Türkiyening Uyghur Mesilide Sükütni Tallighanliqi Eyiblendi


2018-12-03

Fatih rayonidiki sarachxana baghchisida ötküzülgen namayishtin körünüsh. 2018-Yili 2-dékabir, istanbul.

Fatih rayonidiki sarachxana baghchisida ötküzülgen namayishtin körünüsh. 2018-Yili 2-dékabir, istanbul.

 RFA/Arslan00:00/00:00

Anglash
Awazni köchürüsh
Fatih rayonidiki sarachxana baghchisida ötküzülgen namayishtin körünüsh. 2018-Yili 2-dékabir, istanbul.

Fatih rayonidiki sarachxana baghchisida ötküzülgen namayishtin körünüsh. 2018-Yili 2-dékabir, istanbul.RFA/Arslan

Türkiye yaxshi partiyesi istanbulda namayish uyushturup, türkiyening Uyghur mesilisige kelgende sükütni tallighanliqini eyiblidi we türkiye hökümitini xitayning Uyghurlargha séliwatqan zulumlirigha qarishi inkas qayturushqa chaqirdi.

2-Dékabir küni fatih rayonidiki sarachxana baghchisida ötküzülgen bu namayishni “Yéngidin aydinglatma jem’iyiti” qatarliq köp sanda ammiwi teshkilatlar qollap-quwwetlidi.

Igilinishiche, bu namayish xitay da’irilirining Uyghur diyarida milyonlighan insanlarni jaza lagérlirigha qamalghanliqigha qarshi turush meqsitide uyushturulghan bolup, namayishta yaxshi partiyening istanbul shöbe re’isi satuq bughra kawunji ependi Uyghurlargha munasiwetlik bayanat élan qildi. 

Satuq bughra kawunji ependi mundaq dédi: “Xitayning sherqiy türkistan rayonida yashaydighan Uyghur türkliri qandashlirimiz, xitayning insan qélipidin chiqqan qebih basturush heriketliri sewebidin azab chékiwatidu. Xitay hakimiyitining nechche milyon Uyghurlarni ‘yépiq terbiyelesh’ namdiki zulum lagérlirigha sot échilmastin tutup qamilishi, kanada, qatarliq bir qanche dölet étiraz bildürdi. 15 Dölet xitay hakimiyitini agahlandurup bir bir mektup ewetti. Mektupta, türklerge qarshi élip bérilghan kishilik hoquq depsendichiliklirige alaqidar chüshenche bérishni telep qildi. Xitayning jaza lagérlirigha qamalghan mehbuslar qattiq nazaret astida, ular psixologiye jehettin qattiq bésimgha uchrimaqta. Ular ana tilini, dini étiqadini, medeniyet-örüp-adetlirini terk étishke mejburlanmaqta. Lagérlar sirtida qalghan musulman türk xelqi bolsa qattiq nazaret sistémiliri bilen közitilmekte.”

Satuq bughra kawunji ependi, Uyghurlarning kishilik hoquq depsendichilikke uchrawatqanliqini küntertipke keltürüshning xitayning ichki ishlirigha arilashqanliq bolmaydighanliqini tekitlidi.

U, türkiye hökümitini Uyghur mesilisige süküt qilghanliq bilen eyiblidi we yaxshi partiyening qollaydighanliqini bildürüp mundaq dédi: “Xitaygha étiraz bildürgen we xitaydin chüshenche telep qilghan döletler qatarida türkiye yoq. Uyghur türkliri éghir shertler astida assimilyatsiye qilinishqa uchrawatidu, biraq ularning awazlirini anglaydighan qulaq yoq. Ular perwa qilmaywatidu, xuddi zulum bolmighandek közlirini yumuwaldi, qulaqlirini étiwaldi. Biz yaxshi partiye bolush süpitimiz bilen qandashlirimizning béshigha kéliwatqan zulumni anglitishtin hergizmu waz kechmeymiz we biz bu mesilige yumulghan közler we étilgen qulaqlarni échish üchün tirishiwatimiz. Bezilerge sherqiy türkistan uzaqtek bilinidu, halbuki qandashlirimiz yashaydighan her yer biz üchün yéqin körünidu. Ularning xushalliqi xushalliqimiz, derd-elemliri bizning derdlirimizdur.”

Satuq bughraxan kawunji ependi sözining axirida türkiye hökümitige xitab qilip mundaq dédi: “Biz yaxshi partiye bolush süpitimiz bilen dölet we hökümet emeldarliridin shuni soraymizki, bunchiwala sükütte turushning sewebi néme? xitaygha bérilgen birer wede barmu? yaki qandashlirimizning ehwalidin xewiringiz yoqmu? süriye üchün araqan üchün köz yashliringiz aqqanda azablan’ghan wijdaningiz néme üchün sherqiy türkistandiki qérindashlirimizni körmeydu? emdi sükütte turuwermenglar. Türk dölitining büyüklükige xas shekilde pozitsiye bildürüshni sinap baqqaysiler.”

Namayishta yene “Yéngidin aydinglanma jem’iyiti” ning re’isi xélil konushqan ependi xitayning jaza lagérlirini tenqid qildi we xitay hakimiyitige xitab qilip mundaq dédi: “Biz xitay hökümitige, zulumni öz tarixinglargha miras qilip qoymanglar, zulum qilishni terk étinglar, dep chaqiriq qilimiz. Biz yene pütün dunya jama’itini, birleshken döletler teshkilatini, insan bolghanliqning sheripige ige chiqinglar! dep chaqiriq qilimiz.”

Namayish jeryanida yene söz qilghan sherqiy türkistan medeniyet we hemkarliq jem’iyitining re’isi séyit tümtürk, türkiye hökümitining Uyghur mesilisige sükütte turuwatqanliqini tenqidlep mundaq dédi: “Sherqiy türkistanliqlar türkiyedin heqqaniyet, adaletlik bir söz kütüwatidu. Bügün tenqid qiliniwatqan gherb elliri, birleshken döletler teshkilati, yawropa ittipaqi, xitayning sherqiy türkistandiki qirghinchiliqni tenqid qiliwatqan peytte biz sükütte turush bilen qaysi milletning qaysi ümmetning lidiri bolalaymiz. Bügünki künlerde türk döliti sherqiy türkistan mesiliside amérikini bahane qilip turup mes’uliyitidin hergizmu qachalmaydu we qutulalmaydu. Chünki sherqiy türkistan mesilisi türkiyening izzet-abruy mesilidur. Pelestin bizning izzet-abruyimiz dégen’ge oxshash sherqiy türkistan bizning ikki qat izzet-abruyimizdur. Chünki ular hem musulman hem türk yeni qandash we qérindash. Bu yerdin hörmetlik siyasiyonlirimizning buni bilip qoyushni tekitleymen.” 

Biz bu namayish toghrisida pikir-qarashlirini élish üchün Uyghur yashlardin abdusalam teklimakan bilen söhbet élip barduq. U, bu namayishta xitayning lagérlardiki zulumlargha inkas bildürülgenlikini we jaza lagérlirini taqash toghrisida chaqiriq qilinip bayanat élan qilin’ghanliqini bildürdi.
 arslan

Munasiwetlik xewerler

About The Eastturkestan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: