Yüriki Puchilan’ghan Ana: “Oghlum Kelmise, Kelme Ey Bahar!”

Autori: Abduweli Ayup
2018-02-28

13439237_529574840575798_5323174573107404053_n

Bigunah Uyghurlarni Dehshetlik Qirghin Qiliwatqan Wehshix Xitay Tajawuzchiliri .

RFA/Abduweli Ayup

1997-Yili 5-féwral ghulja shehiride yüz bergen yashlarning démokratik namayishigha qatnashqan bir a’ilidin üch oghul ziyankeshlikke uchrighan. Chong oghul abduqadir ölümge, ikkinchi oghul tel’et 18 yilliq muddetlik qamaq jazasigha uchrighan, üchinchi oghulgha muddetlik qamaq jazasi höküm qilin’ghan, ulargha “bölgünchilik”, “qutratquluq” qatarliq jinayetler artilghan. Abduqadirgha shu yili üchinchi ayning axirida muz meydan dep atilidighan putbol meydanida 18 sepdishi bilen bille ölüm jazasi höküm qilinip, éli deryasi boyida ijra qilin’ghan.

Ghulja shehirige qarashliq döng mehellide olturushluq ghopur aka 90-yillarning bashlirida qaza qilip ketken bolup, ayali ayshem hede üch oghlini ming bir japada qatargha qoshqan. Balilar kündüzliri mektepte oqusa, kechliri mehelle imamida dindin sawaq alghan. Eyni waqitta ghopur aka a’ilisi bilen yéqindin tonushidighan, hazir gérmaniyede yashawatqan siyasiy pa’aliyetchi ablimit tursun ependi bu a’ilining béshigha kelgen paji’eni anglatti.

Ghopur aka a’ilisining ikkinchi oghli tel’etke 18 yilliq muddetlik qamaq jazasi höküm qilinip, ürümchidiki bir türmige qamalghan. U 2015-yili jaza mudditi toshushqa bir yil qalghanda a’ilisige jeset halitide qayturup bérilgen.

Üchinchi oghul muddetlik yette yilliq qamaq jazasigha höküm qilin’ghan bolup, shahitlirimiz uning bixeterlikini közde tutup ismini tilgha élishni xalimidi. Shahitlarning tekitlishiche, bu weqedin kéyin ayshem ana nérwisi ajizlap aghrip qalghan.

Hazir ottura asiyadiki melum dölette yashawatqan, eyni waqitta ghuljidiki yashlar namayishigha aktip ishtirak qilghan ebuzer ependi bu weqelerning rastliqigha guwahliq berdi. U, ghopur aka a’ilisi bilen tonush bolup ikkinchi oghul tel’et bilen yaxshi bilishidiken.

Üch oghulning birini ölümge, qalghan ikkisini qara zindan’gha yolgha salghan ayshem ana derd-hesrettin tola yighlap nérwisi ajizlap ketken. Tikendek yalghuz qalghan ana hemme yerde nale-peryad qilip qayghu-pighanlirini éytishqa adem qalmighanda ishik aldidiki sögetke qarap uzundin uzun olturidighan bolup qalghan.

Bu bir tüp söget yumran bixliri bilen ayshem anigha her yili qish ötüp baharning kelginidin xewer bérip turghan. Her baharda oghullarning yoligha qarap ularni körelmigen ana sögetke qarap oghulliri kelmisimu kelgen bahardin shikayet qilghan.

Biz döng mehellidiki ghopur aka a’ilisige kelgen külpetlerni éniqlash, kichik oghulning amanliqini bilish, ayshem anining salametlikidin xewer tépish üchün ghulja sheher döng mehelle ahale komitéti bilen alaqe qilishqa tirishqan bolsaqmu, emma téléfon’gha jawab chiqmidi.

Xitayche menbelerde 1997-yildiki “5-féwral ghulja weqesi” atalmish “sherqi türkistan islam allah partiyesi” dégen bir teshkilatqa dönggelgen bolup, weqede 7 xitayning ölüp, 198 kishining yarilan’ghanliqi tilgha élin’ghan, emma yaridarlarning qaysi millettin ikenliki eskertilmigen. Xewerde yene nurghun kishining yoqap ketkenliki yézilghan bolsimu, emma ularning kimliki yoshurulghan. Heyran qalarliq yéri shuki, bu heqte xitayning beydu izdesh matoridin tépilghan xewerler asasen yuyup tashlan’ghan.

Nöwette norwégiyede yashawatqan seyd ekrem ependi “5-féwral ghulja weqesi” de ziyankeshlikke uchrighanlarni tizimlap chiqqan bolup, u radiyomiz ziyaritini qobul qilip, bu heqte özi bilidighan melumatlarni anglighuchilar diqqitige sundi.

Tepsilatini yuqiriqi awaz ulinishtin anglighaysiz.

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

%d bloggers like this: