Milliy Musteqilliq Bayriqi Astida Birlisheyli!

Muhajirettiki Sherqiy Türkistanliq Qérindashlargha Ochuq Xet!

Uyghuristan Republik

Essalamu eleykum eziz qerindashlirim. Hemmingizlarning ulugh ruzi-ramazan künlirige qutluq bolsun.
Muhajirettiki Sherqiy Türkistanliq qérindashlar, dostqa ölüm, düshmenge toy qurup bermeyli! Eziz xelqimizning béshigha tarixta hich kelmigen mingbir mushaqetler kelgen bugünkidek qara künlerde Sherqiy Türkistanliqlarning isterategiye muhakime yighini échilip yaxshi boldi. Emma bu paaliyetke milliy herkitimizning wekili qilinip dunyagha tonutulghan Rebiya Kadeer xanimning toluq inkar qilish pozitsiyesi tutqini taza toghra bolmidi. Bezi hadisilerdin yighinni teshkilligen qérindashlarningmu xélila köp pirinsipliq xatalargha yol qoyghanliqi melum bolmaqta. Yighinning aldi keynide yüz bergen hadisilerning tepsilatidin her ikki terepning könglide ghum barken, dégen qarashqa kelduq!
Boldi bes! Xelqimiz bundaq ichkiy qursaq soqush saldurushlardin jaq toydi. At Aylixan, yol Sarixan bolup qalsa bolmaydu. Milliy herkitimizde ademning emes, dawaning etrapigha uyushayli, payda-menpeetning, duayi-salamning etrapigha emes, xelqimizning milliy iradisi terepke uyushayli! Xelqimizde yaghach qazanda birla qétim ash pishidu, dégen maqal bar. Emdi xelqimiz bihude bir-birining qelbini qirmisun!Xelqimizning közidin qan éqiwatidu, qérindashlirimiz nime künlerni köriwatidu bilmeymiz. Emdi bolsimu heqiqetke qayitayli, özimizni étirap qilayli, rast gep qilayli, toghra yolda mangayli!
Milliy dawa qoshunimizda özini özi inkar qilidighan, düshmenni untup öz ichidin düshmen yassap chiqip xelqimizni bihude ziyan tarquzidighan ishlar barghanche ewij élip ketti.Bundaq ishlar 10 yildin beri arqa-arqidin nahayiti köp yüz berdi. Misal: Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti Sürgündiki Hökümiti, Uyghur Akademiyesi we Sherqiy Türkistan Maarip teshkilati qatarliq bezi bir muhim qurulushlarni, xitaylar qurdi dep söz-chöchek tarqitildi.
Milliy dawa qoshunimizdiki eng nopuzluq pidakar we qabiliyetlik shexisler xitayning jasusi, dep sésitilip, awam-xeliq arisida abroysizlanduruldi.Uningdin bashqa hürmetlik Ilham Mahmut, Semet Abla, Erkin Ekrem, Memet Tohti we Ömer Qanat qatarliq yene nurghun ependilerning milliy dawaning muhim sepliridin uzaqlashturulishi özlirini özi muhim dep qarap bashqa hemmini közge ilmaywatqanlarning bijiriksizlikidin otturgha chiqti.
Milliy küresh sépimizde ortigha chiqqan bir qatar chuwalchaq hadisiler dawa qoshunidikilerni bir-birige düshmen qilip, teshkilatlarni parchiliwetti yaki yoq qiliwetti…xelqimimizning milliy herkitimizdin köngli sowudi…wahakazalar!
Arqa arqidin yüz bergen yoqarqidek hadisiler, milliy dawayimizda bugünkidek échinishliq qip-qizil pajiyelerning kélip chiqishigha sewepchi boldi!Bu xatalarning ziyini kündin-künge éghir bolup kétiwatsimu yenila qursaq soqushturiwatqanlarni ittipalashturup qoysaqla hemme ish pütidu, dep qaraldi. Bir pütün milliy heriket sistimisidin chiqqan chataqni nechche ademni epleshtürüp qoyupla ongshighili bolmaydighanliqini ilgha qilidighanlarning sani az boldi.Bular bizningkidek siyasiy teqdiri murekkep milletler üchün kolliktip halak qilish xaraktérini alghan, aldini almisa qettiy bolmaydighan hadisatlardur.
Toghra, pütkül Sherqiy türkistanliqlarning milliy dawa heqqide öz aldigha pikir qilish hoquqi bar. Pikirlerning toghra yaki xataliqigha démokrattik pirinsiplar asasida baha berish lazim elbette.Milliy herkitimizning tüp pirinsiplirigha ziyan salmighan ehwalda teshkilatlarning köp bolishi, teshkilatlardiki shexislerning qarashlirining her xil bolishi ghayet normal bir ish! Emma tüp pirinsiplar ayaq asti qilinghanda birlik, ittipaqliq, ghelbe dégenlerdin hergiz söz achqili bolmaydu…Eger milliy dawaning ihtiyajigha layiq, hemme birdek étirap qilidighan ölchem bolmisa némening toghra, némening xata ikenlikinimu periq etkili bolmaydu. Hazir milliy dawayimizda xelqimizning milliy iradisige wekillik qilidighan jiddiy qayide we pirinsiplar yoq bolghachqa, dawa sépidikiler özining tar menpeetlirini oylap meselilerge baha bériwatidu we xuddi bugünkidekla milliy teqdirimizge jiddiy munasiwetlik ishlarda öz aldigha yol belgülep méngiwatidu.
Xelqimizning rohiy dunyasida xitaylarning uzun yilliq komménist sistémisi qaldurghan éghir yaralar bar. Nurghun kishiler özining tar bir tereplime köz qarashliri bilen milletning chong ishlirigha baha bermekte. Demisimu beziler Rebiya Kadeer xanimni xuddi Lin Biodek kökke kötürüp uluq insan dep maxtawatidu. Mawu bashqilar bolsa undaq emes dewatidu. Emma bularning yaxshi-yamanni békitishte ölchem qilidighan, xeliq hémaye qilidighan hichqandaq bir tarazigha toxtighudek ölchimi bolmighachqa, bir-birige chala sawat kishilerdek hojum qilishmaqta.
Biz demokrattik bir dunyada yashawatimiz. Bizningche del bu meselide jahilliq qiliwermey heqiqet qaysi terepte bolsa shu terepte turghanimiz yaxshi. Heqiqet eger her ikki terepte bolmisa, heqiqet tereptarlirini yéngidin teshkillep chiqishimiz lazim bolidu. Bizning birlik we ittipaqliqimizgha ziyan salghan birinchi mesile xitayning buzghunchiliqi emes belki nadanliq, bilimsizlik, shöretpereslik, hesetxorluq, körelmeslik shundaqla azghine maddiy menpeetni dep milliy herkitimizning tüp qayide pirinsiplirini ayaq-asti qilishtin ibarettur. Bundaq yaman illet teshkilatlargha we eng muhim dep qaralghan shexislerdin tartip, eng adettiki awam puxralarghiche xuddi yoqumluq késeldek yamrap ketti, hergiz tüzütilmidi.
Rebiya Kadeer xanim eyni chaghda men padisha, uyghurlar mening qulum, bu hoquq bundin keyin ewlatmu ewlat mening we mening jemetimning qolida bolidu, degenidi. Méngiche bundaq oylash tolimu külkülük hem bimene bir ishidi.
Bu mezlum yene bizning meqsidimiz dewlet qurush emes, milliy barawerlikni ishqa ashurush, öz teqdirimizni özimiz belgülesh we Xinjangni öz aldimizgha xenzular bilen birlikte sorash, dédi. Biz uning resmiy sorunlarda tekitleydighan bu bir qanche teshebbusini özgertish üchün tiriship baqtuq, paydisi bolmidi.
Towa dep yaqamizni tuttuq, etrapimizda bizge oxshash pikirdikilerning milliy dawa yolida qilghanlirining hichqandaq etiwari bolmighachqa qattiq biaram bolup kettuq. Mezlumning gepining oramidin qarighanda ish chataq idi. Meselen men shu chaghda qattiq epsuslinish we ümitsizlik ichde DUQ tin ayrillp, jumhuriyet tüzümini yaqilaydighan bir asasiy qanunni özige tüp pelesepe qilghan, üzil-késil musteqilliq tereptari bolghan Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti Sürgündiki hökümetni küchlendürüsh lazim, dep qarar chiqirishqa mejburlanghanlarning biri boldum .
Birqanchimiz Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti Sürgündiki hökümetini qaytidin teshkilliduq. Biz muhajirettiki milliy heriket xeterlik haletke chüshüp qaptu, jan chiqip ketken teqdirdimu milliy herkitimizning idiologiye tereptiki tüp pirinsiplirini bir amal qilip qoghdap qelish kerek, dep qariduq. Biz qolimizda bar bolghan azghine imkanlardin ünümlük paydilinip, Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti Sürgündiki Hökümiti namidin teshwiqatni bar küchümiz bilen küchlendürduq.
Bu ishlargha 10 yil bolay dédi. Xelqara munasiwetler we xitayning milliy zulumida nurghun ilgirleshler boldi. Milliy dawayimiz xuddi qétip qalghan tashtekla bir yerde turmaqta. Rebiya Kadeer xanim: “Bizning meqsidimiz dewlet qurush emes, milliy barawerlikni ishqa ashurush, öz teqdirimizni özimiz belgülesh we Xinjangni öz aldimizgha xenzular bilen birlikte sorash”,-dégen pirinsipidin bugüngiche sirliq bir shekilde hergizmu waz kechmidi.
Rebiya Kadeer xanimning Uyghur bilen yalghuz qalsa bizge musteqilliq dep, yatlar bilen jümlidin xitaylar bilen bolghan resmiy sorunlarda bizge milliy barawerlik we diniy erkinlik kérek, deydighan dawa üchün intayin xeterlik teshebbusini özgertish üchün tirishqanlar, arqa-arqidin éghir ziyankeshliklerge uchridi.
Rebiya Kadeer xanim “Millitimiz xitay emes. Wetinimiz xitaylar teripidin bésiwélinghan. Meqsidimiz milliy musteqilliq!” qatarliq üch jümlini muhajirettiki milliy herkitimizning muqeddes bayriqi süpitide égiz kötürüshimizge bir amallarni qilip tosqunluq qildi we qettiylik bilen undaq orunushlirimizgha qarshi turdi! Bu hadisining qattiq éghir aqiwetlerni keltürüp chiqiridighanliqini hergiz inchike hésaplimidi. Gumanliq, arqa körünishi qarangghu ademlerni etrapigha bolishigha topliwélip, heqiqi pidakar wetenperwer we milletperwer ademlerge éghir zerbe berdi.
Yillardin béri xelqimizning janijan menpeetige alaqidar bolghan milliy herkitimizning tüp pirinsiplirini qoghdash heqqide körsetken tirishchanliqlarning tüzkrek paydisi bolmidi.Qarang bu mezlum 10 yildin keyinmu yene, bolsa mening deginimdek bolidu, bolmisa hemme nersini weyran qilimen dewatidu. Bu insan qerighanda köp körülidighan bir pisixik eyiptur. Bir qisim kishilerning échinishliq riyaliq tamamen otturda tursimu milliy herkitimizde yüz beriwatqan chekinishlerni körmeske selip, yeni Rebiya Kadeer we yaki palanchi pustanchi, dep hurra towlishi xuddi yiqilghan chelishqa toymighandekla bir ish boliwatidu. Bu nadan xeliq eger yene saylam échilip qalsa Rebiya Kadeerni yene saylaydighandek qilidu.
Gepni ochuq éyitsaq yillardin béri élip bériliwatqan saylamni saylam dégili bolmaydu. Saylamlar milliy dawagha bolghan mesuliyet we semimiyet bilen emes pütünley siyasiy yaman gherezler arlashqan xeterlik hiyle-mikirler bilen ötküziliwatidu. Saylam mezgilide kimlikini taza bilgili bolmaydighan, saylamdin bashqa waqitta sayisinimu tapqili bolmaydighan ushshaq ademler awaz bérip reyis saylawatidu. Bizning reyis saylaydighan ishimiz yéza bashliqi saylaydighan ishqa oxshimasliqi kérek. Saylam ehlide saylanghan ademning choqum xitay türmiside yatqan bolishi, qariy-quran adem bolishi, milletni dep riyazet chekken adem bolishi kérek, dep oylaydighan bir qatar xata qarashlar bar. Milliy herkitimizge rehberlik qilish ishi, millitimizni, tariximizni, medeniyitimizni akadémik sewiyede bilidighan, dostimizni, düshminimizni, xelqara nazuk munasiwetlerni we milliy herkitimizning pütün alahiydiliklirini aliy mektep sewiyside chüshinidighan, özimizni, xitayni, xelqara jemiyetni, din we medeniyetler ottursidiki türlük munasiwetlerni xuddi kichiklitilgen sheher modilidek köz aldigha keltürüp, jiddiy peyitlerde milletke heqiqiy paydiliq qararlarni chiqiralaydighan qabiliyetlik milletperwer, wetenperwer ezimetlerni kütüp turiwatidu. Milliy herkitimizge rehberlik qilidighan qoshunni bashtin axirghiche serxillashturushta bilimdin uzaq halda xurapiy his hayajangha bérilip ish qiliwersek bolmaydu.
Chong teshkilatlarning birinchi qol rehbirini saylaydighanda saylamgha alahiyde qattiq telep qoyushimiz, ishiki yütüp ketken ademlerning hemmini saylamgha yighiwalmay, bilim arqa körünishige, medeniyet sewiyesige we siyasiy qiyapitige alahiyde diqqet qilishimiz lazim! Bizning ehwalimiz xelqarada saylam qiliwatqan herqandaq milletningkige oxshimaydu. Emdi burunqidek mesuliyetsizlik, bixutluq we biperwaliq bilen kötürülgen qolnila sanap saylam élip bérip, hazirqidek chéchilangghuluq qilsaq maymundin perqimiz qalmaydu we weten-milletning aldida tuz kör bolup kétimiz!
Gepning xulasisi: Teshkilatlar we miliy dawa qoshuni kéyinki on yildin béri ediologiye we pikir tereptin nahayiti köp parchilinip ketti. Miliy dawayimiz kettikche ajizlap, qoshunimiz intayin qansirap ketiwatidu! Qiliwatqan ishlirimizning körinerlik paydisi bolmidi. Emdi bolsimu milliy dawa qoshunimizni yaxshi bir tertipke salmisaq bolmaydighan waqit yétip keldi! Méningche hazirqi kirzisni milliy dawa qoshunimizdiki herqandaq bir teshkilat öz aldigha yoq qilalmaydu. Rebiya Kadeer xanim yillardin béri millitimizning insan heqliri we kishlik hoquqlirini qolgha keltürüsh üchün özining qolidin kélishiche pidakarliq bilen ishlep nöwettiki éghir yükni kötürelmeydighan derijide hardi we charchidi. Milliy inqilawimizda eng muhim mesele ittipaqliq. Ittipaqliq xeliqning milliy iradisini chörüdigen halda barliqqa kélidu. Milliy inqilawimizda toghra bir yol békitelisek teshkilatlar we shexislerning hemmisi shu yerde toplinidu.
Pütün teshkilatlarni milliy dawayimizning milliy musteqilliqni axirqi ghaye qilghan ediologiye tughi astigha birleshtürüp, yéngi bir sistem qurushmiz lazim. Nöwette qilidighan ish Rebiya Kadeer xanim kadrosi meydanni emdi chirayliqche téximu iqtidarliq yash ewlatlargha ötküzüp berip, izzitini saqlap ikkinchi septe ular bilen hemkarlashsa eng eqilghe uyghun ish bolidu.
Bizningche xelqimizning siyasiy sezgürliki tereptiki ajizliqini hichqandaq hésapqa kirgüzmigen teqdirdimu, milliy herkitimizning nezeriywi asasining anche saghlam emeslikini untup qalmasliq kérek. Milliy herkitimizning siyasiy we nezeriywiy asasini dewirge we milliy inqilapning heqiqi ghayisige uyghun bashqidin tertipke salmisaq bolmaydu.Könglimizde bir nersini oylap, aghzimizda bashqa bir nersini jöylüydighan weziyetke xatime bérishimiz lazim!
Milliy herkitimizdiki bu qatimal meselini peqet hazir közge körünüp turghan namzatlarni almashturup qoyush bilen hergizmu hel qilghili bolmaydu. Milliy herkitimizni tereqqiy qildurimiz deydikenmiz, maddiy menpeetni emes, heqiqi qanuniy we siyasiy menpetimizni chiqish qilidighan “Millitimiz xitay emes. Wetinimiz xitaylar teripidin bésiwélinghan. Meqsidimiz milliy musteqilliq!”tin ibaret tüp iddiyni hul téshi qilghan bir sistimini qaytidin qurup, shuninggha heqiqi mas kélidighan kadro we yitekchi küchlerni wujutqa chqirishimiz lazim. Bu basquchlarni bésip ötmey turup, milliy inqilapta herqandaq taktika yaki istiratégiye belgüligili bolmaydu.Milliy inqilapqa yétekchilik qilidighan zamaniwiy sistimigha uyghun taktika we istiratigiye tüzmey turup inqilapta oxshashla ghelbe qilghilimu bolmaydu.
Qérindashlirim birqanche yildin béri bolupmu kéyinki birqanche aydin béri milliy dawayimizdiki éghir meseliler shiddet bilen su yüzige chiqishqa bashlidi. Mushundaq bolidighanliqini arimizdiki chéchen ademler 7-8 yil awalla tessewur qilghanidi. Deslepte düshmenlishish teshkilat siritidiki ademler bilen bolghan bolsa, emdi tep tartmastin teshkilat ichidiki ademler bilen bashlandi. Nimishqa bundaq bolidu, apetning anisi qeyerde, nimishqa hemme adem birlishipmu uning aldini alghili bolmaydu?! Milliy herkitimizge buzghunchiliq qilidighan küch nerdin tughuliwatidu?!Diqqet qilsaq bu kirzistinmu xuda xalisa saq-salamet ötüp kétimiz!Men bugünki ehwalning yamanliqini körüp, az-tola paydisi bolup qalar, dégen ümütte bu xetni yéziwatimen. Bizde dost yighlitip, düshmen küldürüp éytar, dégen maqal-temsil bar! Eziz qérindashlardin dégenlerimning shakilini chiqiriwétip méghizini qobul qilishini töwenchilik bilen ötünüp soraymen!
Hürmet bilen: Küresh Atahan
01.06.2017

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: