Nurbiye nurtay: “Apam Méning Téléfonumni Alghanliqi Üchünla Lagérgha Solan’ghan”

2018-05-30
Malayshiyada yashawatqan nurbiye nurtayning 60 yashliq késelchan anisi elanur aqilaxun xanim. (Waqti we orni éniq emes)

Malayshiyada yashawatqan nurbiye nurtayning 60 yashliq késelchan anisi elanur aqilaxun xanim. (Waqti we orni éniq emes)

 RFA/Gülchéhre

Inkaslar we xewerlerdin melum bolushiche, nöwette chet’ellerde muhajir bolup turuwatqan Uyghurlardin uruq-tughqanliri xitayning Uyghur élide qurghan yighiwélish lagérlirigha élip kétilmigenler az déyerlik bolup, xelq’ara jama’etning mezkur mesilige bolghan diqqitining küchiyishige egiship, radiyomizni özining a’ile ezaliri, dost-yarenlirining xitayning lagérlirigha élip kétilgenliki heqqidiki uchurlar bilen teminligüchiler barghanche köpeymekte.

Téléfon arqiliq malayshiyadin radiyomiz bilen alaqileshken nurbiye nurtay isimlik bir Uyghur qiz, 10 aydin buyan a’ilisi bilen bolghan téléfon we bashqa alaqilirining pütünley üzülgenliki, qoshna-qolum, uruq tughqanliridinmu a’ilisining ehwalining sorap bilelmigen ehwal astida, özining yéqinda bir xitay sawaqdishigha, ghuljidiki öyini özi üchün ziyaret qilip béqishini hawale qilish arqiliq, axiri ghulja nahiyeside olturushluq anisi elanur aqilaxunning da’iriler teripidin yighiwélish lagérlirining birige élip kétilgenlikini bildürdi. Nurbiye nurtay anisining bu qismitini bilgendin kéyin, yene süküt qilip turushqa taqiti qalmighanliqini bayan qildi:
Nurbiye gerche anisining xitayning ghuljida qurghan “Terbiyelesh merkizi” namidiki lagérining biride ikenlikini sawaqdishi we bashqa tonushlar arqiliq delilligen bolsimu, emma uning qachan élip kétilgenliki we qachan qoyup bérilidighanliqi heqqide éniq melumat alalmighan, u özi bolsa anisi bilen axirqi qétim bultur 10-ayning axirliri téléfonda sözleshken péti, alaqisi pütünley üzülüp qalghan iken.

Nurbiye anisining da’irilerning tehditlirige qarimay özi bilen téléfon alaqe qilghanliqini anisining lagérgha élip kétilishidiki birdin bir seweb bolushi mumkin dep qaraydiken. Uning éytip bérishiche, u malayshiyagha kelgen 3 yildin buyan asasliq anisi bilen köprek ehwalliship kéliwatqan bolup, bulturdin bashlap da’iriler anisini özi otturisidiki téléfon alaqisini bahane qilip köp qétim parakende qilghan hetta buningdin kéyin qizi bilen alaqe qilmasliq heqqide uninggha tehdit ishletken iken. Nurbiye anisining axirqi qétimqi téléfonda sözleshkende: “Bular qizing bilen téléfonda sözleshmeysen deydu, qizim bolghandikin ensireymende, men sözlishiwérimen, buning üchün néme qilsa qilsun. . .” dégenlirini esliginide, da’iriler jezmen apamni méning bilen sözleshkini üchün élip ketti dep azablanmaqta iken. Uning hemmidin endishe qiliwatqini anisining salametliki bolup, elanur xanim bir yilning aldida bélige söngek öskenliki seweblik normal olturup qopushi we yol yürüshi tes bolup qalghan iken.

Malayshiyadiki nurbiye nurtayning yuqirida éytqanlirigha asasen ghulja nahiyesidiki saqchixana we yighiwélish lagéridin melumat élishqa tirishqan bolsaqmu, jawab alalmiduq.

Uyghurlar diyarining herqaysi jaylirida mewjut boluwatqan türme sheklidiki yighiwélish lagérlirining ichki yüzi, mu’essese we shara’itliri yéqindin buyan bir qisim nopuzluq dunya axbarat wasitiliride pash qilinip, bu xildiki “Yighiwélish lagéri” gitlér gérmaniyesi zamanisidiki yehudiylargha qaritilghan jaza lagérlirigha oxshitilmaqta.

Bultur etiyazdin bashlap bu yighiwélish lagérlirigha solan’ghanlarning ichide, chet’eller bilen alaqisi bolghanliqi shuningdek perzenti chet’elde bolghanliqi üchünla solan’ghan minglighan Uyghur ata-anilarningmu barliqi melum. Lagérdin qutulup chiqqan bezi shahitlarning xelq’ara metbu’atlargha bergen ispatliridin, bu xildiki lagérlarning shert-shara’itining intayin nacharliqi, er-bolsun, ayal bolsun, salametlik ehwali meyli qandaq bolushidin qet’iy nezer oxshashla psixikiliq xorlashqa uchraydighanliqidek ehwallar ashkarilandi, hetta bu jayda jan üzgenlerningmu barliqi melum bolmaqta. Yéqinqi künlerde yene Uyghurlarning yene bir pexirlik diniy alimi aldul’exed mexsum hajiningmu xotende da’iriler teripidin lagérgha élip kétilip uzun ötmey ölüp ketkenliki heqqide xewer tarqaldi.

“Terbiyelesh merkezliri” namidiki lagérlarning qarangghu we qorqunchluq tereplirining ashkarilinishi, Uyghur diyaridiki a’ilisidin aylarche xewer alalmaywatqan chet’ellerdiki Uyghurlarda, zor endishe we rohiy bésim peyda qiliwatqanliqi melum. gülchéhre

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: