Go Wéngüyning Uyghurlar Heqqide Qilghan Sözi Diqqet Qozghidi

Xitay sodiger go wéngüy. (Tartilghan waqti we orni éniq emes)

Xitay sodiger go wéngüy. (Tartilghan waqti we orni éniq emes)

 Özi teminligen

Hazir amérikida siyasiy panahliq tilesh basquchida turuwatqan xitay milyardéri go wéngüy yéqinqi bir qanche aydin béri ijtimaiy taratqular arqiliq söz qilip, xitaydiki chong emeldarlarning chiriklikige ait mexpiy ishlarni ashkarilighan hemde özide muhim matériyallar barliqini ilgiri sürüp kelgen idi.

Amérikida diqqet qozghashqa bashlighan bu shexs tünügün tunji qétim «döletlik axbarat kulubi» da muxbirlarning aldigha chiqip söz qilghanda yene bu nuqtini eskertip, özide xitay hökümitige ait nurghun muhim matériyallar barliqini, özidiki bu matériyallar rast bolghanliqi üchün xitay hökümitining özidin ensirep, uni tutqun qilishqa köp qétim urunghanliqini bildürdi.

Bu muxbirlarni kütüwélish yighinigha xelqaraliq axbarat organlirining muxbirliri we herqaysi teshkilatlar wekilliri qatarida washingtondiki uyghur kishilik hoquq qurulushi teshkilatining bashliqi ömer qanat ependimmu qatnashqan bolup, u, go wéngüydin uyghur élide yüz bériwatqan ehwallargha qandaq qaraydighanliqini sorighan. Go wéngüy buninggha jawab bérip: «men uyghurlar heqqide nurghun ishlarni bilimen. U yerdiki ishlarning heqiqiy mahiyitini bilimen. Chünki xitayda dölet xewpsizlik ministirliqining muawin ministiri bolghan hem shundaqla shinjang ishlirigha mesul bolghan ma jiyen méning yéqin dostum idi. U manga shinjang toghruluq nurghun uchurlarni éytip bergen. Qisqisi, u yerdiki emeliyet chetel axbaratlirida ashkariliniwatqandin we perez qilinghandin köp éghir,» dégen.

Go wéngüy yuqirida tilgha alghan ma jiyen 2006-Yilidin buyan xitay dölet xewpsizlik ministirliqining muawin ministiri bolup wezipe ötigen idi. Juw yongkang bilen bolghan yéqinliqi bilen tonulghan ma jyen xitay dölet reisi shi jinpingning «chiriklikke qarshi turush» dep atiwalghan herikiti dawamida yiqilghan emeldarlarning biri. U, ötken yili 12-Ayda teptish organlirigha tapshurup bérilgen. Undaqta, go wéngüy uyghurlar heqqide némilerni bilishi mumkin? amérika mariyland ishtatidiki frostburg uniwérsitétining proféssori doktor ma xeyyün ependining qarishiche, go wéngüy xitay hökümiti «térrorluq weqesi» dep atawatqan weqelerning heqiqiy mahiyitini bilishi mumkin. Ma xeyyün ependi bu heqte mundaq dédi: «eger go wéngüy ma jiyenni tilgha alghan bolsa, u halda u xitay hökümiti ‹térrorchi› dep öltürgenlerge ait uchurlarni bilishi mumkin. Chünki xitay hökümiti térrorchi dep öltürgen uyghurlarning biz hazirghiche héchqandaq uchurini bilmeymiz. Mesilen, baydiki kömür kan weqesini élip éytsaq, xitay hökümiti nurghun kishilerni bir öngkürge solapla ularni ‹térrorchi› dep öltürüwetti. Emma öltürülgenlerning kimlikini, ularning yéshini, jinsini ashkarilimidi. Héchkim ularning heqiqeten ‹térrorchi› yaki emeslikini bilmeydu. Menche, go wéngüy amérika hökümitige xitay hökümiti ‹térrorluq weqesi› dep ilgiri sürgen weqelerning heqiqiy mahiyitini ashkarilishi mumkin.»

Derweqe, go wéngüy muxbirlarni kütüwélish yighinida qilghan sözide özining uyghur élige ait muhim heqiqetlerni ashkarilaydighanliqini éytqan. U mundaq dégen: «men aldimizdiki künlerde shinjang we tibetke munasiwetlik bilidighan ehwallirimni amérika hökümitige yetküzüp, amérika hökümitining shinjang we tibetke bolghan chüshenchisini ashurup, xitay hökümitining yalghanchiliqlirini ashkarilaymen. Buni ashkarilash bek muhim, chünki ularning bu rayonlarda qiliwatqini insanliqqa xilap. Buni choqum ashkarilishim kérek. Shundaq bolghandila bu ehwallarni amérika terep chüshinip, heriketke ötidu,» dégen.

Ma xeyyün ependining qarishiche, go wéngüy eger heqiqeten u yerdiki térrorluqning mahiyitini ashkarilisa, buning amérika hökümitining xitay bilen térrorluq mesiliside ortaqlashmasliqi üchün paydiliqliqini éytti. Ma xeyyün ependi mundaq dédi: «hazir méning bilishimche, amérika hökümitini xitay bilen térrorluq mesiliside hemkarlishshqa ündep mexsus lobichiliq qiliwatqan guruppilar bar. Emma amérika hökümiti uzundin buyan xitay bilen térrorluqta hemkarlishishta diqqet qilip kelgen bolsimu, bezi xususiy hemkarlishishlarmu yoq emes. Shunga eger go wéngüy uyghur élidiki weqelerning mahiyitini ashkarilap bérelise, bu halda tramp hökümitining xitay bilen térrorluq mesiliside hemkarlishishigha zor riqabet peyda qilidu. U halda tramp hökümitige sen uyghurlar we tibetlerge bundaq muamile qiliwatqan bir hökümet bilen qandaq hemkarlishisen dégili bolidu. Shunga men buni uyghur mesilisi üchün intayin muhim dep qaraymen.»

Uyghur kishilik hoquq qurulushi teshkilatining bashliqi ömer qanat ependimu dunya metbuatliri diqqet qiliwatqan go wéngüydek bir shexsning meyli qandaq meqset bilen bu yerge chiqip xitay hökümitining qiliwatqanlirini pash qiliwatqanliqidin qetiynezer uning éytqanlirining amérika hökümitining u yerdiki zulumni heqiqiy türde chüshinishi üchün muhimliqini tekitlidi.

Közetküchilerning qarishiche, go wéngüy xitay hökümitidiki yuqiri qatlam bilen zich munasiwiti bar biri bolghanliqtin uning uyghur éli heqqide bilidighanliri peqet yuqiridikiler bilenla cheklenmesliki mumkin. Közetküchiler, uning uyghur élide uzun yil turup «yerlik padishah» dep nam alghan sabiq sékrétar wang léchüenning parixorluq qilmishliri we shundaqla uyghurlarning organ tijaritining qurbani qilinish mesilisi heqqidimu nurghun uchurlarni bilishi mumkinlikini perez qilishmaqta.-irade

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: