Xitay Axbaratida “Qeshqerning Bayliqi” Dep Medhiyelen’gen Ayal Proféssor Emdi Solaqta

2018-09-11
Qeshqer uniwérsitétining mektep partkom da'imiy hey'iti proféssor gülnar obul xanim yighinda sözlewatqan körünüshi

Qeshqer uniwérsitétining mektep partkom da’imiy hey’iti proféssor gülnar obul xanim yighinda sözlewatqan körünüshi

 Social Media

Qeshqer uniwérsitétining tutqundiki proféssori gülnar obul heqqidiki éniqlashlirimiz dawamida, gerche xitay da’iriliri uning néme üchün jazalan’ghanliqini ashkarilimighan bolsimu, weziyettin xewerdar kishilerdin biri, gülnar obulning bir qétimliq tor söhbet xatiriside xitay hökümitining diniy esebiylikke qarshi herikitige ilmiy meydanda turup tenqidiy pikir bergenliki we shu sewebtin tutulghanliqini bayan qildi. Torda hélihem saqlan’ghan mezkur söhbet xatiriside, gülnar obulning “Qeshqerning bayliqi” dep medhiyelen’genliki melum boldi.

Da’iriler qeshqer uniwérsitétining tutqundiki proféssori gülnar obulning néme üchün jazalan’ghanliqi we nede tutup turuluwatqanliqi heqqide melumat bérishni ret qilghandin kéyin, weziyettin xewerdar kishiler teminligen yip uchlirigha asasen, xitay tor betliridiki uninggha alaqidar xewer maqalilerni közdin kechürduq. Xitay tilidiki http://www.360doc.com Toridiki maqalilerdin biride tonushturulushiche, 1986-yili qeshqer pédagogika institutini püttürgen we shu mektepte xizmetke chüshken gülnar obul magistirliq we doktorluq oqushini fuden uniwérsitéti we xitay memliketlik ijtima’iy penler akadémiyeside tamamlighan. U 2006-yiligha kelgende qeshqer uniwérsitéti tetqiqat bölümining bashliqi, 2016-yiligha kelgende mektep partkomining da’imiy hey’iti we birliksep bölümining bashliqi bolup teyinlen’gen. Ariliqta yeni 2000-yili memliketlik birliksep bölümige yötkilip bérip 3 yil seypidin ezizining tarixiy eserlirini terjime qilish wezipisini ijra qilghan.

1997-Yili xitay kompartiyesige eza bolghan proféssor gülnar obul kéyinki yillarda siyasiy sahede aktip rol élip, döletni söyüsh we döletni qudret tapquzush témisida qeshqer we ichkiri ölkilerde léksiyeler sözligen hem muhim siyasiy we ijtima’iy mesililerde metbu’atlarda ilmiy söhbet we maqalilerni élan qilghan. Ene shu ilmiy söhbetlerdin biri “Shinjangning idiyewi medeniyet qurulushi toghrisida” dégen témida bolup, 2016-yili 8-ayda élan qilin’ghan bu söhbet xatirisi, shu yili xitayda keng da’iride diqqet tartqan, hetta xitayning”Yershari waqti” gézitidimu ikki qisimgha bölüp élan qilin’ghan.

Ene shu söhbet xatiriside”Qeshqerning bayliqi” dep medhiyelen’gen gülnar obul aridin ikki yil ötmey turup, del shu söhbet xatirisidiki pikirliri seweblik, “Ikki yüzlimichilik” bilen eyiblinip qamaqqa élin’ghan. Biz bu gülnar obulning bu qismiti heqqide köz qarishini élish üchün qeshqer uniwérsitétining bir qisim oqutquchilirigha téléfon qilduq. Oqutquchilarning beziliri gülnar obulni bilmeske, beziliri chüshenmeske séliwaldi.

Qeshqerdiki weziyettin xewerdar kishining bayan qilishiche, xitay da’iriliri gülnar obulni döletning esebiylikke qarshi siyasitige astirtin qarshi turdi dep eyibligen. Mezkur söhbet xatiriside yézilishiche, gülnar obul؛ “Biz (xitay döliti) diniy mesilisini bek kötürüwétip baramduq qandaq?” dep so’al qoyghan. U yene jem’iyettiki barliq mesililerni diniy esebiylik katégoriyesige séliwélish toghra emeslikini eskertken. Gülnar obulning bu sözliri heqqide nöwette amérikida yashawatqan doktor qahar barat ependi munularni eskertidu.

Gülnar obul mezkur söhbet xatiriside yene diniy esebiylikke siyasiy höjjet yaki buyruq bilen taqabil tursa netijisi bolmaydighanliqi, Uyghur medeniyitini qoghdash we mustehkemlesh arqiliq diniy esebiylikning aldini alghili bolidighanliqini ilgiri sürgen. Qahar barat ependi, gülnar obulning bu sözlirining eslide xitaygha qarshi gepler emeslikini ilgiri sürdi. Mezkur söhbet xatiriside yene xatirilinishiche, bir kishi öz milliy medeniyitining yiltizini tapalmisa, uning qaymuqidighanliqi we azidighanliqi, shunga kishilerge öz milliy kimlikidin pexirlinish tuyghusi shekillinishke purset bérilishi kéreklikini otturigha qoyghan. Qahar ependi bu sözlerning xitaygha paydiliq gepler ikenlikini, emma nöwettiki ikki yüzlimichilikke qarshi dolqunda mesile gepning toghra-xataliqida emes, milliy kimlikte boluwatqanliqini tekitlidi. Gülnar obul mezkur söhbette nöwettiki diniy esebiylikke qarshi herikette, dinni chüshenmeydighan kadirlarning yétekchilik qiliwatqanliqi, eslide bu ishqa, islamni mukemmel oqup yétishken diniy alimlarning mes’ul bolushi kéreklikini ilgiri sürgen. Doktor qahar barat nöwettiki “Ikki yüzlimichilikke qarishi” dolqunning emeliyette birqanche yildin béri Uyghurlargha qarshi dawam qilip kéliwatqan atalmish térrorluqqa qarshi heriketning Uyghurlar ichidiki özliri üchün xizmet qiliwatqan qatlamgha qarap kéngiyishi ikenlikini ilgiri sürdi.

Yuqirida, ikki yil awwal xitay metbu’atlirida “Qeshqerning bayliqi” dep qaralghan proféssor gülnar obulning emdilikte “Apet” dep qarilip, qamaqqa élin’ghanliqi heqqide melumat berduq.shöhret hoshur

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: