84 Yashliq rabixan anining iz-déreksiz ghayib bolushi perzentlirini endishige saldi

2018-10-02
5 Yildin béri didarini körmigen kenji oghli qurbanjanni körüshke teshna bolghan rabiyxan ana.

5 Yildin béri didarini körmigen kenji oghli qurbanjanni körüshke teshna bolghan rabiyxan ana.

RFA/Shohret Hoshur

Xitay da’iriliridin pasport bérishni telep qilghan rabixan musa ana 2017-yili 4-ayda bortala shehiridiki öyidin élip kétilgendin buyan iz-déreksiz ghayib bolushi uning norwégiyediki perzentlirini endishige salmaqtiken.

Rabixan ana heqqide norwégiyediki oghli qurban arif ependining bildürüshiche, bortala sheherlik altun diyar a’ililikler qorusida olturushluq rabixan musa ana bu yil 84 yashqa kirgen bolup, ular bortaladiki tonushliridin anisi rabixanning 2017- yili 4-ayning 9-küni bortaladiki öyidin tuyuqsiz élip kétilgenliki heqqide uchur alghan.

Qurban arif ependining bildürüshiche, rabixan ana tutqun qilin’ghan deslepki chaghlarda ular bortaladiki uruq-tughqan tonushliri we munasiwetlik hökümet organliridin rabixan anining néme sewebtin tutqun qilin’ghanliqi we qeyerge qamalghanliqi heqqide uchur igileshke tirishqan. Emma ular rabixan anining iz-dérikini alalmayla qalmastin, belki yene ular bilen uchur alaqiside bolghan bortaladiki uruq-tughqanliri we tonushliriningmu arqa-arqidin tutqun qilinip, lagérgha élip kétilgenliki, hetta bezilirining sotlinip türmilerge qamalghanliqini uqqan.

Qurbanjan ependi yene bu yil kirgendin buyan, yurti bortaladiki uruq-tughqanliri tonushliri bilen bolghan barliq uchur-alaqisi üzüwétilgenliki üchün anisi rabixan anining kéyinki teqdirining qandaq bolghanliqidin ensirewatqanliqini bildürdi.

Qurbanjan ependining bildürüshiche, rabixan musa ana 2016-yili yaz peslide bortaladiki munasiwetlik saqchi orunlirigha bérip, chet’ellerde olturaqliship qalghan perzentlirini yoqlap kélish üchün pasport béjirip bérishni telep qilghan. Emma bortala saqchi da’iriliri uninggha “Chet’elde olturushluq oghlung bizge qarshi pa’aliyetlerde bolghanliqi üchün sanga pasport bérilmeydu” dégen.

Eyni chaghda rabixan anining perzentliri teminligen uchurlargha asasen radiyomiz Uyghur bölümi 2016-yili yaz peslidin 2017- yilining béshigha qeder, rabixan musa ana we bortaladiki munasiwetlik saqchi da’irilirige köp qétim téléfon qilip, bortala da’irilirining néme üchün rabixan anigha oxshash perzentliri chet’ellerde olturaqliship qalghan ata-anilarning pasport élish telipini ret qilghanliqi heqqidiki ehwallarni igileshke tirishqan idi. Eyni chaghda radiyomizda bu heqte bérilgen xewerler xelq’aradiki kishilik hoquq teshkilatlirining jiddiy diqqitini qozghighan idi.

Rabixan ana 2016-yili yaz peslidin taki 2017-yilining béshigha qeder radiyomiz Uyghur bölümining ziyaritini qobul qilghinida özining pasport élishtin ibaret heqqaniy telipiningmu xitay hökümiti teripidin yoqilang bahaniler bilen ret qilinishigha bolghan naraziliqini ipadiligen idi.

Eyni chaghda radiyomiz yene bortaladiki munasiwetlik saqchi idarilirige téléfon qilip, rabixan musa anigha néme üchün pasport bérilmigenlikining seweblirini sürüshte qilghan we bu heqtiki xewerler xelq’ara taratqularda inkas peyda qilghan idi.

Qurbanjan ependining bildürüshiche, bortaladiki ehwaldin xewerdar saqchi xadimliri we hökümet xadimliri rabixan musa anini izdep kélip, eger u xelq’ara taratqularning ziyaritini qobul qilmisa uning pasport iltimasining qobul qilinish mumkinliki heqqide wede bergen iken.

Rabixan ana 2017- yilining béshida ziyaritimizni qobul qilghan chéghida yene bir mezgil ichide xelq’ara taratqularning ziyaritini qobul qilmay hökümet da’irilirining uning pasport telipige qandaq pozitsiye tutushigha qarap baqmaqchi ikenlikinimu bildürgen idi.

Rabixan musa anining 2017-yili 4-ayda tutqun qilin’ghandin kéyinki ehwalini sürüshtürüsh üchün biz eyni chaghda, yeni 2016-yili we 2017-yilining béshida ziyaritimizni qobul qilghan bortaladiki birqanche on saqchixanining oxshash téléfon nomurlirigha qayta téléfon qilduq.

Bortala sheherlik saqchi idarisige qilghan téléfonimiz ulan’ghan bolsimu, emma téléfonimizni alghan xadim mezkur nomurning saqchi idarisining nomuri emeslikini bildürüp, rabixan anining dériki heqqidiki so’allirimizgha jawab bérishtin bash tartti.

Bortaladiki “Sherq shamili”, yeni dongféng saqchixanisi chindil saqchixanisi, otbulaq saqchixanisi, bortala sheherlik saqchi idarisi, sheherlik hökümet qatarliq orunlargha qilghan téléfonlirimizning bir qismi “Bundaq nomuri yoq” dégen aptomatik awaz üskünisige ulan’ghan bolsa, yene beziliridin téléfon abonti aldirash dégen signallar keldi.

Emma rabixan ana olturushluq bortala sheherlik altun diyar a’ililikler qorusidin öz kimlikini ashkarilimasliq sherti bilen ziyaritimizni qobul qilghan bireylen 84 yashliq rabixan musa anining tuyuqsiz tutqun qilin’ghanliqidin xewiri barliqini bildürdi.

“He men rabixan musa anini bilimen. Bilishimche uning norwégiye, türkiye qatarliq döletlerde turup qalghan balilirimu bar iken. Men uning pasporti yighiwélin’ghanliqigha narazi bolghanliqinimu anglighan idim. Bultur etiyaz mezgilidin bashlap u ayalni körmidim. Beziler uni doxturxanida déyishti, yene beziler öginishte déyishiwatidu. Uning bortaladiki baliliri we tughqanliriningmu öginishke élip kétilgenlikini angliduq. Emma bu yerdiki Uyghurlar bu heqte sözleshmeymiz.”

U bayanida bortala shehiridiki Uyghurlarning zor köpchiliki rabixan anining chet’elde olturaqliship qalghan perzentlirini körüsh üchün pasport élishqa iltimasi qilghanliqi we iltimasining köp qétim ret qilin’ghanliqini bilidighanliqini bildürdi. U yene bortaladiki Uyghurlarning rabixan ana we uning bortaladiki bashqa perzentlirining tutqun qilinish sewebi toghrisida her xil perezlerde bolsimu, emma ashkara sorunlarda héchqandaq bir kishining bu heqte sözleshke jür’et qilalmaydighanliqini bildürdi.

Rabixan anining oghli qurbanjan ependi bortala da’irilirining anisi rabixan musa anini tutqun qilish üchün anisigha her xil jinayetlerni artqan bolushi mumkinlikini bildürdi. Emma u yene da’irilerning rabixan anini tutqun qilishida yenila uning erkin asiya radi’osining ziyaritini qobul qilish arqiliq öz naraziliqini ipadiligenliki asasiy seweb bolghan bolushi mumkinlikini bildürdi.

Ziyaritimiz axirida qurbanjan ependi, xitay da’irilirining 84 yashliq bir anini tutqun qilishi xitay hökümitining hökümranliqi astidiki Uyghurlarning héchqandaq insaniy heqlirining kapaletke ige emeslikini körsitipla qalmastin, belki yene herqandaq bir Uyghurning öz ana yurtida normal yashash we oz étiqad erkinlikidinmu mehrum qilin’ghanliqini ashkarilap béridighanliqini bildürdi, u özining tutqun qilin’ghan anisi rabixan musa we bashqa uruq-tughqan dostliri heqqide guwahliq bérish arqiliq xelq’ara jama’et pikri hasil qilishqa we xitay hökümitige bésim peyda qilishqa bel baghlighanliqini tekitlidi. méhriban

https://www.rfa.org/uyghur/xewerler/kishilik-hoquq/rabiyxan-ana-10022018172244.html?encoding=latin

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: