Xitayda Dawamlishiwatqan Adem Ichki Ezalirini Yötkesh Inkas Qozghimaqta

Xitay hökümitining ruxsiti bilen xitay jenubi awiatsiye shirkitining «yéshil hawa yoli» arqiliq 500 adem ichki ezasi yötkigenliki toghrisidiki ijtimaiy taratqularda tarqalghan sin körünüshidin süretke élinghan. 2017-Yili séntebir.

Xitay hökümitining ruxsiti bilen xitay jenubi awiatsiye shirkitining «yéshil hawa yoli» arqiliq 500 adem ichki ezasi yötkigenliki toghrisidiki ijtimaiy taratqularda tarqalghan sin körünüshidin süretke élinghan. 2017-Yili séntebir.

 Social Media

Yéqindin buyan xitay hökümiti mexpiy tutup kéliwatqan hayat adem organliri opératsiyisi we xelqarada qattiq tenqidliniwatqan xitaydiki qanunsiz adem organliri sodisi heqqide barghanche köp uchurlar ashkarilanmaqta. Ötken hepte ijtimaiy taratqular we chetellerdiki xitay xewer menbeliridin «yéngi tang» qatarliqlarning xewerliride xitay jenubi awiatsiye shirkitining xewiridin neqil élip, xitay hökümitining ruxsiti bilen mezkur awiatsiye shirkitining «yéshil hawa yoli» arqiliq 500 qétimdin artuq adem ichki ezasi yötkigenlikini ashkarilidi.

Chetelde tarqitilidighan xitay tilidiki «yéngi tang téléwiziyisi» ötken jüme künidiki xewiride xitayning jenubiy awiatsiye shirkitining uyghur diyaridiki ayrodromlarda «yéshil hawa yoli» arqiliq tirik adem ichki ezalirini yötkigenlikige dair xewerni ashkarilidi.

«Yéngi tang téléwiziyesi» ning xitay xelq awiatsiye sistémisi teshwiqat bölümdikilerning 2017-Yili 7-Ayda tarqatqan teshwiqat doklatidin neqil élishiche, jenubi awiatsiye shirkiti xitay hökümitining ruxsiti bilen, 2016-Yili uyghur aptonom rayoni qatarliq jaylarda mexsus tirik adem ichki ezaliri toshuydighan «yéshil hawa yoli» tesis qilghan. Jenubiy awiatsiye shirkiti ikki yil ichide hawa yoli arqiliq 500 qétimdin artuq tirik adem ichki ezasi yötkigen. Doklatta körsitilishiche, jenubiy awiatsiye shirkitining shinjang tarmiqi 2016‏-Yili 7 ay ichide «yéshil hawa yoli» arqiliq 7 qétim adem ichki ezasi yötkesh wezipisini tamamlighan. Jenubi awiatsiye shirkiti aqsu ayroporti, ürümchi ayroporti we hawa qatnash bashqurush tarmaqliri bilen hemkarlishish arqiliq üch qétim jiddiy türde adem ichki ezasi yötkigen. Bu ichki ezalarning biri ürümchige, ikkisi xangjugha toshulghan. Biraq jenubi awiatsiye yolining teshwiqat doklatida bu ichki ezalirigha qandaq érishkenliki chüshendürülmigen.

Radiyomiz ürümchi ayrodromi we qeshqer ayrodromigha téléfon qilip, mezkur «yéshil hawa yoli» heqqide ehwal igileshke tirishtuq. Emma, ürümchi ayrodromining torda ashkarilanghan nomurlirining köp qismi ulanmidi, ulanghan birqanche téléfonimizmu aptomatik awaz sistémisigha ulandi.

Qeshqer ayrodromigha urghan téléfonimiz ulanghan bolsimu, emma téléfonimizni alghan xitay mulazimetchi xadim biz sorighan mesililerni éniq bilmeydighanliqini bildürüp jawab bérishni ret qildi.

Muxbir: silerning qeshqer ayrodromida jenubiy hawa yolliri shirkitining ayropilanliri uchidiken shundaqmu?
Mulazimetchi: shundaq hemme ayropilanlar uchidu.

Muxbir: jenubiy hawa yolliri shirkiti üchün alahide yoluchilar üchün tesis qilinghan mexsus kirish éghizi bar dep angliduq, bu ehwallarni biley dégen.
Ayal mulazimetchi: yaq undaq alahide kirish éghizi yoq, uningdin xewirim yoq.

Muxbir: men torda alahide yoluchilar kirish éghizi yeni «yéshil kirish karidori» ning resiminimu kördüm bu ehwallarni izahlighan bolsingiz.
Ayal mulazim: yaq bizde undaq kirish éghizi yoq dédimghu men yük toshush ishlirini béjirimen, bu ehwallarni bashqa tarmaqtin sorang, men ularning téléfon nomurini dep bérey.

Emma bu ayal mulazim teminligen téléfon nomurigha jawab qayturidighan adem chiqmidi.

Jenubi awiatsiye shirkitining «yéshil hawa yoli» arqiliq tirik adem organlirini, yeni ichki ezalirini yötkigenlikige ait xewer ashkarilanghan waqit xelqaradiki bezi teshkilatlar we paaliyetchiler, xitaydiki bezi doxturxanilarning we adem ichki eza etkeschilirining saqchi, edliye organliri bilen birliship, falungongchilar, uyghurlar we ölümge höküm qilinghan mehbuslarning ichki ezalirini yötkep sétip pul tépiwatqanliqigha dair xewerler arqa-Arqidin élan qilinip turuwatqan waqitlargha toghra keldi.

Gerche «yéngi tangtéléwiziyesi» tarqatqan «yéshil hawa yoli» arqiliq tirik adem ichki ezalirining yötkilidighanliqigha ait uchurni uyghur diyarining ürümchi, qeshqer qatarliq jayliridiki ayrodromlar bilen alaqe qilip delillesh imkan bolmisimu, emma, xitaydiki adem ichki ezalirini yötkep sétish weqesi köp yillardin buyan közitish astida bolup, köp qétim tenqidleshlerge uchrighanliqi melum. Xitay hökümet terep izchil bundaq tijaretni étirap qilmay kelmekte. Wehalenki, chetellerde bu heqte her xil sanliq melumatlar izchil otturigha chiqmaqta.

Amérikidiki xitay doxtur wang jéyüen, 1999-Yildin kéyin xitayda partlash xaraktéride köpeygen adem organlirini, yeni ichki ezalirini yötkesh opératsiyesi we nöwette xitayda barghanséri ewj alghan tirik adem ichki ezaliri sodisi heqqide xitay hökümet taratqulirida ashkarilanghan uchurlargha asasen toplighan matériyallarni dunyagha ashkarilighan kishilerning biri.

Doxtur wang jiyüen ependi, 2017-Yili ishlinip tamamlinip, köp döletlerde qoyulghan we 19-Féwral küni yotob torida élan qilinghan «adem organlirini tirik péti élish» namliq höjjetlik filimda özining xitaydiki adem ichki ezaliri sodisi we uning kélish menbesi tetqiqati bilen shughullanghan 10 yil jeryanidiki sanliq melumatlarni otturigha qoyghan.

U mundaq deydu: «méning ismim wang jéyüen, men ilgiri xitay hawa armiyesi doxturxanisida doxtur bolup ishlidim we xitaydiki hawa armiye tébbiy zhurnilida tehrir bolup ishlidim. 1995-Yili amérikigha kelgendin kéyin xarward uniwérsitétining yürek qan tomur késellikliri tetqiqat ornida ishlidim. Men ilgiri xitayda herbiy doxtur bolup 30 yil adem qutquzghan bolsam, amérikigha kelgendin kéyin 10 yil waqit serp qilip xitaydiki tirik adem organlirini yötkesh ehwalini tetqiqat qildim».

Wang jiyüen 2000-Yildin kéyin xitayda partlash xaraktérlik adem organliri opératsiyesi élip bérilghanliqini mundaq bayan qilidu: «1990-Yildin 1998-Yilghiche pütkül xitayda jiger almashturush opératsiyesi qilidighan doxturxanilar 19 idi, 99-Yildin kéyin bu xil doxturxanilar hessilep éship 2006-Yili 4-Aygha kelgende 500 ge yetken. Jiger almashturghanlar 90-Yildin 98-Yilghiche 78 kishi bolsa, 99-Yildin kéyin bu san hessilep éship, 2006-Yiligha kelgende xitayda jigér almashturush opératsiyesi qildurghanlarning sani 14 ming 85 kishige yetken. Ottura hésab bilen her yili xitayda 1700 kishi jiger almashturush opératsiyesi qildurghan. 2006-Yili xitayda jiger yötkesh opératsiyisi qildurghanlar 99-Yildikidin 180 hesse ashqan».

Wang jiyüen yene xitaydiki börek, jiger almashturush doxturxanilirining tirik adem jiger we börek qatarliq ichki ezalirini ishlitidighanliqini neqiller bilen chüshendürgen. U mundaq dégen: «matériyallardin melum bolushiche, tyenjin 1-Merkizi doxturxanisi, 2006-Yildin bashlap her yili 5000 qétim jiger börek almashturush opératsiyisi qilghan. Mezkur doxturxanida 500 kariwat bolup, doxturxanida birla waqitta 8 jayda 17 opératsiyini birla waqitta élip bérish mumkin».

Mezkur höjjetlik filimda, wang jiyüen ependi xitaydiki adem ichki ezalirining élip kélinish menbesi heqqide toxtilip mundaq deydu: «gerche, xitaydiki adem ichki ezaliri yötkesh opératsiyesini qilidighan doxturxanilar sherqiy shimaldiki 3 ölke we gherbiy shimaldiki uyghur aptonom rayonida az bolsimu, emma bu orunlar xitaydiki tirik adem organlirini mexpiy teminleydighan merkezler déyish mumkin».

Engliyede muhajirette yashawatqan uyghur paaliyetchiliridin enwer toxti ependi, ilgiri ürümchi tömüryol doxturxanisida tashqi késeller doxturi bolup ishligen. Enwer toxti ependi xitayda élip bérilghan adem ichki ezaliri opératsiyeside ölümge höküm qilinghan uyghurlarning organlirining, ular ölmey turup tirik éliwélinghandin kéyin ishlitilidighanliqi heqqide ilgiri xelqaraliq ispat bérish yighinlirida köp qétim mexsus doklat bergen.

Enwer toxti ependi ziyaritimizni qobul qilip, xitay jenubiy awiatsiye shirkitining adem ichki ezalirini yötkesh mesilisige ait xewerge öziningmu diqqet qilghanliqini bildürdi.

U bayanida 2009-Yildin kéyin uyghur diyarining ölümge höküm qilinghan mehbuslarning ichki ezalirini éliwélish herikitining eng téz köpeygen mezgilge kelgenlikini bildürdi.

Enwer ependi 2009-Yildiki 5-Iyul ürümchi weqesi we undin kéyin mejburi ghayib qiliwétilgen uyghurlar weqesiningmu xitaydiki adem ichki ezaliri sodisi bilen zich munasiwetlik ikenlikini bildürdi we xitay hökümitining bu ehwallarni üzlüksiz xelqaradin yoshurup kéliwatqanliqini tekitlidi.

Xitay hökümet taratquliridiki melumatlardin ashkarilinishiche, uyghur aptonom rayonida adem ichki ezalirini iane qilish tüzümi 2013‏-Yildin bashlap yolgha qoyulghan. «Shinjang merkizi sheher géziti» ning yéqinda ashkarilishiche, uyghur aptonom rayonida ichki eza iane qilish tüzümi yolgha qoyulghan 4 yil ichide aran 23 adem ichki ezasini iane qilghan iken.

Hazirghiche ispatlanghan doklatlardin melum bolushiche, xitay sehiye ministirliqi xitayda her yili 10 minggha yéqin ichki ezaning köchürülidighanliqini étirap qilghan bolsimu, emma emili san buningdin zor derijide éship chüshidiken. Amérikidiki kishilik hoquq paaliyetchisi étan gutman 2016‏-Yili élan qilghan doklatida, xitayda her yili60 mingdin 100 mingghiche adem ichki ezasi köchürülidighanliqini ilgiri sürgen idi.-méhriban

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: