Sherqiy Türkistan Sürgündiki Hökümiti Washington Pewqul’adde Yighinining Axbarati

Sherqiy türkistan jumhuriyiti sürgündi hökümiti jumhurre’isining teklipi bilen hökümetning ichkiy mesililirini muzakire qilish, mesililerge jawap bérish, kirizisqa qarshi tedbir élish mexsidide amérikining paytexti washingtonda chaqirilghan pewqul’adde yighin 2019-yili 4-ayning 20 -küni échilip, 21-küni közlen’gen mexsetlirige muweppiqiyetlik yétip axirlashti.
Yighin’gha amérika we kanadin 25 adem qatnashti, yawropadin 8 millet wekili tor arqiliq ishtrak qildi.
Yighin 20-april ettigen sa’et 9:00 da sherqiy türkistan dölet géminining heywetlik, jushqun sadasi bilen bashlandi. Küntertip boyiche jumhurre’isning échilish sözidin kéyin, sherqiy türkistan milliy oyghunush herkitining re’isi salih xudayar özining tilek we ümitlirini bildürüp, qisqiche tebrik sözi sözlidi. Arqidin mu’awin bash ministir haji mamut ependi tebrik nutqi sözlidi. Andin tor arqiliq yighin’gha qatnashqan sherqiy türkistan sürgündi hökümiti parlamént re’isi köresh ataxan sebdashlirigha otluq salamlirini yollash bilen bille aliy tilekliri, mohim meslihet-tekliplirini sözlep ötti.
Yighin’gha qatnashqan amérikiliq wekillerning saylam riyasetchisining millet saylimi heqqidiki izahati, shundaqla yighin’gha tebrik, tilekliridin kéyin tarqitip bérilgen saylam biliti arqiliq, yéngi saylam sistémining muqeddimisi bolghan bu tunji heqiqiy démokratik awaz bérishke bashlandi. Yoshurun awaz bérish netijiside 9 neper yéngi millet wekili saylam chiqildi.
Saylam netijisi élan qilin’ghandin kéyin saylan’ghan millet wekilliridin bashqa ishtrakchilar yighin meydanidin ayrildi. Chüshtin kéyindin bashlap hökümetning ichkiy yighini bashlandi. Awal asasiy qanun’gha tüzütüsh kirgüsh küntertipke keltürülüp, mewjut asasiy qanun maddimu-madda oqup chiqilip, her bir maddigha qarita pikir élindi. Shundaqla maddimu – madda awazgha qoyulup, wekillerning testiqidin ötküzüldi. Shundaq qilip, asasiy qanunning mesile bar dep qaralghan maddilirigha tüzütüsh, toluqlima bérildi. Bir madda chiqirip tashlandi. Nöwettiki weziyitimizge jiddiy alaqiliq bolmighan, azat sherqiy türkistan muhitighila uyghun maddilargha tégilmidi. Axirida yighin ehlining bir éghizdin maqullushi bilen qobul qilindi.
21-april ettigendin bashlap dawam qilghan yighin, sherqiy türkistan sürgündi hökümiti parlaméntining mu’awin re’isi ilyar shemsiddin teripidin teklip qilin’ghan asasiy qanun’gha qoshumche nizamname küntertipke keldi.
Nizamnamimu maddimu-madda oqulup, herbir qatnashquchining pikri élindi. Toluqlash, tüzütüshlerdin kéyin békitildi. Axirida nizamname heqqide wekillerning awazi élindi. Netijide toluq awaz bilen qobul qilindi.
Arqidin hökümetning ichidiki mesililerni hel qilish toghrisida wekiller riyal, qollunushqa yaraydighan, bügünla qarar chiqirip, ziddiyetlerge, qutuplushushlargha xatime bérishke qadir, küchlük tedbir sunushqa chaqirildi. Axirida jumhurre’is ikki tallash sunup, bu ikki tallashtin birni tallash arqiliqla bu ziddiyetlerning hel boludughanliqini otturigha qoydi. Birinchisi: jumhurre’is özining istipa béridighanliqini bildürdi. Köpchülük bu tallashni qobul qilmighan teqdirde bash ministirni wezipisidin qaldurushni otturigha qoydi. Buningdin bashqa chare bilen tüzeshke bolmaydighanliqini otturigha qoydi.
Wekiller jumhurre’isning istipasini qobul qilmdi. Bash ministir isma’il chinggizning jiddiy xataliri tüpeylidin isma’il chinggizni wezipisidin qaldurushni tallidi we bir awazning qarshi turushi, 32 awazning qoshulushi bilen qarar qobul qilindi.
Arqidin yéngidin millet wekili bolup sepke qétilghan ümitlik yashlirimizdin salih xudayarning amérikida élip bériwatqan aktip pa’aliyetliri üchün téximu tesiri bolghan bir salahiyet bérishni muwapiq tépip, salih xudayargha sürgündi hökümetning amérikidiki toluq hoquqluq wekili qilip teyinleshni toluq awaz bilen qarar qildi.
Andin erkin ablimitni sürgündi hökümetning fransiyidiki toluq hoquqluq wekili qilip teyinleshnimu toluq awaz bilen qobul qildi.
Aldimizdiki chong qurultayning ornini békitiwétishnimu mushu yighinda qarar qilip tügütüwétish heqqidiki pikirlerge köre, otturigha qoyulghan fransiye, gérmaniye, hollandiye, yaponiye we amérika qatarliq döletlerning ewzel terepliri estayidil sélishturulup, axirida amérikida échishni qarar qildi.
Axirida sherqiy türkistan sürgündi hökümiti aliy kéngishige adem toluqlap, retke sélish qarar qilin’ghandin kéyin, wekiller qaynam tashqinliqqa chömüp, yighinning muweppiqiyitini öz’ara tebrikleshti. Yighinning axirlashqanliqi jakarlinip wekiller yighin zalidin chiqip, aqsaray aldighiche piyade bérip, aqsaraygha sürgündi hökümet namidin massaj bérip qoyush üchün qisqa muddet shu’ar towlap, musteqilliq iradisini jakarlidi. Salih xudayar we diniy ishlar ministiri ablehet nur qisqa nutuq sözligendin kéyin yighin we pa’aliyet axirlashti. Wekiller toluq menuniyet bilen kelgen menzillirige tarqashti.

https://etge.org/index.php/2019-02-23-23-08-11/2019-02-23-23-09-51/8-2018-12-28-22-07-59/20-2019-04-22-04-38-40

About The Eastturkistan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: