Teywende Uyghurlarning Nöwettiki Jiddiy Weziyitidin Doklat Bérildi

1947-Yili teywende yüz bergen "28-Féwral qirghinchiliqi" ning 70 yilliqini xatirilesh pa'aliyitige qatnashqan yaponiye Uyghur jem'iyitining re'isi ilham mexmut ependi bezi muxbirlarning ziyaritini qobul qilghan. 2017-Yili 28-féwral, teybéy.

1947-Yili teywende yüz bergen “28-Féwral qirghinchiliqi” ning 70 yilliqini xatirilesh pa’aliyitige qatnashqan yaponiye Uyghur jem’iyitining re’isi ilham mexmut ependi bezi muxbirlarning ziyaritini qobul qilghan. 2017-Yili 28-féwral, teybéy.

 Pida’iy

Yaponiye Uyghur jem’iyitining re’isi, dunya Uyghur qurultiyining asiya tinch okyan rayoni wakaletchisi ilham mexmut ependi 23-mart küni teywendin ziyaritimizni qobul qilip, teybéyda échiliwatqan “Teywen birlik partiyesining 2018-yilliq yighilishi” da özining dunya Uyghur qurultiyigha wakaliten yighin’gha qatnashqanliqini we nöwettiki Uyghur weziyitini anglatqanliqini bildürdi.

Ilham ependining bildürüshiche, 23-marttiki yighilishta ilham mexmut ependi bilen xongkong millet partiyesining re’isi chén xawtiyen ependiler alahide sözge teklip qilinip, nöwette Uyghur diyaridiki jiddiy weziyet we xongkongda barghanche yamanlishiwatqan kishilik hoquq weziyiti heqqide doklat bérishke orunlashturulghan.

Melum bolushiche, teywen birlik partiyesining 2018-yilliq yighilishida xitay kompartiyisining 19-qurultiyidin kéyin barghanche yamanlashqan kishilik hoquq ehwali, Uyghur, tibet qatarliq milletlerning nöwette uchrawatqan éghir zulumliri, xongkong musteqilliq terepdarlirining xongkong weziyiti heqqidiki teklipliri nuqtiliq muzakire qilin’ghan.

Yighin riyasetchiliridin teywen birlik partiyesining bashliqi ju ni’en xanim ziyaritimizni qobul qilip, mezkur yighinning échilish meqsiti heqqide toxtaldi. Uning bildürüshiche, bügünki yighinda dunya Uyghur qurultiyining wekili ilham mexmut ependi yighinda otturigha qoyghan Uyghurlarning xitay hökümiti teripidin qattiq basturulushqa uchrawatqan éghir weziyiti yighin qatnashquchilirining jiddiy diqqitini qozghighan.

Ilham mexmut ependi, mezkur yighinda xitay hökümiti qolliniwatqan “Shinjang” dégen atalghuning ornigha chet’ellerdiki Uyghur teshkilatliri qolliniwatqan “Sherqiy türkistan” atalghusini ishlitish teshebbusining otturigha qoyulghanliqini, buning özini qattiq tesirlendürgenlikini bayan qildi.

Xongkong musteqilliq terepdarliridin, xongkong millet partiyesining re’isi chén xawtiyen ependi ziyaritimizni qobul qilip, yighinda Uyghur weziyitining nuqtiliq diqqet obyékti bolushining sewebi heqqide toxtaldi. U mundaq dédi: “Néme üchün mezkur yighinda Uyghur mesilisi köpchilikning jiddiy diqqitini qozghidi? méningche, buning sewebi hazir Uyghurlar xitay hökümitining zulumigha qarshi aldinqi septe turuwatqanliqidindur. Bundaq bolghan iken, biz Uyghurlarni qollishimiz kérek. Undin bashqa xitay hökümitining zorawan, hakimmutleq siyasitige qarshi turush peqet Uyghurlarningla wezipisi emes, belki teywen, xongkong, tibet we etraptiki erkinlikni teshebbus qilghuchi barliq insanlarning bash tartip bolmaydighan mejburiyiti. Mana bu nuqtidin biz hemmimiz teqdirdash we meslekdash. Bundaq ehwalda elwette hemmimiz ittipaqliship xitay hökümitige qarshi küreshke atlinishimiz kérek.”

Chén xawtiyen ependi yene yighinda muzakire nuqtilirining biri bolghan “Shinjang” atalghusining ornigha “Sherqiy türkistan” atalghusini qollinish qarari élinishining Uyghurlarning iradisige hörmet qilishning bir ipadisi ikenlikini tekitlidi.

U mundaq dédi: “Méningche, biz bu nuqtida Uyghurlarning qarishi we tallishigha hörmet qilishimiz kérek. Eger Uyghurlar ‘shinjang’ atalghusini qobul qilghan bolsa, biz bu atalghuni ishletsek bolatti. Emma Uyghurlar özlirini ‘sherqiy türkistanliq’ dep atashni telep qilsa, elwette bizmu ‘sherqiy türkistan’ atalghusini qollinishimiz kérek. Chet’ellerde pa’aliyet élip bériwatqan xitay we bashqa millet teshkilatliri aldi bilen Uyghurlarning iradisige hörmet qilishi kérek.”

Ilham mexmut ependining bildürüshiche, teywendiki musteqilliq terepdarlirigha wekillik qilidighan “Teywen birlik partiyesi” teywenning sabiq prézidénti li déngxuy dewride qurulghan partiye iken. Mezkur partiye qurulghandin buyan chet’ellerdiki xitay hökümitige qarshi teshkilat wekillirini teklip qilip her xil yighinlarni ötküzüp kéliwatqan bolup, dunya Uyghur qurultiyining yaponiyediki wekili ilham mexmut ependi qatarliqlar 2011-yildin bashlap her yili mezkur partiyining teshkillishide ötküzülgen yighinlargha qatniship, Uyghur weziyitini anglitip kelmekte.méhriban

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

%d bloggers like this: