Bérlinda Li Kéchyanggha Qarshi Namayish Élip Bérildi

2018-07-10
Xitay bash ministiri li kéchyang bashliq wekiller ömikige qarshi élip bérilghan namayishtin körünüsh. 2018-Yili 9-iyul, bérlin.

Xitay bash ministiri li kéchyang bashliq wekiller ömikige qarshi élip bérilghan namayishtin körünüsh. 2018-Yili 9-iyul, bérlin.

 RFA/Ekrem

Uyghurlar xitay bash ministiri li kéchyangni küchlük naraziliq namayishi bilen kütüwaldi.

Gérmaniye-xitay iqtisadiy tereqqiyat hemkarliq di’alogi üchün bérlin’gha yétip kelgen xitay bash ministiri li kéchyang bashliq wekiller ömikige qarshi 9-iyul küni gérmaniye paytexti bérlinda küchlük bir naraziliq namayishi élip bérildi. Bu qétimqi namayishni d u q, xeter astidiki xelqler teshkilati birlikte teshkilligen we tibet teshkilatlirining bir qisim ezalirimu ishtirak qilghan idi.

Alayiten gérmaniyening myunxén, karlisruhé we bashqa sheherlerdin kéchilep 600 kilométir yol yürüp, bérlin’gha jem bolghan Uyghurlar bu yerdiki qérindashliri, xeter astidiki xelqler teshkilatining wekilliri hemde bir qisim tibetlikler bilen birlikte bash ministir mehkimisi aldida seher sa’et 8:30 din chüsh sa’et 12:00 giche namayish élip bardi.

Namayish xeter astidiki xelqler teshkilatining diréktori ulrik déliyusning kirish sözi bilen bashlandi. U sözide, gérmaniye-xitay iqtisadiy hemkarliqining kishilik hoquqni ilgiri sürüshke héch paydisi bolmighanliqini, Uyghurlar, tibetler we jenubiy mongghuliye xelqlirining xitay hakimiyiti teripidin éghir basturushlargha uchrawatqanliqini tilgha aldi.

D u q re’isi dolqun eysa ependi tunji bolup sözge teklip qilin’ghanda, Uyghur diyaridiki lagérlar mesilisi üstide nuqtiliq toxtaldi. U sözide, xitay hakimiyitining sherqiy türkistan xelqi üstidin étnik qirghinchiliq we medeniyet assimilyatsiye élip bériwatqanliqini ilgiri sürdi.

Uyghurlar namayish qiliwatqan orun bash ministir mehkimisining ong teripide bolup, udul terepte 42 neper xitay oqughuchiliri li kéchyangni qarshi élish üchün chiqqan idi. Emma Uyghurlarning sani 140 tin artuq idi. “Yoqalsun li kéchyang! yoqalsun shi jinping!, yoqalsun xitay kommunist hakimiyiti!” dégendek sho’arlar xitaylarning sho’arlirini bésip ketti. Bash ministir mehkimisining sol teripide yene falün’gungchilarmu namayish qiliwatqan bolup, bash ministir mehkimisi üch tereptiki namayishchilar bilen qorshalghan. Uyghurlarning jarangliq sho’ar sadaliri bash ministir mehkimisige éniq anglinip turatti.

Biz namayish neq meydanidin bezi aktiplarni ziyaret qilduq. D u q mu’awin re’isi perhat muhemmidi ependi ziyaritimizni qobul qilghanda, namayishning meqsiti heqqide chüshenche berdi.

Xeter astidiki xelqler teshkilatining diréktori ulrik déliyus ependi ziyaritimizni qobul qilghanda, gérmaniye hökümitining Uyghurlar, tibetlikler we bashqa zulum astidiki xelqler mesilisini xitay bilen bolghan söhbette choqum otturigha qoyushi lazimliqini eskertti. U mundaq dédi: “Bügün intayin ehmiyetlik bir kün. Xitayning muhim bir adimi bu yerge iqtisadiy hemkarliq di’alogi üchün keldi. Gérmaniye hökümiti xitay hakimiyiti teripidin yighiwélish lagérlirigha qamalghan yüz minglighan bigunah Uyghurlar mesilisini otturigha qoyushi we bu xelqqe ige chiqishi lazim. Iqtisadiy menpe’et kishilik hoquqni ayaq asti qilmasliqi kérek”.

Myunxéndiki Uyghur jama’et erbabliridin ablimit tursun ependi, namayishning nahayiti jushqun keypiyatta ötkenlikini tekitlidi. Yawropa sherqiy türkistan birliki teshkilatining re’isi turghunjan alawudin ependimu, bu qétimqi namayish heqqide qarashlirini bayan qilip ötti.

Tibet teshkilatlirigha wakaliten “Tibet yashlar herikiti” teshkilatining shiwétsariyediki mes’ulliridin migmar dolma xanimmu alayiten bu namayishqa kelgen bolup, u ziyaritimizni qobul qilghanda Uyghur, tibet xelqlirining bir musht bolup uyushup, üstidiki zulum taghlirini ortaq yiqitishi lazimliqini tekitlidi. U mundaq dédi: “Biz buyerde tibetlikler hemde köpligen Uyghurlar li kéchyanggha qarshi namayish qiliwatimiz. Xitay hakimiyiti tibetler we sherqiy türkistan xelqining kishilik heq-hoquqlirini éghir derijide depsende qiliwatidu. Gérmaniye hökümitidin bu qétimqi iqtisadiy di’alog jeryanida sherqiy türkistan we tibet mesilisini otturigha qoyushini ümid qiliwatimiz. Biz Uyghur we tibetler xitaygha qarshi pa’aliyetlerde zich hemkarliship, xitay hakimiyitining zulum taghlirini ortaq küresh qilish arqiliq yiqitishimiz lazim dep qaraymen”.

Biz xitay bash ministiri li kéchyang gérmaniye bash ministiri an’géla mérkil teripidin herbiy parad bilen kütüwélin’ghan neq meydan’gha 60 métirghiche yéqinlashtuq we neq meydanni süretke élishqa muweppeq bolduq. Uyghurlarning jarangliq sho’ar sadalirining li kéchyangning quliqigha yétiwatqanliqini körduq. Saqchilarning tosalghusi bilen yenimu yéqinlishish mumkin bolmighan bolsimu, Uyghurlarning del li kéchyang bilen an’géla mérkil qizil gilem üstidin mangghanda küchlük sho’arlar bilen etrapni lerzige salghanliqigha guwahchi bolduq. Uyghurlarning meqsetlirining birimu؛ özlirining ghezep-nepretlirini xitay hakimiyitining yuqiri derijilik emeldarigha anglitishtin ibaret idi.ekrem

Advertisements

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

%d bloggers like this: