B B C Radiyosida Amérika Awam Palata Ezasi Randiy Xaltgren Uyghuristan Mesilisini Heqqide Toxtaldi

2018-08-03
Amérika awam palata ezasi randiy xaltgren.

Amérika awam palata ezasi randiy xaltgren.

 Social Media

Dunyadiki nopuzluq axbarat wasitiliridin b b s radiyosi 2-awghust künidiki anglitishida Uyghur mesilisige keng orun berdi. Ular anglitishida amérika awam palata ezasi randiy xaltgrenni ziyaret qilip, uningdin Uyghurlarning weziyitini we amérika hökümitining buningdiki pozitsiyisini sorighan. Töwende iradedin tepsilatini anglaysiler.

Hörmetlik radi’o anglighuchilar, en’gliyening dunyagha dangliq xewer agéntliqi b b s 2-awghust künidiki anglitishidiki 2 ayrim programmisida Uyghurlar uchrawatqan insan hoquqi depsendichiliki üstide mexsus toxtalghan. Bu programmilarda amérika awam palata ezasi randiy xaltgren we Uyghur ziyaliysi enwer toxti ependiler ziyaret qilin’ghan. “Shinjangdiki Uyghur musulmanlirigha néme boluwatidu” dep mawzu qoyulghan bu anglitishning kirish sözige töwendikiler yézilghan: “Dunyaning herqaysi jaylirida yüz bériwatqan kishilik hoquq depsendichiliki adette bir-birige oxshap qalidighan xususlargha ige bolidu. Mesilen, nazaret, bésim, we xarlash dégendek. Emma közetküchiler xitayning shinjang rayonida yüz bériwatqanlarni dunyaning héchqandaq bir yéridikige oxshimaydu, deydu. Biz amérika dölet mejlisi awam palata ezasi randiy xaltgrendin u yerdiki insan heqliri depsendichilikini, amérika prézidénti tramp we gherb ellirining néme qilishi kéreklikini soriduq”.

Arqidin amérika dölet mejlisining xitay ishliri komitéti ezasi, awam palata ezasi rand xaltgren sözini bashlap: “Men shinjangdiki Uyghurlargha, ularning dini erkinlikige meqsetlik halda yürgüzülüwatqan hujumdin endishe hés qilmaqtimen. U yerde a’ililer parchilanmaqta, insanlar özining dini eqidisi üchün hepsige élinmaqta. Bundin bashqa rayonda ata-anilarning öz balilirini terbiyilishi, dini xatire künlerni tebriklishi, belgilik kiyimlerni kiyishi, saqal qoyushi, uzun könglek kiyishi chekliniwatidu. Bular Uyghurlarning dini eqidilirige biwasite tesir körsitiwatqan kichik ishlar. Ular Uyghurlargha qarshi kishining ishen’güsi kelmeydighan derijide siyasetlerni yürgüzmekte. Ular erkin dunyada yashawatqanlarning eqligimu kelmeydighan ishlardur. Ular Uyghurlargha qarshi yuqiri téxnikiliq nazaret sistémilirini, sün’iy eqil, awaz ewrishkisi analizi, d n a uchuri qatarliq eng ilghar pen-téxnikilarni bésim we depsende qilish qorali qilip ishletmekte we ular arqiliq Uyghurlarning eng tebi’iy hoquqi bolghan erkinlikidin mehrum qoymaqta” dep jawab berdi.

Buning bilen radi’o programma riyasetchisi awam palata ezasi rand xaltgrendin hazirghiche prézidént trampning aghzidin xitay rehbiri shi jinpingni maxtash we ikki dölet arisidiki soda-ixtilapliridin bashqa mesile heqqide toxtilip baqmighinini tilgha élip turup, “Kishilik hoquq mesilisi chetke qayrilip-qalamdu qandaq ?” dep soraydu. Buninggha rand xaltgren ependi jawab bérip: “Biz undaq bolushini xalimaymiz. Amérika dölet mejlisidiki bizlerning wezipimiz del mushu xil mesililerning untulup ketmesliki üchün heriket qilish we prézidént tramp we uning hökümitidikilerge mesilini chüshendürüshtur. Biz xitay hökümitige özining xata herikitini toxtitishi kéreklikini, shundaqla amérika dölet mejlisi hem hökümitining xitayning qiliwatqanlirini xata dep tonuydighanliqini bildürüp qoyush üchün qolimizdin kélishiche heriket qilishmiz kérek” dédi.

Programma riyasetchisi yene “U halda xitay hökümitimu biz radikal islam bilen küresh qiliwatimiz déyishi mumkinmu?” dédi. Rand xaltgren buni ret qilip: “Bu heqiqet emes. Biz igiligen ishenchlik melumatlardin, heqiqiy kishi we a’ililerdin igiligen melumatlardin éniq körünüp turidiki, bu kishiler héchqachan zorawan heriketlerde bolup baqmighan, tinchliqperwer kishiler. Ular peqetla dini étiqadi üchünla nishan qilin’ghan. U yerde yolgha qoyuluwatqan bixeterlik tedbirliri chékidin éship kishilerni dini étiqadi üchün yaki melum étiqadqa tewe bolghan kishilerni nishan qilmaqta. Bu tedbirler qandaqtur bir xewp üchün emes, belki ular dinni bir xewp dep qarighanliqi üchün yolgha qoyuluwatidu. Xata bolghan mana bu. Bular xitay özi qol qoyghan bir qatar xelq’araliq qanunlargha pütünley xilap” dédi.

B b s agéntliqi 2-awghust küni tarqitilghan yene bir radi’o programmisida en’gilyediki Uyghur ziyaliysi we pa’aliyetchi enwer toxtini ziyaret qildi. Programma tonushturushida amérika tashqi ishlar ministirliqining xitay hökümitini yüz minglighan Uyghurni tutqun qilip, ularni baliliridin ayrip mejburiy halda “Qayta terbiye yépiq terbiye” qilghuzuwatqanliqi bayan qilin’ghan. Hazir en’gliyede yashaydighan enwer toxti ependi muhajiretke chiqishtin ilgiri ürümchi tömür yol doxturxanisining sabiq doxturi idi. U radi’o programmisida özining biwasite xizmet tejribilirige asasen özining Uyghur élidiki doxtur mezgilide biwasite halda chala ölük qilin’ghan siyasiy mehbuslarning ichki ezalirini élishqa qatnashqanliqini anglitip turup, xitay hökümitining Uyghur élide siyasiy jinayet bilen jazalighan kishiler uchraydighan aqiwetlerni süretlep bergen.

Andin u sözide yene, xitay hökümitining chet’ellerdiki özige oxshash pa’aliyetchilerni teqib qilip turidighanliqi, özlirining yurtliridiki ata-ana, uruq-tughqanlirini tehdit qilidighanliqi heqqide toxtalghan. Programma riyasetchisi enwer toxti ependidin Uyghur élide hazir uning a’ilisi we pütün Uyghurlargha yüz bériwatqan bu omumiy weziyetni qandaq bahalaydighanliqini sorighinida enwer ependi buninggha jawab bérip: “Men hazir yüz bériwatqanlarni heyranliq ichidek közitiwatimen. Chünki u yerde yüz bériwatqanlar héchqandaq logikigha uyghun emes. Yüz bériwatqanlargha insanning eqliy yetmeydu. Xitaylashturush siyasiti rayonda intayin éghir élip bériliwatidu. Qisqisi, xitay hökümiti bizni Uyghur emes xitay bolisen, dewatidu. Sizni özingiz xalap emes, mejburiy halda xitay qilishqa urunuwatidu” dédi.

Programma riyasetchisi enwer toxti ependidinmu “Xitay hökümiti özini térrorluq bilen küresh qiliwatimiz, deydighu” dep soridi. Enwer toxti ependi sözide buni qet’iy ret qilip, “Xitay hökümiti özi xelqqe bésim qilip, andin Uyghurlarni eyiblewatqanliqini, xitay hökümitining özining hakimiyitini qoghdash üchün herqandaq wasite qollinishtin, öz xelqini qirishtin yanmaydighan bir ötmüsh tarixigha nezer salghandimu uning Uyghurlar heqqide ilgiri sürgenlirige ishinishke bolmaydighanliqi” ni tekitlidi. irade

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: