Seypidin Ezizining Kitabliri Yighiwélinip Siyasiy Sénzorgha Tapshurulghan

Seypidin ezizining pénsiye mezgilidiki süriti. 1980-Yillar, béyjing. (Seypidin ezizining «ömür dastani» namliq kitabidin süretke élinghan)

Seypidin ezizining pénsiye mezgilidiki süriti. 1980-Yillar, béyjing. (Seypidin ezizining «ömür dastani» namliq kitabidin süretke élinghan)

 RFA/Qutlan

Aldinqi aylarda «ötken esirning 90-Yillirida uyghur aptonom rayonida cheklengen yaki kitabxanilardin yighiwélinip bir terep qilinghan uyghurche kitablar tizimliki» namliq bir parche qara tizimlik ijtimaiy taratqularda tarqalghan idi.

Mezkur tizimlikte turghun almasning «uyghurlar» qatarliq 3 kitabidin sirt, yene birmunche uyghurche kitablarning cheklengenliki bildürülgen.

Diqqet qozghaydighan bir nuqta shuki, mezkur tizimlikte yene seypidin ezizining «ömür dastani» (ikki tomluq eslime), «tengritagh bürküti» (tarixiy eslime), «sutuq bughraxan» (tarixiy roman), «küresh yoli» (drama), «seypidin ezizi shéirliri» qatarliq pütkül kitablirining 2016-Yili 4-Ayda yighiwélinip bir terep qilinghanliqi eskertilgen.

Biz bu heqte éniq melumat élish üchün ürümchidiki shinxua kitabxaniliri bilen xelqara kitab sheherchisige téléfon qilduq. Ular, seypidin ezizining qelimige mensup barliq kitablarning sétish tizimlikidin birdek öchürülgenlikini we xéli burunla yighiwélinip bir terep qilinghanliqini ashkarilidi.

Ürümchi xelqara kitab sheherchisining sétish bölümidiki bir neper xitay mulazimetchi xadim téléfonimizni qobul qilip, mundaq dédi: «seypidin ezizining ‹ömür dastani› namliq eslimisini demsiz? bu kitab yoq, sétish tizimlikidin öchürülgen. Uning ‹tengritagh bürküti› dégen kitabimu yoq. Uning ‹shéirlar toplimi› mu tizimlikte yoq. Tizimliktin öchürülgenlerning hemmisi uning uyghurche neshr qilghan kitabliri bolup, buning sewebini men bilmeymen. Ishqilip, bu kitablar hazir yoq, sétiwalghilimu bolmaydu.»

Biz arqidin, shinjang shinxua xelqara kitab sétish baziridin ehwal sürüshtürduq. Bir neper xitay mulazimetchi xadim téléfonimizni qobul qilip, seypidin ezizining «ömür dastani» we «tengritagh bürküti» namliq tarixiy eslimilirini öz ichige alghan barliq kitablirining sétish tizimlikidin öchürülgenlikini bildürdi. Biz uningdin uyghurche kitab sétish bölümining téléfon nomurini sorighinimizda u «uyghurche kitab sétish bölümide téléfon yoq, méning etrapimdimu uyghur xizmetchiler yoq» dep jawab berdi.

Ürümchi yéngi sheher rayonluq shinxua kitabxanisining bir neper xitay mulazimetchi xadimi téléfonimizni qobul qilip, mundaq dédi: «seypidin ezizining siz dégen kitabliri bizning kompyutérdiki sétish tizimlikimizde yoq, hemmisi öchürülgen iken. Ishqilip, seypidinning bashqa kitablirimu yoq. Men uyghurche kitablar tizimigimu qaridim. Uning kitabliri hazir yoq. Bu kitablarning néme üchün yighiwélinghanliqini bilmeymen.»

Seypidin-ezizi-2

Ürümchi dostluq yolidiki shinxua kitabxanisi sétish bölümining xitay mudiri téléfonimizni qobul qilip mundaq dédi: «seypidin ezizining kitabliri hazir yoq, hemmisi jahazdin chüshürülüp bir terep qilindi. Ilgiri uyghurche neshr qilinghan bir qisim kitablar yighiwélinghan, hemmisi emes. Lékin seypidin ezizining hemme kitabliri bir terep qilindi. Siz hazir uning kitablirini bashqa herqandaq kitabxanidin sétiwalalmaysiz. Bu, omumyüzlük bir uqturush. Bu heqte bizge chüshken höjjet bar. Hazir nurghun uyghurche kitablar yighiwélinip qaytidin tekshürülüwatidu. Ular tekshürüshtin ötüp, özgertishke tégishlikliri özgertilip resmiy testiqtin ötse, yeni biz yuqirining éniq uqturushini tapshurup alghandin kéyin, andin bazargha sélishimiz mumkin. Bu kitablarning siyasiy sewebtin yighiwélinghanliqidin xewirim yoq, bu heqtiki konkrét ehwallarni bilmeymen. Biz peqet yuqirining bu heqtiki uqturush höjjitige asasen bu kitablarni jahazdin éliwettuq. Seypidin ezizining kitabliridin bashqa yene nurghun uyghurche kitablarmu shundaq boldi.»

Ürümchi dostluq yoli shinxua kitabxanisining uyghurche sétish bölümidiki bir neper uyghur mulazimetchi xadim ziyaritimiz jeryanida seypidin ezizining barliq kitablirining xéli burunla jahazdin chüshürülüp bir terep qilinghanliqini, hazir bu kitablarni héchyerdin sétiwalghili bolmaydighanliqini bildürdi.

 

Biz axirida, seypidin ezizining kitablirini neshr qilghan béyjingdiki milletler neshriyatigha téléfon qilduq. Mezkur neshriyatning tashqi alaqe bölümidiki bir neper xitay xadim mundaq dédi: «seypidin ezizining kitabini demsiz? uning biografik eslimisi ikki tom bolup uyghurche neshr qilinghan, emma hazir yoq. Neshriyatimiz neshr qilghan uyghurche kitablarning hemmisi hazir qaytidin tekshürülüwatidu. Buni shinjang terep telep qilip, ularni qayta tekshürüshke orunlashturdi. 2001-Yilidin kéyin neshriyatimiz neshr qilghan uyghurche kitablar qayta tekshürüshtin ötmigiche kitabxanilargha salghili bolmaydu. Shundaq, ular uyghurche kitablarning hemmisini yighiwélip tekshürüshke orunlashturdi.»

Qedirlik oqurmenler!

Yuqirida seypidin ezizining qelimige mensup kitablarning 2016-Yilidin buyan yighiwélinip siyasiy sénzorgha tapshurulghanliqi heqqidiki melumatlarni diqqitinglargha sunduq. Diqqitinglar dawamliq bu heqte igiligen neq meydan melumatlirimizda bolsun.

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: