“Ürümchidin Sirtqa Chiqip Ketken Nopuslarni Éniqlash” Namliq Mexpiy Höjjet Ashkarilandi

2018-06-28
"Ürümchi shehiridin sirtqa éqip ketken nopuslarni éniqlash" heqqidiki höjjetke "Ürümchi sheherlik nopus mulazimet ishxanisining 2018-yil 6-nomurluq höjjiti" dégen nomur quyulghan.

“Ürümchi shehiridin sirtqa éqip ketken nopuslarni éniqlash” heqqidiki höjjetke “Ürümchi sheherlik nopus mulazimet ishxanisining 2018-yil 6-nomurluq höjjiti” dégen nomur quyulghan.

 RFA/Méhriban

Xitay hökümitining Uyghur diyarigha a’it mexpiy höjjetliri ichide “Ürümchi shehiridin sirtqa éqip ketken nopuslarni éniqlash” namliq bir mexpiy höjjet bar bolup, u bu yil 6- ayda ijtima’iy taratqularda ashkarilandi. Bir qisim shahitlar bu heqte radiyomiz ziyaritini qobul qilip, xitay hökümitining bu xil qattiq tekshürüsh we teqib qilish charilirining aldinqi yillardin bashlapla yolgha qoyulghanliqini ilgiri sürdi.

“Ürümchi shehiridin sirtqa éqip ketken nopuslarni éniqlash” heqqidiki höjjetke “Ürümchi sheherlik nopus mulazimet ishxanisining 2018-yil 6-nomurluq höjjiti” dégen nomur quyulghan. Mezkur höjjet 2018-yili 4-ayning 29-küni tarqitilghan.

Höjjettin melum bolushiche, yéqinda da’iriler “Ürümchi shehiridin sirtqa éqip ketken nopuslarni kimliki boyiche éniqlash” xizmitini qanat yaydurush üchün xitayche “Xuytuken”, yeni “Qaytidin qarash, tepsilatini qayta tekshürüsh” dégen namda alahide bir guruppa teshkilligen.

Höjjette yene mezkur xizmetning ürümchi shehirining muqimliqini qoghdash xizmitining muhim bir terkibiy qismi ikenliki alahide eskertilip, mezkur guruppining bashliqliqigha ürümchi shehirining bashliqi yasin sidiq teyinlen’genliki tilgha élin’ghan.

Mezkur höjjette “Xuytuken” xizmet guruppisining asasliq wezipiliri, ürümchi shehirining herqaysi rayonlirida olturushluq ahalilerni kimliki boyiche qaytidin tizimlap chiqish, bolupmu herqaysi ahaliler komitétliri teripidin “Ikkilik kod”, yeni sezgür a’ililer tizimlikige kirgüzülgen ürümchi ahalilirining ürümchidin sirt jaylargha yaki chet’ellerge chiqip ketken a’ile ezalirining uchurini tepsiliy éniqlash, a’ile ezalirining medeniyet sewiyesi, nikah ehwali, qan tipi, er-ayallarning bille yashash nisbiti, ata-anisining uchuri qatarliqlarni éniqlash nisbitini 100 pirsentke yetküzüsh shundaqla her bir a’ile ezasi üchün shexsiy arxip turghuzush qatarliqlar telep qilin’ghan.

Radiyomiz éniqlighan ehwallardin melum bolushiche, mezkur höjjet tarqitilishtin ilgirila ürümchi qatarliq sheherlerning herqaysi ahaliler olturaq rayonlirida jedwel tarqitilip, ahalilerni kimliki boyiche tizimlash, shu a’ilidiki a’ile ezalirining shexsi uchurlirini toplap arxip turghuzush, ürümchi shehiride olturushluq Uyghurlargha nomur quyulup, sezgür a’ililer tizimlikige kirgüzülgenlerning kimliki we olturushluq öyining ishikige “Ikkilik kod” ornitilip, bundaq a’ililerni nazaret qilinish da’irisige kirgüzüsh ishliri élip bérilghanliqi ashkarilan’ghan idi.

Bu xil nazaret sistémisi deslep yolgha qoyulghan mezgildila sayahet wizisi bilen chet’elge chiqip ketken bir xanimning bildürüshiche, uning öyining ishikige “Ikkilik kod” ornitilip, nuqtiliq nazaret qilinidighan a’ililer tizimlikige kirgüzülgen. Shundin kéyin u özi we balilirining bu xil shara’itta erkin yashishining mumkin emeslikini hés qilghan we wetendin ayrilishqa mejbur bolghan iken.

Biz da’irilerning mezkur höjjettiki belgilimilerni ijra qilish ehwali heqqide ürümchidiki saqchixanilar we birqanche jaydiki ahaliler komitétlirigha téléfon qilip ehwal igileshke tirishtuq.

Ürümchi shamalbagh rayoni, yeni yen’en yoli mehelle bashqarmisigha qilghan téléfonimiz ulan’ghan bolsimu, emma téléfonimizni alghan xizmetchi xadim, özining nöwetchi xadim ikenlikini bildürüp, konkrét mesililer heqqidiki so’allargha jawab bérelmeydighanliqini, herqandaq mesile bolsa neq meydan’gha bérip munasiwetlik xadimlar bilen yüz turane körüshüshimizni bildürüp, téléfonni üzüwetti.

Mezkur höjjette yene nöwette ürümchidin sirtqiy jaylargha éqip ketküchiler üstidin arxip turghuzushtiki konkrét belgilimilermu tepsiliy bayan qilin’ghan. Höjjette oqush we bashqa her xil sewebler bilen ürümchidin ayrilghinigha 3 aydin artuq bolghanlarning kimlikini, ularning nöwette turushluq ornining adrésini tepsiliy éniqlash, ularning ürümchide qalghan ata-anisi, qérindashlirining qan ewrishkisi qatarliq bi’ologiyelik uchurlirini yighish arqiliq nöwette ürümchide bolmighan a’ile ezalirining ular bilen bolghan qandashliq, tughqanliq munasiwitini toluq arxiplashturush, ularning ürümchide qalghan tughqanliri arqiliq nöwette ürümchidin bashqa jaylarda yashawatqanlar bilen alaqe ornitish telep qilin’ghan.

Mezkur höjjette yene perzentliri chet’ellerde oquwatqan a’ililerge qarita ularning chet’ellerde oquwatqan perzentlirini xizmet ishlesh arqiliq yurtigha qaytip kélip tekshürüshni qobul qildurush, yéngi bir ewlad kimlik béjirish ishini tamamlash qatarliq jehetlerdiki körsetme we belgilimilermu tepsiliy bayan qilin’ghan.

Igilishimizche, nöwette chet’ellerde oquwatqan oqughuchilar dawamliq qaytip kétish yaki özlirining ehwali heqqide xitay da’irilirige melumat yollash bésimlirigha uchrimaqtiken. Chet’ellerde oquwatqan bir türküm Uyghur oqughuchilarning radiyomizgha bildürüshiche, ularning yurtliridiki ata-anisidin ularni yurtqa qaytip bérip oqush ehwalidin doklat bérish, kimlik béjirish, eger oqushi seweblik qaytip kétish imkaniyiti bolmisa özi oquwatqan mektepning adrési we özining chet’eldiki salahiyiti toghruluq xitay saqchilirigha tepsiliy melumat bérish telep qilin’ghan.

Dunya Uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishit ependi Uyghur diyarida qattiq basturush ewjige chiqqan shara’itta ashkarilan’ghan bu xil höjjetlerning muhim qimmiti heqqide toxtaldi.

2017-Yili 5-aydin bashlap da’iriler misir qatarliq döletlerde oquwatqan Uyghur oqughuchilarni ularning yurttiki ata-aniliri arqiliq chaqirtish yaki saqchilar biwasite téléfon qilip tehdit qilish yolliri bilen mejburiy qayturup ketken idi.

Eyni chaghda radiyomiz igiligen ehwallar we xelq’ara taratqularda ashkarilan’ghan uchurlardin qaytip ketken oqughuchilarning “Terbiyelesh” namida türküm-türkümlep “Yighiwélish lagérliri” gha qamalghanliqi, hetta “Diniy ashqunluq”, “Térrorluq teshkilatliri bilen baghlinishi bar” dégendek türlük jinayetler artilip türmilerge qamalghanliqi ashkarilan’ghan we bu ehwallar bu yillarda üzlüksiz halda xelq’ara teshkilatlar we gherb démokratik döletlirining xitay hökümitini eyiblishide ispatliq matériyal bolghan idi. méhriban

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: