Sowét Kompartiyesining Ahmetjan Qasimi Qatarliqlarning Teqdirige Munasiwetlik Mexpiy Qarari

Exmetjan qasimi bilen abdukérim abbasof söhbette. 19947-Yili, nenjing.

Exmetjan qasimi bilen abdukérim abbasof söhbette. 19947-Yili, nenjing.

 erktv.com

1949-Yili, 7-ayda xitay kompartiyesi merkizi komitétining wekili lyu shawchi bashchiliqidiki wekiller ömiki mexpiy türde moskwani ziyaret qilip, sowét ittipaqi rehbiri stalin qatarliqlar bilen ikki aygha sozulghan söhbetler élip bardi.

Söhbetler netijiside stalin xitay kompartiyesining xitay xelq jumhuriyitini 1949-yili, 10-ayda élan qilish we uyghurlar diyarini tézlikte ishghal qilish teklipi berdi shuningdek stalin xitay kompartiyesining bu rayonni ishghal qilishigha ayropilan we aptomobillarni ajritip yardem béridighanliqini bildürgen.

Bu qétimqi söhbetlerde uyghurlar diyarining siyasiy teqdiri muhim téma bolghan bolup, sowét terep xitay kompartiyesining milliy azadliq inqilab merkizi ghuljigha adem ewetip, béyjing bilen télégraf alaqisi qurushini orunlashturghan.

Yéqinda ashkarilan’ghan, rusiye döletlik ijtima’iy-siyasiy tarix arxipxanisida saqliniwatqan “s s s r pütün ittipaq kompartiyesi merkizi komitéti tashqi siyaset komissiyesining xitay mesilisi heqqidiki qarari”dep atalghan sowét ittipaqi kompartiyesi merkizi komitéti siyasiy byurosining 1949-yili, 29-iyul künidiki yighinining qararida: “xitay kompartiyesi wekili lyu shawchining shinjang bilen alaqe ornitish mesilisi boyiche telipini qana’etlendürüsh, bu munasiwet bilen:

A) sowét ittipaqi alaqe ministirliqigha (yoldash pisurtséwqa) we sowét ittipaqi tashqi ishlar ministirliqi tarmiqidiki axbarat komitétigha (yoldash fédotowqa) ghuljida alahide télégraf istansisi qurush we uni zörür téxnikiliq üsküniler hem opératorlar bilen teminleshni we yoldash lyu shawchning telipi boyiche ghuljidiki télégraf istansisida mulazimet qilish üchün moskwadiki xitay wekilliri ömiki terkibidiki ademlerdin bir rehbiriy kadir, ikki radist, bir shifirchi, bir terjiman ewetishni tapshurush.

B) sowét ittipaqi puqralar hawa flotining bash idarisige (yoldash baydukowqa) shinjang démokratiye sahesining wekillirini chita shehirige yetküzüsh we ularning dawamliq béypinggha yürüshi üchün mexsus ayropilan ajritishni tapshurush” dep körsitilgen.

Tarixchilarning qeyt qilishiche, bu wezipe sowét ittipaqi kompartiyesi siyasiy byurosining ezaliri wichislaw molotow, gé’orgiy malénkow, tashqi ishlar ministiri andréy wishénskiy we sowét ittipaqi kompariyesi merkizi komitéti tashqi siyaset komissiyesi re’isi wagan grigoriyan’gha yüklen’gen. Ene shu qarardin kéyin 9-awghust küni, xitay kompartiye alaqichisi déng lichün yardemchiliri we radistni élip, moskwadin ayrilip 15-chésla, sowét ittipaqi xadimliri teripidin ghuljigha élip kélinip, simsiz télégraf istansisi qurghan hem exmetjan qasimi qatarliqlar bilen söhbetler ötküzgen. Bu arxip höjjitini qeyt qilghan tarixchilarning esiride qeyt qilinishiche, exmetjan qasimi qatarliqlar 23- awghust küni ghuljidin sowét ittipaqigha kelgen we 25-awghust küni ular olturghan ayropilan sowét zéminida qazagha uchrighan. Emma, xitay terep izchil bu weqeni 27-awghust küni yüz bergen dep élan qilip kelmekte idi. ümidwar

Yuqiridiki awaz ulinishidin programmining tepsilatini anglighaysiz.

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

%d bloggers like this: