Töhpikar balilar yazghuchisi, sha’ir ablikim hesen lagérda

2018-10-02
Uyghur rayonida edebiyatning herqaysi zhanirlirida qelem tewritip, belgilik tesir qozghighan ablikim hesen ependi.

Uyghur rayonida edebiyatning herqaysi zhanirlirida qelem tewritip, belgilik tesir qozghighan ablikim hesen ependi.

 Social Media

Yéqinqi künlerde özini yash edib ablikim hesenning bir tughqan akisi dep tonushturghan weli hesen ependim radiyomizgha inisi, edebiyatning herqaysi zhanirlirida qelem tewritip, belgilik tesir qozghighan ablikim hesenning xitay da’iriliri teripidin lagérgha élip kétilgenlikige bir yilgha yéqin waqit bolup qalghanliqi heqqide guwahliq berdi.

Hazir almutada yashawatqan weli hesen ependining bayanigha qarighanda, da’iriler ötken yilning axirliri ablikim hesenni ürümchidiki öyidin élip ketkenche hazirghiche uning nediliki heqqide héchqandaq xewer alalmighan. Uning ayali munewwer sen’et xanim we ularning ikki qizi zemile, békter, oghli eldebirningmu hazir qeyerde ikenliki melum emes iken. Ablikim hesen lagérgha élip kétilgendin kéyin uning singlisi zulpiye hesenmu lagérgha élip kétilgen, eyni chaghda ghulja turpanyüzidiki 90 yashtin halqighan anisi ayshem hékimning késel halette qalghanliqi melum.

Ablikim hesenning lagérda ikenliki heqqide uning ilgiriki ayal, hazir gollandiyede yashawatqan atike emet ijtima’iy taratqulardin feysibok bétide “Oghlumning dadisi ‘ablikim hesen’ jaza lagérida tutup turuluwatqinigha bir yilche boptu, hazirghiche xewiri yoqmish. Kimlerni kimlerge mohtaj qilidighan allahim, men oghlumning yüzisidin bolsimu guwahliq berdim, méning bu yazmam guwahliq tur!” dep yazma guwahliq élan qilghan idi.

Uyghur aptonom rayonluq yash-ösmürler neshriyatining mu’awin bash muherriri, edebiyatning herqaysi zhanirlirida qelem tewritip, belgilik tesir qozghighan edib ablikim hesenning “Zeytunening almisi” namliq hékaye we powéstlar toplimi bultur yash-ösmürler neshriyati teripidin neshr qilinip, oqurmenler bilen yüz körüshken idi. Xitay memliketlik yazghuchilar jem’iyitining ezasi, shinjang Uyghur aptonom rayonluq edebiyat-sen’etchiler birleshmisi we yazghuchilar jem’iyitining hey’et ezasi bolghan ablikim hesen 1971-yili ili ghulja shehirining üchderwaza mehelliside addiy bir tömürchi a’iliside dunyagha kelgen, u balilarning altinchisi bolup, ishchan aka-hedilirige yardemliship a’ile ishlirini qiliship bérip, turmush qaynamlirida chéniqqan.

U 1993-yili lenju gherbiy shimal milletler instituti “Junggo til-edebiyat” fakultétini tamamlighan yili, uning tunji balilar shé’irliri toplimi “Elley tebi’et” neshr qilinip, Uyghur balilar edebiyati, jümlidin balilar shé’iriyitining tereqqiyatigha zor tesir körsetken. Mezkur toplam ilgiri “Munewwer kitab mukapati” gha, “Sheytanlarning shadliqi” namliq balilar chöchekliri toplimi 7-nöwetlik “Junggo az sanliq milletler ‘tulpar’ edebiyat mukapati” gha, “Zeytunening almisi” namliq hékayisi 2-nöwetlik “Tengritagh edebiyat sen’et esiri mukapati” gha érishken. Buningdin bashqa, “Yultuzlargha söz”, “Éh, ghuljam”, “Topiliq yol”, “Ewladlar üchün”, “Aq qular nawasi”, “Yaz xiyalliri”, “Künlüküm”, “Japakesh anam”, “Apam”, “Yériling tashim”, “Qarangghu baghdiki ömüchük momay” qatarliq yekke eserlirimu xitay we Uyghur aptonom rayon derijilik türlük edebiyat mukapatlirigha, shuningdek aptonom rayon boyiche “Munewwer bash muherrir mukapati”, “2-Nöwetlik yashlar edebiyat mukapati” qatarliqlargha érishken.

Uning balilar üchün yazghan “Qarangghu baghdiki ömüchük momay”, “Boghraning zomigiri” qatarliq toplamlirimu neshr qilindi. Uning 30 parchigha yéqin esiri “Shinjang ma’arip neshriyati” teripidin tüzülgen “Muzika”, “Til-edebiyat” derslikige kirgüzülgen.

Uning ijadiy hayati xitay merkizi xelq radiyo-téléwiziyesi we Uyghur aptonom rayoni metbu’atliridimu kengri tonushturulghan.

Ablikim hesen “Tarim ghunchiliri” zhurnilining tehriri, bash muherriri bolup jan köydürüp ishlep, Uyghur aptonom rayon da’irisidiki mezkur uniwérsal balilar zhurnilining yaxshi chiqishi üchün zor ejir singdürgen.

Mana shundaq xitay hökümitining türlük edebiyat mukapatlirigha we teqdirleshlirige érishken ablikim hesenning oxshashla yighiwélish lagérigha élip kétilishi közetküchilerning diqqitini qozghighan.

Uning dosti, ürümchi sheherlik 14-ottura mektepning sabiq Uyghur til-edebiyat oqutquchisi, hazir gérmaniyede yashawatqan sha’ir abduweli tursun, qelem küchi, zéhni we yürikini Uyghur millitining kelgüsi ewladlirining kimlik terbiyesige béghishlighan ablikim hesenning erkinliktin mehrum qilinishining, Uyghur edebiyati, Uyghur jem’iyiti üchünla emes, kelgüsi ewladlar üchünmu zor yoqitish bolidighanliqini tekitlidi.

Abduweli tursun ablikim hesenning ijadiy talantigha yuqiri baha berdi we “Uninggha oxshash Uyghur jem’iyitidiki ser xil ziyaliylarning arqa arqidin sewebsizla lagérlargha qamilip, qelemdin, erkinliktin mehrum qilinishi, xitay da’irilirining uning Uyghur medeniyitini, Uyghur kimlikini yoqitish üchün héchnémidin yanmaydighanliqini ashkarilaydu” dep eyiblidi.

Ablikim hesen “Tarim ghunchiliri” zhurniligha Uyghur balilar yazghuchi, sha’irliri we bala sha’ir, yazghuchilarning nadir eserlirini da’im élan qilip, zhurnalning mezmunini béyitqan we uni qiziqarliq we balilar söyüp oquydighan zhurnalgha aylandurghan.

Aliy muherrir unwanigha ige ablikim hesen yene köpligen naxsha tékistlirinimu yazghan bolup, uning tékistlirini bala cholpanlar söyüp oqughandin sirt yene ataqliq Uyghur naxsha cholpanlirimu naxsha qilip éytqan idi.
Uyghur aptonom rayonluq téléwiziye istansisi sen’et bölümining sabiq rézhissori hazir gérmaniyede yashawatqan rida ablimit, özining ilgiri nurghun sen’et kéchilikliride ablikim hesen bilen hemkarlashqanliqini bayan qilip, uning nadir eserlirining muhim sen’et kéchilikliridiki asasliq naxshilargha tallinip, Uyghur téléwiziye programmilirining mezmunining béyitilishi, balilar we sen’et programmisining rengdarlashturulushida muhim rol oynap kelgenlikini bildürdi.

U: “Balilar eserlirini yazidighan ablikim hesendek ziyaliyning tutqun qilinishi, Uyghur ana tilining, Uyghur ma’aripining we Uyghur medeniyitining tutqun qilinishi bilen barawer dep qaraymen” dédi.

Balilar yazghuchisi ablikim hesenning lagérda ikenliki melum bolushning aldida, uning bilen kesipdash we bir organ tarmiqida xizmet qiliwatqan Uyghur ziyaliyliri arisidiki ser xillardin yene, Uyghur aptonom rayonluq ma’arip nazaritining sabiq naziri sattar sawutning ölümge höküm qilinip, jazaning ikki yil kéchiktürüp ijra qilishqa buyrulghanliqi, obzorchi yalqun rozining bolsa muddetsiz késilgenliki melum bolghan idi.gülchéhre

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: