Ataqliq Yazghuchi Exet Turdini Xatirilesh Pa’aliyiti Ötküzüldi

2018-07-31
Ataqliq  yazghuchi exet turdini xatirilesh pa'aliyitidin bir körünüsh. 2018-Yili 26-iyul. Istanbul, türkiye.

Ataqliq yazghuchi exet turdini xatirilesh pa’aliyitidin bir körünüsh. 2018-Yili 26-iyul. Istanbul, türkiye.

 RFA/Erkin Emet

Istanbulda hazirqi zaman Uyghur edebiyatida tonulghan yazghuchilardin biri bolghan exet turdini xatirilesh pa’aliyiti ötküzüldi. 26-Iyul küni axsham istanbul topqapi rayonidiki merkury méhmanxanisida ötküzülgen pa’aliyetke yazghuchi exet turdining uruq-tughqanliri, dostliri, türkiye sakarya uniwérsitétidin pénsiyige chiqqan péshqedem oqutquchi proféssor sultan mexmut ependi, hajettepe uniwérsitéti tarix oqutquchisi doktor erkin ekrem ependi, teklimakan Uyghur neshriyatining mudiri abdujélil turan ependi we istanbuldiki Uyghur ziyaliyliri, oqughuchilardin bolup köp kishi ishtirak qildi. Abdujélil turan ependi riyasetchilik qilghan yighin merhum yazghuchi exet turdining rohigha atap qur’an tilawet qilish bilen bashlandi.

Hazirqi zaman Uyghur edebiyatidiki közge körün’gen yazghuchilarning biri bolghan exet turdi 2018-yili 5-iyul küni ürümchide késel sewebi bilen alemdin ötken idi. Exet turdi 1959-yili shinjang uniwérsitéti til-edebiyat fakultétida oqughuchi waqtida uninggha ders bergen sultan mexmut ependi exet turdining wapatining hazirqi zaman Uyghur edebiyati üchün zor yoqitish bolghanliqini bayan qildi.

Merhum yazghuchi exet turdi özining “Untulghan kishiler”, “Bextsiz se’idiye”, “Hayat shundaq”, “Ay yamghuri”. “Sersan roh” qatarliq namliq romanliri hemde “Gülxan”, “Qiyanliq derya”, “Girimsen yollar”, “Qetre” qatarliq hékaye toplimi we powéstliri bilen oqurmenlerning zor alqishigha érishken yazghuchi idi. Chet’ellerdiki Uyghur edebiyatchilarning qarishiche, exet turdi eserliridiki ré’al témilar we janliq pérsonazhlar obrazi arqiliq Uyghurlarning bügünki zaman ijtima’iy hayatini ochuq yorutup bergen istédatliq Uyghur yazghuchilirining biri hésablinidiken. Uning hazirqi zaman Uyghur edebiyati we Uyghur romanchiliqining tereqqiyatigha qoshqan töhpisi zor iken. Yighinda söz qilghan burun misirdiki eyn shems uniwérsitétida oqutquchiliq qilghan Uyghur ziyaliysi doktor abduraxman jamal kashgheri ependi tonulghan yazghuchi exet turdining “Sersan roh” namliq esirini oqughanliqini, mezkur eserde wetenperwer we milletperwerlikning otturigha qoyulghanliqini bayan qildi.

Merhum exet turdining uzun yilliq dosti, pénsiyige chiqqan doxtur turghunjan ependi uning 1991-yili türkiyege kélip, tekshürüsh élip bérip, “Tarim wadisidin arafat taghlirighiche” dégen meshhur ziyaret xatirisini élan qilghanliqini, bu eser arqiliq Uyghur xelqini se’udi erebistan, türkiye toghrisida melumat igisi qilghanliqini bayan qildi.

Doktor erkin ekrem ependi edebiyatning milletlerning kimlikini qoghdap qélishtiki roli toghrisida toxtaldi.

Merhum exet turdi 1940-yili 11-ayning 26-küni qeshqer shehiride qol hünerwen a’iliside tughulghan bolup, 1959-yili shinjang uniwérsitétining til-edebiyat fakultétigha oqushqa kirgen. Oqush püttürgendin kéyin “Tarim” zhurnilida muherrir we kéyinche mu’awin bash muherrir bolup ishligen. Merhum exet turdi edebiy ijadiyet sahesige 1958-yili “Tarim” zhurnilida élan qilin’ghan “Gürüch” namliq hékayisi bilen kirip kelgen iken. Istanbulda ötküzülgen exet turdini xatirilesh pa’aliyitini chet’eldiki uruq-tughqanliri uyushturghan bolup, pa’aliyetke ishtirak qilghanlargha ziyapet bérildi.

 

erkin tarim

https://www.rfa.org/uyghur/xewerler/medeniyet-tarix/exet-turdi-07312018204045.html?encoding=latin

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: