde yashawatqan uyghurlarning medeniy alaqilirige ijabiy tesir yetküzüshi mumkin. U buningdin tashqiri, ottura asiya jumhuriyetliri arisidiki öz ‏-Ara hemkarliq téximu kücheygen teqdirde, kélechekte qirghizistan, özbékistan, türkmenistan we qazaqistandiki uyghur alimlirining birleshken ilmiy layihilirini tüzüsh, ilmiy muhakime yighinlirini, uchrishishlarni ötküzüsh we bashqimu paaliyetlerni uyushturush mumkinchiliklirining peyda bolidighanliqigha ishench bildürdi.

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: