Osman Tursun: “Xitay Terep Mendin Dolqun Eysa Bilen Séyit Tümtürk Heqqide Uchur Telep Qildi”

2018-06-01
Gérmaniyediki muhajir osman tursun.

Gérmaniyediki muhajir osman tursun.

 RFA/Shohret Hoshur

Melum bolushiche xitay saqchisi gérmaniyede yashawatqan muhajir osman tursun bilen deslepki qétim téléfonda körüshkende özini uning balilirining dosti dep tonushturghan we uning bilen birlikte tijaret qilish pilani barliqini éytqan. Ular öz-ara uchrishidighan dölet mesiliside birlikke kélelmigendin kéyin, saqchi terep meqsitini éniq otturigha qoyup, osman tursundin muhajirettiki Uyghur pa’aliyetchiliridin dolqun eysa bilen séyit tümtürk heqqide uchur bérishni telep qilghan.

Gérmaniyede yashawatqan muhajir osman tursun özining xitay saqchiliri bilen deslepki qétim téléfonda tonushush we axirida tillishish jeryanini mundaq bayan qilidu.

So’al: saqchilar bilen eng deslepte qachan körüshtingiz?

Jawab: ikki ay bolup qaldi, 4‏-ayning béshida. Ular deslepte téléfon qilghanda “Men sizning tughqiningiz bolimen” dédi. Téléfoni bir qarisam wetenningkidek, yene bir qarisam gollandiyeningkidek. Shuning bilen “Siz men tonumaydighan bir tughqinimkensiz, awwal özingizning nedin téléfon qiliwatqanliqingizni deng, andin sözlishey” dédim. U özining wetendin téléfon qiliwatqanliqini dédi we “Men oghlingiz memettursunni (dubeyge) chiqarghan kishimen. Men (oghulliringiz) memet’eli bilen memet’iminning dosti. Siz bilenmu yéqin ötsek, qilidighan jiq ishlar bar, memet’imin we memet’elilerge yardem qilimen” dédi. Men shu chaghdila uning saqchi ikenlikini bildim, shundaqtimu mundaq dédim: “Bolidu, yaxshi gep, hemmimiz Uyghur, qolimizdin kélidighan yaxshiliqlarni qilishishimiz kérek”. Emma shu chaghda men yene mundaq dédim: “Bir nerse bashtila ochuq bolup ketsun, eger weten-milletning menpe’etige ziyanliq bir ish bolsa, men uni qilalmaymen, siz yene mendin uni kütüp qalmang”. U: “Bolidu, hajimka, ilmiy ish qilimiz, siyasetni qayrip qoyup geplisheyli,” dédi. “Bolidu” dep gepleshtuq, axirida bille qilidighan tijaretning gépini qildi, men andin “Bu qandaq tijaret ?” dep soridim, u: “Bu yerde chong bir tijaret bar, bu heqte bir yerde körüshüp geplisheyli,” dédi. Men: “Bolidu, körüshsek körüsheyli, emma körüshidighan yérimiz gérmaniye yaki türkiye bolsun,” dédim. Umu “Bolidu” dédi we “Shirketning bashliqliridin sorap baqay,” dédi. U özini saqchi démeydiken, tijaretchi deydiken.

So’al: bu gepler qaysi künidiki tehdit sözler déyilishtin awwalqi geplermu?

Jawab: shundaq. U bir heptidin kéyin téléfon qiptu, u: “Siz dégen u döletlerge baralmaydikenmen, siz ereb döletliridin birige yaki qazaqistan, qirghizistanlargha kelsingiz,” dédi. Men u döletlerge baralmaydighanliqimni éyttim.

So’al: ismi némiken, bu kishining?

Jawab: abliz dédi özini.

So’al: buning awazini hazir 3‏-dölette mökünüp yétiwatqan oghlingizgha anglitip baqtingizmu, tonumdiken?

Jawab: anglattim, derhalla tönidi. “Bu kishi xotendiki bir saqchi idarisining bashliqi, ménimu terbiyeligen, buyaqqa chiqishtin awwal. U ismini heptide bir dégüdek almashturup turidu, abliz déginimu yalghan bolushi mumkin,” dédi

Melum bolushiche, osman tursun mezkur xadimning dégen yérige bérishni ret qilghandin kéyin, u kishi öz meqsitini ashkarilashqa bashlighan. Osman tursun awarichiliktin qéchip deslepte gepni chüshenmigen qiyapetke kiriwalghan.

Saqchi xadimining sözliri: “Hajim, emdi gepni chüshenmeydighan boluwapla, eslide bek ochuq ish idi, boptu, rastni dey, shu yerdiki chonglar bilen körüshüp bizge uchur yetküzünglar, emdi gep ochuq bolghandu? yene chüshenmes boluwalsanglar, siliningmu, méningmu menpe’etimizge ziyan yétidu. Gepni chüshendinglar menche, waqit dégen uzun. . .”

So’al: siz qarshi tereptin, “Mendin konkrét zadi némini kütisen” dep sorap baqtingizmu?

Jawab: sorudum, dep berdi, shu qétimda awazini alalmay qaldim. U: “Dolqun (eysa) bilen yéqinliship, teshkilatining ichige kirip shularning ichki ishlirini bizge melum qilisen. Qeyserige bérip séyit tümtürk bilen yéqinliship ularning mexpiyetliklirini yetküzisen” dédi. Shuning bilen men: “Bolidu, ularning mexpiyetlikini hazirla dep bérey,” dédim. Ular bu gépimdin xosh bolup tépirlap ketti. Andin dédimki: “Ularning pilani xitay tajawuzchilirini sherqi türkistandin qoghlap chiqirish, baldurraq sherqi türkistan jumhuriyitini qurush, ularning buningdin bashqa héchqandaq pilan-meqsiti yoq. Méningmu meqsitim shular bilen oxshash. Sherqi türkistan jumhuriyitining bir kün bolsimu baldurraq qurulushigha hesse qoshush”. Mushundaq déyishimgila ular sekrep (achchiqlap) ketti. . .”shöhret hoshur

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: