“Yürikimiz qan yighlaydu”: Lagér Mehbuslirining Paji’elik Kechmishliri

 (1)

2018-09-13
Nöwette türkiyede yashawatqan sabiq lagér mehbusi abdusalam muhemmet ependi.

Nöwette türkiyede yashawatqan sabiq lagér mehbusi abdusalam muhemmet ependi.

 RFA/Jume

Abdusalam muhemmet: weziyet insan tesewwur qilghusiz halette

Nöwette 1 milyonidin artuq Uyghurning atalmish “Qayta terbiyelesh lagérliri” gha qamiliwatqanliqi heqqidiki xewerler dunya metbu’atlirida qiziq témigha aylan’ghan bir künde mezkur lagérlarning heqiqiy mahiyiti we uning qara derwazisi ichidiki sirlar téxi toluq échilghini yoq.

Undaqta bu lagérlar zadi qandaq jay? bu yerge bend qilin’ghan kishiler qandaq qismetlerge duchar bolidu? lagérlar xitay hökümiti ilgiri sürüwatqandek “Terbiyelesh orni” mu?

Biz bu so’allargha jawab tépish üchün bu xildiki lagérlargha bir mezgil qamalghandin kéyin bashqa ellerge yerleshken bir qisim Uyghurlarni ziyaret qilduq. Bügün anglaydighininglar nöwette türkiyede yashawatqan sabiq lagér mehbusi abdusalam muhemmet bilen ötküzgen söhbetning birinchi qismi.

Ilgiri lagérgha qamalghan we öz kechmishlirini biz bilen ortaqlishishqa jür’et qilghan bir nechche Uyghurni ziyaret qilish meqsitide bu yil yaz aylirining melum bir küni türkiyege yétip barduq.

Ziyaritimizni qobul qilghanlarning tutulush, qamilish we atalmish “Terbiye élish” jeryanliri her xil bolsimu, emma ularning közliridiki tutqunluq hayati qaldurghan iztirap, teshwish, rohi azablar hemde chüshkün chéhride anda-sanda körülüp qalidighan hijran otlirini yoshurushqa urunushliri tüptin oxshash idi.

Bularning biri awwal qamaqxanida, kéyin atalmish “Terbiyelesh merkizi” de bir nechche ay yatqan abdusalam muhemmet idi. Biz uning yurtida qalghan uruq-tughqanlirining bixeterlikini közde tutup uning esli yurti we kimliki heqqidiki bashqa tepsilatlar heqqide toxtalmasliqni toghra taptuq.

Bu yil emdila 40 yashlardin ashqan abdusalam muhemmet istanbulning sirtidiki bir déngiz sahili rayonida ziyaritimizni qobul qildi. U aldi bilen qolgha élinish, lagérlarda atalmish “Terbiye élish” ni bashlashtin awwalqi hayati we Uyghur éli weziyitini ixcham shekilde bayan qilip ötti.

U söhbet jeryanida Uyghurlar nöwette we bir nechche yildin buyan tartiwatqan zulumlarni tilgha alghanda köz yashlirini tutalmay qalatti.

Abdusalam muhemmet yuqirida sözlep ötkendek, özini melum qilghandin kéyin, saqchilirini uni ürümchidin esli nopusi tewe xoten’ge élip bérip, dölet bixeterlik tarmaqlirining qamaqxanisigha qamighan. Uning éytishiche, bu téxi xitay hökümiti atalmish “Terbiyelesh merkezliri” ni kölemleshtürmigen mezgil bolghuchqa u deslepte bigunah halda yérim yildek qamaqxanigha solan’ghan.

Undaqta, u qamaqxanida némilerge shahit boldi? xitay “Terbiyelesh” ke élip kelgenlerge qandaq mu’amile qilidu? “Terbiyelesh” namida élip kérilgenler qamalghan türmiler qandaq orunlashturulghan? bu heqtiki tepsilatlarni programmimizning kéyinki qismida anglitimiz.Jüme

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: