Mayk Gellégér: “Xitay Kompartiyesini Tarixning Exlet Sanduqigha Tashliwétishimiz Kérek!”


2019-06-13

Amérika awam palatasining ezasi mayk gellégér xitayning amérikagha tehdit boluwatqanliqini alahide tekitlep söz qiliwatqan körünüsh. 2019-Yili iyun.

Amérika awam palatasining ezasi mayk gellégér xitayning amérikagha tehdit boluwatqanliqini alahide tekitlep söz qiliwatqan körünüsh. 2019-Yili iyun.

 GOPleader.gov00:00/00:00 

Awazni köchürüsh

Yéqinqi mezgilllerdin buyan amérika awam palatasining re’isi nensiy pélosi, amérika awam palata ezaliridin jéymis mekgawrin, kiris simit, kéngesh palata ezaliridin marko rubiyo qatarliq nopuzluq erbablar xitayning Uyghur diyaridiki éghir basturush siyasitini qattiq eyiblep, bu heqte köpligen doklat we bayanatlarni élan qilip kelmekte.

Ötken hepte dunya Uyghur qurultiyining bashchiliqida ötküzülgen “Uyghur heptiliki” pa’aliyitige amérika dölet mudapiye ministirliqining yardemchi ministiri randal shraywér, amérika diniy erkinlik alahide elchisi sam brownbek we “Uyghur kishilik hoquq siyasiti qanuni” ning tonushturghuchisi bob ménendéz qatarliqlar Uyghurlarni pütün küchi bilen qollaydighanliqini éniq bildürdi.

Shu qatarda yene 4-iyundiki “Tiyen’enmén qirghinchiliqi” ning 30 yilliq xatire künide amérika awam palatasining ezasi mayk gellégérmu nutuq sözlep, xitayning amérikagha tehdit boluwatqanliqini alahide tekitlidi. 

Mayk gellégér mezkur nutuqini amérika awam palatasining rehberlik guruppisigha wekil bolup sözligen bolup, u sözide eyni chaghda sabiq sowét ittipaqi amérika üchün eng chong tehdit dep qaralghan bolsa, emdilikte xitay kommunist hakimiyitining amérikagha tehdit peyda qiliwatqanliqini alahide tilgha alghan. 

U mundaq dégen: “Eyni chaghda sabiq sowét ittipaqi amérikining küchini ajizlashturghandila öz küchini saqlap qalghili bolidu, dégen’ge cheksiz ishen’gen. Bu uchurlar amérika diplomati jorji kenanning 1946-yilidiki télégrammisida yézilghan bolup, u sowét ittipaqini shu chaghdiki amérikaning eng chong tehditi, dégen. Bügünki kün’ge kelgende biz oxshash tehditke uchrawatimiz. ‘tiyen’enmén qirghinchiliqi’ yüz bergenlikige 30 yil bolghan bolsimu, xitay kommunistik partiyesi dölet ichidikilerni qattiq basturup, dölet sirtida zorawan pozitsiye tutup keldi we amérika hökümet da’irilirining xizmitige tosqunluq qilish urunushida bolup keldi. Uyghur diyarini misalgha alsaq, xitay kompartiyesining re’isi shi jinping rayondiki milyondin artuq Uyghurni jaza lagérlirigha qamap, ularni jismaniy jehettin qiyin-qistaqqa aldi. Hazirghiche boluwatqan bu ishlar peqet öchmenliktinla boluwatqan bolmastin, belki yéqin kelgüside köz aldimizda yüz béridighan ishlarning bir kichik bésharitidur. Kommunist xitay hakimiyiti sabiq sowét ittipaqidek meghlup bolmasliq üchün Uyghur diyari arqiliq özining hakimmutleq tüzümidiki ‘saqchi döliti’ ni mukemmelleshtürdi.”

Mayk gellégér sözide yene amérikadiki démokratchilar partiyesining “Xitay amérika hökümitige ziyan yetküzmeydu” deydighan sebiylerche idiyesining pütünley xata ikenliki, bu xil idiyedin baldurraq waz kéchip, öz dölitining menpe’eti üchün küresh qilish lazimliqini bildürgen.

U munularni qeyt qilghan: “Bizning mesilimiz xitay döliti bilen emes, belki xitay kommunistik partiyesi bilen boluwatidu. Amérikadiki herqandaq bir qarar ikki partiyening birlikke kélishi netijiside otturigha chiqidu. Eger amérikaning prézidént saylimigha qatnishidighan démokratchilar partiyesining namzatliri ‘xitay kommunistik partiyesi bizning dostluqimizgha tehdit shekillendürmeydu, ‘ dégen bolsa, biz buningdin chöchüshimiz kérek. Chünki ‘tiyen’enmén qirghinchiliqi’ ötüp 30 yildin kéyinki bügünki künde biz bu xildiki idiyening intayin exmiqane we xeterlik ikenlikini bilishimiz kérek idi. Biz choqum qeyser bolup, xitay kommunistik partiyesini nedin kelgen bolsa shu yerge ketküzüwétishimiz, yeni tarixning exlet sanduqigha tashliwétishimiz kérek.”

Amérika-xitay soda urushi izchil dawamlishiwatqan bir mezgilde amérika hökümitining yuqiriqidek nopuzluq erbabliri Uyghurlarning kishilik hoquq mesilisini sehnige élip chiqip, xitaygha bésim shekillendürüwatqanliqi melum. Undaqta, bundaq bir jiddiy weziyet Uyghurlar mesilisige qandaq tesirlerni élip kélishi mumkin? amérikadiki Uyghur adwokat nuriy türkel ependi bu heqte qisqiche chüshenche berdi. Uning bildürüshiche, xitay hökümiti Uyghurlarni ‘amérika bulargha yantayaq bolup, bizning küchimizni ajizlashturushqa urunuwatidu” dégen bahane bilen ulargha bolghan basturushni téximu kücheytishi mumkin iken. Halbuki, xitay kommunist hökümitining Uyghurlardek bundaq bir xelqni millet gewdisi bilen basturushi’ining ular kütkendek netije bérishi mumkin emes iken.

Muxbirimiz sada

Munasiwetlik xewerler

About The Eastturkistan Government in Exile
The Official Website of Eastturkestan Government in Exile

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: