Milliy Inqilap Nezeriyisi Heqqide Birqisim Sawatlar!

—Milliy Oyghunush Ürgütliri- Kök Bayraq Tutqan Qollargha Aperin!

12279228_1017590641597151_3063035286074409594_n

Autori:Korash Atahan
Pikirliringning Siritidiki 1000 Düshmeningdin, Pikirliringning Ichidki Bir Düshmening Téximu Xeterliktur!
UKM
Yaghi Yandin Bela Kelse Qérindashtin!
UKM
Ularning ishligen emelliridinla ularning zadi kimlikining perqige ongayla baralaysen.Ular özini niqablashqa bek usta bolup, kichikkine ötkünchi menpeetni dep her türlük yamanliqlarning péshidin yiraq kételmeydu.
UKM
Ular It nepsini qandurush üchün közini mit qilmay milletni aldap, wetenni satalaydu.
UKM
Ularning sözlewatqan sözliri yalghan, chünki u sözlerni sözligenlerni yaqturmaydu. Ularning qiliwatqan ishliri yalghan, chünki u ishlarni qiliwatqanlar bilen ep ötmeydu, bashqiche qilip éyitqanda chiqishalmaydu.
UKM
Ular yawuz düshmenning astirittin yantayaq bolishi bilen heqiqiy wetenperwer we milletperwer ezimetlerni yalghuz qaldurup, özlirini ustiliq bilen xeliqning ghémini yewatqandek yalghan qiyapette körsüteleydu. Diqqet qilmighan adem ularni weten we milletning ghemguzari, dep asanla xata chüshenchige kélip qalidu.
UKM
Ularning ghayilliri yalghan chünki shu ghaye üchün küresh qiliwatqanlarni reqibidek yaman köridu.Ularing ichi teshigha oxshimaydu, ular sanga oxshash körüngeni bilen emeliyette millitimizning béshigha apet yaghuduriwatqan eng xeterlik düshmenler del ene shulardur.
UKM
Ularni, ularning söz herkiti we olturup qopishliridin asanla periqlendüreleysen…!
Ular bilen bolghan küresh wehshiy düshmenler bilen bolghan küreshtinmu keskin élip bérilidu we téximu uzaqqa sozilidu….
UKM
Eger hakimiyitimizni qoldin berip qoyghan bolsaq, tupraqlirimizni bashqilar tartiwalghan bolsa yaki milyonlap qérindashlirimizning qéni deryadek éqip, anilar qan yighlap, balilar xaniweyran bolghan bolsa hergizmu düshmenning küchlükligidin emes, arimizdin chiqqan eshu milliy munapiqlarning sewebidin, dep bilgeysen.
UKM
Qanche ming yilliq tejribillirige asasen “yaghi yandin, bela kelse qérindashtin…” dep bikar éyitmighan büyük ejdatlirimiz…
UKM
Emeliyettin qarighanda ularni sen yashighan jemiyettin, sen tewe bolghan teshkilattin we hetta jemetingdinmu tapalaysen.Sanga qalghini tedbirlik bolush, pikir tereptin ulardin pütünley ada-juda bolup yashash, késilini dawalap ademni qutquzush pozitsiyeside bolush, emma lékin jan chiqip ketken teqdirdimu, ularni hergizmu muhim ishlarning béshigha keltürmeslik! Eger ular alla burun muhim ishlarning béshigha kélip bolghan bolsa qettiy hoduqmastin sewrichanliq bilen derhal charisini qilish lazim!
UKM
Ajiz Bol Yaki Küchlük Bol Periq Etmes! Séning Qararingha Baghliq! Eslide Qandaq Yashashni Xalisang Shundaq Yashiyalaysen!
UKM
Weten-Millet Üchün Semmimiy Bolghanlar Eng Söyümlük Kishilerdur, Semimiy Bolalmighan Kazzaplar Bolsa Lenettekur Kishilerdur!
UKM
Méning Hich Kishi Bilen Shexsiy Adawitim Yoq! Milletimizning Kütken Yéridin Chiqmighan Uyghurni Xitaydin Better Yaman Körümen!
UKM
Xelqimizning Dat-Peryatlirigha Berdashliq Birelmey Hür Dunyadiki Milliy Dawani Tereqqiy Qildurushqa Töhpem Bolsun Dep Wetendin Chet-Elge Chiqtim! Milliy Dawaning Échinishliq Halini Körüp Eqilliq, Wijdanliq, Wetenperwer Ademlerning Közige Uyqu Kirmeydu. Menmu Shundaq Boldum, Wetenni Ertila Azat Qilidighandek 10 Yillap Köp Küch Chiqardim. Milliy Dawa Qoshunidiki Bezi Muhim Dep Qaralghan Ademler Manga Qarap, Iddiyemni Hezim Qilalmay Küresh Atahan Kallisidin Kétiptu,Dédi. Heqimdiki Bu Iptiralargha Gheziwim Kélip, Mana Emse Dep Bezi Qiliwatqan Ishlirimni Toxtutup Qoyiwédim, Héliqi Diweng Guylar Küresh Atahan Emdi Xéli Saqiyip Qaptu, Deptu! Qarang Bundaq Bir Ebgahliqni Allah Kechürüp Bizge Hüriyet Ata Qilarmu?! Xitaylar Bizdek Bundaq Bir Galwang Milletni  Bugünkidek Jazalimay Taj Qilip Béshigha Qisiwalsunmu, Emdi?! Men Bu Milletni Tonuyalmaywatimen! Towa Diyish Kérek!Oyghunush Kérek!
UKM
Milliy Dawadiki Yarimaslar Démisimu Méndeklerdin Toxtimay Xuduksirepla Keldi.Chünki Bularning Kéyiwalghan Kastum-Burulkiliri, Boynigha Ésiwalghan Xuddi Siritmaqtekla Körünidighan Gilastuklirining Yalghanliqi Biz Bar Yerde Ashikarilinip Qalatti. Eshundaq Seweplerdin 20 Yildimu Milliy Dawada Qettiy Qarshi Élinmiduq! Wetende Xitayning, Hür Dunyada Bolsa Dawa Qoshunidiki Birqisim Yaman Tebiyetlik Ademlerning Zerbe Béridighan Objekti Bolup Qalghanni Azdep, Esli Pilanlighan Nurghun Muhim Ishlarni Qilalmiduq!
UKM
Dawa Qoshunidiki Qara Niyetchilik, Semimiyetsizlik, Shöhretperestlik, Özini Chaghlimasliq, Sadaqetsizlik Qatarliqlar Méni Éghir Xiyal Qiriqliqigha Uchratti! Özi Milliy Dawa Sépide Bolsimu Qelbide Heqiqi Weten we Millet Söygüsi Toshumighan, Milliy Dawada Semimiy Bolmighan, Kazzapliq Qilip Milletni Aldighan Herqandaq Kishiler Nezirimde Ademler Bir Yaqta Tursun Hetta Haywanchilikmu Qedri-Qimmetlik Emestur!
UKM
Milletchilik Milliy Qudretning Hayati Küchidur! Milliy Heriket Milliy Irade Tupriqida Bix Sürgen Dewletchilktur!
UKM
Rabbim Bizge Pikir, Nijatliq Yoli We Dahilarni Yollidi!Bizde Buni Köridighan Köz, Bilidighan Eqil, Ishinidighan Xeliq Bolmidi!
UKM
Men Quruq Tamgha Gep Qilmaywatimen!Sözlirim Keskin Halda Teshkilatchi, Siyasiy Paaliyetchi We Alim-Ölimalargha Qaritilghan!
UKM
Azghine Kem Keyinki 20 Yildin Béri Milliy Dawaning Ichide Turiwatimen Emma Milliy Herkitimizge Barliqimni Atap Qoyghan Turuqluq, Bu Qoshundikiler Bilen Oy-Xiyallirim Bir Yerdin Chiqmaywatidu.Bular Qilghan Ishining Tayini Yoq Özlirini Ajayip Caghlaydu. Goya Her Birsi Bir Siyasiyon, Kam Uchraydighan Teshkilatchi, Dunyadiki Birdin-Bir Istiratégiyechi, Aldinqi Qatardiki Tarixchi! Emma Sapasi Bek Töwen. Kitap Oqumaydu, Diplom we Qalpaq Yoghan Bolghan Bilen Dunyani Chüshenmeydu. Chünki Bular Kespining, Ilim-Penning, Inqilapning Allaburun Choqisigha Chiqip Bolghan! Ularche Bolghanda Dunyaning Merkizi Ikki Esirdin Béri Bulang-Talang We Xaniweyran Qiliwétilgen Teklimakan! Teshkilatlinish 20 Hetta 30 Yil Burun Qandaq Bolsa Hazir Shu Péti Yaki Uningdinmu Weyrane. Milliy Dawa Qoshunida Boliwatqan Ishlarni Oylisam Birsi Burnumni Étiwélip Qettiy Erkin Nepes Aldurmaywatqandekla Hés Qilimen.Bular Bundaq Oylimamdighandu, Ichi Pushmamdighandu we Wijdani Qaynimamdighandu. Milliy Dawaning Qeyerlerididur Ejellik Xataliq Bar, Uni Tépip Chiqish Lazim!
UKM
Milliy Inqilawimizning Küchlinelmeslikining Sewebi Inqilap Dep Qiliwatqanlirimiz Jiddiy Emes, Ölchemlik Emes, Dorust Emes, Sewiyelik Emes, Musteqil Emes!
UKM
Hemmidin Yaman Bolghini Bezi Ademler we Gorupilar Milliy Dawani Monifol Qiliwalghan.Ular Inqilapni Ya Öltürüp Qoymaydu, Yaki Tirildüriwetmeydu!Shu Wejidin Milliy Herkitimiz Jiddiy Islahatqa Muhtaj!
UKM
Milliy Inqilap Xuddi Ishtin Siritqi Waqitlarda Qolning Uchida Pilanliniwatandek Tuyghu Beridu.Milletning Teqdirige Bu Qeder Sel Qaraydighan Bizdin Bashqa Bir Diweng Millet Yoq Dunyada!
UKM
Milliy Herikette Birlik we Barawerlik Tekitlengenche, Qoshunimiz Parchilinip Kétiwatidu! Milliy Heriket Nezeriyesi, Pirinsipi we Ulughwar Ghayisi Rushen Békitilmestin Birlik We Ittipaqliqtin Söz Achqili Bolmaydu!
UKM
Manta, Polo, Kawap We Leghmenge Daxil Bolush, Bir Yilda Üch Besh Qétim Namyishqa Chiqip Qoyush Birleshkenlik Emes!
UKM
Toghra Birlisheyli! Qaysi Bayraqning Astida Birlishimiz, Kimge Egishimiz, Nime Üchün Qaysi Ghayining Etrapigha Uyushimiz!
UKM
Heqiqi Birlishish Saghlam Iddiye, Ilghar Nezeriye We Ulughwar Ghaye Etrapida Ishqa Ashidighan Ammiwiy Herikettur!
UKM
Milliy Heriketimiz Türükchilik, Turanchiliq We Ümmetchiliktin Mustesna Bir Yol Tutalmaydiken Uhalda Xitaychiliq Ghelbe Qilidu!
UKM
Qelbide Weten we Millet Söygüsi Toshighan Herqandaq Insan Nezirimde Tuqqan-Uruq Bir Yaqta Tursun Ata-anamdinmu Qimmetliktur!
UKM
Ajiz Bol Yaki Küchlük Bol Periq Etmes! Hür yashash Séning Dadil Qararingha Baghliq! Eslide Qandaq Yashashni Xalisang Shundaq Tedbir Alalaysen!
UKM
Weten-Millet Üchün Semmimiy Bolghanlar Düshminim Bolsimu Hürmetke Layiq Kishilerdur, Semimiy Bolalmighan Kazzaplar Bolsa Qan-Qérindishim Bolghan Teqdirdemu Lenettekur Kishilerdur!
UKM
Méning Hich Kishi Bilen Shexsiy Menpeet Yüzisidin Adawetleshkim Yoq! Milletimizning Kütken Yéridin Chiqmighan Uyghur Bilen Hayatim Boyi Öchekishimen, Yoqalghiche Küresh Qilimen!
UKM
Chong Emma Palaket Nersilerni Yiqitish, Kichik Emma Mezmut Nersilerni Yiqitishqa Qarighanda Téximu Asan!Bu Qanuniyetni Uyghur Bilen Xitay Ottursidiki Ziddiyetke Tedbiqlashqa Bolidu!
UKM
Yéngish we Yengilish Köp Hallarda Küch Selishturmisi Bilen Emes Irade Terepidin Belgülinidu!Xitaylargha Qarshi Küreshte Bizning Milliy Iradimizge Hich Nerse Teng Kélelmeydu!
UKM
Perzentlirimiz Bir Eserge Oxshaydu,Biz Betlerning Aldini, Özi Keynini Yazidu! Aldi Tereptiki Betler Weten We Milletning Qutsalliqi Bilen, Arqa Teripi Xelqimizning Kélichek Arzu-Armanliri Bilen Yézilip Pütkende Kitapqa Aylinidu!
UKM
Ademni Kompiyutergha Oxshatsaq, Bedini Tömür-Tersekke, Milliy Iradisi Hayatiy Küchke Tolghan Yumshaq Détalgha, Musteqilliq Idiysi Ichige Yüklengen Kitaplargha Oxshaydu!
UKM
Ademning Milliy Iradisi We Musteqilliq Idiyesini Hésapqa Qatmighanda Qalghan Tereplirining Mexluqatlardin Hichqandaq Bir Perqi Yoqtur!
UKM
Bezi Milletlerge Hergizmu Düshmen Ketmeydu! Eshundaq Ejdatliridin Bolishiche Yatlashqan Milletlerning Xuy Peylila Özlirige Xeterlik Düshmen Bolup Yétip Ashidu!
UKM
Mustemlike Astidiki Uyghurlar Xitay Bésimi Astida Téshida Külüp Qoyup, Ichide Peryat Kötürüp Qan Yighlawatidu!
UKM
Ghelbe Qilghanlar Emes, Belki Berdashliq Béreligenler, Chékinmigenler We Teslim Bolmighanlar Heqiqi Küchlüklerdur!
UKM
Ademler Awal Mustemlike Hayat Heqide Yalghan Yawadaqlarni Toqup Chiqiridu. Andin Etrapidikilerge Yayidu. Axirida Uninggha Ishinidu. Diqqet Qilmisa Buning Aqiwitide Özini Gumran Qilishidu!
UKM
Toghra Biz Türkiy,Turaniy We Musulman Bir Xeliq!Emma Milliy Herkitimiz Jumhuriyetchilikni Tüp Pelesepewiy Asas Qilishi Shert!
UKM
Milliy Heriket Egri-Toqay Yollar Bilen Bu Künge Ulashti! Emdi Özini Yéngilap Dunyawi Sewiyege Kötürülidighan Waqti Yétipkeldi!
UKM
Oyghuniwatqan Millitimizge Aktip Yol Körsütüsh We Yéteklep Méngish Zimmimizge Chüshken Eng Shereplik Wezipedur!
UKM
Milliy Teqdirimiz Herwaqit Öz Qolimizdadur! Eger Biz Bir Millet Süpitide Qulluqni Ret Qilsaq Xitaylar Bizni Hergiz Buzek Qilalmaydu!
UKM
Uyghurni Cheqishturghan, Pash Qilghan We Jazalighanlar Yenila Uyghur Bolghan Bolsa Allah Undaqlarnimu Qaharetsun!
UKM
Bugünmu Yenila Teyfunemdiki Kona Senem: Sözi Sung Xenliyangning, Muzikisi Ismail Emetning, Tömür Dawamet Orundaydu!
UKM
Xitaylar Muzikining Chongini Orundashqa Bashlidi! Diqqet Qilmighanlar Özini Basalmay Ussulgha Chüshidu!
UKM
Bugün Méni Chaqqan Chayan Erte Séni Chaqmay Qalmaydu! Chayanning Peskesh Tebiyiti Hergizmu Özgermeydu!
UKM
Alim-Ölimalarning Halak Bolishi, Milletning Yétim Bolishi We Aililerning Weyran Bolishigha Özimiz Sewepchi Bolup Qalmayli!
UKM
Biz Xelqimizni Bedel Qanchilik Éghir Bolishidin Qettiynezer Xitaylarning Ketminini Chapmasliqqa Agahlandurishmiz Lazim!
UKM
Bugün Millitimizning Béshigha Kéliwatqan Palaketlerning Anisi Yenila Milliy Pissixikimizdiki Illetlerdin Qaynaqlanmaqta!
UKM
Xitaylar Ilgirimu Meschitlerni Cheqip, Mekteplerni Taqiwetken!Nimishqaliqini Sorisa: Biz Emes Özenglar Qildinglar, Dégeniken!
UKM
Weten´ge, Milletke We Milliy Medeniyetke Ige Chiqmisang Ochughung Yiqlidu, Qazining Sunidu We Chiriqing Öchüdu!
UKM
Xitaylarning Dunyagha Ashikarilinishqa Tigishlik Eng Chong Rezil Teripi Mezlum Uyghur Xelqige Qiliwatqan Zorawanliqidur!
UKM
Moderin Dunyada Yashawétip Ottura Esirdiki Saman Baziri Heqqide Parang Sélip, Eshu Xitaydin Wetenni Qutulduriwalalmaymiz!
UKM
Jahandiki Dewlet Modélliri Alla Burun Békitip Qoyulghan! Bin Ladén Bilen Ebubekri Baghdadi Jöylüp Qopup Yéngi Pilan Tüzelmeydu!
UKM
Millitimiz Hazirqi Ehwalida Tuyuqsiz Bir Dewlet Qursa, Uning Ömri Ottura Sheriqtiki Islam Xelipilikiningkidinmu Qisqa Bolidu!
UKM
Quduqning Ichidin Asmangha Qarap, Kona Kitaplardin Pal Sélip Olturuwermey Azraq Bolsimu Nezer Dayirimizni Kéngeyteyli!
UKM
Yashash, Köpüyüsh, Ana-Tilda Terbiyelinish,Erkin Pikir Qilish We Dingha Ishinish Qatarliqlar EngTöwen Derijidiki Erkinliktur!
UKM
Dunyada Mutleq Erkinlik We Mutleq Barawerlik Yoq!Dewatqinimiz Töwen Derijidiki Erkinlik We Barawerlikni Körsitidu!
UKM
Rusiye Eng Chong Dewlet Bolup, Kölimi 17,075, 400 km² Kélidu. Ahalisi 145, 620, 309 Kishi Bolup,Bu Zimnida Erkin Yashaydu!
UKM
Qabiliyetke Qarap Chek-Chigrilar Bekitilgen!Biz Özimizning Pasili Ichidila Erkin Heriket Qilalaymiz!Dunyadiki Milletlermu Shu!
UKM
Milletlerning Milliy Jughrapiyesi, Milliy Qéni, Milliy Rohi, Milliy Medeniyeti, Milliy Til-Yéziqi We Étiqadi Toqunulmastur!
UKM
Biz Heqqani Küreshlirimizni, Insanliqqa Qarshi Wabagha Aylandurup Qoyushtin Herwaqit Agah Bolishimiz Kérek!
UKM
Bizdeki Yashash, Köpüyüsh,Olturaqlishish, Oqush We Oylash Hüriyitining Bolmighanliqila Inqilap Qilishning Eng Yolluq Sewebidur!
UKM
Térrorizim Insanlarning Ortaq Düshminidur! Xitay Dewliti Insaniyetke Xewip Tughduriwatqan Ghayet Zor Térror Mashinisidur!
UKM
Heqqaniy Kürishimizni Terror, Dinchiliq, Ériqchiliq We Milliy Bölgünchilik Bilen Eyiplesh Qip-Qizil Sarangliqtur!
UKM
Biz Xitay Érqidin Bolmighanliqimiz Üchün, Milliy Musteqilliq Kürishimiz Hergizmu Milliy Bölgünchilik Hésaplanmaydu!
UKM
Térrorizim, Radikal Dinchiliq We Ériqchiliqqa Qarshi Herikette Pütkül Insaniyet Bir Septe Turup Küresh Qiliwatidu!
UKM
Milliy Herkitimizni Xaraktér, Alahiydilik We Ghaye Tereptin Térror, Radikal Dinchiliq We Ériqchiliqtin Uzaq Tutush Lazim!
UKM
Xelqara Jemiyet Milliy Musteqilliq Üchün Xelqara Ölchemlerge Uyghun Élip Bériliwatqan Herketlerni Heqqaniy Küresh Dep Qaraydu!
UKM
Térror, Radikal Dinchiliq We Milliy Bölgünchilikning Yaxshisi Yoq! Shunga Zalimlar Mezlumlarni Eshu Namlar Bilen Qarilaydu!
UKM
Adem, Aile, Jemiyet, Millet we Dunya Pütünleshken Halda Asasen Ortaq Étirap Qilinghan Ehdinameler Bilen Bashquriliwatidu!
UKM
Bir Millet Xuddi Bir Ademdekla Jismaniy, Meniwiy We Diniy Jehetlerdin Erkinlikke Ige Bolghan Bolishi Lazim!
UKM
Xitaylarning Uyghur Xelqining Erkinlik Téritoriyisige Kirip Herket Qilishi Xelqara Qanunlirida Éghir Jinayet Hésaplinidu!
UKM
Herqandaq Bir Milletning Erkinlikining Chek-Chigirisi Bashqa Milletlerning Erkinlikining Chigirisigha Bérip Toxtaydu!
UKM
Erkinlikning Chéki Awal Aile, Andin Jemiyet, Andin Millet, Andin Xelqara Jemiyet Teripidin Békitilgen!
UKM
Dunyada Mutleq Erkinlik Dégen Bir Nerse Yoq! Erkinlikning Normisi Xelqara Ehdiname We Qanunlarda Békitilgen!
UKM
Hayatliq Xuddi Xiyaliy Tuyghughila Oxshaydu!Sen Uningda Pikiringge Egiship Ixtiyarsiz Yashaysen!
UKM
Germaniyeni Gérmanlarning Dadisi Gérman Dewleti, Anisi German Hökümeti we Balisi Gérman Parlamenti Ortaq Bashquridu!Xelqara Jemiyet Millitimiz Kélichekte Quridighan Dewletke Germaniyening Hakimiyet Sistémisini Uyghun Körgen!
UKM
Gérmaniye Hür, Démokrattik, Sotsiyal We Qanun Bilen Idare Qilinidighan Jumhuriyet Tüzümidiki Resmiy Bir Dewlet! Gérman Dewlitining Alahidiliki Tarixtiki Uyghur Émparaturliqining Erkin We Démokratik Fédiral Sistimisigha Oxshaydiken.
UKM
Xelqara Küchlerning Bizge Uyghun Körgen Ediologiyesi S.T.J.S.H ning Asasiy Qanunida Nisbiten Éniq Sherhiylengen!Bolup Asasiy Qanunda Gérmaniyening Démokrattik, Sotsiyal we Qanun Heqqidiki Pelesepisi Merkizi Iddiye Qilinghan.
UKM
Gérmaniye Büyük Bir Dewlet! Gérmanlar Ulugh Bir Millet! Gérmaniye Barliq Alahiydilikliri Bilen Mukemmel Bir Pelesepe Esirige Oxshaydu! Bu Üch Jümlini Chüshinish Undaq Asan Emes!
UKM
Milliy Herkitimiz Xelqara Jemiyetler Bizge Uyghun Körgen Ediologiyni Qobul Qilmisa Tuyuq Yoldin Qurtulalmaydu!
UKM
Dunyaning Yéngi Tertiwini Biz Belgüliyelmeymiz! Milliy Herikette Ghelbe Qilish Üchün Dunya Qarishimizni Islaha Qilish Lazim!
UKM
Milliy Heriket Medeniyetler Ara Hemkarliq, Dinlar Ara Diyalog We Milletler Ara Ittipaqliqni Insaniy Ghayesi Qilghan!
UKM
Milliy Heriket Dunya Tinchliqi, Xelqara Xewipsizlik We Rayonlar Ara Hemkarliqni Kapaletke Ige Qilishni Qanuniy Ghaye Qilghan!
UKM
Milliy Heriket Milletning Démokratiysi, Insaniy Heq-Hoquqliri We Hüriyitni Kapaletke Ige Qilishni Milliy Ghaye Qilghan!
UKM
Milliy Heriket Milletning Telim-Terbiye, Olturaq Öy We Dawalinishini Heqsiz Kapaletke Ige Qilishni Sotsiyal Ghaye Qilghan!
UKM
Milliy Heriket Milletning Telim-Terbiye, Olturaq Öy We Dawalinishini Heqsiz Kapaletke Ige Qilishni Sotsiyal Ghaye Qilghan!
UKM
Milliy Heriketimiz Milliy Musteqilliq Üchün Élip Bérilidighan Qutsal Küreshni Özining Aliy Siyasiy Ghayesi Qilghan!
UKM
Milliy Heriket Milletning Ötmüshi, Bugüni We Kélichigini Pilanliq Kapaletke Ige Qilish Kürishini Pelesepiwiy Ghaye Qilghan!
UKM
Tarixqa Tebir Bérishte Mueyyen Bir Formula Yoq! Tariximizni Peqet Zamanning Éqishigha Egiship Özgiche Sherhileymiz!
UKM
Tarixni Qara-Qoyuq Inkar Qilghanliq Özini Xorlighanliq We Kemsitkenlik Bolup, Bu Xuddi Özini Özi Ésiwalghanghila Oxshaydu!
UKM
Jessur Ejdatlirimiz Bizge Qarighanda Eqilliqraqidi.Emma Düshmen Dewletler Bizning Bash Kötürishimizni Hazirqidekla Xalimayti!
UKM
Teshkilatni Chishlep Tartqanda Qawan Tongguzdek Bolup Ketkenler, Nöwet Xitaygha Kelgende Lalma Ittek Yawashliship Qalidu!
UKM
Gep Qilish Asan, Höddisidin Chiqish Tes! Chong Gep Qiliwatqan Bezi Exmaqlarning Emeliyette Kichik Ishlarmu Qolidin Kelmeydu!
UKM
Tarixqa Birtereplime Muamile Qilish Eqilning Düshmnidur! Tarixiy Shexislerge Xata Baha Bolsa Milletning Düshminidur!
UKM
Ejdatlar Ata-Ananghila Oxshaydu! Ilmiy Exlaqini Bilmey Turup Tarixni Toluq Inkar Qilish Ata-Anisidin Tanghanghala Oxshaydu!
UKM
Tarixi Yoq Bezi Milletler Toqup Chiqiriwatidu!Tariximiz Turup, Uningdin Pexirlinishte Yoq, Köydürüp Kül Qiliwatimiz!
UKM
Milletke Xitap Ang Sewiye, Siyasiy Sapa we Ilmiy Iqtidar Telep Qilidu!Hazir Bir Nerse Bilmey Turup Milletke Chaqriq Qilidighan Qulaq Molliliri Bazar Tépip Ketti. Qargha Qahq! Qilidu Özining Könglini Xush Qilidu, Dep Bikar Éyitmighan Ejdatlar! Milletke Yol Bashlaymen Dep Salahiyeztsiz Ish Qilghanlar Yaki Sarang Yaki Bolmisa Yallanma Bir Xayindur!
UKM
Beziler Xitaygha Masliship Addiy Hadisilerdin Yüze Xulase Chiqirip Tariximizgha Zeher Qusuwatidu! Agah Bolunglar Qérindashlar!
ULM
Tarixtin Heqiqetni Körüsh Asan Emes! Bilmey Turup Tarixtiki Heqiqetler Üstide Pikir Bayan Qiliwatqanlargha Lenet Bolsun!
UKM
Tashqiy Düshmenni Haman Yéngiwalghili Bolidu! Düshmen Eger Pikiringde Bolsa Béshingni Tashqa Urghan Bilenmu Meghlup Bolisen!
UKM
Bilimlik Bolghanliq Hemme Ishning Hel Bolghanliqi Emes! Bilim Aqil We Tedbirlik Bolmighanlarning Görini Qazidu!
UKM
Tarixmu Bir Eserge Oxshaydu! Kechmishimizni Ejdatlar Yaratqan! Tariximizni Biz Yazimiz We Ewlatlargha Miras Qaldurimiz!
UKM
Ejdatlirimizning Milliy Mawjutluqimizni Qoghdash Üchün Élip Barghan Barliq Küreshlirige Adil, Semimiy we Ijabiy Baha Béreyli!
UKM
Tarixni Ejdatlirimiz Yaratti, Biz Tiklep Chiqtuq! Milliy Kechürmishlirimiz Barliq Rengliri Bilen Muhteshem We Birpütündur!
UKM
Mushu Künlerde Sabit Dewmolla,Memtimin Bughra,Aliyhan Töre We Ahmetjan Qasimigha Tilteküzgenler Milletimizning Düshmenliridur!
UKM
Biz Tarixqa Nezer Tashlap, Özimizni Meshur Shexislerimizning Chirayidin Körümiz we Téximu Éniq Tonuymiz!
UKM
Tarixqa Baha Bérish Undaq Asan Ish Emes!Tarixqa Birqisim Nadan We Exmaq Ademler Emes Dana Xeliqimiz Baha Bersun!
UKM
Shanliq Tariximiz Bizning Qimmetlik Ana Mektibimizdur! Bu Mektepni Oqumay Turup Özimizni Hergizmu Yaxshi Tonuyalmaymiz!
UKM
Ejdatlargha Qilinghan Hojum Militimizge Qilinghan Eng Chong Haqarettur! Meshur Shexisler Milliy Gewdimizning Bir Parchisidur!
UKM
Tariximizdiki Meshur Shexislerge Tenqidiy We Ijabiy Hadisatlarni Birleshtürüp Baha Berginimiz Téximu Aqilaniliktur!
UKM
Tariximizgha Baha Bérish Nazuk Bir Ish!Alahiydilik We Kemchiliklirimiz Bilen Biz Bir Pütün Millet Hésaplinimiz!
UKM
Halal bolsun xitaygha qarshi meydanlarda meydisini tik tutup merdu- merdaniliq we jasaret bilen mezmut turghanlargha! Mingbir salam hür dunyada turup xelqining süyide eqip, otida köyüwatqanlargha! Hey shereplik insanlar, hey millitimizning shereplik ewlatliri basqan her bir izinglardin haman bir küni gül-chichekler ünüp chiqqay inshaallah!
UKM
Mushundaq nazuk bir waqitta xitay zulumigha qarishi naraziliq paaliyitimizde hür dunyada turup kök bayrak kötürmeymiz, xitaygha qarshi shuar towlimaymiz degenler nomus qilishi kerek!
UKM
Kök Bayraqni Kötürüshni Xalimisang Haman Bir Küni Mana Bugünkidek Hür Dunyadamu Xitaylarning Butigha Tazim Qilip, Naxshisini Oqup, Panusini Kötürüshke Mejburlinisen!
UKM
Hazir dunyaning hemmila yeride teshkilatlar we jemiyetler bar turup, teshkilat we jemiyetlerning namida emes, özlirining shexsiy namida yaki teshkilatlar bilen hichqandaq munasiwiti bolmighan bezibir goruppilarning namidin elip beriliwatqan ishlarning meqsetliri qarangghu, qandaq maska taqiwalghan bilen niyet dorust emes bolup, xelqimiz bundaq hadisilerge segeklik bilen muamile qilishi lazim!
UKM
Xitaylar hür dunyadiki milliy herkitimizni ajizlashturush üchün her türlük hilikarluqni qollunup bizni parchilash, xelqaragha düshmen qilip körsütüsh we bizge yaxshichaq boliwelip qoshunimizni tarqaqlashturiwetish pilanini bizge chandurmay sinap beqiwatidu. Ular héli dinimizdin, héli érqimizdin, héli ichimizdiki siyasiy qarash perqimizdin we héli xelqaradiki bizge bolghan imkanlardin yochuq izlep qutratquchiliq peyda qilidu.Yoshurun heriket qilip, milliy dawani düshmen istiratégiyesige mayillashturidu.Teshkilatlarda adem köp, köz köp we eqil köp shunga etrapimizda peyda boliwatqan hadisilerning arqa körünishige diqqet qilip turush ijabetidu.
UKM
Milliy dawa herwaqit biz bilmigen tereplerdin tehditke uchrap turidu. Milliy dawaning menpeetini aile penpeetimizni qoghdighandek segeklik bilen qoghdishimiz lazim! Teshkilatlar turup, teshkilatlarni qayrip qoyup pilanliniwatqan siyasiy ishlarda bir süyqest yaki hich bolmighanda xelqimiz qobul qilmaydighan qara niyetning bilidighanliqini esimizdin chiqarmasliqimiz lazim. Bu hal bekla xeterlik bolup, diqqet qilmisaq özimizning mushtumi bilen özimizni uridu. Arimizdiki yalaqchiliri, nadanlar we iddiysi saghlam bolmighanlardin her waqit hezer eylesh lazim! Milliy herkitimiz we teshkilatlirimizning inawitige yaman tesiri bolidughan ishlar herqanche yaxshi körünsimu xelqimizge yaxshiliq elip kelmeydu!
UKM
Eger hür dunyada turupmu xuddi Xitay ishghaliyiti rayonidiki naraziliq körsütüsh tüsini alghan paaliyetler teshkilinip qalsa tebiyki, meqsette, usulda we niyette milliy dawa qoshunidikilerningkige oxshimaydighan bir sewep bar dégengep.Tekshürüp tetqiq qilip, milliy dawagha zerersiz heriket ikenlikige höküm qilinghandin kéyin, ularning milliy heriketning obrazini zidilimeslik, xelqimizning saghlam siyasiy meydaniaha dexli-terüz yetküzmeslik shertliri astida ularning paaliyet qilishigha ijabiy inkas qayturishimiz lazim! Bu murekkep dunyada yerlik teshkilatlar turup, teshkilatlar bilen hichqandaq munasiwet yaki alaqisi bolmighan ehwalda eshundaq bir paaliyet bolsa bu ishning tegida millitimizge pütünley paydisiz bir hadisining yoshurungganliqi éniq bolghan bolidu. Paaliyetning milliy dawa qoshunimizgha qarshi meydanda teshkilliniwatqanliqini bilip turup, perde arqisidiki düshmen küchlerning senimige ussul oynap, meqsetliri bekla qarangghu bolghan eshu paaliyetlerge qatnashqanlargha weten xayini muamilisi qilsaq hergiz artuq ketmeydu!
UKM
Hazirqi dunyada dinimizdin, bayriqimizdin we siyasiy küresh iradimizdin paydilinip turup, millitimizge ziyan salidighan ish köpüyüp ketti! Emdi diqqet qilmisaq weten-millet üchün yaxshi ish qilimen dep, ziyan salidighan aqiwet kélip chiqidu! Millitimiz bir ish qilghanda yüzeki pikir qilmay, tekshurup tetqiq qilishi, toghramu yaki xatamu dep oylishi lazim. Herqandaq chaghda herqandaq adem we gorohqa yüzeki bajha bérip qarap olturmay, qandaq zerüriyettin, nime üchün we bular kim, dep oylinishi kerek!
UKM
Hazir dunyada biz tektige yételmeydighan nahayiti nurghun siyasiy, iqtisadiy we ijtimayi goruppilar bar. Ularning musulmanliqigha, türüklikige we uyghurliqigha qarapla egeshmeng. Ular alla burun düshmen küchlerning ghalchisigha aylinip ketken wiruslar bolup, millitimizni xuddi qoydek heydep ejel zindanlirigha ittiriwétidu.Millitimiz sadda, nadan we bilimsiz bolghachqa özige wekillik qilidighan goroh we shexislerge qarighanda, bizning tonimizgha oruniwelip bizge zerbe beridighanlarning arqisigha köprek egiship keldi. Shunga inqilap meghlup boldi, millet ghayisige yételmidi. Shunga teshkilatlarni qolgha élishimiz, teshkilatlargha ige chiqishimiz we teshkilatlar arqiliq teshkillik ish pilanlishimiz lazim! Teshkilatlar yaki teshkilatlar bilen birlikte pilanlanmighan köpinche ishlarning aqiwitining qarangghu bolidighanliqini herqandaq waqitta unutmang!
UKM

Uyghuristan Kultur Merkizi (UKM)

2018-Yili 2-Ay Gérmaniye

 

Uyghurlar Chaghanda Téshida Külüp, Ichide Yighlawatidu

28276811_2034051586634977_7483574952144828367_n

Uyghurlar Chaghanda Téshida Külüp, Ichide Yighlawatidu!
—Darren Bayler

 

Uyghur weziyiti analizchiliridin amérikiliq tetqiqatchi darren bayler aldinqi küni bir maqale élan qilip, uyghurlarning bu yilliq chaghan mezgilide téshida külüp ichide yighlawatqanliqini otturigha qoyghan.

Aptor maqaliside xitayning uyghur rayonidiki chaghanliq pa’aliyetliri heqqidiki widiyo we resimler üstide mulahize yürgüzüp, körünüshtiki keypiyatning pütünley sün’iy ikenliki, uyghurlarning bu yilliq chaghan pa’aliyetlirige mejburiy qatnashturghanliqini ilgiri sürgen.

Uyghur weziyitini yéqindin közitip kéliwatqan bu aptor, uyghurlarning chaghanda panus ésish, xitayche xetler bilen ishik bézesh we juwawa yéyishke mejburlan’ghanliqi, eger buni qilmisa yépiq terbiye lagérigha ekétilish xewpige duch kelgenlikini bayan qilghan.

Xitayning ötken yillarda uyghurlargha qarita yolgha qoyghan ramizan cheklimilirini eslitip ötken darren bayler bu maqalida bayan qilishiche, xitay bu qétimqi chaghan pa’aliyetlirini, uyghurlarning xitay dölitige bolghan sadaqitini sinaydighan bir imtihan meydani süpitide qollan’ghan.

Maqaliside uyghur pa’aliyetchilirining tesiratlirighimu orun bergen darren bayler, qizil rengge pürken’gen chaghanliq körünüshler üstide mundaq pikir bayan qilghan: “bu xitay dölet térrorining xenzu atidarchiliq körünüshi bilen perdazlinishi”, “bu uyghur jem’iyitining pütünley tehdit astida ikenlikining teswiri”.

Aptor darren bayler bu maqalisini özining “ottura asiyaning sen’et hayati namliq” blogida élan qilghan. shöhret hoshur

Tutqun “Uyghur Ismail” ning Tutulushigha Isim “Xataliqi” Seweb Bolghanliqi Ilgiri Sürülmekte

“shinjang géziti” ning 7-ayning 21-künidiki sanida 6 neper uyghur balining musulmanche isimlirining özgertilgenliki heqqide ata-aniliri teripidin bérilgen élan. (Munasiwetlik maqalidin süretke élin’ghan.)

Photo: RFA

Anglighuchilirimizdin biri radiyomizgha inkas yollap, künes nahiyisining araltöpe yézisidin “terbiyilesh” ke ekitilgenler arisida uyghur isma’il isimlik bir kishiningmu barliqi, u kishining tutqun qilinishigha özining ismidin bashqa, bir qizigha “muslime” dep isim qoyghanliqining seweb bolghanliqini melum qildi. Muxbirimizning éniqlishi dawamida uyghur isma’ilning tutulush sewebi delillenmigen bolsimu, uning araltöpe yézisining qarasu kentidin ikenliki we nöwette “terbiyilesh lagéri” da ikenliki delillendi.

Biz inkastiki uchurgha asasen künes nahiye araltöpe bazarliq saqchixanigha téléfon qilduq. Saqchixana xadimi bu heqte melumat bérelmigendin kéyin araltöpe yéziliq ayallar birleshmisining mudirigha téléfon qilduq. Mudir uyghur isma’ilning yekende bir mezgil paxta zawutta ishligenliki we chapchalda tutqun qilin’ghanliqini ashkarilidi. Radiyomizgha inkas yollighuchining bildürüshiche, uyghur isma’il atalmish isim xataliqi sewebidin tutulghan. Emma mudir, uyghur isma’ilning tutulushigha özining yaki qizi muslimening ismi seweb bolghanliqi heqqidiki so’alimizni jawabsiz qaldurdi.

Yéziliq saqchixana xadimi uyghur isma’ilning kimliki heqqidimu melumat bérelmigendin kéyin, yéziliq ayallar mudirigha tekrar téléfon qilduq؛ u uyghur isma’ilning araltöpe bazirining qarasu kentidin ikenlikini delillidi.

Uyghur rayonidin ilgiri igilen’gen uchurlarda, diniy puraq küchlük isimlarning cheklen’genliki, perzentlirige cheklen’gen isimlarni qoyghuchilargha perzentlirining ismini özgertish heqqide buyruq chüshürülgenliki delillen’gen bolsimu, emma bu buyruqni ijra qilmighanlarning qandaq jazagha duch kelgenliki téxi axbaratqa ashkarilanmighan. Yene jem’iyet xewerliride “uyghur, küresh, ümid” qatarliq isimlarningmu milliy puriqi küchlük dep qarilip cheklen’genliki ilgiri sürülgen, emma uchurning rastliqi delillenmigen idi.

Kanadadiki siyasiy közetküchi ruqiye turdush xanim, bügün ziyaritimizni qobul qilip, künes araltöpidiki tutqunlar toghriliq bergen xewerlirimizge, yeni, atalmish isim xataliqi we chékiti bar uyghurlar bilen alaqilishish xataliqi seweblik tutqun qilinish weqelirige asasen, uyghur weziyitining nöwettiki ehwali üstidin mulahize élip bardi.

U, bu türdiki jazalashlarning meqsiti uyghurlar arisida, wehime peyda qilish, öz’ara bir-biridin ürkütüsh we teshkillinish iqtidarini ujuqturush ikenlikini ilgiri sürdi. Xitayning axirqi hésabta chotni xata soquwatqanliqini bayan qilghan ruqiye xanim, xitayning “bir belwagh bir yol” pilani seweblik, rayonni bundaq yépiq halette uzun mezgil idare qilip bolalmaydighanliqini, uyghur rayonida xitay kütüwatqan muqimliqning bu xil tedbirler bilen menggü kapaletke ige bolmaydighanliqini otturigha qoydi.shöhret hoshur

Xelq’ara Kechürüm Teshkilati Xitayning Uyghurilidiki “Radikalliqni Tügitish” Heriketlirini Tenqid Qildi

Meschitning üstide charlawatqan tik'uchar ayropilan. 2009-Yili 11-iyul, ürümchi.

Meschitning üstide charlawatqan tik’uchar ayropilan. 2009-Yili 11-iyul, ürümchi.

 AP Photo/Ng Han Guan

Xelq’ara kechürüm teshkilati özining 2018‏-yilliq doklatida mexsus uyghurlarning ötken bir yilliq kishilik hoquq weziyiti heqqide toxtilip, uyghur rayonining weziyiti aptonom rayonluq partkomning sékrétari chén chüen’goning bashchiliqida yéngi bir “ijtima’iy muqimliq” basquchigha kirgenliki, bixeterlikning qattiq kücheytilgenlikini tekitligen.

Doklatta, uyghur rayonidiki “yépiq terbiyilesh merkezliri” ni alahide tilgha élip, “radikalliqqa qarshi turush merkizi”, “siyasiy öginish merkizi” yaki “terbiyilesh we özgertish merkizi” dégen namlar bilen atilip kéliwatqan bu orunlarning mezkur rayonidiki nurghun orunlarda tesis qilin’ghanliqi qeyt qilin’ghan. Doklatta, bu orunlardiki kishilerning xalighanche tutqun qilinip, qerelsiz solinidighanliqi shundaqla ular xitayning qanun-siyasetlirini öginishke mejburlinidighanliqini tekitlen’gen.

Doklatta yene uyghur aptonom rayonluq hökümetning “esebiylikni tügitish nizami” tenqid qilin’ghan. Mezkur nizam 2017‏-yili martta chiqirilghan bolup, uningda nurghun örp-adet we diniy qa’ide yosunlar “esebiylik” ning ipadisi, dep qarilip, uninggha xilapliq qilghanlargha éghir jaza bérilidighanliqi körsitilgen.

Xelq’ara kechürüm teshkilatining doklatta qeyt qilishiche, xitay hökümiti yuqiriqi nizamida “esebiylik idiyisini tarqitish, hökümetning radi’o-téliwiziye programmilirini körüsh yaki anglashni ret qilish, burqa kiyish, binormal” saqal qoyush, döletning siyasiti bilen tirkishish, esebiylik mezmunidiki maqale, neshr epkarlirini yaki ün-sin matériyallirini neshr qilish, chüshürüsh, saqlash, oqush dégendek nurghun söz-heriketlerni ‘esebiylik’ qatarigha kirgüzüp qoyulghan.”

Bezi kishilik hoquq teshkilatlirining körsitishiche, xelq’ara kechürüm teshkilatining doklati xelq’ara jama’etning diqqitini xitayning uyghur rayonidiki basturush heriketlirige bolupmu uning “yépiq terbiyilesh merkezliri” ge burashta muhim rol oynaydiken.

Gérmaniye “tehdit astidiki xelqler jem’iyiti” ning re’isi ulrix dél’i’us peyshenbe küni ziyaritimizni qobul qilip, xitayning uyghurlarni basturush kölimi xeterlik ehwalgha barghanliqi, uning pütün uyghur xelqini xunükleshtürüshke urunushidiki meqsitini chüshinish müshküllükini bildürdi.

Ulrix dél’i’us mundaq dédi: “bizning alghan tesiratimiz shu. Xitay özining gherbiy-shimalidiki sherqiy türkistanda ghayet zor kölemlik türme qurup chiqmaqta. Biz uning sherqiy türkistanda élip bériwatqan basturushning kölimidin endishige chüshtuq. Biz, bu jazalashning kölimining qanchilik zorluqini analiz qilishqa tirishiwatimiz. Men uyghurlarning mesilisini ishlep kéliwatqan’gha 25 bolghan bolsimu, lékin héchqachan ularning uyghurlarni bundaq zor kölemde jazalap, sherqiy türkistandiki her bir kishini we herbir heriketni kontrol qilishqa urunidighanliqini oylap baqmighan ikenmen. Shunga, men ularning pütün (uyghur) xelqini xunükleshtürüp körsitishke urunushidiki meqset-muddi’asining néme ikenlikini chüshinishte qiyniliwatimen.”

Ulrix dél’i’us ependining qarishiche, xitay hökümiti uyghur rayonida kishilik hoquq weziyitige keng kölemlik buzghunchiliq qilishta bashqa xelq’aradiki kishilik hoquqqa sel qarashtek bu weziyettin paydilanmaqta iken.

Déli’us mundaq dédi: “xelq’arada kishilik hoquqqa bolghan qiziqish yoqmu yaki uninggha bolghan siyasiy irade ajizmu, dégen mesilide men kishilerning qiziqishidin köprek siyasiy irade ajiz, dep qaraymen. Mutleq köp qisim döletlerning tashqi ishla ministirliqi xitaydiki kishilik hoquq krizisini tilgha élishni xalimaydu. Chünki, ular xitay bilen bolghan qoyuq alaqisi, xitayning iqtisadiy, siyasiy tesiri seweblik bu mesilige tegmeydu. Ularning bundaq qilishidiki seweb her xil. Emma, bu yerdiki mesile uyghurlarning kishilik hoquqi depsende qiliniwatqanliqigha da’ir uchurlarning bek azliqi emes. Belki, bu döletlerning siyasiy iradisining ajizliqidur. Chünki, ular köp hallarda buning keltürüp chiqiridighan aqiwitidin endishe qilidu.”

Xelq’ara kechürüm teshkilatining doklatida, dunya rehberlirining kishilik hoquqqa sel qarishi, ularning nepretke tolghan söz heriketliri kishilik hoquqqa buzghunchiliq qilghanliqini bildürgen.

Doklatta qeyt qilishiche, az sanliq milletler we bezi az sanliq diniy guruhlarning obrazini xunükleshtürüsh xahishi bezi döletlerde yuqiriqi guruhlargha qarshi qirghinchiliqlarning yüz bérishini keltürüp chiqarghan.

Xelq’ara kechürüm teshkilatining bash katipi shalil shetiy peyshenbe küni hindistan paytexti yéngi déhli ötküzgen axbarat yighinida, birmadiki rohéngga musulmanlirining ehwali buning tipik misali ikenlikini bildürgen. Uning körsitishiche rohéngga musulmanliri uchrighan qirghinchiliq uzun yilliq tetür teshwiqatning netijisi iken.

U mundaq dédi: “biz 2017‏-yili birma herbiy da’irilirining rohéngga musulmanlirigha qarita élip barghan, général ming anlen bashchiliq qilghan étnik qirghinchiliqidinmu éniq bir tipik misalni körüp baqmiduq. Bu qirghinchiliq 600 mingdin artuq ayal we balilarning yurt-makanlirini tashlap qéchishigha seweb boldi. Shübhisizki, bu 2017‏-yildiki eng zor insaniy paji’e. Lékin bu paji’ening yiltizi nechche on yillardin béri rohin’galargha qarshi élip bérilghan sistémiliq kemsitish we neprettur.”

Xelq’ara kechürüm teshkilati peyshenbe küni élan qilghan doklatida yene xitayning 2017‏-yili 4‏-ayda uyghur balilirigha bezi diniy isimlarni qoyushni chekligenliki, burun qoyulghan isimlarni özgertishni telep qilghanliqini tekitligen. Shundaqla yene uning ötken yili mayda chet’elde oquwatqan uyghur oqughuchilarni qayturup kétishke bashlighanliqi, uning misirdiki uyghur oqughuchilarni qayturup kélishke mejburlap, qaytip kelgen bezi oqughuchilarni jazasigha höküm qilghanliqini ‏bildürgen.

Doklatta, misirda oqup 2015‏-yili yurtigha qaytip ketken uyghur qizi büzeynep abduréshitning 2017‏-yili martta qolgha élinip, shu yili iyulda 7 yilliq qamaq jazasigha höküm qilin’ghanliqini alahide tilgha élin’ghan.

Doklatta yene xitay da’irilirining 2017‏-yili mekteplerde uyghur tilini chekligenliki, puqralarning öyidiki “qur’an kerim” we bashqa diniy buyumlarni tapshurushqa buyrulghanliqi, tapshurmighanlarning jazalinidighanliqi agahlandurulghanliqini tekitligen.erkin

Bichare Ana: Bir Oghli Ölgen, Bir oghli Chet’elde Sersan, Özi türmide

Xinjiang

Melum tekshürüsh ponkitida posta turuwatqan xitay saqchi. 2018-Yili 28-yanwar, altay

 REUTERS/Jason Lee

Jenubiy koréyedin radiyomiz bilen alaqilashqan yüsüpjan aqsu sheher qaratal baziridin bolup, bu yil 61 yashqa kirgen anisi we bashqa uruq tughqanliri “terbiyilesh” ke élip kétilgendin buyan uning yurti we a’ilisi bilen bolghan alaqisi pütünley üzülgen.

A’ilisi heqqide nahayitimu cheklik uchurgha ige bolup kéliwatqan uning bélgiyediki hedisi reyhan’gül téléfonda uninggha akisi yasinjan toxtining 3 kün ilgiri qatnash weqesige uchrap qaza qilghanliqidek qayghuluq xewer tapshuruwalghanliqini yetküzgen.

Aylardin buyan endishe ichide yashawatqan yüsüpjan özining chet’elge chiqip oqushida yölenchük bolup kelgen akisi yasinjanning tuyuqsiz ölümidin qattiq azablan’ghan bolsimu, emma qérindishining wapatigha mashina weqesi seweb bolghanliqigha guman bilen qaraydighanliqini, hedisiningmu oxshash gumanda ikenlikini bildürdi.

“akamning mashina weqesige uchrap tügep kétishi mumkin emes” dégen yüsüpjanning éytishiche, uning akisi yasinjan bu yil 38 yashta bolup uning we 5 balisi bar iken. U bir mes’uliyetchan, tirishchan dada bolupla qalmay, u yene bir köyümchan, pidakar qérindash we bir wapadar oghul iken.

Dadisi tügep ketkendin kéyin a’ilining pütün yükini öz zimmisige alghan yasinjan yillardin béri taksichiliq qilip a’ilisini qamdighandin sirt, qérindashlirini chet’ellerde oqushqa ilhamlandurup, iqtisadiy chiqimni özi kötürüp kelgen. Emma u, ötken yilning bashlirida ikki puti sunup kétip opératsiye qilghan bolsimu, téxi sellimaza saqaymay turupla da’iriler teripidin “terbiyilesh” ke élip kétilgen we bir qanche ay ilgiri késel sewebidin “terbiyilesh” tin qoyup bérilgen iken.

Yüsüpjan akisini saqchilar soraq jeryanida qiynap öltürgen bolushi mumkin, dep guman qilmaqta iken.

Chünki hedisining éytishiche, uning nöwette bélgiyede yashawatqan hedisi ündidarda qayghuluq xewerni qisqiche yazma shekilde yetküzgen yenggisidin yasinjanning qandaq ölüp ketkenlikini sorisa, u “shundaq tügep ketti, dep bilinglar, hazirqi shara’itta jiq gep qilghili bolmaydu” depla alaqini üzgen iken.

Biz yasinjan toxtining qatnash hadisiside ölüp ketkenliki heqqidiki uchurni delillesh üchün aqsu sheherlik jama’et xewpsizlik idarisige téléfon qilduq. Ular bundaq ölüm weqelirini shu yéziliq saqchi yaki qatnash saqchi ponkitliridin sorishimizni éytti.

Qaratal baziri aqsu sheherge qarashliq yéza bolup, yéziliq saqchi ponkitigha téléfon ulan’ghan bolsimu, xitay saqchi chet’eldin téléfon qiliwatqinimizni sorap bilgendin kéyinla derhal téléfonni üzdi.

Qaratal bazarliq qatnash bashqurush saqchi ponkitigha ulan’ghan téléfonimizgha jawab bergen uyghur saqchi, 19-féwralda bazarda bir qatnash weqesi bolghanliqi emma, adem ölgen hadisidin xewiri yoqlighini bildürdi.

Biz ölgüchi yasinjan toxtining nöwette bélgiyede yashawatqan hedisi reyhan’gül bilen alaqileshtuq. U singlisi we yenggisi arqiliq érishken inisi yasinjanning qatnash weqeside wapat bolghanliq xewerdin qayil bolmighanliqini, ularning ipadiliri bu ölümning arqisida gumanliq tereplerning barliqidin bésharet béridighanliqini chüshendürüp ötti.

Reyhan’gülning éytishiche, yasinjan saqal qoyghanliqi we dindar bolghanliqi üchün yillardin buyan da’irilerning so’al-soraqlirigha uchrap kelgendin bashqa, uning bir yérim yashqa kirgen bir balisi “pilan” ning sirtida tughulghanliqi üchün, u téximu tes kün’ge qalghan.

Gerche da’iriler uninggha pasport ishleshni ret qilghan bolsimu, u, aldinqi yili hedisi we apisigha özining 6 yashliq oghlini qoshup, ularni misirgha oqushqa yolgha salghan. Shularni bahane qilip da’iriler uni bultur yil béshida puti yéngi opératsiye qilin’ghinigha qarimay terbiyeleshke élip ketken we aghriqi éghir bolghanliqtin 3 aydin kéyin qoyup bérishke mejbur bolghan. Lékin yenila heptide dégüdek dawamliq soraq qilip turghan iken.

Reyhan’gülning éytishiche, misirda tuyuqsiz uyghur oqughuchilarni tutush bashlan’ghanda anisi akisining oghlini élip yurtqa qaytqan bolsa, özi bélgiyege yol alghan iken. Halbuki, ularning 60 yashtin ashqan anisi aytursun qurbanmu qaytip kétip uzun ötmey yeni ötken yili-6 aylarda “terbiyilesh” ke élip kétilgen. Ötken yilining axirida anisining “terbiyilesh merkizi” de aghrip qalghanliqi heqqide xewer kelgen bolsimu, emma qérindashlirining anisini dawalitish telipi da’iriler teripidin ret qilin’ghan. Hetta u, bu qétim oghlining axiretlik ishlirini bir terep qilish üchünmu quyup bérilmigen.

Bu a’ile chén chu’en’go wezipige teyinlen’gendin buyan uyghur élide téximu qattiq yürgüzülgen basturush siyasetlerning qurbanigha aylan’ghan, bihude qamaq jazasi, ün-tinsiz ghayib qiliwétishler derdidin yüriki puchilan’ghan, bextsizlik, charisizliq ilikide iztirap chékiwatqan minglighan-onminglighan uyghur a’ililerning ichidiki peqet birila xalas.

Uyghur éli xelq’araliq metbu’atlarda xewer qiliniwatqandek “mutleq saqchi döliti” ge aylandurulghan bir peytte bundaq bextsizlikke yoluqqan a’ililerni yene qandaq qismetlerning kütüp turuwatqanliqini tesewwur qilish anche tes bolmisa kérek.

Rudolf Raysér Ependi: Uyghurlar Irqiy Qirghinchiliqqa Qarshi Xelq’araliq Tekshürüsh Kollégiyesi Teshkil Qilishi Kérek!

661e403b-8f95-4d88-ade6-86f8ad489e6a

Amérikidiki “yerlik milletler tetqiqati merkizi” ning tor bétide yéqinda uyghurlarning xitay hökümiti teripidin irqiy qirghinchiliqqa uchrawatqanliqi heqqide bir parche maqale élan qilin’ghan idi. Maqale mezkur merkezning qurghuchi ezaliridin biri, hem mu’awin bashliqi doktor rudolf raysér ependi teripidin yézilghan idi. U radiyomizning mexsus ziyaritini qobul qilip, irqiy qirghinchiliq we uyghurlar heqqidiki bir qisim köz qarashlirini ortaqlashti.

“yerlik milletler tetqiqati merkizi” 1979 ‏-yili amérikida qurulghan bir musteqil tetqiqat we ma’arip orgini. Mezkur organ qurulghandin buyan amérikidiki indi’anlar we dunyaning bashqa jayliridiki herqaysi yerlik milletlerning ehwalliri üstide tetqiqatlarni uyushturush, tetqiqat témilirini mukapat puli teminlesh hem shundaqla herqaysi hökümetler bilen hemkarliship yerlik xelqlerning medeniyet hem sehiye ishlirini yaxshilash qatarliq xizmetler bilen shughullinip kelgen.

Yéqinda, bu merkezning qurghuchi re’isliridin biri bolghan doktor rudolf raysér ependi mezkur organning tor bétide uyghurlarning weziyiti heqqide bir parche maqale élan qilip, uyghurlarning xitay hökümitining irqiy qirghinchiliq qilishigha uchrawatqanliqini bildürgen idi. Biz doktor raysér ependini ziyaret qilip, uning bilen bu mesile heqqide söhbet élip barduq. Raysér ependi bizge: “yerlik milletler tetqiqati merkizi” uyghurlarning mesilisi bilen tonushqili xéli yillar bolghan bolsimu, emma ötken yilidin étibaren sherqiy jenubiy asiyadiki changma qatarliq yerlik milletler üstide tetqiqat élip bérish jeryanida uyghur mesilisi bilen téximu yéqindin tonushqanliqini éytti.

U maqaliside xitay hökümitining nopusi 11 milyondin ashidighan uyghurlargha özining ana yurti bolghan uyghuristanda medeniyet qirghinchiliqi yürgüzüwatqanliqini, emma xelq’ara jem’iyet buning aldini élish, toxtitish we yaki bu jinayet üstidin dawa qilish üchün héchnéme qilmaywatqanliqini bildürgen idi. U maqaliside uyghurlar diyarini “uyghuristan” dep atighan.

Biz uningdin xitayning uyghurlargha qarita “medeniyet qirghinchiliqi yürgüzüwatqanliqi” qarishini otturigha qoyushining sewebini soriduq. Doktor rudolf raysér ependi buninggha jawab bérish üchün aldi bilen birleshken döletler teshkilatining “irqiy qirghinchiliq” dégen atalghugha bergen izahatigha qarash kéreklikini bildürdi. U mundaq dédi: “birleshken döletler teshkilati 1948‏-yili irqiy qirghinchiliq dégen atalghuni qobul qilghan. Emma u bu atalghuni qobul qilghanda asasliq natsistlarning 1937 ‏-yilidin 1945-yilighiche bolghan ariliqtiki6 milyondin oshuq yehudiy qatarliq guruppilargha qilghan hujumliri we qetli qilishlirini közde tutqan. Shunga b d t ning irqiy qirghinchiliq heqqidiki kélishimining asasiy qurulmisi peqet zor kölemdiki zorawanliq we qetli qilish qatarliqlarni asas qilghanliqi üchün irqiy qirghinchiliqning birinchi basquchi bolghan medeniyet qirghinchiliqini erz qilish üchün bir qanuniy asas yaritilmighan. Shu wejidin, xitay hökümitining nöwette uyghuristanda yürgüzüwatqan medeniyet qirghinchiliqi dawam qilmaqta we bu bizge yuqiridiki bu qanunning irqiy qirghinchiliqning esli menisi boyiche qayta özgertilishke éhtiyaji barliqini körsitip turmaqta”.
Melum bolushiche, “irqiy qirghinchiliq” dégen bu atalghu esli polshaliq adwokat we qanunshunas rafa’il limkin teripidin tunji bolup otturigha qoyulghan bolup, u “irqiy qirghinchiliq” dégen sözni izahlighanda irqiy qirghinchiliqni ikki basquchqa bölüp chüshendürgen. Birinchisi, medeniyetke buzghunchiliq qilish we u medeniyetning ornini mejburlash we hujum qilish arqiliq yötkiwétishke urunush, medeniyetning muhim qismi bolghan ma’aripni, tilini özgertishke urunush we iqtisadiy menpe’etlerdin chetke qéqish qatarliqlarni öz ichige alidiken. Rafa’il limkinning qarishiche, irqiy qirghinchiliqning ikkinchi basquchi bolghan jismaniy zorawanliq yaki qetli qilish köpinche hallarda medeniyetke qilin’ghan hujumgha egishidighan bolup, medeniyet qirghinchiliqi bolghan iken, tebi’iy halda qetli qilish kélip chiqidu. Shunga irqiy qirghinchiliqni izahlighanda bu ikkisini ayrip qarashqa bolmaydu.

Rudolf raysér ependi sözide uyghur élide nöwette dawam qiliwatqan “yépiq terbiyilesh merkezliri” we shundaqla uyghurlarni dini radikalliq hem térrorluqqa baghlap turup jazalash qatarliq wasitilerni del uyghurlargha qaritilghan medeniyet qirghinchiliqining netijiliri dep qarashqa bolidighanliqini bildürdi we: “mana bu nuqtidin chiqish qilip éytqanda, xitay, rusiye qatarliq döletler öz ichidiki milletlerni ruslashturush we xitaylashturush siyasetliri yürgüzüsh arqiliq hem shundaqla yerlik milletler olturaqlashqan rayonlarda atom siniqi qilish arqiliq alliqachan irqiy qirghinchiliqning birinchi we ikkinchi basquchliri bilen shughullandi jümlidin irqiy qirghinchiliq élip bardi” dédi.

Undaqta chet’ellerdiki uyghurlar we uyghur teshkilatliri qandaq qilish kérek? rudolf ependi sözide buninggha mundaq dep jawab berdi: “yerlik milletlerning hayatliq menbesi bolup kéliwatqan zéminlarning ékologiyilik muhitini bulghashmu irqiy qirghinchiliqning bir türi hésablinidu. Shunga hazirqi shara’itta muhit qirghinchiliqi we medeniyet qirghinchiliqidin ibaret bu ikki uqumning derhal xelq’araliq qanunlargha kirgüzülüshi we u irqiy qirghinchiliq jinayiti dep tonulushi kérek. Hazir mushu ikki uqumni mewjut bolghan xelq’ara qanun’gha qoshup kirgüzüsh üchün pa’aliyet qiliwatqan shexsler we organlar mewjut. Méning tewsiye qilidighinim, uyghurlar özi irqiy qirghinchiliq we insanliqqa qarshi jinayet mesiliside musteqil xelq’araliq tekshürüsh kollégiyesi teshkil qilip, bu mesilige qiziqidighan döletler hökümetliri bilen hemkarlashsa bolidu. Uyghurlar özi xelq’araliq tekshürüsh kollégiyesi teshkil qilalaydu. Men tamamen mumkin dep qaraymen. Chünki uyghurlar 11 milyon nopusqa ige, ming yillardin béri mewjut bolup kelgen, öz-özini idare qilish iqtidarigha ige bolghan bir xelq. Shunga men uyghurlarni öz küchi asasida heriket qilalaydu dep qaraymen.irade

ÇİN HALK CUMHURİYETİ YÖNETİMİNE AÇIK MEKTUP !

Görüntünün olası içeriği: 1 kişi, selfie ve yakın çekim

Gülçehre Abdulkayyum( Washington DC.-ABD)

Ben Doğu Türkistan’ın Urumçi kentinde doğup büyüyen  ve halen ABD’de yaşayan Doğu Türkistanlı bir Uygur Türkü’yüm. Ülkemde  işgalci konumunda olan  yönetiminizin  Uygurlara karşı yürüttüğü etnik temelli  baskı ve  ırkçı   ayrımcı uygulamalarınız yüzünden  yurdumu ve  ailemi geride bırakarak sizin milyonlarca etnik Han Çinlisi Vatandaşlarınız gibi ABD’ye iltica etmek zorunda kaldım. Halen bu ülke’de bir medya Şirketi’ne bağlı Özgür Asya Radoyusunun  Uygurca bölümünde çalışmaktayım.
Ülkemde kalan yaşlı Annem ve babama yönetiminiz beni görebilmeleri için pasaport vermediği için 17 yıldır,onları göremiyorum ve onları çok özlüyorum. Ayrıca küçük erkek Kardeşim de beni görebilmek için pasaport almayı başaramadı .Üstelik benim ABD’deki işim dolayisiyle yanı ben ülkemdeki gerçekleri ve doğruları kamu oyu ile paylaştığım için Çin   güvenlik güçlerinin  sürekli şantaj, baskı ve tehditlerine maruz kalarak  endişe ve korku içinde yaşamaya mahkum edildiler.
Bizler bütün bir aile parçalanmış ve bir birimize hasret   bir halde iken, 2017 yılının Eylül ayında Kardeşim Kayser Kayyum’un  Çin güvenlik güçlerince  tutuklanarak Eğitim Merkezi adı verilen kamplarına konulduğu bilgisine ulaştım. En son bu  yılın Şubat ayının başında Annem ile telefonda görüşebildim. Kendisinin ayağındaki bir rahatsızlıktan dolayı  bir  ameliyat geçirdiğini, ancak Babam Abdulkayyum Hoca’nın beyin kanaması sebebiyle 2 yıldır felçli olarak yaşadığını öğrendim.  Daha sonra 03 Şubat  2018 tarihinde Annem,Babam,Teyzelerim,Halalarım ,kız kardeşlerim ve kuzenlerimden toplam 20 kişinin aynı gün içerisinde yaşadıkları Urumçı ve Gulca şehirlerinde bir gerekçe gösterilmeden  tutuklandıkları bilgisine ulaştım. Bunun üzerine ailemi aradım ancak,telefon bir türlü bağlanmadı ve görüşemedim. Bunun üzerine diğer ülkelerde yaşayan dost ve arkadaşlarıma rica ettim ve ailem ile görüşerek onların sağlığı ve durumları  hakkında bilgi alarak bana ulaştırmalarını rica ettim. Ancak,onlar da kendilerinin de ulaşamadıklarını ifade ettiler. Bütün bunlardan sonra Ailem ve yakınlarımın tutuklanarak Eğitim Merkezlerine konulduğu hakkındaki şüphelerim güçlendi. Bugün bölge’de sadece ben değil,bu topraklarda yaşayan bütün Uygurların aynı takdir ve sonuçlar ile karşı karşıya bulundukları bilinen bir gerçek olduğunu biliyorum.
Ben ABD’de faaliyet gösteren resmi bir medya organı olan Özgür Asya radyosu’nda çalışan bir gazeteciyim. Çin yönetiminin benim ailem ile olan haberleşme özgürlüğümü kısıtlaması ,onlarla haberleşmemizi engellemesi insanı olmadığı gibi asla yasal bir davranış değildir.  Çin yönetiminin Uygurlara etnik olarak uygulamakta olduğu insanlık sınırlarını zorlayan ağır bir insan hakları ihlali,  adaletsiz ve hukuksuz bir baskı ve zulüm uygulamasıdır.  Ayrıca, Çin yönetiminin bu baskı ve zulümleri aynı zamanda insanlığa karşı yapılan bir saldırıdır.Ben Çin işgali altındaki ana vatanım Doğu Türkistan’daki  dayanılmaz etnik Han baskı ve zulüm sebebiyle ülkemi terk etmek zorunda kaldım ve ABD.’ne yerleştim ve bu ülkenin bir vatandaşı oldum. Ancak,ailem ile normal bir şekilde haberleşemiyorum ve onlardan sağlıklı hiç bir haber alamıyorum.
Ben uluslar arası bir medya Kuruluşu olan Özgür Asya radyosu çalışan bir gazeteciyim.Benim görevim ve yaptığım iş  ise,  sesleri kesilen Uygur halkının sesi  ve avazı olabilmektir.Ülkemde yaşayan halkımın karşılaştığı gerçek durumu uluslar arası topluma anlatmak  suretiyle  bu şekilde bir  çeşit kamu görevi yapmaktayım.
Çin yönetiminin son bir yıldır.bütün Doğu Türkistan çapında açtıkları ve Terbiyeleş Merkezleri adını verdikleri Eğitim Kamplarında milyonlarca suçsuz ve masum Uygur’un zorla tutulduğu tahmin edilmektedir. Çin yönetimi insanlık onuru ile bağdaşmayan ve  yasal olmayan  bu Toplama kamplarında  kendi dini değerlerine ve etnik kültür ve yaşayış  tarzları yüzünden  Uygurları ve diğer kardeş Kazak,Kırgiz ve diğer birlikte yaşadığımız bütün suçsuz insanları bu kamplara  ucu açık ve süresiz olarak kapattıkları bütün dünyaca bilinen bir gerçektir.
Günümüzde DOğu Türkistan’da yaşayan ve etnik Çinli olmayan bütün Ulusların Çin yönetiminin sıkı takip ve gözetimi altında zor ve sıkınıtılı şartlarda yaşamak zorunda olduklarının bütün dünya ile birlikte çok iyi biliyoruz.  Her kentte On binlerce masum Uygur,Kazak,Kırgiz ve diğer toplumlara mensup insanların   yasal olmayan ve sebepsiz bir şekilde bu Terbiyeleş merkezleri adı verilen toplama kamplarında insanı olmayan ortamlarda   ölüme terk edilmişlerdir.
Çin ulusu kendisinin 5 bin öncesine dayanan bir kültür ve medeniyete sahip ve  güçlü bir hukuk devleti olduğunu her vesile ile dile getirir ve bunu her fırsatta bu söylemleri  öne çıkarır . Çin Halk Cumhuriyeti madem ki böyle uzun geçmişe dayalı, güçlü bir hukuk devleti ise, işgali altında tutarak sömürdüğü Doğu Turkistan’da yaşayan ve bu ülkenin tarihi sahip ve sakinleri olan ve etnik Çinli olmayan Uygurlar ve diğer ulus ve toplumların gasbedilen haklarını hak,hukuk ve adalet normlarıına uygun bir şekilde geri vermeli ve bir an önce iade etmelidir. Çinli olmayan ve   Çin devletinin  vatandaşları olduğunu iddia ettikleri gibi etnik Çinliler ile eşit şekilde muamele etmelidir.
Çin Halk Cumhuriyeti yönetimi işgalı altındaki Doğu Türkistan bölgesinde yaşayan bütün etnik halkların bu ülkeye sonradan getirilip yerleştirilen etnik Çinli göçmenlere tanıdığı hakları  bunlara da tanımalı eşit şekilde  uygulamalar yapmalıdır.
Çin Halk Cumhuriyeti yönetimi bölge’de barış.,istikrar ve güvenlikten her zaman şikayet etmektedir ve bunu temin  ve tesis için çabaladığını ileri sürmektedir.

Çin yönetimi eğer gerçekten bölge’de barış,istikrar güvenlik ve diğer hususları sağlamak istiyorsa öncelikile ve ivedilikle şu   uygulamalara bir an önce başlamalıdır ;

  1.  Çin yönetiminin günümüzde Doğu Türkistan’daki  etnik ve ırkçı temelli icraatları insan haklarına  tamamen aykırı ,uluslar arası yasalar ve teamüllere tamamen zit baskı ve zulüm içerikli uygulamalardır.
  2. Birleşmiş Milletler İnsan hakları sözleşmesinde kabul edilen ve Çin’in de bizzat  onaylayarak  imzaladığı temel ve evrensel insan haklarından olan söz, ifade, seyahat özgürlükleri derhal geri verilmelidir.
  3. İnsan hakları ile ilgili bütün yasalar ile Çin’in kendi  anayasası ve özerk bölge yasaları titizlikle uygulanmalı ve Uygurların ve diğer ulusların yasal hakları derhal  teslim edilmelidir.
  4. Uygurların,kazakların,Kırgizların ve diğer tüm  topluluk ve ulusların   yasaklanarak engellenen kendi ana dillerini konuşma, kullanma ve öğrenme  hakkı derhal iade edilmelidir.
  5.  Diğer temel insanı hakları  bağlamındaki dini,Milli ,örf adet,gelenek- göreneklerin serbestçe yerine getirilmesi  başta diğer toplumsal hayat    ve düzenin  önüne konulan   engel, kısıtlama ve yasaklamalar  derhal kaldırılmalıdır,
  6. Çin yönetiminin Doğu Türkistan’daki uygulamaları şiddet.devlet terörüne dayalı ve aşırı güç kullanılarak halkı sindiren,bastıran ve onların temel hak ve  hürriyetlerini   kısıtlayan ve yasaklayan şiddete dayalı uygulamalara derhal son verilmelidir.
  7. Doğu Türkistan’da yaşayan ve azınlık olarak tanımlanan halkların hayat şanatları ve genel durumu  2016 yılının Ağustos ayında Urumçi’ye atanan ÇKP.bölgesel sekreteri Çen Çinggou’nun icraata başlaması ile çok daha kötüleşmiş  çok sıkıntılı,zor  ve dramatik  bir durum  almıştır.
  8. Doğu Türkistan’da yaşayan Türk halkları ile diğer ulusların  karşılaştıkları  ve içinde bulunduğu  dramatik durum  BM. ABD.yönetimi ve Kongresi,AB,Ülkeleri ile Avrupa Parlamentosu   başta olmak üzere  uluslar arası medya.insan hakları ve hukuk kuruluşlarının dikkatini çekmiş ve bu durum uluslar arası toplumda devamlı gündeme getirilmektedir.
  9. Doğu Türkistan’daki bu insanlık dışı durum  ve Çin yönetiminin bu insanlık dışı uygulamaları  ve hak ve hukuk ihilalleri endişe ile takip edilmekte sürekli  protesto edilerek eleştirilmektedir.
  10.  Çin Halk Cumhuniyeti yönetimi BM.İnsan hakları Konseyi başta olmak üzere uluslar arası bağımsız gözlemcilerin ve medyanın Doğu Türkistan’a gitmelerine izin verilmelidir. En azından bu ülkedeki durumu bütün gerçekleri ile tesbit edilmeli  ve rapor halinde uluslar arası topluma sunulmalıdır.

Benim  Çin Halk Cumhuriyeti yönetimine yazdığım bu açık mektup  benim kişisel bir  eleştiri, talep ve teklif asla değildir.  Benim durumumda olan ve aynı kaderi paylaştığımız on  binlerce Uygur’un dile getirme imkanı bulamadığı yürek sözleridir. Doğu Türkistan halkının çekmekte olduğu baskı ve zulüm aynı şiddet ve derecede  ve ortak olduğuna göre  bu  satırlar  aynı zamanda onların de ortak şikayet,eleştiri ve talepleridir. Aynı zamanda Uygurların,insan haklarına duyarlı uluslar arası toplumun ve tüm uluslar arası kurum ve kuruluşların da  dile getirmek istediği ortak talep ve istekleridir.

Ben Çin Halk Cumhuriyeti yönetiminden  kişisel olarak şu hususlar hakkında beni bilgilendirmesini talep ediyorum ;

  1. Ailem ile Urumçi ve Gulca kentlerinide yaşayan yakınlarımın durumu nedir ? Bu yakınlarım nerede ve niçin tutuluyorlar ?
  2. Hiçbir gerekçe gösterilmeden tutuklanan ve suçsuz ve masum olduğuna inandığım ve felçli durumda  olan 80 yaşındaki Babam Abdulkayyum Hoca ile yaşlı ve ameliyatlı Annem Çimengül Zakir ile Kardeşim Kayser Abdulkayyum başta tutuklanan diğer bütün yakınlarımın bir an önce serbest bırakılması  talep ediyorum.

Çin Halk Cumhuriyeti yönetimine şu hususu özellikle  vurgulamak ve belirtmek istiyorum ki ben  bu şikayet ve taleplerimde tek başıma ve asla yalnız değilimdir. Bugün  Çin yönetiminin Doğu Türkistan’da  çeşitli baskı,zulüm ve soykırım yöntemleri ile toptan yok etmeye çalıştığınız Uygurlar,Kazaklar.,Kırgizlar ve bu topraklarda yüz yıllardan beri yaşayagelen bu toprakların tarihi sakin ve sahipleri olan bütün Halkların de ortak şikayet ve talepleridir.

Ayrıca  insanlık onuru taşıyan  insan hakları, hak hukuk ve adalet gibi insanlığın ortak değerlerine saygılı bütün toplumlar,Milletler de Doğu Türkistan’daki bu Çin baskı,Zulüm ve insanlık dışı soykırım uygulamalarına karşı ortak ve fikir birliği içerisindedir ve bu baskı zulüm ve insanlık dışı uygulamalara en az benim kadar  karşıdırlar.

Zamanı gelince uluslar arası toplum ve insanlık alemi Doğu Türkistan’daki bu insanlık trajesine karşı eylem birliği yapabileceklerdir.

Ben hak.hukuk ve adaletin, sevgi, şefkat ve merhamatin ve insan onurunun er geç  zulmün ve bu zulmü yapan Zalimlerin üstesinden geleceğini ve bu insanlık dışı cinayetlerin sona erdirilmesi noktasında uluslar arası toplumun geçmişte olduğu gibi   yakın gelecekte te mutlaka birlikte harekete geçeceklerine yürekten inanıyorum.

 

http://www.uyghurnet.org/cin-halk-cumhuriyeti-yonetimine-acik-mektup/

Gülchéhre Abduqeyyum Xoja:Xitay Hökümitige Ochuq Xet!

14681860_10211045618802046_1544805486718781582_n

Men gülchéhre abduqeyyum xoja . Amérika erkin asiya rad’iosining uyghur muxbiri. Men amérikigha kelgen 17 yildin buyan, xitay hökümiti pasport ishlep bérishni ret qilip kelgenliki üchün .ürümchidiki ata – anam we qérindishim bilen körüshelmey keldim . Ular méning xizmitim seweblik yeni heqiqetni anglitiwatqinim seweblik, yillardin buyan so’al- soraqqa, tehditlerge uchrap keldi.
9- ayning axiri inim qeyserning men seweblik da’iriler teripidin terbiyileshke élip kétilgenliki heqqide xewirini aldim . Apam bilen axirqi qétim -1 féwral küni télifon arqiliq sözleshkende, özining putini opératsiye qildurup yéngi doxturdin chiqqanliqini, emma ikki yildin buyan méngige qan chüshkenlik sewebidin yérim paralich bolghan dadamning ürümchi sheherlik dostluq doxturxanisida dawaliniwatqanliqini éytqan idi . -3 féwral küni ata- anam, kichik apam, newre ini – singillirim bolup, a’ilemdin jem’iy 20 dek insanning, bir künde ürümchi we ghuljida da’iriler teripidin sewebsiz tutup kétilgenliki heqqide uchur aldim. Shu kündin étibaren, a’ilemdikilerning téléfoni qayta ulanmidi . Belkim méning télifonimni chekligen bolsa kérek dégen gumanda bashqa döletlerdiki dostlirimgha a’ilem bilen alaqiliship körüshni hawale qildim . Héch bir télifon ulanmidi . Dimek bu shum xewerning rast bolushi éhtimalgha yéqin. Méningla emes putun uyghur xelqining oxshash qismette ikenliki hemmige ayan .

14681654_1172178696172432_1354469261931034398_n
Men xelqarada étrap qilin’ghan axbarat orgini bolghan erkin asiya radi’osining muxbiri bolush süpitim bilen shuni xitap qilimenki:
Xitay hökümitining a’ilemning men bilen bolghan normal alaqisige tosqunluq qilip, ular heqqidiki uchurlarni qamal qilishi, xitayning uyghurlargha qaratqan chektin ashqan adaletsiz zulum siyasetlirini ashkarlaydighan yene bir ispat,insanliqqa qarshi hujum,amérika puqrasi we xelq’araliq erkin axbarat ornining muxbirigha qilin’ghan bu zulum emeliyette axbarat erkinlikige, amérikigha qaritilghan hujum .
Men bir amérika puqrasi, xitay hökümiti ishxaliyitidiki sherqiy türkstandin kelgen uyghur bolush süpitim bilen,xitay hökümitining a’ilemning hazirqi ehwalini ashkarilashni, bigunah tutqun’gha uchrighan, salametlikidin ayrilghan özige tayiniish iqtidarimu bolmighan dadam abduqeyyum xojini, apam chimen’gül zikrini, inim qeyser qéyumni we bashqa uruq tuqqanlirimni shertsiz qoyup bérishini telep qilimen .

28277104_10215692234404532_3247382283137163649_n
Bir xelq’araliq muxbir bolush, zulumgha uchrighan, awazsiz qalghan uyghurlarning awazi bolush süpitim bilen xitay hökümitini,« terbiyilesh merkizi» namida pütün sherqiy türkistan miqyasida achqan, milyonlarche insanning qamalghanliqi mölcherliniwatqan, insanliqqa xilap, qanunsiz, gheyri resmiy türmilerni derhal taqashni, bigunah tutqun qilin’ghan uyghurlar we din’gha étiqad qilidighan bashqa qérindash milletlerni qoyup bérishke chaqirimen .
Uyghur jem’iyiti omumyüzlük teqib astigha élin’ghan, onminglighan uyghurlar yépiq terbiyilesh merkezlirige solinip, uyghurlarning medeniyiti, tili, ma’aripi, diniy étiqadi, tili, iqtisadi, örp-adet we kündilik turmushi éghir buzghunchiliqqa, hayati tehditke duch kéliwatqan mezgilde bir insan bolush süpitim bilen,özini 5 ming yilliq medeniyetke ige, qanunluq küchlük dölet sanawatqan xitay hökümitini sherqiy türkistandiki insanliqqa qarshi, xelq’araliq qanun we özining qanunlirigha xilap zulumini toxtitishqa, rayondiki xelqlerning ortaq yashash, sözlesh, uchur alaqe we sayahet erkinlige yol qoyushning tinch we muqim tereqqiyat üchün zörürlükini tekitlesh bilen teng,insan heqlirige xilap halda shiddet bilen ijra qiliwatqan her qandaq shekildiki basturush siyasetlirini ashqun tedbirlirini bikar qilishni telep qilimen.
Uyghurlarning weziyiti aptonom rayonluq partkom sékrétari chén chüen’go 2016‏-yili 8‏-ayda uyghur iligha yötkep kélin’gendin kéyin téximu keskinleshti . Uyghurlarning nöwettiki weziyiti xelq’ara axbarat wasitiliri, xelq’ara kishilik hoquq teshkilatliri, amérika dölet mejlisi, yawropa parlaméntning bir qisim ezalirining endishisini qozghimaqta. Men xitay hökümitini xelq’araliq orun we muxbirlarni uyghur élide tekshürüsh élip bérishke qoyup bérishke chaqirimen.
Ishinimenki !ushbu bayanat, peqet men bir shexsningla xitay hökümitige naraziliq bayanati emes . Bu awazini anglitish imkaniyiti bolmighan uyghurlarning oxshash sadasi . Sherqiy türkistan xelqining tartiwatqan zulumi oxshash bolghandek, muhajirettiki uyghurlarning we kishilik hoquq, insanperwerlikni terghip qilidighan barche hökümet, teshkilat we insanlarning endishisi, telep-isteklirimu bir.
Xitay hökümitini agahlandurumenki men yalghuz emes, uyghurlar yalghuz emes. Chünki adaletni yaqlash parche insanlarning ortaq peziliti. Zulumgha qarshi uyghurla emes, pütün insan birlisheleydu .men adaletning haman zulum üstidin ghalip kélidighanliqigha ishinimen.

Hürmet Bilen: Gülchéhre Abduqeyyum Xoja

23.Fewral 2018 Amérika/Washington

Gulchehra Hoja: I demand Chinese Government Release My Parents

28277426_2007005726227202_2374550626405893412_n

Gulchehra Hoja is one of the most prolific and well-known Uyghur journalists in the world. She documents Chinese regime’s oppression and human rights violations against Uyghurs — whether it’s happening within China or beyond. And that makes her a thorn in the Communist government’s propaganda campaign. Since they can’t do much to silence her, they have resorted to what authoritarian regimes are most notorious for: targeting her family and relatives, in an attempt to ‘punish’ her for valiant reporting. Following are her own words, which I haven’t changed. Please spread them far and wide. If someone wants to interview her, feel free to message me.

My name is Gulchehra Hoja. I am a Uyghur reporter at Radio Free Asia, in Washington DC, USA. I have been working at RFA for 17 years. All these years my family back home in Urumqi, China was under the Chinese government’s close watch. But recently the situation has gotten worse. My brother Kaisar Keyum, 43 (Chinese spelling of his name: Kaisaer Keyoumu) was taken by the Chinese police in October of 2017 from home and his whereabouts are still unknown. And now, I have completely lost all contacts with my parents. Last time I spoke with my mother Chimanguli Zikeli, 72, was at the end of January 2018. I usually call her a few times a week, but since the beginning of February she stopped answering her phones. I tried calling my father Abduqeyum Hoja, 77, (Abudukeyoumu Hojia) who was at the hospital at the time, but he also was unreachable. I immediately started to worry and called my aunts to find out what’s going on. My aunt Halida Zikri had answered the phone but was brief and sounded very scared and only said: “My child, I had a heart attack, you don’t have to worry about me, you don’t have to worry about your parents – don’t call us again…” and then she hung up.

14650160_1173186436071658_6351250364948152171_n

A day later I received a call from a relative who lives in West Virginia, she was warned by her mother (who is in Urumqi, China and lives nearby my parents) not to contact or visit me, because I am the reason that around 20 of my relatives were arrested by the Chinese police. After hearing this news, I tried to call all my relatives in Urumqi as well as Ghulja city to confirm it, but none of them had answered the phones which is very unusual.

I am desperately trying to reach my parents and even asked my friends to call them from different countries such as Japan, Korea, Turkey, Kazakhstan and even from Beijing, China hoping that may be they will be able to get through to them, in case the Chinese authorities are blocking my number. Unfortunately, all our attempts were unsuccessful.

I am extremely worried about all of them, but especially my parents who are very old and sick. My father is paralyzed on one side and needs a constant care. My mother has recently had a surgery on her feet and is very weak.
I need to know where they are and that they are OK. I need to be able to speak to them. They have not committed any crime. I demand the Chinese government to release my parents, my brother, and other relatives—immediately!

Best regards: Gülchéhre Abduqeyyum Xoja

23 February 2018 America / Washington

 

 

 

 

Méhray Jüme “Xata” Téléfonni Qobul qilghanliqi Üchün “Terbiyelesh” Te

Melum

Melum “terbiyelesh merkizi” ning aldida posta turuwatqan saqchilar. 2017-Yili 3-noyabir, xoten.

 AP Photo/Ng Han Guan

Melum bolushiche, uyghur rayonida dawam qiliwatqan atalmish yépiq terbiye dolqunining heriket nishani barghanséri kéngeymekte. Ashkarilinishiche “chékiti bar kishiler” yeni siyasiy jehettin gumanliq dep qarilip arxipigha chékit urulghan we tor arqiliq nazaretke élin’ghan kishilerla emes, bu kishiler bilen bilip yaki bilmey alaqe qilip qalghan kishilermu qamaqqa élinmaqta. Künes nahiyesining araltöpe yéza 1-kent ezasi, üch perzentning anisi 38 yashliq méhray jüme xitay j x tarmaqliri teripidin chékit urulghan qéyin’inisidin kelgen bir téléfonni qobul qilghanliqi üchün atalmish terbiyeleshke ekétilgen.

Künes nahiyesining araltöpe bazirigha qarita élip barghan téléfon ziyaritimiz dawamida, ahalilerdin biri araltöpining 1-kentidin “terbiyelesh” ke ekitilgenler sanining eng köplükini bayan qildi. Biz 1-kent saqchi xadimi bilen körüshüsh üchün yéziliq saqchixanigha téléfon qilghinimizda, mezkur kent saqchisining bügün doxturxanigha ekitilgenliki ashkarilandi؛ emma saqchilar 1-kent saqchisining birer weqe seweblik yaki aghriq seweblik doxturxanigha ekitilgenliki heqqide melumat bermidi. Bezi ahaliler xizmet bésimining éghirliqi seweblik saqchi xadimliriningmu salametlikide mesile chiqiwatqanliqini tilgha alghan bolsimu, emma 1-kent saqchisining bügün néme üchün doxturxanigha apirilghanliqi melum emes.

Weziyettin xewerdar kishilerdin biri araltöpe bazar 1-kentidin xalighanche we sewebsiz tutqun qilin’ghanlardin biri, 3 balining anisi, a’ile ayali, 38 yashliq méhray jüme ikenlikini ashkarilidi.

Biz méhray jümening tutulghanliq uchurini delillesh üchün araltöpe bazarliq saqchixanigha qaytidin téléfon qilduq. Saqchi xadimi qolidiki arxipqa asasen, méhray jümening tutqunda ikenliki, künes beshtöpide atalmish “terbiyelesh” te ikenlikini delillidi. Saqchixanining yene bir xadimimu, méhray jümeni özini tutqanliqi we saqchi mashinisigha sélip beshtöpige yolgha sélip qoyghanliqini bayan qildi.

Bu saqchi yene méhray jümening tutulushigha, saqchi organliri teripidin chékit qoyulghan qéyninisi teripidin urulghan bir téléfonning seweb bolghanliqini ashkarilidi.

Qol téléfonidiki intérnét arqiliq xewer-matériyallarni körüsh birqanche yildin béri uyghur rayonida kishilerning qanunsiz matériyallarni körüsh bilen eyiblinip jazalinishigha seweb bolup kelgen, netijide bezi jaylarda yerlik emeldarlar ahalilerni awarigerchiliktin saqlinish üchün eqilliq téléfonni ishletmeslikke dewet qilghan idi. “yépiq terbiyelesh merkezliri” kéngeytilgendin buyan téléfon ishlitishining özimu kishilerni xewp-xeterge yéqinlashturghan. Emma, uyghur rayoni boyiche hazirgha qeder qanchilik sandiki kishining mana mushundaq atalmish xata téléfonni qobul qilghanliqi üchün tutulghan we solan’ghanliqi hazirche melum emes.shöhret hoshur

US Urges Malaysia Protect Uighurs Facing Deportation

 

WASHINGTON — The United States on Thursday urged Malaysia to provide temporary protection to 11 Uighur Muslims reportedly held there, warning they could face torture or persecution if forcibly returned to China.

Human Rights Watch says the Uighurs were among more than 200 detained in neighboring Thailand in 2014. Thailand deported more than 100 of the group to China in July 2015 in a move that brought international condemnation. The whereabouts and well-being of those who were returned are unknown, the rights group says.

Michael Cavey, a State Department spokesman for East Asia, said the U.S. has called on Malaysia to grant the U.N. refugee agency access to the Uighurs to determine their eligibility for resettlement in another country.

He called for temporary protection to any of the individuals “who may be subject to torture or persecution if returned against their will.”

Rights groups say hundreds, perhaps thousands, of Uighurs have fled China in recent years. The Turkic-speaking Muslim minority group complains of harsh cultural and religious suppression in the Xinjiang region in China’s far west and severe punishment of those repatriated. Beijing has accused Uighur separatists of terrorism in Xinjiang, where hundreds of people have died in ethnic violence.

The 11 Uighurs in Malaysian custody are believed to be part of a group of 20 people who escaped from immigration detention in southern Thailand in November.

Last week, Malaysian deputy premier Ahmad Zahid Hamid said China has officially requested the extradition of the Uighurs, state news agency Bernama reported.

Continue reading the main story

UyghurÉlidiki “Saqchi Dewliti” We Uning Heriketlendürgüch Küchliri

Bir uyghur ösmürning kochidiki xitay qoralliq armiyesining aldidin ötüp kétiwatqan körünüshi. 2099-Yili 16-iyul, ürümchi.

Bir uyghur ösmürning kochidiki xitay qoralliq armiyesining aldidin ötüp kétiwatqan körünüshi. 2099-Yili 16-iyul, ürümchi.

 AP Photo/Elizabeth Dalziel

Ötken yilidin buyan uyghur diyarining ismi-jismigha layiq bir “saqchi döliti” bolup qalghanliqi gherb dunyasidiki taratqularda qiziq nuqtilarning biri bolup keldi. Halbuki, buningdiki négizlik heriketlendürgüch amillar yenila kishilerning nezer-étibaridin chette qéliwatqanliqi melum. Bu munasiwet bilen bir qisim mutexessisler ziyaritimizni qobul qilip, bu heqtiki qarashlirini anglarmenler diqqitige sundi.

Nöwette gherb dunyasidiki axbarat saheside qiziq nuqta boluwatqan bir hadise mewjut. U bolsimu pütün dunya 21-esirdiki eng yéngi pen-téxnika netijiliridin paydilinip öz puqralirining turmush sewiyesini ashurushqa tirishiwatqan bir weziyette xitayda bu xildiki yuqiri pen-téxnika wasitilirining puqralarni téximu ünümlük nazaret qilishqa tetbiqlinishidur. Gérmaniyediki “yawropa medeniyiti we ilahiyet instituti” ning oqutquchisi, doktor adryan zénzning bügün élan qilin’ghan maqaliside del ene shu mesililer muhakime qilin’ghan.

Maqalida körsitilishiche, 2000-yilliri herqaysi ellerdiki mutexessisler xitaydiki saqchilar bilen puqralarning san jehettiki nisbitini asas qilip turup, “xitayda hergizmu saqchilarning sani éhtiyajdin éship kétidighan ehwal bolmaydu,” dep yekün chiqarghan. Uyghur diyari bilen birqeder tonushluqi bolghan mutexessislerning biri, isra’iliyediki hayfa uniwérsitétining proféssori isak shixormu 2004-yili “uyghur diyaridiki amanliq küchliri san yaki süpet jehette mezkur rayondiki jiddiy ehwallargha taqabil turush éhtiyajini qamdashtin yiraq” dep otturigha qoyghan.

Derweqe, 2009-yilidiki “5-iyul ürümchi weqesi” din kéyin xitay hökümitining uyghur diyaridiki rehberlik guruhi mundaq bir ehwalni bayqighan: rayon tewesidiki ahaliler olturaq rayonining tashqi chégralirini saqlawatqan xitay qoralliq qisimliri rayon tewesidiki qarshiliq heriketlirini tézdin basturushqa qadir bolalisimu, ular héchqachan bu xil qarshiliqlarni yüz bérishtin burun bayqap bolalaydighan olturaq rayon saqchilirining rolini oyniyalmighan. Buning bilen 2016-yili “tibettiki hemme jinayetchilerni saqchi qiliwetken” chén chu’en’go ürümchige yötkep kélin’gen. U bolsa wezipige olturupla yüz minglap yardemchi saqchi qobul qilghan.

Netijide 2017-yilining axirigha kelgende uyghur diyari yer sharidiki saqchilarning nisbiti eng yuqiri rayon’gha aylinip qalghan. Maqale aptorining sanliq melumatlar asasida chiqarghan yekünige qarighanda, hazir uyghur diyaridiki her yüz puqragha toghra kélidighan saqchilarning sani1989-yili sabiq sherqiy gérmaniye jumhuriyiti yoqilish harpisidiki rékordtinmu éship ketken. Shuning bilen birge uyghur diyarida dunyaning eng aldinqi sewiyesidiki yuqiri pen-téxnika wasitilirini asas qilghan nazaret sistémisi berpa qilin’ghan. Bu jehette uyghur diyarining sewiyesi xitayning eng tereqqiy qilghan, dep qarilidighan sherqtiki déngiz boyigha jaylashqan ölkiliridin nechche hesse éship ketken.

Doktor adryan zénz uyghur diyarida otturigha chiqqan bu pewqul’adde ehwalning sewebi heqqide toxtalghanda buningda ikki sewebning muhim orun tutidighanliqini tekitleydu. Uning qarishiche, buningda xitay hökümitining hakimiyet chüshenchisidiki hemmila nersini öz kontrolluqida tutush xahishi muhim rol oynighan. U bu heqte söz qilip mundaq deydu: “xitaylar omumen hemmila nersini kontrol qilghili bolidu, dep qaraydu. Biz sin’gaporgha qarap baqayli: sin’gapor tipik xitay medeniyitini asas qilghan bir dölet, u jayda ular hemmila nersini nahayiti mukemmel rewishte kontrol qilghan. Emdi xitaygha qarap baqayli: derweqe, xitay nahayiti chong, bashni aghritidighan mesililermu köp bir dölet. Emma bu jaydiki xitay medeniyitide ‘hemmila nersini kontrol qilghili bolidu hemde kontrol qilish zörür’ dep qarilidu. Shu sewebtinmu nöwette ular kontrol qilghanséri téximu bek kontrol qilghusi kélidighan, hemmila qatlamni nazaret qilidighan, buninggha pul we pen-téxnika dégenni bolushiche serp qilidighan bir xahishqa meptun bolup kétiwatidu. Shu sewebtin hazir shinjanggha qaraydighan bolsaq, 2017-yilining axirigha kelgende bu jayda tarixta misli körülmigen bixeterlik tedbirliri élinip boldi. Emma bu tedbirler öz waqtida xotende yüz bergen üch qétimliq palta-pichaq hujumlirini tosup qalalmighan. Shunche qattiq kontrolluq méxanizmlirini ornitip bolghan xitay hökümiti néme üchün bu hujumlarning aldini élishqa qadir bolalmidi? chünki bu hujumlar pilanliq teshkillen’gen térrorluq hujumliri emes idi. Eger shundaq bolghan bolsa paylaqchiliq we tekshürüsh usulliri arqiliq ularning némilerni teshkillewatqanliqi hemde némilerni pilanlawatqanliqini aldin bayqiwalghan bolatti. Emma hazir ularning qiliwatqanliqi peqet sewdayilarche xelqqe zulum sélishtin bashqa nerse emes. Ularning érishiwatqanlirimu derweqe shuninggha munasip qayturma jawab boluwatidu.”

Emma doktor adriyanning qarishiche, bu xildiki “böshüktiki balighiche” hemmini nazaret qilish usuli dawamliq muweppeqiyetlik boluwermeydiken. Shuning bilen birge bu xildiki chékidin ashqan kontrolluq xahishi herqachan tetür aqiwetke seweb bolidiken. U bu heqte söz bolghanda mundaq dédi: “roshenki, buningda ular barghanséri xelqni özlirige düshmen qiliwatidu. Eng normal puqralarghiche düshmen’ge aylanduruluwatidu. Héchqachan ashqunluqqa giriptar bolmighan xelq hazir barghanséri ashqunluqqa éghip kétiwatidu. Bu bolsa del ashu xil ziyade qattiq kontrolluqning netijisidur. Buni (her waqit partlap kétishi mumkin bolghan) porux sanduqi yaki bomba déyishke bolidu. Hazir zor kölemlik kolléktip kötürülüshni démey turayli, peqet ayrim shexslerning qarshiliqini dégendimu, bundaq hadisiler herqachan, her yerde körülüshi tamamen mumkin. Emdi bular unche köpmu yüz bermise kérek. Chünki hazir uyghurlarning zor kölemlik birer qozghilangni teshkillesh imkaniyiti yoq. Yene kélip ularda heqiqiy menidiki qoral-yaraqmu mewjut emes. Wujudqa chiqqanliri ashu xildiki kerke yaki palta bilen hujumgha ötüshtur. U qétimqi weqedimu bir a’ilidin birnechche kishi ölüp ketti. Shu qétim hujum qozghighan kishi, yeni ata bolghuchi ölüp ketti, emma uning jemetidikilerdin tutidighanni tutup türmige tashlap tügetti.”

Adryan zénz maqaliside xitay hökümitining bu xildiki “saqchi döliti” arqiliq qattiq kontrolluqni ishqa ashurmaqchi bolushidiki téximu muhim sewebning nöwette xitay re’isi shi jinping bash bolup ijra qiliwatqan “bir belwagh, bir yol” qurulushi ikenlikini tekitleydu. Uning qarishiche, nöwette xitay iqtisadining asasiy gewdiside intayin muhim salmaqni igilewatqan bu qurulushning ongushluq bolush-bolmasliqida uyghur diyaridiki weziyetning muqim bolush-bolmasliqi hel qilghuch ehmiyetke ige iken.

Washin’gton shehiridiki jorj washin’gton uniwérsitétining proféssori, doktor shan robértsmu bu jehette adryan zénzgha oxshap kétidighan qarashta. Uning pikriche, izchil türde “mesililer bekmu éghir” dep qariliwatqan uyghur diyarigha munasiwetlik ishlarda béyjingdiki xitay merkiziy hökümiti esla “sawaqlarni yekünlesh” dégenni oyliship baqmighan. Chünki ular “bir belwagh, bir yol” qurulushining jan tomuri bolghan uyghur diyarida birer kütülmigen malimanchiliq chiqishini zinhar xalimaydu. Bu jehettiki söhbitimiz jeryanida proféssor shan robérts mundaq dédi: “shundaq, buni késip birnerse déyishke bolmisimu, emma xitay hökümitining hazirqi weziyette izchil türde tashqi küchlerni shinjang rayonidiki milletler toqunushi we zorluq heriketlirige baghlap eyiblep kéliwatqanliqi bir heqiqet. Bu toghriliq gepni qisqiraq qilip éytsaq, bu hal öz nöwitide xitayning siyaset belgilesh saheside roshen derijide öz eksini tépip kéliwatidu. Bu hal mezkur rayonning weziyitini yaxshilashta ijabiy rol oynidimu yoq dégen’ge kelsek, buninggha rastinila birnerse déyish qiyin. Eger ular heqiqetenmu bu rayonning weziyitini yaxshilashqa zéhin qoyghan bolsa buningda ular nahayitimu addiy bolghan mundaq bir qa’idige ri’aye qilghan bolatti: buningda ötmüshke nezer salghan haman ötken zamanlarda yolgha qoyulghan tedbirlerde qandaq kemchilikler yaki nuqsanlarning barliqi mana men, depla ashkara bolidu. Shuninggha qarapla buningdin kéyin mangidighan yolni toghriliwalsa ish tamam wessalam bolidu. Mana bular hazir xitay hökümiti qilishqa tégishlik ishlar idi. Halbuki, xitay hökümiti hazir mezkur rayonni tereqqiy qildurush namida biz körgen weziyetni shekillendürüwatidu. Chünki xitay hökümiti hazir pütün küchi bilen ijra qiliwatqan ‘bir belwagh, bir yol’ qurulushi üchün mezkur rayonning tinchliqi bekmu muhim orun tutidu.”

Proféssor shan robértsining qarishiche, nöwettiki omumi weziyet uyghur diyarida ijra boluwatqan bir qatar tedbir we charilarning dawam étishidin dérek béridighan bolup, xitay hökümitining bularni özgertishidin ümid kütüsh bihude awarichilik iken. Gerche buning selbiy aqiwiti béyjingdiki merkiziy hökümetke ayan bolsimu, ularning bu heqte birer ünümlük chare élishi éhtimaldin yiraq iken. U bu heqte mundaq dédi: “chünki bu siyaset shi jinping hoquqni qolgha alghandin buyanqi ‘utuq’ larning eng chongi bolghachqa shinjang rayoni nöwette xitay hökümitining iqtisadiy tereqqiyatini shinjang chégrasining gherbi we gherbiy jenubigha kéngeytishidiki asasliq supa bolup qéliwatidu. Shunga buning qaysi derijide muhimliqigha artuq gep hajetsiz. Emma bu mesilini yene bashqa yönilishtimu oylinip körüshke bolidu. Bu jehette men ilham toxti we uning béyjing hökümitige sun’ghan tekliplirini alahide tekitlep ötüshni muwapiq dep qaraymen. Halbuki, u kishi xitay hökümitige shunche paydiliq teklip bergenliki üchün mukapatlinishning ornigha ‘shinjangdiki bölgünchilikke hemdemde bolghan’ dep eyiblinip türmige tashlandi. Bu hal öz nöwitide xitay hökümitining shinjangdiki milliy ziddiyet we zorluq xaraktérdiki qarshiliq heriketliri dégendek mesililerni hel qilish üchün ashkara söhbet qurushqa ijazet bermeydighanliqini körsitidu. Shuning bilen bir waqitta ularning hazir bu mesililerni ijabiy yosunda hel qilalaydighan birer charini tépishqimu qiziqmaydighanliqini körsitidu.”

Türlük uchur menbeliri uyghur diyaridiki qattiq kontrolluqning hazir téximu küchiyiwatqanliqini körsetmekte. Shuning bilen birge mushu sewebtin minglighan, onminglighan uyghurlarning bu xildiki qattiq kontrolluqning qurbani süpitide “yépiq terbiyelesh merkezliri” namidiki shekli özgergen türmilerge solunuwatqanliqi her sahe kishilirining endishige salmaqta.eziz

The Statement of the East Turkistan Government in Exile regarding the forced repatriation of 11 Uyghur brothers to China

 11097_455386391269258_7584251139139249125_n-1

 

The Deputy Prime Minister of Malaysia, Ahmet Zahid Hamidi has revealed that the Chinese authorities have demanded the return of the 11 Uyghur brothers who fled our occupied homeland of East Turkestan in seeking refuge.

First of all, the East Turkistan Government in Exile demands that the Malaysian government guarantee the safety of our 11 Uyghur brothers and that they do not return them to China. At the same time we request that they should be allowed to register immediately with the UN Refugee Agency to process their claim for asylum.

In 2012, the Malaysian authorities forcibly repatriated 6 of our Uyghur brothers to China, who have since disappeared, up until today there is no news of their whereabouts. Also in 2015, the Thai government returned over 100 our Uyghur brothers to China, similarly they have also disappeared, and no one knows what has happened to them. The East Turkistan Government in Exile calls upon the Malaysian government not to repeat its’ past mistakes in endangering the lives of their fellow Muslim brothers.

With regards to these 11 Uyghur brothers case, the US State Department, Amnesty International, and The Human Rights Watch, all have released separate statements demanding Malaysia not to return them to China. The East Turkistan Government in Exile welcomed these statements and call upon the Malaysian government to pay attention to the international voices and comply with their requests.

The spokesman for the Chinese Foreign Ministry, Geng Shuang , in his statements claimed that these 11 Uyghur men are illegal migrants in trying to mislead the international community. The East Turkistan Government in Exile strongly condemns this claim. These 11 young Uyghur men are asylum seekers who have fled from the Chinese occupied East Turkistan seeking refuge in Malaysia.

The brutality of the Chinese invaders in our homeland is increasing day by day. As a result the number of the asylum seekers will increase in the future. The East Turkistan Government in Exile calls upon the Malaysian government and international organisations to take responsibility for these 11 Uyghur brothers’ safety and welfare. In the mean time they must pay attention to the pleas of future Uyghur asylum seekers and take urgent action in guaranteeing their safety.

 

East Turkistan Government in Exile

13.02.2018

The Story of a Uyghur Freedom Fighter in a Journalistic Career

by Ayesha

23376460_10214765728322459_759112678517160753_n

Dear everyone,

I would like to share with you a simple but impressive story of a Uyghur lady in exile, who has been fighting with a dragon, the Chinese government, using her broadcasting profession as a weapon. Her name is Gulchehra Abduqeyum Hoja and her people used to call her Gul, which means flower. She is very well known to the Uyghurs because of her unique style in TV programs back home as well as in the Radio Free Asia (RFA) based in Washington, DC, USA. Let’s get to know her a little bit more through her past.

untitled-1

 

Gul was born in Urumchi, the regional capital of East Turkistan, which is currently called Xinjiang Uyghur Autonomous Region, to the family of a recognized Uyghur intellectual. She was a precious gift to this family because her parents had her after 8 years of marriage and therefore treated her like a little princess. Later, they also had a son. Gul’s father, Mr. Abdulqeyyum Hoja, worked at the Regional Museum as an archaeologist. Therefore, Gul knew nearly every object in that museum through her curiosity and had the opportunity to hear about and access first hand information about Uyghur history through her father’s dedicated career. Her mother Chiman’gul Zikri,  was  a lecturer at Xin’jinag Medical University in Urumchi and her grandfather, Zikri-al-Pattar, was also famous among Uyghurs, working as a musician and compositor in the field of traditional Muqam, and has composed and contributed a great deal of traditional music for the Uyghur community. Luckily, Gul having lived with her grandparents and cousins at home had a lot of exposure to Uyghur traditional music and culture before she started school. She was given many opportunities to see famous artists by accompanying her grandparents and family, and watched performances from the beginning, including viewing off stage practices. Such a rich upbringing provided Gul with many chances, in which she was influenced by what her family did and why. These experiences made Gul a happy and thoughtful child, as she was able to learn about culture and history in a dynamic environment.

 

The image of Gul with her pony-tailed hair and Uyghur Doppa, beautiful voice when reciting poems, extremely sharp memory and response to questions, was a joy to her classmates and tutors. She published her first poem while she was at secondary school and was awarded a special prize. She was a representative of the art and literature association in her school and won prizes at various contests as well. Both she and her tutors hoped that she could enrol into an art school to realize her dream of being an artist. However, her grandfather, who was a remarkable musician himself, opposed her going to art school although he had provided many opportunities to develop her ability in art both at home and among his professional circles. The reason was that, as a calm researcher, he had seen Gul’ s potential and her passion and therefore expected Gul to learn something of more importance to Uyhgurs than art, and he had conviction and trust in her capabilities. Therefore, Gul was not able to attend the art school, even though the regional art college offered her a place while she was still in secondary school. As a teenager, Gul was very upset about this discouragement but having pursued her aspirations as an adult, Gul can now tell us proudly that her grandfather’s decision was the best decision for her overall development in her future life.

untitled-1-copy

 

She also attended many TV programs with her beautiful dance in various festivals and annual events in her college years too. In 1992, she was chosen to attend “The 7th International Ethnical Dance Festival” in Tokyo, Japan, as the only Chinese college student representative, when in her 2nd year of her undergraduate study, and she won the gold medal in that competition. In 1990s, Gul could be counted as one of the very few students who went abroad to attend such international competitions in China, so she was featured in the regional journal called “Xinjiang youth” with her picture on its cover. Furthermore, she twice won the 1st prizes in national university festivals. In 1996, she was invited to be a host in the Newruz festival (Newruz means “Spring” for the central Asian people) which was organized by regional TV station. Because of her exceptional talents, special interest in art, and the various honors and achievements mentioned above, Gul naturally rose to be a star in public at her very young age. She learned diligently from the senior TV presenters during such events, which then motivated and increased her interest in this active career, as she enjoyed working to enrich the lives of her people using this special platform.

 

Time flies. Gul completed her university life with busy schedules, happy memories and excellent grades in her own major. The faculty at which she studied offered her a teaching position upon her graduation. However, Gul was a “strange” young girl who preferred continuous challenges and was ambitious to explore new things in life. Wanting to follow her own interest and mind, she declined her first job offer, and went to the regional TV station with her graduate diploma and various certificates with huge interest. This incident highlighted that she was a brave young person who dared to knock the door of the person in charge at the station, and introduce herself with confidence about her future and conviction that she would do well with her career in journalism.

 

Gul started her broadcasting career in the late 1990s after her graduation from the Xinjiang Normal University, with her unique talent and passion of becoming a TV presenter and reporter. At that time, color TV had just become popular in China’s major cities and became a new measurement of one’s status and wealth in Uyghur society too. Gul was the first person in regional TV who has took the interest of children to live TV programs with her special thoughts and activities. Since then Uyghur kids have had their own program where they can sit together with a real broadcaster and listen to the fascinating stories from their ancestor’s times. This program was welcomed nearly by all of the Uyghur children around East Turkistan (the size of which is 1.665 million km²) and therefore Gul had had countless opportunities to travel from North to South of the Tengri Tagh mountain. With this unique Children’s program called “Tengri Tagh Ghunchiliri” (The young flowers of Hantengri) Gul had chances to listen to the innocent voice of Uyghur children and witnessed their lives in all 16 major cities and thousands of villages all over this legendary region. Thanks to this colourful experience with children of all backgrounds, it increased Gul’ s love for her motherland and her interest in the special role of a TV presenter further, and most importantly it broadened her knowledge on the current situations of Uyghurs as well. The naughty kids, who did not want to go back home after hours of playing outside, would go back to their homes in a hurry once they heard the starting music of Gul’ s “imaginative wonderland”. As a result, that girl who used to appear on TV screens with her beautiful embroidery cap and etles silk dress became a popular image of the Uyghur girls in Chinese mainland TV as well. Because of her familiar image that people have seen from TV, almost every Uyghur family could have recognized Gul wherever she went. Some young people today who grew up with the company of “Tengri Tagh Ghunchiliri” are still able to remember Gul’s style of engaging children and how she had inspired them and became a special person in their lives, with her impressive and interesting stories.

 

untitled-1-copy-2

 

Gul was successful in the beginning of her career by motivating thousands of children to have their own fabulous world of fantasy. In the meantime, she also learned a lot from a number of dedicated researchers and writers on children who had a desire to pass the Uyghur tradition and glamorous historical facts to the younger generation, through Gul’s presentations on the children’s programs. On top of that, her father always expected her to take a sincere approach to learning while making the programmes, believing that she could be the role model of those innocent Uyghur children and youngsters through her work. Therefore, she read many specialist children’s books to increase her knowledge and even travelled to different places in the region to understand the reality of lives firsthand.

With the assurance of her success in “Tengri Tagh ghunchiliri”, Gul then worked on bilingual TV programs made in both Chinese and Uyghur languages. She also hosted many regional and national levels of annual celebrations and festivals on TV by cooperating with other mainland Chinese stations. Her special evening program related to the “6.1 Children’s Holiday” was awarded the top prize for 4 years in the Uyghur region and the Chinese mainland. Because of her talents in action, she worked as an actress in a number of films too. During the process of her cooperative work with other TV presenters outside the Uyghur region, Gul got chances to see the lives of Han Chinese who lived in other provinces of China. She had been to the Xinjiang Production and Construction Corps, which called as “bingtuan” in mandarin, where China brought tens of thousands of soldiers from other provinces to the Uyghur region every year and trained them as army forces in the name of the stability and prosperity of the region. As a consequence, they occupied enormous land and water resources of this region to produce foods, fruits and other necessities of industrial goods which mainly transported to the Chinese major cities outside of this region beside the rich oil and natural gas. Nowadays, the size and the importance of “bingtuan” has become equal to the other provinces of China, as it has its own administrative government of all levels, which are directly governed by Beijing. After witnessing the huge difference between the implementation of government policies and various regulations in people’s lives in and outside of the Uyghur region, Gul started to realize that her people were living in a white lie for so long, and many TV programs and news she had been involved were a form of communist propaganda; the so-called socialist ideas which were mostly praised by Uyghurs and other minorities in China and the happy faces of these non-Chinese ethnic groups on TV screens, with their traditional music and dances, have been used as a tool to entertain people while the majority Hans enjoying a different version of “Chinese characteristic socialism”. In addition, Gul learned more about the true face of the communist party while working as a reporter on the news on the “Ghulja massacre” which happened on the 5th of February 1997 in the city of Ghulja, which was called yili in mandarin, “Hong Kong’ s successful return to the Chinese mainland”, the death of Deng xiaoping and the propaganda on defeating “Falun Gong” nationwide, through their media efforts. In 1998, Gul was invited to the “China rich list” by Hongkong HuaYu TV station, where Gul worked as a main program host for a film series with 12 episodes. After witnessing the freedom given to the filmmakers and reporters in this film, Gul had another opportunity to compare the difference between how she worked in her region by strictly supporting the government propaganda and the freedom she had and what she saw in other areas of the country she lived and served.

 

Nevertheless, the most striking transformation taken place in her inner thoughts was, when her team in the regional TV station and another team from Chinese’s Shandong province had worked together on a series of 10 reality shows about a month. This government sponsored series mainly focused on how the staff and workers were sent from Shandong province to aid Uyghurs’ regional development and helped them to build a prosperous and harmonious Xinjiang. The second part of this reality show was about praising the benefits of sending Uyghur school kids into major Chinese cities at an early age in order to gradually implement the unified Chinese-only education policy in the entire Uyghur region. She felt so powerless when she received the modified version of her original reports.

 

Although she felt very strongly about the differences between Uyghurs and Han Chinese in terms of living conditions, education, job and business opportunities, as well as healthcare issues, she had admitted that she did not have enough courage yet to reject their demands regarding what she wanted to say in any of her reports, because as a ordinary person, she wanted to keep her loved profession too. All programs they produced had to be agreed and signed by each person in charge prior to its broadcast and they must keep the same voice with the state news agencies, which is a propaganda agency of the Chinese communist party (CCP).

 

Gul struggled so much to work silently against her own will of serving her people with lies over and over again using her role in TV. This feeling of “cheating her people” made her sleepless sometimes because of her consciousness and her sense of responsibility. Just after experiencing such an uncomfortable time Gul felt in her cooperation with Shandong TV station in Chingdao, she had been given a new opportunity to go abroad for 3 months. As usual, she had signed a contract and agreed to come back after her visit to Europe.

 

During her short visit to Europe, Gul witnessed the fair treatment of people regardless of their nationalities, beliefs or other social and cultural backgrounds. By human nature, many of us are reluctant to look for the information which matters most and are curious to find out the why. So did our Gul. She searched for the RFA news website, which she had heard of while she was living in China. She then heard the voice of freedom; The voice of brave hearts who have been fighting for the freedom of oppressed Uyghur people in her country. These genuine plea and call for freedom surely made her to think about her own vision in life once again. Gul burst out crying when she heard the shouting voices of Uyghur demonstrators in Munich, Germany, who organized demonstration against the Chinese occupation and its brutal rule over Uyghur people, since 1949.

 

Uyghurs were calling “We want freedom! We want Chinese communists to get out of our motherland!…” That voice was the voice of millions of her people who have been living under the harsh control of the communist regime; those were the voices of people who lost their loved career just because they spoke or wrote something to advocate equality and fair implementation of the Chinese government’s policies towards every Chinese citizens; those were the voices of people who lost their freedom only because they offered their daily prayers at the workplaces, schools, hospitals or other communal areas or taught their kids Qur’an or send them to learn about Islam after their state school courses, or simply observed the holy month of Ramadan. Those are the voices today of some moderate Uyghur academics who were imprisoned for life, just because they refused the fake promises of their government to improve Uyghurs’ and other citizens’ lives based on Chinese constitutions!

 

Those voices of voiceless people truly touched her heart and made her speechless. Understandably, as those were the genuine voices of her own heart too, which had been telling her through many unjust realities in her home country because of her ethnicity, even though Gul and her co-workers had to follow the state propaganda during their daily job in China, in spite of their own ideas.

 

So, Gul started to dwell on what she had to do in her future career; she had struggled to choose between being the voice of voiceless and being a trumpet of the communist party. She was torn inside as she might not be able to see her beloved parents and friends if she chose a different path, the path to the freedom of speech and fight against CCP. Meanwhile, she also thought about the innocent children in her TV programs and her dedicated colleagues and the applauds of people in front of TV screen…Each and every thing she participated in until her visit to Europe.

 

However, she took the difficult decision in the end, the decision that can represent her genuinely and enable her to become a strong voice for her oppressed people, at the cost of losing much more. After listening to her own heart, Gul made a great decision in her life without knowing what would happen in this totally different world in her future, in Sep 2001. What she knew clearly was that, she could now say the words she wanted to, without edition according to the communist regulations, and she could broadcast the real happiness and sorrows of her people back home. Therefore, she called the RFA Uyghur service by herself, and told them that she was willing to become a news reporter at that broadcasting company. The most senior staff and the founder of the Uyghur service at RFA was so delighted to hear Gul’s brave phone call and agreed for her to join them right away. Gul can still remember that the director of RFA at that time replied to her call by telling her the following: “Welcome to the RFA. We are very delighted to hire a well-known reporter of the Chinese news agencies here in Washington. This is a success of democracy over the dictatorship of communist regime; this is the triumph of freedom!” However, some staff members at Uyghur Service raised their concern about the future situation of Gul’ family in Urumqi, and suggested that she should change her name at work if she wanted to. However, our Gul did not give it a second thought and expressed her own decision to stay being herself. So, Gul’s personal freedom started with a huge price. The local Chinese government in Urumchi carried out their revenge on her behavior, confiscating her parent’s passports, and didn’t allow them to travel anywhere outside of China. They issued a public notice in which Gul had been labelled as a “separatist” and all her past TV programs in China were banned or destroyed.

 

But, Gul did not regret her decision because she believed that silence towards oppression is someone’s closeness to death. Instead, she has become a true voice of her own people, and is letting the world hear their sorrows, whilst China has been spending millions of dollars to silence the voice of Uyghurs and other Chinese democrats against its brutality nationwide.

 

Fifteen years passed since Gul chose to live and work in the US. The more Gul missed her home and the smell of the streets in Urumqi, the more she moved herself forward to the fight against the dictatorship of the Chinese government. Gul is now a mother of three bright children and proudly doing the career, which she dreamed of from her early years. Ups and downs in life have not changed Gul’ s motivation and her crystal clear aim of work for the benefit of her own people. Therefore, she channelled all the burdens of homesickness and other sorrows into her optimism towards the future of her homeland, through her consistent work style. She travelled with the members of Uyghur freedom fighters around the globe to maximize their voice of freedom; She has interviewed many foreign public figures too in order to let the world hear the voice of oppressed nations through their voices. She allowed the world to see the cries and the sorrows of countless Uyghur mothers who lost their children under the false accusation of being “separatists or terrorists” by the Chinese government, and never stopped to show her support to them. She has always stood up with her people no matter how big the difficulties are.

 

untitled-1-copy2

 

untitled-1-copy4

 

Another significant change Gul has made during her career was that, she became the very first hijabi broadcaster amongst Uyghur reporters and has shown such a distinctive protest against Chinese’s cultural assimilation towards Uyghurs. This is also one of the exciting decisions she has proudly made, as she struggled to wear it before.

 

 

untitled-1-copy6

 

 

untitled-12

 

untitled

 

In fact, Gul has  earned much higher respect and trust from all levels of Uyghurs with her overall role as a Uyghur Muslim broadcaster than she did before, who can truly represent their voices. Because of her particular voice, Uyghurs around the world are able to recognize her wherever she make phone calls for an interview or other reasons, assuring Gul of her devotion to serve for her people with exceptional pleasure and pride. She is now working as a senior broadcaster, TV host and broadcast journalist at the RFA, the only international broadcasting station for Uyghurs.

 

 

untitled-1-copy7

 

As for her decision of leaving China, Gul said that she knew her father, the best role model of her life, would not stop her to make such a decision 15 years ago, but she herself did not dare to speak to him as she was the one who would be the first to break down in tears, because of her special love and respect towards her father. She still remembers the only word her dad said to her over the phone about her decision was, “My brave daughter…God will be happy with you once you serve His servants well.” That is a proverb which frequently used by Uyghurs, to express their appreciation towards someone who did good deeds to the people they love. Gul remembers all her parents and grandparent’s philosophy in life were as such: There are three different people in this world. The first type of people are the ones who live their lives for their own good only. The second types are the people who live their lives for the benefit of their community or their own nation. The third types are the people who live their lives for the benefit of all mankind.” So, her father once told Gul that our family have not yet become of the 3rd category, but gladly we do not belong to the first one either and we should not. So, this family tradition, perhaps, could be the most influential part of her upbringing and guidance of Gul’s attitude in her present and future life.

 

*  *  *   *  *  *  *  *  *   *  *  *  *  *  *   *  *  *

Dear readers, we have approached a closure of this life story of a courageous Uyghur freedom fighter. So, please allow me to type a few more lines which represent what are my views after interviewing our role model and the most pleasant flower of our Uyghur people.

 

Gul was a patriot when she was living in the occupied East Turkistan and worked wholeheartedly to the betterment of Uyghurs and the lives of other Chinese nationals. However, she was not given the freedom of speech and expression with her own willingness in that worldly famous but brutal nation. She is a patriot now, as her adopted nation, the United States of America, has not only given Gul such freedom, but also shown her and encouraged her to be a voice of voiceless and care about other people’s lives too with its firm values about equality, human rights and democracy regardless of one’s ethnic, cultural, religious or other different backgrounds. She also loves her own country, the East Turkistan, the most, where Gul and all other members of oppressed Uyghurs can also enjoy the freedom and democracy, sometime in the near future. So, I believe that nothing can prevent Gul to fight against any types of dictatorship on behalf of the Uyghurs and other nations around the globe.

 

Finally, I would like to convey Gul’s last message of this interview to you: “I believe that we can make great differences if only we are willing to. I hope that the lucky people who made their life journey to the democratic countries in the West, must remember their own roots and responsibilities of always remembering the sufferings and sorrows of their people back home, and help each other to make their world a brighter and safer place too. Otherwise, people can earn their daily bread anywhere in the world, if they just work for their own good.”

https://uhrp.org/featured-articles/story-uyghur-freedom-fighter-journalistic-career

Anqarada Diniy Alim Muhemmed Salih Hajimning Ghayibane Jinaza Namizi Chüshürüldi

Merhum muhemmed salih damollam hajim.

Merhum muhemmed salih damollam hajim.

Social Media

Xitayning atalmish terbiyilesh merkezliridin biride hayatidin ayrilghanliqi ilgiri sürülüwatqan diniy alim muhemmed salih hajim üchün türkiyening paytexti enqerediki eng chong we tarixiy jamelerdin biri bolghan haji bayram jameside 2-féwral jüme namizidin kéyin ghayibane jinaza namizi oquldi.

Bu jinaza namizi enqerede pa’aliyet élip bériwatqan étiqad munbiri teripidin uyushturulghan bolup, pa’aliyetke mezkur teshkilatqa eza her qaysi ammiwi teshkilatlarning mes’ulliri, ezaliri, jüme namizigha kelgen jama’et we enqerediki uyghurlardin bolup minglighan kishi ishtirak qildi.

Jinaza namizini enqere haji bayram jamesining imami exmet qarali ependi oqudi.

Arqidin bu pa’aliyetni uyushturghan étiqad erkinliki munbiri mes’uli zeynel abidin özqan ependi muxbirlargha bayanat berdi.

Bayanatta munular déyilgen: “muhemmed salih hajim 1936-yili xitayning ishghali astidiki sherqiy türkistanning atush dégen yéride dunyagha kelgen. Uning a’ilisi 1949-yili kommunist xitay sherqiy türkistanni bésiwalghandin kéyin bashqa meripetperwer uyghur a’ililirige oxshashla xitayning ziyankeshlikige uchrighan. U, béyjing islam institutini püttürgendin kéyin ürümchidiki uyghur akadémiyeside ishleshke bashlighan. Muhemmed salih hajim ‘qur’ani kerim’ ni hazirqi zaman uyghur tiligha terjime qilghan, ‘erebche-uyghurche lughet’ tüzgendin sirt. Köp sanda ilmiy maqale élan qilghan. Muhemmed salih hajim uyghurlarning diniy ilimlerni öginishige, islam tetqiqatigha muhim töhpilerni qoshqan shexs.”

Metbu’at bayanatini oqush jeryanida jama’et “shéhit muhemmed salih séning izinggha warisliq qilimiz”, “zalimlar üchün dozax yashisun” dégendek sho’arlarni towlashti.

Enqere étiqad munbiri mes’uli oqughan metbu’at bayanatining axirida, xitay hökümitini hazir uyghur we qazaqlargha élip bériwatqan bésim siyasitini derhal toxtitishqa, atalmish “terbiyilesh merkizi” nami astidiki lagérlarni derhal taqashqa chaqirdi.

Biz bügünki ghayibane jinaza namizi we pa’aliyet toghrisida pikir-qarashlirini igilesh üchün bu pa’aliyetke qatnashqan dunya uyghur qurultiyi mu’awin re’isi doktor erkin ekrem we enqerediki uyghur pa’aliyetchiler bilen söhbet ötküzduq.

Türkiyede doktorluqta oquwatqan wahit ependi özining bundaq bir pa’aliyetke tunji qétim ishtirak qilghanliqini we buning seweblirini bayan qildi.

Mirkamil qeshqerli ependi bügünki namayishqa köp sanda uyghurning qatnishishidiki sewebler heqqide toxtaldi.

“xitayning awazi bolup kelgen muhemmed salih damollamning lagérgha élip kétilgenliki u yerde wapat bolghanliqi ilgiri sürülüp bu yerde ghayibane namizi chüshürüldi. Doktor erkin ekrem ependi bundaq bir ziyaliyning xitay teripidin bundaq mu’amilige duchar bolushini qandaq chüshinishimiz kérek?” dégen so’alimizgha jawab berdi.

Xewerlerge asaslan’ghanda xitay hökümiti bu qétim köp sanda uyghur ziyaliysini terbiyilesh merkizi nami astidiki lagérlargha yighiwalghan.erkin tarim