Terbiyelesh Lagiri Emes Yighiwélip Jazalash Lagiri!

Yépiq Terbiyelesh Lagérliri Zira’etke Zeherlik Dora Chéchishqa Oxshaydu.

—-  Ju xeylun

 

Ikki neper xitay saqchisining

Ikki neper xitay saqchisining “terbiyelesh merkizi” ning aldida turghan körünüshi. 2017-Yili 2-noyabir, korla.

 AP Photo/Ng Han Guan

Qeshqer chasa amanliq bashqarmisining mudiri muxbirimiz bilen élip barghan söhbiti dawamida nöwette uyghur aptonom rayonida dawam qiliwatqan “yépiq terbiyelesh” ning pat arida axirlashmaydighanliqi heqqidiki perizini otturigha qoydi. U, uyghur aptonom rayonluq partkomning siyasiy-qanun’gha mes’ul mu’awin sékrétari ju xeylunning bir qétimliq nutqida, uyghur diyarida élip bériliwatqan “yépiq terbiyelesh” xuddi “yawa öt-chüplerni yoqitish üchün zira’etlerge dora chachqan’gha oxshash bir ish” dégenlikini ilgiri sürdi.

Melum bolushiche, 21‏-esirdimu “terbiyelesh merkizi” namidiki bir jaza lagérining mewjutluqi heqqidiki xewerlerdin bezi chet’ellik anglighuchi we oqughuchilar gumanlanmaqta؛ yene beziler bolsa xitay da’irilirining bundaq bir jaza lagérini qandaq bir mentiqe, qandaq bir eqliy xulasige asasen zörür we toghra tapqanliqigha heyran qalmaqta. Shunga biz ziyaretlirimiz dawamida, bu nuqtidimu éniqlima élip barduq.

Qeshqer chasa amanliq mudirining déyishiche, da’iriler birqanche yildin buyan üzlüksiz qattiq zerbe dolquni élip barghan bolsimu, qarshiliq heriketlirini tosup bolalmighan. Téximu muhimi, bu qattiq zerbe bérish dolqunliri bir türküm kishilerning ölümi we zor bir türküm kishilerning türmige tashlinishni keltürüp chiqarghan bolsimu, emma kishilerning siyasiy idiyeside hökümetke mayilliq shekillenmigen. Eksiche, milliy we diniy héssiyati barghanséri kücheygen we kéngeygen. Netijide da’iriler atalmish “üch xil küch” lerni tallap zerbe bérishning ornigha, ene shu küch yétilip chiqqan menbeni – uyghur jem’iyitini omumyüzlük “terbiyelesh” ni toghra tapqan.

Qeshqer chasa amanliq mudirining özi qatnashqan yighin we körgen téléwiziye nutuqliridin éside qélishiche, uyghur aptonom rayonluq partkomning siyasiy-qanun’gha mes’ul mu’awin sékrétari ju xeylun bir qétimliq nutqida nöwette uyghur rayonida dawam qiliwatqan “yépiq terbiyelesh” herikitini yawa ot chöplerni yoqitish üchün zira’etlerge dora chéchishqa oxshatqan.

Özining qeshqerdiki bir qisim siyasiy-qanun erbabliri bilen qoyuq munasiwiti barliqi, bolupmu qanun sahesidikilerning zor ishenchi we himayisige ige ikenlikini tekitligen qeshqer chasa amanliq mudiri, da’irilerning bu atalmish “terbiyelesh” ni 100 pirsent omumlashturushni pilanlawatqanliqini eskertti. Bu amanliq mudiri yene da’irilerning rayonning muqimliq weziyitidin bu derijide endishe qilishining yolluq ikenlikini tilgha aldi.

Gérmaniyede yashawatqan uyghur pa’aliyetchilerdin ümid agahi ependi, ju xeylunning “yépiq terbiyelesh” ni dora chéchishqa oxshitishi üstide mundaq pikir bayan qildi: “bu qandaqtur atalmish ‘üch xil küch’ lergila zerbe bérishni emes, belki pütün uyghur millitini hujum nishani, hetta yoqitish nishani qilghanliqining ashkara bayani we étirap qilinishidur.”

Ümid agahi ependining qarishiche, xitayning uyghur millitini omumyüzlük halda hujum nishani qilghanliqi yéngi ehwal emes, emma uning bu suyiqest heriketlirini perdazlap ketmesliki diqqetke sazawerken.

Ju xeylunning bu sözini “bir milletni kolléktip jazalash we étnik qirghinchiliq chaqiriqi” dep chüshinishke bolidighanliqini ilgiri sürgen ümid agahi ependi, bu chaqiriq we “yépiq terbiyelesh” herikitini xitay hakimiyitining ghaljirlashqanliqi, öz hakimiyitige bolghan ishenchining ajizlashqanliqining ipadisi, dep körsetti.

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: