“Mustemlike sherqiy türkistan we Uyghurlar” namliq eser türkiyede neshr qilindi

2018-08-02
Türkiyede yéqinda neshr qilin'ghan "Mustemlike sherqiy türkistan we Uyghurlar" namliq kitabning muqawisi.

Türkiyede yéqinda neshr qilin’ghan “Mustemlike sherqiy türkistan we Uyghurlar” namliq kitabning muqawisi.

RFA/Erkin Tarim

Uyghur diyarida ana tildiki ma’aripning cheklinishi bilen chet’ellerdiki Uyghurlarning Uyghur tilidiki yéziqchiliq we neshriyatchiliq pa’aliyetlirimu kücheymekte. Buningdin ikki yil burun türkiyege qéchip kélip, kastamonu uniwérsitétida magistirliq ilmiy unwani üchün oquwatqan mexmutjan ependining “Wolqan bughra” dégen texellus bilen yazghan “Mustemlike sherqiy türkistan we Uyghurlar” namliq kitabi yéqinda Uyghur tilida neshr qilindi.

Bu kitab istanbuldiki teklimakan Uyghur neshriyati teripidin neshr qilin’ghan bolup, biz mezkur kitabning aptori mexmutjan wolqan bughra ependi bilen söhbet élip barduq. U ziyaritimizni qobul qilip, özide bu kitabni yézish pikrining qandaq otturigha chiqqanliqi toghrisida melumat berdi.

Aptor wolqan bughra ependi mezkur kitabning mezmuni toghrisida melumat bérip, mundaq dédi: “Kitab muqeddime, xatime we 6 babdin terkib tapqan bolup, birinchi babida kommunist xitay hökümitining hazirqi sherqiy türkistanda yürgüzüwatqan siyasetliri, ikkinchi babida mustemlike sherqiy türkistan din qéchish kechmishlirim, üchinchi babida Uyghurlarning hazirqi murekkep rumi haletliri, tötinchi babida kommunist xitay da’irilirining ichkiy-tashqiy siyasetliri, beshinchi babida kommunist xitay hökümitining tashqi diplomatiyesi, altinchi babida ‘mustemlike sherqiy türkistan séni chaqiriwatidu’ dégen mezmunlar bayan qilin’ghan.”
Wolqan bughra ependi kitabida nuqtiliq halda özining sergüzeshtlirini bayan qilghanliqini, shuning bilen bir waqitta xitayning misli körülüp baqmighan nöwettiki bésim siyasetlirige bolghan köz qarashlirini bayan qilip ötkenlikini tilgha aldi.

Kitabni neshr qilghan teklimakan Uyghur neshriyatining bashliqi abdujélil turan ependi Uyghur tilida neshr qilin’ghan kitablargha bolghan telepning barghanséri éshiwatqanliqini, shu sewebtin kéyinki künlerde Uyghurche kitablarni köplep neshr qiliwatqanliqini, bu kitabta Uyghurlarning yéqinqi yillardiki ehwali bayan qilin’ghan bolghachqa muhim ehmiyetke ige ikenlikini tilgha aldi.

Kitabni oqughan enqere uniwérsitétining oqughuchisi tursun éli bu kitabni oqup nurghun yéngi melumatlarni öginiwalghanliqini bayan qildi.

Kitabni oqup chiqqan zhurnalist mirkamil qeshqerli ependi “Mustemlike sherqiy türkistan we Uyghurlar” namliq kitabning chet’ellerde yashawatqan Uyghur yash-ösmürlirige “Sherqiy türkistanning hazirqi weziyitini ögitish, ularni milliy dewagha qiziqturushta muhim ehmiyetke ige,” dédi.

“Mustemlike sherqiy türkistan we Uyghurlar” namliq kitabning aptori mexmutjan erkin ependi 1981-yili Uyghur diyarining atush shehiride dunyagha kelgen. Aliy mektepni püttürgendin kéyin bir mezgil melum bir toluq ottura mektepte oqutquchiliq qilghan. Uning éytishiche, xitay da’iriliri uni “Oqughuchilargha gherbning teshwiqatini qilding” dep eyiblep xizmettin heydiwetken iken. U 2016-yili türkiyege kelgen. Hazir türkiyedin b d t musapirlar mehkimisi arqiliq üchinchi bir döletke élip kétilishni kütüp turmaqta iken. erkin tarim

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: