DOĞU TÜRKİSTAN’DA ÇİN’İN KANLI KILICI KAZAKLARIN BAŞINDA SALLANIYOR

Autori: Mehmet Emin HAZRET

mehmet-emin-.-1-217x300

Çin yönetimi son 25 yıldır Doğu Türkistan’da Uygur Türklerine etnik ve dini ayrımcılık yaparken, Kazak Türklerine karşı her hangi bir baskı söz konusu değildi. Hatta Uygur özerk bölgesi üst yönetimin kritik yetkilerini Çinliler Kazaklarla paylaşıyorlardı ve Uygurlara karşı Kazakları maşa olarak kullanmaktan çekinmiyordu. Doğu Türkistan’daki 1,5 milyon Kazak’ın yaylaları elinde alınsa da, siyasi ve dini baskılardan müstesna yaşıyordu. Kazakistan bağımsız olduktan sonraki 25 yılda Doğu Türkistanlı[1]200 bin Kazak Kazakistan’a göç ederek Kazakistan vatandaşı oldu. 300 bin Kazak Kazakistan yeşil kart sahibi oldu ve istediği zaman Kazakistan’a vizesiz girip çıkma avantajını elde ettiler. Uygur Türkleri zulüm ve baskıdan dolayı kan ağlıyorken, kardeş Kazak Türkleri gamsız bir şekilde kendi rahatına bakıyordu. Bağımsız Kazakistan ise, dünyanın çeşitli ülkelerinden 1 milyon Kazak’ı bağrına basıp, onlara Kazakistan vatandaşlığı verirken, Doğu Türkistan’dan kaçarak Kazakistan’a sığınan Uygurları Çinin talebi üzerine anında Çine teslim ettiler. Çine teslim edilen Uygurların idam cezasına çarptırıldığını göre, göre Kazakistan hükümeti, ne kadar Uygur bu ülkeye sığındıysa tereddütsüz Çine teslim etmeye devam etmiştir. Doğu Türkistanlı Kazak kardeşlerimiz ise “Allah bizi iki Uygur olarak yaratmamış” diye Uygur olmadığına şükrediyorlardı.

Çinin 1 Nisan 2017 tarihinde yürürlüğe koyulduğu [2]“ dini aşırılıkla savaş” kanun çıktıktan sonra Kazak kardeş için her şey değişti. zulüm kılıcı bu defa Uygurların kellesini uçurmakla beraber Kazakların başında da korku salarak Sallanmaya başlamıştır.

 

Kazak Din Adamları Tutuklanıyor

2017 Nisan ayında Çitey ilçesinde mescit imamı [3]Rizat İriskat  adında bir Kazak din adamı “ cenaze namazında kuran tebliğ kılmak” suçundan tutuklanıp jet hızı ile 7 senelik hapis cezasına çarptırıldı. Aynı ilçeden “ Kazakistan’ın milli politikasını propaganda yapan” suçlaması ile nisan ayında tutuklanan Adal Kencibay’ın mahkemesi sürmektedir. Çiteyin güney komşu ilçesi olan Mori Kazak  özerk ilçe merkez cami imamı [4]Akniyet Molla Nisan ayında tutuklanıp ceza evine konuldu. İki hafta sonra “ intihar etti” diyerek Akniyet Damolla’nın cenazesini polis eşliğinde mezara gömdürdü. Cenaze namazına izin verilmedi. Akniyet Damolla Çin tarafından Urumçi İslam enstitüde okutulan, Çin kanunlarına sıkı bağlı bir din adamı idi. Altay’a bağlı [5]Kaba ilçesi  imamı Okan “ilahi şarkı, tasavvuf müziği CD’leri dağıtma” suçundan 10 senelik hapis cezasına çarptırıldı. Urumçi şehire bağlı Bayanday Kazak köyü imamı Obul Ahun “Kazakistan din kanun metninin foto kopyasını saklamak” suçundan tutuklanarak 8 senelik hapis cezasına çarptırıldı. Ciminey ilçesinden gidip Çinin Ningşia bölgesinde kuran kursunda okumakta olan [6]Seltenet Murat, Altungül Kencibolat isimli 2 öğrenci 28 nisan günü Doğu Türkistan’dan giden Çin polislerince tutuklanıp geri getirilen ve Ciminey’de ceza evine konuldu.

10 Haziran 2017 günü [7]Karamay, Maytağ petrol bölgesinde “Uygurlar ile beraber namaz kılmak, oruç tutmak” suçundan Kabiyat Baymurat (47yaş)), Kencitay Düsen(49 yaş) gibi 10 Kazak tutuklandı. Altay, Çöçek, İli, Sanji, Kumol vilayetlerine bağlı şehir, ilçe ve köylerde Kazak din adamları ve dini talebe tutuklanması tüm hızı ile sürmektedir.

 

Kazak Türklerinin Elindeki Pasaport ve Yeşil Kartlar toplatılıyor

Çin yönetimi,bu ülkeye Pekin tarafından tayın edilen  ve Tibet Canisi olarak ünlenen ÇKP.bölge Genel Sekereteri Çin Çuvenggdu’nun  Urumuçi’de göreve başlamasının hemen ardından, Uygurların Pasaportları  Ağustos 2016 tarihinden başlayarak toplatılmaya başlamıştı. Pasaportlarını Emniyet müdürlüklerine zamanında teslim etmeyenlere karşı ağır para cezaları uygulanırken,   tren, otobüs ve  uçaklar ile   Kazakistan veya  diğer ülkelere  seyahat eden  Çinli ve Kazaklarla doluydu. Çünkü, Çin vatandaşı olan 300 bin Kazak Türkü’nde Kazakistan’in verdiği   Yeşil Kart vardı. Onlar  bu kartlarla istediği zaman serbestçe ve kolay bir şekilde vizesiz Kazakistan’a gidip gelebiliyor, Kazakistan’da süresiz kalabiliyorlardı.  Elinde Çin Pasaportu olan Kazaklar da Urumçi’de kolayca  ve ayrıcalıklı olarak  Kazakistan  vizesi alabiliyorlardı.  Çinliler Kazakistan’da büyük ticari faaliyetlerle iştigal ederken,   Uygurların Kazakistan piyasasında yer edindiği tekstil, hazır giyim, ayakkabı, elektronik ve diğer sektörlerin  piyasasının  ayırımcı tutum,uygulama  ve teşviklerle Kazak Türkü  kardeşlerinin  eline geçmesinden  Çin devleti çok mutluluk duyuyordu  ve Kazak  Türkü kardeşlerimiz de bu durumdan  memnun  oluyorlardı. Pasaportları Çin yönetimi tarafından alındığı için  Pasaportsuz kalan Uygur Türkleri  sürekli iş ve aş kaybederken, elinde yeşil kart, pasaport olan Kazak kardeşlerimiz bu  gidişattan gayet memnu idiler. 01 Nisan 2017 tarihinden başlayarak Çin yönetiminin Kazaklara da, Uygurlara uyguladığı etnik ve dini ayrımcılık politikasını uygulamaya başlaması  ve eskiden olduğu gibi istisnai muameleye son vermesi  Kazak Türkü Kardeşlerimizi  hem şaşkınlık içinde bırakmış ve bunun yanında  çok da öfkelendirmektedir. Şuan Doğu Türkistan’da “Ben Müslümanım. Ancak Uygur değilim” kelimesi kontrol noktalarında, karakollarda, otel rezervasyonunda, cami kapılarında ve diğer her türlü resmi uygulamalarda   geçerliliğini kaybetmiş  bulunmaktadır.

Tarihte Büyük Türkistan’ın Kaderi Aynı Olmamış miydi ?

Kazakistan  topraklarının  Ruslar tarafından  istilaya uğraması   ve Rusların Kazakistan’ı işgal etmesi  1730’lu yıllara  kadar dayanmaktadır. Ülkelerindeki Rus işgalı ve ardından gelen Rus zulmü sebebiyle Kazak Türkü Kardeşlerimizin tarihi komşuları ve Kardeşlerinin yaşadığı Doğu Türkistan’a sığınması da o tarihlerde başlamış idi. Rusların batı Türkistan’i işgali ve  yayılması  ise, Kazakistan üzerinden gerçekleşmiştir. 19.yüzyılın ortalarında Ruslar Hokand Buhara, Hive  Hanlıkları ile  Son Kazak Hanlığının topraklarını de bir biri ardı sıra   işgal etmiştir. Bugün Doğu Türkistan’da yaşayan Kazak, Kırgız, Özbek Türkü  Kardeşlerimiz  Rus  katliamından kurtulmak için kaçarak Doğu Türkistan topraklarına sığınmış olanların soyundan gelmektedir. Uygurlar bu kardeş boyları büyük bir  içtenlik, olgunlukla ve kardeşçe  karşılayarak  onlara kucak açmış ve bağrına basmıştır. Büyük Türkistan cografyasının ayrılmaz bir parçası olan Doğu Türkistan’ı vatan edinmelerine ve birlikte  kardeşçe yaşamalarını  temin etmiş ve   topraklarını olduğu gibi aşını ve ekmeğini de bu Kardeşleri ile bölüşmüştür.

Kazak Türkü Aydınlarımız ve Kardeşlerimize Önemli Bir Hatırlatma 

Şu  çok önemli noktayı Kazak tarihçi ve aydınlarımıza   hatırlatmadan geçemiyorum;  1863 de Kaşgar’da  Osmanlı Devletine tabii Doğu Türkistan(Kaşgariya) İslam  devleti kuruldu. Urumçi dahil  Doğu Türkistan’ın güneydoğu bölgeleri  Emirulmuminün  Yakup Han Bedevlet’ın  Kaşgariya devleti sınırları içinde idi. Aynı yıllarda Kazakistan sınırındaki  İli bölgesinde İli Sultanlığı kuruldu. Doğu Türkistan toprakları üzerindeki bu  İki Müslüman hem de Türk  hakimiyet,tek bayrak çatısı altında birleşmek için  diyaloga geçmiş durumda idi. Ruslara yenilen [10]Kazak Hanlarından Tazebek Töre 1870  yılının  yaz aylarında kendine bağlı kabilelerden  bin  civarında Kazak mülteci ailesi ile beraber İli sultanlığına sığındı. [11]Ruslar,Tazebek Töre’ni 3 Mayıs 1871 tarihinden önce geri vermesi hakkında İli Sultanlığına ültimatom verdiler. Devlet reisi Alahan Sultan  Rusların bu ultimatomunu   bakanlar kurulunda  tartışmasına açtı. Çarlık Rusyası, Kazak Türkü  Tazebek Töre’ni Ruslara geri vermezlerse Rus ordusunun bunu bahane ederek saldırıya geçeceğini ültimatomda net olarak bildirmişti.   Ancak, Bakanlar kurulundan, kendilerine  sığınan din,kan ve dil  kardeşleri olan Kazak Mülteci Kardeşlerinin  düşmanları olar Ruslara teslim etmeme, ve ardından Ruslarla savaşa hazırlanma kararı çıktı ve karar  hemen Ruslara bildirildi.

15 Mayıs 1871 günü [12]Rus ordusu  İli Sultanlığı’na karşı genel bir saldırıya geçti. Ancak, Ruslar  hiç ummadıkları bir dirençle karşılaştılar. İlk saldırlarında Ruslar   büyük miktarda asker kaybına uğradı.  Ruslar tekrar askeri  hazırlık yaparak tekrar  22 Mayıs’ta  büyük ve şiddetli bir saldırıya daha  geçti.  Çarpışmalarda her iki taraf çok sayıda  kayıp verdi. Uygurlar, Rusların modern silahlarına karşı el yapımı av tüfeği, çomak, balta ve  sopalarla karşı koydular. Ruslar her Uygur köyünü  ele geçirmek için büyük bedeller  ödemek zorunda kaldı. Uygur Türkleri  vatanını istilacılara karşı  koruma yolunda kahramanlarca savaştılar. Yollar şehitlerle doldu, ırmaklar  günlerce kan kırmızısı olarak aktı. 22 Haziran 1971 tarihinde Rus çarlık ordusu İli Sultanlığının başkenti Gulca şehrine girdi ve işgal etti.  Ağustos ayında  İli Sultanlığına bağlı tüm  topraklar  Rusların eline geçti. Alahan Sultan ve onun binlerce asker Ruslar ile savaşarak şehit düştüler. Çin- Mançur ordusuna silahlı başkaldırmanın önderi, Uygurların efsanevi kahramanı Sadır Pehlivan, Çin ordusuna karşı savaştığı gibi, Rus ordusu ile aynı azimle ve kahramanca  savaştı ve  Direniş ordusuna  komuta etti. Ancak yaralanarak esir düştü. Gerçi Ruslar, Pehlivana büyük saygı gösterip onu serbest bırakmış olsa da, vatanı kaybetmeyi onuruna yediremeyen Sadır Pehlivan aynı yıl içerisinde acı çekerek hayatını kaybetti.

1916 yılında  Çarlık Rusyası’nın etnik katliamından kaçan [13] 300 bin Kazak ve  Kırgız  Türkü Kardeşlerimiz kitleler  halinde Doğu Türkistan’a sığınmıştır. Onların hepsini  daha öncekiler gibi yine Uygur Kardeşleri bağırlarına  bastı, toprak verdi, hayvanları için geniş yaylaları tahsis ettiler. [14]1928- 1932 yılları arasındaki 4 sene içerisinde Stalin’in etnik katliamından kaçan 500 bine yakın Kazak, Kırgız, Özbek, Tatar, Tacik yine Doğu Türkistan topraklarına sığınmıştır. Uygurlar  yine onlara da  kucak açmış, evlerine almış,  aşını ve ekmeğini bölüşmüştür.

Biz bin kişilik   Müslüman Kazak Türkü Kardeşimizi  korumak uğruna bir vatanı kaybetmeyi göze alan  sizlerin Hem Müslüman hem de Türk Uygur kardeşleriniz. Bugün Kazakistan’a sığınan Uygurları  Çine iade ederek onların katledilmesini  pervasızca seyreden Kazak devleti ve Kazakistanlı kardeşlerimize bu tarihi  olayları bir kez tekrar hatırlatmak istiyorum. Tarihte Batı Türkistan’ın bugünü, Doğu Türkistan’ın yarını olmuştur. Şimdi ise Doğu Türkistan’ın bugünkü kara kaderi, Batı Türkistan’ın yarını olma tehlikesi gün geçtikçe artıyor. Büyük Türkistan tarihten beri aynı kaderi paylaşa gelmiştir. Bunu anlamayanlar bedelini er geç ödemek zorunda kalacaktır. Kazakistan ile Doğu Türkistan arasında 1700 kilometre sınır bulunmaktadır. Bu sınırda 300 bin Çin ordusu ve 8 milyon silahlı sivil Çinli göçmenler tetikte beklemektedir. Sovyetler Birliği döneminde sınır bölgesine yığınak yapan silahlar ve Çin’in son savaş teknoloji ürünü olan Dongfing- 41 Füze sistemi dahil tüm savaş aygıtları Kazakistan sınırında hazır durumda bekletildiğini Kazakistan devleti çok  iyi bilmekte ve çok net olarak da  görmektedir.

Çin’in  Doğu Türkistanlı Kazak Türklerine Yaptıklarına  Kazakistan Devleti Ne Diyecek?

Kazakistan’da 400 den fazla Çin devlet şirketi faaliyet göstermektedir[15]. 9-10 Haziran 2017 de [16]Şijinpeng ile Nazarbayev arasında  toplam bedeli 8 milyar dolar  olan  20  ayrı antlaşma imzalandı. Çin devlet başkanı Şijinpeng devlet başkanı olduktan sonraki 4 yıl içinde Şi ve Nazarbayev 16 defa bir araya geldi. Şi 4 senede 3 defa Kazakistan’a geldi. Buna karşılık Nazarbayev 13  defa Çine gitti. Eski Sovyet Cumhuriyetlerine yapılan Çin yatırımlarının  % 80 ‘i Kazakistan’a odaklanmıştır. Çin tarafından Ham madde deposu olarak görülen Kazakistan’ın  gözünde  esas  para kaynağı ise Çin’dir. Bu yüzden Pekin kendini Kazakistan’ın nefes borusu olarak görmektedir ve  “istediğim anda nefes borusunu çekerim” işaretini de sık  sık  göstermeye başlamıştır. 5. Dünya[16] Kazak Kurultayı 23 Haziran 2017’de  Astana’daki Başkanlık Sarayında gerçekleştirilmıştır.  Kurultay’da Almanya’dan katılan  Doğu Türkistanlı asllı Kazak delege Ömerhan Altın, Çin hükümetinin Doğu Türkistan’da yaşayan Kazakların pasaport ve  yeşil kartlarına el koymasını  Kurultay’da söz alarak  dile getirdiğinde Sahnede kurultayı yöneten devlet başkanı Nazarbayev  ; “Benim bu durumdan haberim yok. İlgileneceğim.” Demek zorunda kaldı. Daha iki hafta önce Nazarbayev kendi sarayında Çin devlet başkanı ile görüştüğünde Doğu Türkistan’da Kazaklara yapılan baskı ve zulümler duruk noktasında  idi ve bunu seyrediyordu.

Çin yönetiminin   Doğu Türkistanlı Kazak Türklerine Yapılan baskı ve zulümlere  Kazakistan Devleti Ne Diyecek? Bu sorunun cevabını bekleyip göreceğiz.

Kaynaklar:

  1. 中国要求哈萨克族国民交回护照 数十万人无法与家人团聚
  2. 新疆维吾尔自治区去极端化条例
  3. Xitay dairiliri sanjida bir qazaq imamni 7 yilliq qamaq jazasigha buyrughan
  4. 新疆哈萨克族阿訇奥坎被判囚10年 阿訇阿克马提被“自杀”
  5. Uyghur élidiki qazaq diniy ölimalarmu siyasiy teqibleshlerge uchrighan
  6. 新疆昌吉阿訇热杂提被判7年 甘肃清真寺两女穆斯林被抓
  7. 新疆克拉玛依10名哈萨克族人被捕 近百维吾尔族人拒封斋被罚款
  8. 新疆伊犁一哈萨克男子网上发帖法院秘密判囚10年
  9. 新疆退还扣押哈萨克族人绿卡 逾二十哈萨克族网站被强行关闭
  10. Char rusiyening 1871‏-yili ilini bésiwélishi
  11. 沙俄为什么出兵强占伊犁
  12. абилайхан вә әл бирлиğи

13-14. а. күзембай л, е. әбил “история рк“ алматий , 1998-ж. 293.бәт

15.нәзәрбайев: хитайниң оттура асияға улинишида қорғас муһим рол ойнидихитай дөләт рәиси ши җинпиң қазақистанда рәсмий зиярәттә болди.

16.在哈萨克斯坦投资的中国企业名单

17.总统主持召开第五届世界哈萨克人大会

 

 http://www.uyghurnet.org/d-turkistanda-zulum-kilici-kazaklarin-basinda-sallanirken-kazakistan-ne-dusunuyor/
Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: