Dunya Uyghur Qurultiyining Xelq’ara Maliye Térrorluq Sandanining Qara Tizimlikige Kirgüzüp Qoyulushi Qattiq Tenqidke Uchridi


2019-04-16

"Ottura sherq közi" namliq tor gézitining d u q ning xelq'ara maliye térrorluq sandinining qara tizimlikige kirgüzülgenliki heqqidiki xewiri. 1219-Yili 5-aprél.

“Ottura sherq közi” namliq tor gézitining d u q ning xelq’ara maliye térrorluq sandinining qara tizimlikige kirgüzülgenliki heqqidiki xewiri. 1219-Yili 5-aprél.

Photo: RFA00:00/00:00

Anglash
Awazni köchürüsh

Xelq’ara maliye mulazimet shirkiti‏ – “Rifinitif” ning dunya Uyghur qurultiyi we uning az dégende 3 neper pa’aliyetchisini “Dunya nazaret maliye sandani” ning térrorluq qara tizimlikige kirgüzüp qoyghanliqi melum boldi.

Merkizi londondiki xelq’ara maliye mulazimet shirkiti‏ – “Rifinitif” dunya Uyghur qurultiyi we uning az dégende 3 neper pa’aliyetchisini uning qarmiqidiki “Dunya nazaret maliye sandani” ning térrorluq qara tizimlikige kirgüzüp qoyup, ulargha nurghun kashila peyda qilghanliqi melum boldi. “Ottura sherq közi” namliq tor gézitining 15‏-aprél ashkarilishiche, dunyadiki nurghun chong bankilar “Dunya nazaret maliye sandani” teminligen xewpsizlik analizi we térrorluq qara tizimlikini ishletkechke bu dunya Uyghur qurultiyi we uning mes’ullirining xelq’ara pul mu’amile ishlirini tosqunluqqa uchratqan.

Bu weqening xitay hökümiti 2 milyondek Uyghur, qazaq we bashqa musulman xelqlerni yighiwélish lagérlirigha qamishi xelq’ara diqqet nuqtisigha aylinip, xitay hökümitini jazalash sadasi küchiyiwatqan mezgilde ashkarilinishi kishilik hoquq teshkilatlirida jiddiy endishe peyda qildi. Melum bolushiche, “Dunya nazaret xewpsizlik sandani burun tomson roytérs, namliq shirketning igidarliqida bolup, u 2018‏-yili 10‏-ayda bu orunni blekston namliq shirketke sétip bergen. “Blekston” rifinitif, namliq tarmaq shirkitini qurup, “Dunya nazaret xewpsizlik sandani” ni uning bashqurushigha ötküzüp bergen iken. 

Melum bolushiche, “Rifinitif” ning dunya Uyghur qurultiyi we uning re’isi dolqun eysa, uning köchmenler ishlirigha mes’ul xadimi memet toxti qatarliq mes’ullirini térrorluq qara tizimlikige kirgüzüp qoyushi bilen ularning kanada royal bankisi, awstraliye bankisi, gérmaniye doch bankisi gherb uyushmisi, qatarliq pul mu’amile organlirida pul sélishi, pul almashturushi cheklen’gen. 

Biz 16-aprél küni merkizi londondiki “Rifinitif” shirkitige téléfon qilip, d u q we uning bezi mes’ullirini térrorluq qara tizimlikige kirgüzüp qoyushidiki seweblerni soriduq. Mezkur shirketning alaqe ishlirigha mes’ul diréktori pa’ul sendél téléfonimizni élip: “Buning intayin murekkep bir téma ikenliki, shunga, özlirining so’algha jawab béridighanliqi, biraq so’allirimizni élxet arqiliq ewetishimiz kérek” likini bildürdi. Biz bu heqtiki so’allirimizni élxet arqiliq ewetken bolsaqmu, lékin hazirgha qeder ulardin héchqandaq jawab kelmidi. 

“Ottura sherq közi” torining bildürüshiche, dunya Uyghur qurultiyi 2008‏-yili “Dunya nazaret xewpsizlik mulazimet sandani” ning térrorluq qara tizimlikige kirgüzüp qoyulghan. Dunya Uyghur qurultiyining néme üchün bu ishni hazirgha qeder bayqimighanliqi melum emes. Dunya Uyghur qurultiyi re’isi dolqun eysaning bildürüshiche, en’gliyediki bir qanun mulazimet orni ular bilen alaqiliship, ularning térrorluq qara tizimlikige kirgüzüp qoyulghanliqini éytqandin kéyinla andin bu ish ularning diqqitini tartqan.

Dolqun eysaning ilgiri sürüshiche, oxshash ehwal yene dunya Uyghur qurultiyining gérmaniye doch bankisidiki hésab nomurigha pul yatquzush mesiliside yüz bergen. U, doch bankisining awstraliyediki Uyghur jama’iti ewetken i’ane pulni qayturuwetkenliki, banka bilen sözleshse, doch bankisi “Pulni awstraliye bankisi qayturuwaldi” dep jawab bergenlikini bildürdi. 

Biz 16‏-aprél doch bankisigha téléfon qilip, buning sewebini sorighan bolsaqmu, lékin doch bankisi pikir bildürüshni ret qildi. Mezkur bankining amérikada turushluq bayanatchisi troy grawit, bundaq bir pul oborot mulazimitining bolghanliqini étirap qilip, lékin “Uninggha pikir bildürmeydighanliqi” shuningdek “Pul oborotining cheklenmigenliki” ni bildürdi. Uning qeyt qilishiche, ular özlirining alaqidar mesilige qarita bügün élip barghan tekshürüshini axbarat bilen ortaqlashmaydiken. 

“Ottura sherq közi” torining xewiride bayan qilinishiche, bu weqe kishilik hoquq teshkilatlirida xelq’ara banka we qa’ide-tüzgüchi orunlar xitayning xelq’ara sistémini suyi’istémal qilishigha we reqiblirini térrorluq bilen eyiblep jimiqturushigha sel qarawatamdu?, dégen endishe peyda qilghan. Gérmaniyediki “Xeter astidiki xelqler teshkilati” ning diréktori ulrix déli’us 16-aprél ziyaritimizni qobul qilip mundaq dédi: “Biz bu shirketning döletler, hökümetler we kishilik hoquq teshkilatlirining Uyghurlar heqqide élip bériwatqan munazirilirige qulaq salmighanliqini ashkarilishimiz kérek. Biz uning néme üchün buninggha qulaq yopurghanliqini sorishimiz lazim. Xitayda peqet sodinila qoghliship ish qilish heqiqeten aljighanliqtur. Bu shirketlerning hemmisi meblegh salghuchilargha tayinidu. Bizning meblegh salghuchilar bilen sözliship, eger ular ishenchini yoqatsa, ularning sodisigha tesir qilidighanliqi we sodisini ziyan’gha uchritidighanliqini chüshendürüshimiz lazim.” 

Déli’usning qarishiche, bankilarning bu qilmishini tosushning eng ünümlük yoli bu weqeni bu taratqularda keng tarqitip, xelqning diqqitini qozghash iken. Déli’us mundaq deydu: “Bu hadise kishilik hoquq teshkilatliri üchün heqiqeten bir délo. Biz bu weqening tepsiliy ehwallirini toluq igilishimiz kérek. Eger biz bu weqeni xelq ammisigha ashkarilisaq bu bankilarni bundaq qilishi qiyinlishidu. Buni xelq ammisigha teshwiq qilish bu shirketni erz qilishqa qarighanda téximu ünümlük bolidu, dep qaraymen. Chünki adwokat tutup erz qilishning aqiwiti bek éghir bolidu.” 

Bu d u q re’isi dolqun eysaning tunji qétim bir xelq’ara teshkilatning qara tizimlikige kirgüzülüshi emes. Ilgiri xelq’ara saqchi teshkilati-intérpol xitayning bésimida uninggha qizil tashliq élan chiqarghan. Lékin intérpol ötken yili qizil tashliq élanni bikar qilghan idi. Dolqun eysaning bildürüshiche, nöwette ular d u q we uning mes’ullirini térrorluq qara tizimlikige kirgüzgen londondiki “Rifinitif” shirkitini sotqa tartishni pilanlimaqta iken.
erkin

Munasiwetlik xewerler

About The Eastturkistan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: