Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti Sürgündiki Höküméti Sherqiy Jenubiy Asiya Wekili Iwanaga Ependining Wezipe Tapshuriwélish Heqqidiki Bayanati!

 

12279228_1017590641597151_3063035286074409594_n

Sherqiy türkistan sürgün höküméti yaponiye wekillikini öz üstümge alghan iwanaga hiroshi bolimen. Wezipige teyinlen’genlikim munasiwiti bilen köpchilikke salimimni yollaymen! uyghur dawasini qiliwatqan teshkilatlar dunyada köp, lékin sherqiy türkstan sürgün höküméti sherqiy türkistanning musteqilliqini terghip qilidighan az sandiki bir orun. Musteqilliqni terghip qilish sherqiy türkistandiki uyghur qatarliq türkiy milletler xitay hakimiyitining tajawuzigha uchrap qirghin qiliniwatqan shundaqla ularning tili we medeniyiti yoqitiliwatqan mushundaq bir künde, bu mesililerning négizi hergizmu xitay jem’iyitining ichki mesilisi yaki kishilik hoquq mesilisi emes, belki sherqiy türkistandin ibaret bir döletning igilik hoquqi we milletning öz teghdirini özi belgilesh mesilisi ikenlikini éniq körsitip béridu.

Bu qétimliq wezipini élishtin burun, prézidént exmetjan osman ependi bilen tepsiliy sözleshtuq. Exmetjan osman ependi térorizmni pütünley ret qildi. Adaletsizlikke adaletsizlik bilen emes, herqandaq adaletsizlikke adalet bilen jawab bérip musteqilliqqa yétimiz dep éniq söz berdi. Men prézidéntning alijanap iradisidin tesirlendim!

Bu közqarash belki bezi ashqunchi pikirlik ademler tüpeylidin ajiz hem küchsiz anglinishi mumkin. Lékin hazir xitay sherqiy türkistanning zéminini igellep, xelq tajawuzchilarning herbiy we saqchi küchliri teripidin nezerbent qiliniwatidu. Birinchidin nopus jehettin xitay nopusidin az, teshkillen’gen hem qorallan’ghan muntizim armiyisi bolmighan uyghurlarda térorluq qatarliqlargha méngish térorluq qilghuchilarning özi bilenla tügimeydu, xitay hakimiyiti bulardin ünümlük paydilinip, térorchilarni yoqitimiz dégen banada uyghurlarni qiriwétish siyasitini ilgiri süridu, xalas! prézidéntning térorizmni pütünley ret qilishi adalet üchün hem shundaqla nahayiti emiliy hem ghayilik bir tallash.

Yene bir tereptin, mötidil yoldiki ademler, musteqilliq bayriqini igiz kötirish we tajawuzchilarni qoghlap chiqirishni nishan qilghan sürgün hökümetning mewjutliqi xitayning naraziliqi we sezgürlikini ashurup bihude ziyankeshlikni keltürüp chiqiridu, dep qorqushi mumkin.

Lékin oylap béqinglar, ghulja weqesi, yeken weqesi, ürümchi weqesi…de ézilgen yerlik xelqning heqliq qarshiliqi qétimlap téror déyilip köpligen uyghurlar öltürildi. Meyli biz musteqilliqni terghip qilayli qilmayli, xitayning uyghurlarni öltürüp tügitish siyasiti zadi tewrep baqmidi. Xitay uyghurlarni tazilash bilen birlikte til we medeniyetnimu yoqitishqa atlandighu?!

Bu ehwal dawamlishiwerse hazirqi ewladlar til we medeniyet jehettin xitayliship, uyghur milliti yoqilip kétidu. Nechche on yil mabeynide xitayning ichki mesilisi teriqiside uyghurlarning kishilik hoquq mesilisini yaxshilaymiz déyish emeliyette ishlarni yaman netijilik qildi.

Hazir del pilsirattin ötiwatqan hel qilghuch peyt, medeniyet jehettin xitayliship ismila qélip qalghan uyghurlar, qandaq qilip özining tili we medeniyiti we yaki milliy ghururi üchün kishilik hoquqqa erz qilidu?! kishilik hoquqni dep xitayning “méhribanliqi”gha erz qilidighan ademlermu hazirqi siyasette asta-asta azlaydu we tügeydu. Biz néme qilishimiz kérek? Néme qilalaymiz? Ikki chong téma bar. Uning biri xitay uyghurlarni quritiwétish üchün qiliwatqan medeniyet bilen tilni yoqitishni pütünley ret qilishimiz lazim! til we medeniyet yoqalghanda milletning yoqilishi muqerrer. Bu téma weten ichide éziliwatqan sherqiy türkistan xelqining mesilisi emes, chet’eldiki sürgündiki uyghur jama’itimu sürgünde tughulghan perzentlermu özlirining ana tilini qollinishi, uni qoghdishi lazim. Qandaq shara’it néme bolishidin qet’iynezer milliy medeniyet dawamlashturilishi kérek. Bu – qaytidin des turushning maysa bixi! yene biri – uyghurlarning ittipaqliqi. Shexsiy jehettin pikir oxshimasliqi muqerrer, lékin nishan oxshash bolsa birleshkili bolidu. Mustebit hakimiyetning tarixi uzun, özi küchlük bolsimu, menggü dawamlashmaydighanliqini, gumran bolidighanliqinimu tarix özi yene ispatlap turuptu.xitay kommunistik hakimiyitimu bir küni berbat bolidu. Shu kün etimu yaki yüz yil kéyinmu bilmeymiz. Lékin uningdin kéyin hakimiyet alidighan xitaylar sherqiy türkistanning musteqilliqini qobul qilamdu, unimu bilmeymiz. Shunglashqa xitay hakimiyiti ghulap chüshkende yaki ajizlighanda tézlik bilen musteqilliq üchün heriket qilalaydighan qurulma we organni qurup chiqip saqlishimiz kérek. Bizning orginimiz xitay kommunistik hakimiyitige oxshash démokratiyining puchuqimu yoq organ bolmasliqi kérek. Oxshimighan pikirdikiler öz’ara munazire qilip, pikir almashturup, eng yaxshi usulni tépishning özi démokratiye! özi bilen oxshimighan pikirdikilerni qorqitish, tazilap chiqirish, qatarliqlar xitayning qilidighan ishi. Sherqiy türkistan döliti musteqil bolghanda démokratiye döliti bolishi kérek.

Axirida, ya uyghur emes ya musulman emes mendek birining sherqiy türkistan sürgün hökümétining yaponiyidiki wekili bolghinigha so’al qoyidighan ademler bolishi mumkin. Bu, yaponiyidiki ishlarni yaponchini bilidighan, yaponning artuqchiliqini jari qildurush, uyghurlarni xitay hakimiyitining ziyankeshlikidin qutquzush qatarliq oylarni öz ichige alidu.

Xitay hakimiyitidiki ademlerge deydighinim, bilip qoyunglarki, silerdek peskesh hem süyqestlik öch élish belkim naraziliq bildürgüchilerni ashkara halda naraziliq bildürelmeydighan qilidu. Biraq, kommunistik hakimiyetke bolghan naraziliq ulghiyip mangidu. Hergiz basturalmaysiler! men hergizmu yaponiyilik bolghanliqim üchünla sherqiy türkistan mesilisige qol tiqqinim yaki uningdin paydilan’ghanliqim yoq. Xatirjem bolunglar!

Sherqiy türkistan’gha söygü we ténchliq!

Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti Sürgündiki Höküméti Sherqiy Jenubiy Asiya Wekili: Iwanaga

01.01.2018

 

 

 

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: