SHERQIY TÜRKISTAN JUMHURIYITI ASASI QANUNI

Monday, December 28, 2009

11097_455386391269258_7584251139139249125_n (1)
SHERQIY TÜRKISTAN JUMHURIYITI ASASI QANUNI
Birinchi Bölüm

Dölet ismi, Dölet Tüzümi, Dölet Bayriqi, Dölet Giribi, Istiqlal Marshi, Milli Marshi, Dölet Tili, Dölet Dini we Paytexti

1- Madda: Dölet Ismi: Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti, dunyadiki milletler we xeliqler özlirining tillirida Sherqiy Türkistan  dégen isimni öz tillirigha uyghun shekilde terjime qilip ishletsimu we yaki Uyghuristan dep éniq atisimu bolidu.Meselen Türükchide Dogu Türkistan….Üzbekche we Germanchide Uyghuristan.

2-Madda: Dölet Tüzümi démokratiye we kishilik hoquqqa hörmet qilidighan, ijtima’i, demokratik bir pütün hoquq dölitidur. Sherqiy Türkistan dölitining zimin pütünligini, millitining birligini parcilashqa bolmaydu we yol qoyulmaydu.

3-Madda: Dölet bayrighi Ay-yultuzluq kök bayraqdur. (Qoshumche resim A gha qarang)

4-Madda: Dölet Giribi, hilal ayning ong teripide toqquz we sol teripide toqquz dane noqta bolup, bu noqtilarning, hilal ayning eng töwen qismidiki uchliri bughuch bilen baghlan’ghan. Hilal ayning otturisida hösnixet bilen yezilghan “Bismillahhirrahmanirrahim”, hilal ayning ikki uchining uchrishidighan yeride üch dane yultuzdin teshkil tapqan bir shekildin ibarettur. (Qoshumche B ge qarang)

Belgüler, Sherqiy Türkistan yashawatqan tört chong Türki xeliqlerning simwolidur. Üch yultuz bolsa tarixta Sherqiy Türkistan qurulghan Kök Türk dewliti, Uyghur  Emparaturluqi, we Qaraxanilar dewletlirining simwolidur.

5-Madda: Döletning Istiqlal we Milliy Marshi,Milliy Qesimi

Döletning Istiqlal Marshi,1933-yili Memtili Ependi (Tewpiq) teripidin yezilip, Sherqiy Türkistanliqlar teripidin oqulghan “Qurtulush Yolida” namliq she’iridur. Döletning milliy marshi yene Memtili ependining “Tarixtin Ewwel Biz Iduq, Tarixtin Songre Yene Biz” digen she’iridur. (Qoshumche C we D ge qarang)

6-Madda: Dölet Tili, Dini we Paytexti

Sherqiy Türkistan Jumhuriyitining dölet tili-Uyghur türkchisidur. Qazaq türkchisi bilen Qirghiz türkchisi milliy til qatarida qollinilidu.

Dini: Islamdur.Dölet bashqa dinlarnimu hörmet qilidu, qoghdaydu, herxil diniy hoquqlargha kapaletlik qilidu.

Döletning paytexti: Ürümchi.

7-Madda: Asasi Qanunning yuqurda yezilghan birinchi, ikkinchi, üchinchi, tötinchi, beshinchi we altinchi maddilliri herqandaq shara’itta özgertilmeydu we özgertishke teshebbus qilinmaydu.

Ikkinchi Bölüm Sherqiy Türkistan Jumhuriyitining Sürgündiki Hökümiti

8 – Madda: 2004-yili 14-sentebirde Amerika Qoshma Shitatlirining paytexti Washin’gitonda qurulghan Sürgündiki Sherqiy Türkistan Hökümiti-wetinimiz tajawuzchi Xitay kommunist hakimiyitining qolidin azat bolghan’gha qeder Sherqiy Türkistan xelqighe wakaliten hoquq yürgüzidighan, Sherqiy TürkistanJumhuriyitige wekillik qilidighan birdin bir hoquqluq organ bolup hesaplinidu.

9-Madda: Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti Sürgündiki Hökümitining asasi wezipisi-dunyadiki barliq demokratiyini, heqqaniyetni, tenchliqni söyidighan, kishilik hoquqqa hörmet qilidighan döletler, Birleshken Döletler Teshkilati bashchilighidiki barliq xelq’ara teshkilatlar, xelq’aradiki kishilik hoquq organliri bilen hemkarliship, ularning yardimini qolgha keltürüp,Sherqiy Türkistan xelqini tajawuzchi kommunist Xitay hakimiyiti yürgüziwatqan dölet terrorizimigha qarshi küreshke teshkillep, wetinimiz Sherqiy Türkistanning musteqilliqini qolgha keltürüshtin ibaret.

10-Madda: Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti Sürgündiki Hökümitining ministirliri bash ministirning qol astida Ministirlar kabineti bolup teshkillinidu. Ministirlar kabinetida hökümet programmilirigha xilapliq qilghan ministirlar üch qetim agahlandurilidu. Bu agahlandurushlargha etibar qilmighan teqdirde ministirlar kabinetining qarari we dölet reisining testiqi bilen bash minister teripidin kabinettin chiqirilidu.

11-Madda: Hökümetning ministirlar kabeniti yilda bir yaki ikki qetim yighilish ötküzüp, hökümet programmilirining ijra qilinish ehwalidin bash ministir we kabenitqa doklat sunidu we hökümet programmilirini emeliyleshtürüshning chare-tedbirlirini muzakire qilip bekitidu.

Xitay bilen siyasi we iqtisadi munasiwiti bolghan herqandaq Sherqiy Türkistanni parlament ezasi we ministir qilip saylashqa bolmaydu. Parlament we hökümet ezalirining wezipe ötewatqan muddet ichide herqanadaq sewep bilen Xitaygha, Xitay mustemlikisi astidiki dölet we rayonlargha berishi men’i qilinidu.

Üchinchi Bölüm Sherqiy Türkistan Jumhuriyitining Parlament Saylimi we Wetendashliq

12-Madda: Parlament özige bir re’is, bir mua’win re’is, bir bash katip, ikki katipni parlament ezaliri ichidin töt yilliq muddet üchün üchte ikki awaz bilen saylap chiqidu. Parlament ezalirining tekliwi bilen qanunlashqan we herqaysi rayonlardin demokratik usulda saylan’ghan wekillerdin teshkillen’gen Parlament alahide ehwallardin sirt her töt yilning birinchi yilining 11-ayning 10- küni echilip, tötinchi yilining 11-ayning 11-küni axirlishidu. Parlament bu asasi qanunning 17-, 18-, 19- maddilirigha asasen parlament ezalirini saylap chiqip Parlamentni wujutqa keltüridu. 11-ayning 12- küni saylan’ghan parlament ezaliri qesem berip wezipe tapshurup alidu. Yengi Parlamentning wujutqa kelishi, hoquqliri we eza sani qurghuchi tunji parlamentning belgilimilirini asas qilidu.

13-Madda: Sherqiy Türkistan Jumhuriyitining ichide yurtning ishghal qilinishigha chetishliq bolghan, düshmen’ge yaki yurtni ishghal qilghuchilargha yardem bergen, ulargha qolayliq yaritip bergenligi sezilgen herqandaq kishining Parlament ezaliqigha saylinishigha yol qoyulmaydu.

14-Madda: Döletning ishghal qilinishi bilen munasiwiti bolmighan, düshmenlerge yaki tajawuzchilargha yardem bermigen, ularni qoghdap qalmighan, Sherqiy Türkistanda tughulghan, yette ejdadighiche Uyghuristanda yashighan herqandaq kishi Uyghuristanliq hesaplinidu. Sherqiy Türkistanning sirtida özini Sherqiy Türkistanliq dep hesaplighan, Sherqiy Türkistanni ana wetinim dep qobul qilghan herqandaq muhajir Sherqiy Türkistanning tebi’i wetendishidur.

Tötinchi Bölüm Parlament Ezaliri

15-Madda:Parlament saylan’ghan parlament ezaliridin teshkil qilinidu. Parlament ezalirini 18 yashtin ashqan herbir Sherqiy Türkistan wetendishi, jinsiy perqige qarimay demokratik usullar bilen awaz berish arqiliq saylap chiqidu.
16-Madda: Esker we saqchilarni wezipe ötewatqan muddet ichide parlament ezaliqigha saylashqa bolmaydu. Emma, saylam mezgilidin az digende üch ay burun istipa berish sherti bilen saylash we saylinish hoquqigha ige bolalaydu.

17-Madda: Dölet ichide her 60 ming nopustin bir parlament ezasi saylinidu. Sürgündiki Parlament üchün parlament ezaliri yashawatqan döletlerdiki Sherqiy Türkistanning nopus sanigha we ularning emili ehwaligh asasen, tunji qurghuchi Parlamentning testiqi bilen qanunlashqan belgilimiler boyiche saylinidu. Emma, sürgündiki parlament ezalirining sani 60 kishidin kem bolmaslighi kerek.
18-Madda: Parlament xadimliri parlament re’isi teripidin teyinlinidu.

19-Madda: Parlament ezaliri ichide wapat bolghan yaki herqandaq sewep tüpeylidin wezipisidin ayrilghanlarning ornigha Parlamentning qarari boyiche belgilen’gen muddet ichide shu wekil teweligidiki rayon teripidin parlament ezaliri toluqlap saylinidu. Emma sürgündiki parlamentning ezasi wapat bolghan yaki istipa bergen teqdirde, shu parlament ezasi turushluq dölettiki Sherqiy Türkistanliqlar ichidin toluqlap saylinidu.

Beshinchi Bölüm Qanunlar we Qararlar

20-Madda: Barliq qanunlar parlament teripidin tüzüp chiqilidu. Bu qanunlar üchte ikki awaz bilen maqullinidu. Maqullan’ghan qanunlarni hökümet ijra qilidu.

21-Madda: Barliq qararlar hökümet teripidin chiqirilidu. Bash ministir bir yaki ikki ministirni hökümet bayanatchisi qilip teyinleydu.

Altinchi Bölüm Parlament we Dölet Armiyisi

22-Madda: Dölet re’isi dölet armiyisining ali bash qomandanidur.

23-Madda: Tenchliq mezgilliride dölet re’isi teripidin körsitilgen eng tejribilik, abroyluq, dölet armiyisi ichide hörmetke sazawer we ishenchlik bir yuquri derijilik ofitser dölet armiyisige dölet reyisige wakaliten qomandanliq qilidu we bash qomandan qilip teyinlinidu.

24-Madda: Parlament döletning musteqilliqini qoghdash üchün herbi seperwerlik, urush elan qilish, dölet menpe’etini asas qilish sherti astida chet’eller bilen bolidighan shertnamilarni tüzüsh we imzalash hoquqini üchte ikki awaz bilen hökümetke beridu.

Yettinchi Bölüm Dölet Re’isining Saylinishi we Hoquqliri

25-Madda: Sherqiy Türkistan musteqilliq dawasigha özini atighan, Sherqiy Türkistan xelqining menpe’eti üchün pidakarliq bilen ishleydighan, ali mektepni tamamlighan, parlament ezasi bolup saylan’ghan, wetendashlar arisida hörmetke sazawer, milliy alahidiliklirini saqlighan, 40 yashqa toshqan Türk neslidin bolghan herqandaq Sherqiy Türkistanliq ichidin saylam arqiliq dölet re’isi saylinidu we saylan’ghan dölet re’isi qesem bilen öz ezipisini tapshurup alidu.(Qoshumche E ke qarang)

26-Madda: Dölet re’isining hoquqliri: Dölet re’isi bash minister namzatini körsitidu, bash ministir teripidin sunulghan hökümet kabinetini testiqlaydu. Ministirlikke teyinlen’gen namzatlarni ispat bilen yenggüshlesh yaki emeldin qaldurush heqqide bash ministirge yazma teklip beridu.

Dölet re’isi kesellik, sayahet yaki bashqa sewepler bilen wezipisini ada qilalmighan waqitlarda, parlament ezasi bolghan mua’win dölet re’isi dölet re’isining salametliki eslige kelgen’ge yaki sayahettin qaytqan’gha qeder dölet re’isining barliq hoquqlirini öz üstige elip uni bejiridu. Dölet re’isi wapat bolghan teqdirde, parlament teripidin yengi dölet re’isi saylan’ghan’gha qeder dölet re’isining wezipisini bejiridu. Bu madda Sürgündiki Sherqiy Türkistan Jumhuriyitining re’isi üchünmu küchke ige bolidu.

Dölet re’isi dölet birligining simwolidur. Dölet re’isi Parlament testiqlighan qanun, Shertnamilar, qararlarni imzalaydu, chet’ellerge elchilerni teyinleydu we chet’el elcilirini qobul qilidu. Edilye ministirining tekliwi bilen eghir gunahkarlarni kechürüm qilidu, yaki jazasini yeniklitidu.

Sekkizinchi Bölüm Bash Ministirning Saylinishi we Hoquqliri

27-Madda: Sherqiy Türkistanmusteqilliq dawasigha özini atighan, bu dawagha ishenchisi kamil bolghan, 40 yashqa toshqan, wetendashlar arisida hörmetke sazawer bolghan, milli alahidiliklirini saqlighan, Parlament ezasi bolup saylan’ghan, Türk neslidin bolghan her qandaq Sherqiy Türkistanliq Sherqiy Türkistan Dölet re’isi teripidin bash ministirlik namzatliqigha körsitilidu. Bash ministir ministirlar kabinetini teshkillep dölet re’isining testiqidin keyin parlamentqa sunudu. Parlament uning hökümet programmisini maqullighandin keyin, bu ministirlar kabinetini üchte ikki awaz bilen testiqlaydu. Bu jeryanda eslidiki kabinet öz xizmitini dawamlashturidu.

28-Madda: Bash ministir parlamentqa wetenning omumi ehwali, hökümetning siyasiti heqqide az digende yilda bir qetim melumat beridu we özi toghra tapqan teqdirde parlamentning saylimi elip berilip bir dewr axirlashqandin keyin, Sherqiy Türkistan xelqini yengi wekillerni saylash üchün, saylam waqtini bekitishke, urush we tenchliq zamanlirida dölet armiyisini seperwer qilishqa, kabinet ezalirining paaliyetlirini nazaret qilishqa, ministirlar kabinetining qararlirigha zit heriket qilghan ministirlarni üch qetim agahlandurushqa we bu agahlandurushlargha etibar bermigen teqdirde, bash ministir dölet re’isining testiqi bilen bularni kabinettin chiqirishqa, qanunlarning adil ijra qilinishigha we wetenning pewqul’adde ehwal astida qalghan mezgilliride qanun küchige barawer qararlarni chiqirishqa, parlament qarari bilen herbi halet élan qilishqa hoquqluqtur.

Toqquzinchi Bölüm Parlamentning Hoquqliri

29-Madda: Mezkur parlament hemme qanun we nizamlarni chiqirishqa, baj qanunini chiqirishqa, qerzlerni töleshke we omumning menpe’etini qoghdashqa, omumi baj bilen import-ekisport towarliridin elinidighan baj qanunini chiqirishqa, bajning Sherqiy Türkistan teritoriyisi ichide barawer we bir xil ölchemlik bolushigha munasiwetlik qanunlarni chiqirishqa hoquqluqtur. Parlament yene töwendiki sahelerge munasiwetlik qanunlarni chiqiridu:

30-Madda: Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti Hökümitining chet’eldin qerz elishigha, soda-setiq ishliri bilen tashqi sodini kontirol qilishigha;

31-Madda: Wetendashliqqa qobul qilish, wetendashliqtin chiqirish, hemde kiriziske sewepchi bolidighan banka pul paxallighining aldini elishqa we bankilar qanunini chiqirishqa;

32-Madda: Pul besish we pulning qimmitini qoghdash, chet’el pullirining kursini belgileshke, ölchem birliklirini bekitishke;
33-Madda: Saxta pul yasighuchilarni jazalashqa;
34-Madda:Pochtixana, doxturxana, mekteplerni echish we binakarliq-qurulushlirini elip berishqa;

35-Madda: Yazghuchi we sen’etchiler, ilim-pen sahesidikilerge qelem heqqi berish, ularning ijadiyet hoquqini qoghdash we erkin paaliyet qilishigha kapaletlik qilishqa;

36-Madda: Ali sot mehkimisi we uningdin töwen bolghan sot mehkimilirini qurushqa;
37-Madda: Dölet chegrisidiki etkeschilik, tamojnidiki köz boyamchiliq hadisilirini eniqlash we bulargha munasiwetlik qanunlargha xilapliq qilghuchilarni jazalashqa;

38-Madda: Sirtqa urush elan qilish, weten’ge qilin’ghan yaki qilinish ehtimali bolghan tajawuzchiliqlargha taqabil turushqa;

39-Madda: Dölet armiyesini terbiyilesh, kücheytish we uni bashqurushqa;
40-Madda: Döletning bir pütünligini qoghdash, topilangni tinjitish, tajawuzni tosash üchün armiyeni herbi wezipige seperwer qilishqa;

41-Madda: Eskerlerni teshkillesh, qorallandurush, bashqurush, ofitsirlerni wezipige teyinlesh, Parlamentning herbi tüzümige bina’en herbi telim- terbiye elip berishqa;

42-Madda: Sherqiy Türkistan Parlamenti Uyghuristan Jumhuriyiti Hökümitining we uning herqaysi organlirining yaki hökümet erbaplirining yuqurida bayan qilin’ghan qanunlarni ijra qilishi üchün zörür bolghan barliq qanunlani chiqirishqa we qanunlashturushqa hoquqliqdur.

Oninchi Bölüm  Wetendashlarning Heqliri we Parlamentning Heqliri

43-Madda: Parlament Sherqiy Türkistan xelqining hoquqlirigha, qanun aldida barawerlikige, dini etiqadlirigha kapaletlik qilidu. Parlament töwendiki ishlar heqqide qanun chiqarmaydu:

Herkimning étiqad qilghan dinigha erkin ibadet qilishigha cheklime qoyidighan, chüshenche we söz erkinligini, neshiriyat erkinligini chekleydighan, yighilish erkinligi bilen hökümetke xalighan temida iltimas sunush erkinligini chekleydighan, wetendashlarning imtiyaz we alahidiligini töwenlitidighan qanunlar.

44-Madda: Sherqiy Türkistan Hökümitining ruxsiti bilen xelq qoral saqlash we qoral elip yürüsh erkinlikige ige.

45- Madda: Tajawuzchilargha hemkarliship wetenning ishghal qilinishigha wastichiliq qilghan, düshmenlerge yaki wetenni ishghal qilghuchilargha ashkara yaki yoshurun yardem bergenler, jinayitining eghir-yeng’gillikige qarap sotqa tartilidu we jazalinidu.

46-Madda: Qanunda ruxset qilin’ghan ehwaldin bashqa meyli tenchliq dewride bolsun yaki urush dewride bolsun, herqandaq esker yaki saqchining mülk igisining maqullughini almay turup we sot mehkimisining qararini körsetmey turup herqandaq kishining mülkini tekshürüsh yaki musadire qilish hoquqi bolmaydu.

47-Madda: Kishiler yanlirini, öylirini, xet-cheklirini, chong-kichik buyumlirini we özini qanunsiz axturush we cheqilishqa qarita qanuni qoghdunush hoquqigha ige bolup uning’gha dexli qilinmaydu.

48-Madda: Urush yüz bermigen, herbi halet elan qilinmighan yaki omumi xelqning bixeterligi tehditke uchirimighan ehwallarda hechkim sot mehkimisining qararisiz we teptishning yazma eyiplishi bolmay turup jinayi jawapkarliqi üchün qolgha elinmaydu. Herqandaq kishini oxshash jinayiti üchün ikki qetim eyipleshke bolmaydu. Heckim qanuni jeryanlardin ötküzülmey turup erkinlikidin, mal–mülkidin , hayatidin mehrum qilinmaydu. Adil tölem tölenmey turup hechkimning xususi mülki musadire qilinmaydu yaki xelqqe teqsim qilip berilmeydu.

49-Madda: Herqandaq jinayi deloni birterep qilishta, jawapkar biterep bir sot mehkimiside qanun boyiche sotlinidu, gunahliri we qarilinish sewepliridin xewerlendurulidu, guwahchilar bilen yüzleshtürilidu, öz menpe’eti üchün shahid körsitip bereleydu we özini aqlas üchün adwukat tutalaydu.

50-Madda: Qarilan’ghuchini qebih we gheyri- normal usulda jazalashqa, uningdin artuqche kapalet puli yaki jerimane telep qilishqa yol qoyulmaydu. Gunahkar jinayi ishlar qanunidiki jinayitining eghir-yeng’gillikige asasen jazalinidu.

51-Madda: Wetendashlarning asasi qanunda berilgen hoquqliri, behriman bolushqa tegishlik qanunluq hoquqliri inkar qilinmaydu.

52-Madda: Sotta jinayetchige berilgen jazadin sirt yene uni malay qiliwelish, mejburi emgekke selish we ijtima’i ornigha qarap kemsitish men’i qilinidu. Sherqiy Türkistan wetendashliri qanun aldida barawerdur.

On Birinchi Bölüm Hökümetning Hoquq Cheklimisi

53-Madda: Hökümetning qanunda körsitilgen da’iridin sirt pul serp qilishigha ruxset qilinmaydu. Emma döletni tonutush we uning bixeterligini saqlash üchün bash ministir parlamentning maqulliqidin ötküzüp muwapiq miqdardiki mebleghni saqlash, xirajet qilish hoquqigha ige. Parlament döletning bir yilliq xamchot we rasxot pilanini közdin kechürüp testiqlaydu, munasiwetlik ministirlik we organlardin her yili rasxotlarning chiqim qilinish ehwalidin teptish hey’iti arqiliq hesap alidu. Teptish hey’iti parlament ezaliri ichidin awazgha qoyup saylap chiqilidu, hey’etler 3,5,7,9,…kishidin teshkil tapidu.

54-Madda: Sherqiy Türkistan hökümiti hichkimge alahide imtiyazliq mensepni hediye qilmaydu. Hökümette wezipe ötigüchi shexs yaki parlament ezasi parlamentning ruhsitisiz dölet ichi we sirtidiki hechkimdin hediye yaki mensep qobul qilmaydu. Emma döletning milliy menpe’eti yüzisidin bir qisim dölet xadimliri, ziyalilar sherep unwanliri we xatire buyumlirini elish we berish hoquqigha ige.

On Ikkinchi Bölüm Edliye

55-Madda: Sherqiy Türkistan Hökümitining edliye sestimisi parlament teripidin alahide chiqirilghan qanun’gha asasen qurulghan musteqil asasi qanun mehkimisi, ali sot mehkimisi we sot mehkimiliri arqiliq paaliyet qilidu. Sotchilar we teptishler edliye ministiri teripidin ali mektepning qanun fakoltetlirini püttürgen, xizmet tarixi pak, xelq ichide abroyluq qanunshunaslar ichidin teyinlinidu. Sodiye we teptishler biterep turup wezipilirini adilliq bilen bejiridu.

56-Madda: Sotlan’ghanlar töwen derijilik sot mehkimilirining chiqarghan qarari we hökümnamiliri heqqidiki naraziliq erzlirini yuquri sot mehkimisi hesaplan’ghan ali sot mehkimisige sunush hoquqigha ige.

57-Madda: Sherqiy Türkistan edliye sestimisi asasi qanunda belgilen’gen barliq qanunlarni biterep ijra qilidu, xelq’ara kelishimlerde Uyghuristan Jumhuriyiti terepte turup xelq’ara qanunlarni közde tutqan asasta ish bejiridu.

Sherqiy Türkistan hökümiti asasi qanunda belgilen’gen pütün qanunlarning terepsiz halda edliye teripidin ijra qilinishigha, xelqara qanuni kelishimlerning we Sherqiy Türkistan jumhuriyiti imzalighan barliq xelqara qanuni ehdinamilarning emelge ashurilishigha mes’ul bolidu.

58-Madda: Barliq jinayi ishlar deloliri teptishning qanuni shikayetnamisige asasen biterep sotqa tapshurilidu.

59-Madda: Dölet ichide Uyghuristan dölitige qarshi urush élan qilish, dölet düshmenlirining yaki döletni ishghal qilghuchilarning iradisi boyiche ulargha yardem qilish, ulargha qolayliq yaritip berish- weten’ge asiliq qilish jinayiti bolup hesaplinidu. Ikki neper guwahchining guwahliqi bolmighan we biterep sot mehkimisining etirap qilishi bolmighan ehwalda heckimni weten’ge asiliq qilish jinayiti bilen eyipleshke bolmaydu.

60-Madda: Parlament “weten’ge asiliq qilish jinayiti” heqqidiki qararlarni testiqlash hoquqigha ige.

On Üchinchi Bölüm Asasi Qanun’gha Tüzitish Kirgüzüsh

61-Madda: Mezkur parlament herqandaq waqitta parlamentning üchten ikki awazi bilen asasi qanunning maddilirigha tüzitish kirgüzse bolidu. Emma Asasi qanunning deslepki birinchi, ikkinchi, üchinchi, tötinchi, beshinchi we altinchi maddilirigha tüzitish kirgüzüshke bolmaydu we tüzitish kirgüzüsh heqqide teklip berishke bolmaydu. Tüzitish kirgüzülgen maddilar asasi qanunning qoshumche qismida eniq körsitilidu.

62-Madda: Bu asasi qanun we uning’gha asasen tüzülgen Sherqiy Türkistanning qanunliri, Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti teritoriyiside muqeddestur. Sotchilar mushu qanunlar boyiche ish bejiridu. Uyghuristan ning parlament ezaliri, dölet rehberliri, edliye xizmiti ishleydighanlar qesem berip wezipe tapshurup alidu.

63-Madda: Sherqiy Türkistan Parlamentining ezaliri her töt yilda bir qetim 10-ayning 1-heptiside Sherqiy Türkistan wetendashliri teripidin domokratik usulda awazgha qoyush arqiliq saylinidu. Sherqiy Türkistan azat qilghandin keyin parlament saylimi her töt yilda bir qetim, 11-ayning deslepki heptiside elip berilidu. 11-Ayning 12-küni yengi parlament eng peshqedem parlament ezasining riyasetchilikide qesem bilen wezipe tapshurup alidu. Qesem murasimidin keyin parlament 14-maddigha asasen paaliyetlirini elip baridu.

64-Madda: 2004-yili 9-ayning 14-küni awazgha qoyush arqiliq saylan’ghan parlament ezaliri we ministirlar töt yil keyinki saylamghiche wezipiside qalidu we wezipisini öteydu.

On Tötinchi Bölüm Asasi Qanun Mehkimisi

65-Madda:Asasi qanun mehkimisi-Sherqiy TürkistanParlamenti teripidin chiqirilghan mexsus qanun’gha asasen qurulghan bolup, bu mehkime qanunlarning, qanun hökmi boyiche chiqirilghan qararlarning we Sherqiy Türkistan parlamenti nizamnamilirining shekil hem mahiyet jehettin asasi qanun’gha uyghun bolghan yaki bolmighanliqi heqqide nazaret elip baridu.

Asasi qanun mehkimisi 11 neper resmi eza, 4 neper kandidat ezadin terkip tapidu. Asasi qanun mehkimisi ezaliri öz ichidin bir kishini asasi qanun mehkimisi bashliqi, bir kishini bashliq wekili qilip saylap chiqidu.

66-Madda: Asasi qanun mehkimisi eng ali mehkime süpitide siyasi partiyilerning emeldin qaldurulishi we melum siyasi partiyini emeldin qaldurushqa tegishlik dawalarda jumhuriyet bash teptishining emeldin qaldurush heqqidiki yazma doklat we tekliwini közdin köchürüp bu heqte qarar ciqiridu. Qarar chiqirishtin awal, u partiyening re’isi yaki re’is wekilining özini aqlash heqqidiki bayanatlirini anglaydu.

67-Madda: Asasi qanun mehkimisi jumhuriyet bash teptishining yazma shikayiti we parlamentning testiqi bilen döletning milliy menpe’etini eghir ziyan’gha uchratqan dölet re’isi, bash ministir we ministirlarni asasi qanun mehkimisining bir terep qilishigha tapshuridu. Asasi qanun mehkimisi chiqarghan qarar keskin bolup, uning’gha etiraz bildürüshke bolmaydu.

68-Madda: Ushbu asasi qanun 14 bölüm 68 maddidin teshkil tapqan bolup, Miladiye 2004-yili 11-ayning 20-künidin 22-künigiche Washin’gitonda chaqirilghan qurultayda parlament ezaliri teripidin maqullandi we elan qilindi. Bu asasi qanunning Uyghurche nusxisi asas qilinidu.

Qoshumchilar

Qoshumche A:
Dölet Bayriqining Shekli

(1933-yil 12-noyabir qurulghan Sherqiy Türkistan  jumhuriyitining dölet bayriqi)

Qoshumche B:Dölet Girbining Shekli

11097_455386391269258_7584251139139249125_n (1)
(1933-yili 12-noyabir qurulghan Sherqiy Türkistan jumhuriyitining dölet girbi)

Qoshumche C: Döletning Istiqlal Marshi

Qurtulush Yolida

Qurtulush yolida sudek aqti bizning qanimiz,

Sen üchün ey yurtimiz bolsun pida bu janimiz.

Qan kechip hem jan berip axir qutuldurduq seni,

Qelbimizde qutquzushqa bar idi imanimiz.

Yar hemdem boldi bizning himmitimiz sen üchün,

Dunyani sorighan idi ötken ulugh ejdadimiz.

Yurtumiz biz yüz-közüngni qan bilen pakizliduq,

Emdi hech kirletmigeymiz chünki Türktur namimiz.

Atilla, Ching’giz, Tömür dunyani titretken idi,

Qan berip nam alimiz biz ularning ewladibiz.

Chiqti jan hem aqti qan düshmendin alduq intiqam,

Yashisun hech ölmisun parlansun istiqbalimiz.

Qoshumche D: Döletning Milliy Marshi

Tarixtin Ewwel Biz Iduq, Tarixtin Songre Yene Biz

Tarixtin ewwel biz iduq, tarixtin songre yene biz,

Qelbimizde wijdanimiz, bu bizning imanimiz.

Türk biz, ana yurtimizning köksi biz tuch suferi,

Bash kesilse qaytmas basqan izidin Türk erliri.

Yurtimizning altunidur taghi birle tashliri,

Her biri bir arslandur, bu wetenning yashliri.

Yurtimiz üchün qurbandur yashlirimizning bashliri,

Imani, issiq qani, ularning yoldashliri.

Ordimiz hem yurtimiz, meshhur Türkdur namimiz,

Dinimiz, imanimiz, bu bizning wijdanimiz.

Yurtimiz Türkning yurti, biz uning qurbanimiz,

Bayriqimiz kök bayraq otturisida ay-yultuz.

Qoshumche F: Dölet Re’isi(Parlament ezaliri) ning Qesimi

Dölet Reyisi (Parlament ezasi) bolush süpitim bilen, döletning dawasini, istiqlalini we wetenning, milletning bölünmes pütünligini qoghdishimgha, wetenning istiqlalini mudapiye qilishimgha, qanuni asasta hoquqning aliliqigha we kishilik hoquq pirinsiplirigha hörmet qilishimgha, Uyghuristan Dölitining shan-sherepini qoghdishimgha, döletni tereqqi qildurush üchün pütün kücüm bilen xizmet qilishimgha, Ulugh Allah we Sherqiy Türkistan xelqi aldida ar-nomus we sheripim bilen qesem qilimen.

Qoshumce G

Bu asasi qanun eyni chaghda -Sürgündiki Sherqiy Türkistan Parlament ezaliridin Enwer Yüsüp Turani, Xizirbek Gayretullah, Sultan Maxmut Qeshqeri, Henife Erbash Ketene, Demiyan Rehmet, Aydoghan Qubilay, İsmayil Jeng’giz, Sultan Muhemmet, Erkin Ezizi qatarliqlar teripidin tüzüp chiqilghan bolup,bu qétimmu  parlamentimizgha sunulup muwapiq dep qarilip maqullandi we elan qilindi.

Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti Sürgündiki Hökümiti We Parlaménti
Xatime: 
Bu asasi qanun 1949-yili 10-ayda tajawuzchi Xitay komunist hökümiti teripidin ishghal qiliwelin’ghan Sherqiy Türkistan tupraqliridin chet’elge chiqip ketishke mejbur bolghan Sherqiy Türkistan/Uyghuristanliq muhajirlarning ortaq milliy iradisi bilen tüzüp chiqildi.

Ushbu asasi qanun Sherqiy Türkistan/Uyghuristan xelqining we ularning ewladlirining milliy musteqilliq we höriyitini qolgha keltürüshini kapaletlendürüshni we höriyetke erishkendin keyin dölitimizning emel qilishqa tegishlik siyasi tüzümi we yolini körsitip berishni meqset qilidu.
Sherqiy Türkistanning asasiy qanunining 1- Maddasida dewlet Ismi Sherqiy Türkistan Jumhuriyiti dep békitildi. Sherqiy Türkistan  dégen isimni dunyadiki milletler we xeliqler özlirining tillirida  Sherqiy Türkistan dep ishletsimu öz tillirigha uyghun shekilde terjime qilip ishletsimu we yaki Uyghuristan dep éniq atisimu boliwéridu.  Meselen Türükche qatarliq bir qisim qérindash türkiy tillarde Sherqiy Türkistan/Dogu Türkistan….Ortaasya we Yawropa tillirida Uyghuristan.
20O4-yili 11-ayning 12-küni  Amerika Qoshma Shitatliri 

 

 

Batur Ershidin: Men Qatnashqan we Bilgen Sherqiy Türkistan Milliy Azadliq Inqilabi

 (1)

2018-07-26
N jumhuriyitining milliy armiye ofitsérliridin biri, alim we yazghuchi batur ershidinof.

N jumhuriyitining milliy armiye ofitsérliridin biri, alim we yazghuchi batur ershidinof.

RFA/Oyghan

Axirqi milliy armiye ofitsérining hayat kechmish yeküni

2018-Yili, 13-iyul küni qazaqistanning almuta shehiride 20-esir Uyghur tarixiy weqeler shahitliridin biri, 1946-1952-yilliri arisida milliy armiye bash qomandanliq shtabi we 5-korpus 13-déwiziye shtabida xizmet qilghan milliy armiye ofitséri shuningdek 1961-yili wetinidin ayrilip, hayatini qazaqistanda ilmiy tetqiqatlar bilen ötküzgen batur ershidinof ependi 92 yéshida wapat boldi. 19-Iyul küni almutaning sultanqorghan mehellisidiki bir réstoranda batur ershidinofqa atap ötküzülgen xatirilesh murasimigha 200 din artuq adem qatniship, uning milliy inqilab hayat musapisi we Uyghurshunasliq ilmiy tetqiqatigha qoshqan töhpilirige yuqiri baha bérishti.

Chet’ellerdiki bezi Uyghur siyasiy dewa sahesidiki erbablar batur ershidinofning 1990-2000-yilliri arisida Uyghurlarning nöwettiki siyasiy teqdiri mesilisigimu köngül bölüp, bu mesililerde bir qisim maqalilerni élan qilghanliqi we uning Uyghur kishilik we démokratik hoquqini qoghdash pa’aliyetlirigimu aktip qatnashqanliqigha yuqiri baha bérishti.

Batur ershidinof hayat waqtida ziyaritimizni qobul qilip, öz hayat musapiliri, bolupmu özi shahit bolghan Uyghur diyarining siyasiy tarixi weqeliri, 1944-1949-yillardiki milliy azadliq inqilabi we özi ofitsér bolghan milliy armiye heqqide bir qatar eslimiler shuningdek öz chüshenche hem qarashlirini otturigha qoyghan idi. Batur ershidinofning baliliq, yashliq dewrliri ghulja, qeshqer, ürümchi sheherliride ötken bolup, u hayatining 35 yilini öz tarixi wetinide, qalghan 57 yilini musapirliq musapiside ötküzüp, axirqi hayat musapisini almutada xulasilidi.

Xulasilighinimizda, batur ershidinofning hayat musapisi üch basquchni bésip ötken bolup, birinchi basquch, uning 1945-1949-yilliri milliy azadliq inqilab, yeni milliy armiyide ötküzgen hayati, ikkinchi basquchi 1950-1961-yili arisida milliy armiye xitay azadliq armiyisining 5-korpusigha özgertilgen bu korpusning 13-déwiziye shtabida, kéyin ürümchide memuriy xizmetke almiship, taki 1961-yili sowét ittipaqigha köchüp ketküche bolghan jeryandiki hayat musapiliri, üchinchi basquchi bolsa, sowét ittipaqigha köchüp chiqqandin kéyin pütün hayatini Uyghurshunasliq sahesige, bolupmu Uyghur folklori, Uyghur edebiyati tetqiqatigha béghishlighan ilmiy hayat musapisidur.

Batur ershidinofning éytishiche, u 1952-yili muhemmed’imin iminofning 13-déwiziyiside ishlewatqanda, ürümchige chaqirtilip, ikki yilliq siyasiy kursta oqughandin kéyin Uyghur aptonom rayonluq yashlar ittipaqining sékrétari bolup ishligen. Emma, 1957-1958-yilliri “Yerlik milletchilerge zerbe bérish” herikitide tenqid astigha élinip, milletchilik bilen eyiblen’gen. U bu heqte: “Bolupmu men milliy inqilabqa qatnashqanliqim sewebidin da’im idiye tekshürüsh, bésim astigha élish hetta tenqid qilishqa, xitaylarning bi’aram qilishigha uchridim. Köpligen milliy kadirlar bu waqitta küresh qilish we tenqid qilish astigha élin’ghan idi, bolupmu milliy inqilabqa qatnashqanlargha milletchilikingni tapshur dep bésim qildi, ular özlirining milletchilikini qayrip qoyup bizni qistidi, shuning bilen axiri sowét ittipaqigha kétishke mejbur boldum” dédi.

U 1961-yili sowét ittipaqigha, yeni qazaqistan jumhuriyitige köchüp chiqip, almutigha yerleshkendin kéyin, qazaqistan komsomol komitétining sékrétarliridin hejer ibrayiwa, sunyat dégen kishiler bilen tonushluqi bolghanliqi üchün ular arigha chüshüp yol méngish arqiliq uni qazaqistan penler akadémiyisining edebiyat-sen’et institutigha orunlashturghan. Kéyin u Uyghurshunasliq bölümide ishlidi. U bu jeryanda mezkur bölümni bashqurghan ataqliq Uyghur alimliridin murat hemrayéf, kéyinrek ghoja’exmet sadwaqasof qatarliqlarning qollashliri we yardemlirige érishken. U, mezkur bölüm 1986-yili Uyghurshunasliq institutigha özgergendin kéyinmu dawamliq shu yerde xizmet qilip, 1990-yili pénsiyige chiqqan.

Almutadiki sulaymanof namidiki sherqshunasliq instituti Uyghurshunasliq merkizining bash ilmiy xadimi doktor ablet kamalofning éytishiche, batur ershidinofning hayat musapiliride uning ötken esirning 40-yilliri Uyghur élide partlighan milliy-azadliq heriketke qatniship, sherqiy türkistan jumhuriyiti milliy armiyiside ötigen xizmetliri özgichilikke igidur. U milliy armiye shtabida xizmet qilghan we köp tarixi shexsler, mesilen milliy armiye bash qomandani général léyténant is’haqbék munonof, milliy inqilab rehbiri exmetjan qasimi, milliy armiye polkowniki muhemmed’imin iminof we bashqa onlighan meshhur tarixiy shexsler bilen uchrashqan.

Batur ershidinof 2000-yillarda 1944-1949-yilliridiki milliy azadliq inqilab, bolupmu 1945-1947-yilliri arisida exmetjan qasimi qatarliq milliy inqilab rehberlirining mes’ud sabiri, muhemmed imin bughra, eysa yüsüp aliptékin qatarliq “Üch ependi” bilen bolghan öz’ara munasiwetliri we ularning ghayiliri heqqide mexsus kitab neshr qildurup, shu dewrni chüshinishke belgilik tesir körsetken idi.

Batur ershidinof 1990-yili, qazaqistan penler akadémiyisidin dem élishqa chiqqan bolsimu, lékin u tetqiqat ishlirini toxtatmay, yene üzlüksiz élip barghan. U, mexsus Uyghur éghiz edebiyati, bolupmu Uyghur dastanliri heqqide tetqiqat élip bérip bu heqte kitablirini chiqarghan we bir qisim maqalilerni élan qilghan. Yéqinqi yillarda uning “On ikki muqam heqqide”, “20-Esir Uyghuristan namayendiliri”, üch tomluq “Uyghur bedi’iy tepekkur tarixi” namliq monografiyeliri neshr qilinip tarqitilghan.

Batur ershidinof öz nöwitide yene közge körün’gen sha’ir idi, u qazaqistan yazghuchilar ittipaqining ezasi bolghan. Uning tunji shé’irlar toplimi 1957-yili ürümchide neshr qilin’ghan. 1960-2000-Yilliri qazaqistandimu besh toplimi we dastani neshrdin chiqqan.Muxbirimiz ümidwar

UN panel concerned at reported Chinese detention of Uighurs

August 10
uyghur-mehbus-1
BERLIN — A U.N. anti-discrimination committee raised concerns on Friday over China’s treatment of the Uighur Muslim minority, citing reports of mass detentions as it considered Beijing’s record over recent years.

The Committee on the Elimination of Racial Discrimination started reviewing China’s report in Geneva on Friday. Chinese delegation leader Yu Jianhua highlighted economic progress and rising living standards among other things.

29244109_1659944204061375_2036231155299397047_n

Committee vice-chairwoman Gay McDougall said members are “deeply concerned” by “numerous and credible reports that we have received that, in the name of combating religious extremism and maintaining social stability, (China) has turned the Uighur autonomous region into something that resembles a massive internment camp that is shrouded in secrecy.”

Monitoring groups say the Uighurs have been targeted in a surveillance and security campaign that has sent thousands into detention and indoctrination centers. McDougall suggested the number might be considerably higher.

timthumb

“There are reports of mass detentions of ethnic Uighurs and other Turkic Muslim minorities,” she said. “There are estimates that upwards of a million people are being held in so-called counter-extremism centers and another 2 million have been forced into so-called re-education camps for political and cultural indoctrination.”

She did not specify a source for that information in her remarks at the hearing.

The Geneva-based committee continues its hearing Monday, with conclusions expected later. Yu, China’s ambassador to the U.N. in Geneva, said China will respond to the main questions raised in Friday’s session on Monday.

Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved. This material may not be published, broadcast, rewritten or redistributed.

U.N.: China Is Detaining Over 1 Million Uighurs in Massive Internment Camp

HEADLINEAUG 13, 2018

H07 uighurs

The United Nations has revealed it has received reports that China is holding over a million ethnic Uighurs and other Muslim minorities in what resembles a massive internment camp in the western Xinjiang autonomous region. According to the group China Human Rights Defenders more than 20 percent of all arrests in China last year occurred in Xinjiang even though the region makes up less than 2 percent of China’s population. China has rejected the internment camp reports, but an editorial in a state-backed newspaper says that China’s actions in Xinjiang have helped prevent the region from becoming “China’s Syria” or “China’s Libya.”

We can’t ignore this brutal cleansing in China

We can’t ignore this brutal cleansing in China?!


Uighurs and their supporters rally across the street from United Nations headquarters in March. (Seth Wenig/AP)
August 14 at 7:56 PM

FOR THE past 18 months, China has conducted a massive campaign against Muslim- minority communities in its vast western Xinjiang region, including confining up to 1 million people in concentration camps. It has managed to do this in virtual secrecy, with little attention, few complaints and less pressure from the outside world. The past several days have seen some hopeful signs that this impunity finally may be challenged — as it must be.

In Geneva last Friday, Chinese government representatives were confronted by members of a United Nations committee who demanded answers about the camps. Gay McDougall, the vice chair of the Committee on the Elimination of Racial Discrimination, said there had been “numerous and credible reports” that Xinjiang, which is twice the size of Germany, has become“something that resembles a massive internment camp that is shrouded in secrecy, a sort of ‘no rights zone.’ ”

For the first time, senior Chinese officials were forced to publicly respond to the reports in an international forum. Predictably, their answers were dissembling. A Communist Party official on Monday denied that Muslims were detained arbitrarily or that “re-education centers” existed. But he acknowledged that “criminals involved only in minor offenses” had been assigned to “vocational education and employment training centers . . . with a view to assisting in their rehabilitation and reintegration.”

The truth is far grimmer. Hundreds of thousands of ethnic Uighurs, along with Kazakhs and other Muslim minorities, have been sequestered in the camps, which now number more than 1,000, according to outside experts. An estimated 2 million other people have been forced to undergo indoctrination sessions without formal detention. Those detained include Uighur intellectualsand relatives of journalists who have reported on the campaign, including those of U.S.-sponsored Radio Free Asia. Ms. McDougall said more than 100 Uighur students returning from abroad had disappeared and some had died.

Inside the camps, detainees are bombarded with propaganda, forced to recite slogans and sing songs in exchange for food, and pressured to renounce Muslim practices. A statement released by Chinese dissidents last week said torture in the centers is common, as are deaths. In all, the campaign is the largest and most brutal repression the regime has undertaken since the Cultural Revolution. It rivals the ethnic cleansing Myanmar has conducted against the Muslim Rohingya minority, which has received far more attention.

The U.N. hearings ought to galvanize action by Western governments, including the Trump administration, which so far has confined its response to weak expressions of concern. Sen. Marco Rubio (R-Fla.), chairman of a commission that held a hearing July 26 on Xinjiang, proposed last week that officials behind the campaign be sanctioned under the Magnitsky Act, which is aimed at global abusers of human rights. A logical target would be Xinjiang party secretary Chen Quanguo, who was dispatched to the region two years ago to oversee the crackdown.

President Trump has largely ignored violations of human rights, except when they have involved Americans. But allowing nations such as Myanmar and China to carry out mass ethnic cleansing with impunity is to invite still greater crimes, by those and other nations. If the administration will not act on Xinjiang, Congress should step in.

13-Awghust b d t ning irqiy ayrimichiliqqa qarshi turush yighinidiki munaziriler

2018-08-13
Uyghur élida terbiyelesh lagérlirining mewjutluqini tamamen inkar qilip b d t da sözlewatqan xitay wekilliri. 2018-Yili 13-awghust.

Uyghur élida terbiyelesh lagérlirining mewjutluqini tamamen inkar qilip b d t da sözlewatqan xitay wekilliri. 2018-Yili 13-awghust.

 webtv.un.org

13-Awghust küni b d t ning irqiy ayrimichiliqqa qarshi turush komitétining yighin küntertipige asasen xitay wekiller ömiki 10-awghust jüme künidiki yighin jeryanida xitay wekiller ömikidin soralghan so’allargha jawab berdi. Xitay wekiller ömikining Uyghur élidiki lagérlarning mewjutluqi heqqidiki so’aligha jawab bérishke orunlashturulghan wekili xu lyenxé qolidiki jawab doklatini oqup ötti. U sözini mundaq bashlidi: “Bezi ezalar junggoning shinjang rayoni heqqidiki endishilirini otturigha qoydi. Men aldi bilen shinjangning weziyiti heqqide omumiy bir bayan bérip ötey. Shinjang Uyghur aptonom rayoni barliq milletlerning hoquqini hörmetlep we qoghdap kelmekte. Xitaydiki barliq az sanliq milletlerning erkinliki we hoquqliri qanun arqiliq qoghdalmaqta. Shinjangdiki Uyghur qatarliq milletler bashqa milletler bilen oxshash siyasiy, ijtima’iy hoquqlardin behrimen bolmaqta. . . Barliq milletler tinchliq ichide, diniy erkinliki kapaletke ige qilin’ghan halda yashimaqta. Uyghur élide xalighanche tutqun qilish, diniy erkinlikni cheklesh mewjut emes. Shinjangda héchqandaq insan hoquqi yoq, dégen söz pakitqa pütünley xilap. Shinjangda “Qayta terbiye merkizi” deydighan nerse mewjut emes.

Xitay wekil sözini yene dawam qilip “Bu yerde choqum tekitlep ötüshimiz kérekki, shinjang dégen térrorluqning qurbani. Shinjang Uyghur aptonom rayoni xelqning hayati we mal-mülkini térrorluqtin qoghdash üchün qanun’gha asasen zorawan térrorluqqa qarshi alahide heriketlerni élip bérip, bir qisim jinayetchilerni sotlidi we qanun boyiche qamaqqa aldi. Buning ichide jinayiti yénik bolghanlarni hökümet terbiyelinish, yol bashlash pursiti bilen teminlep, ularni kespiy jehettin terbiyelep xizmetke érishtüridighan we qanun jehettiki bilimler bilen teminleydighan terbiyeleshke orunlashturup, ularning tüzilishi we qaytidin jem’iyetke chiqishigha yardem qildi,” dédi.

Xitay wekil sözi dawamida Uyghur élida dini erkinlikning kapaletke ige ikenlikini, xitayning térrorluqqa qarshi heriketlirining melum bir milletni nishan qilmighanliqini ilgiri sürüsh bilen birge rayonda yürgüzülüwatqan barliq yuqiri téxnikiliq nazaret sistémiliriningmu hemme xelqning menpe’etini yenimu yaxshi qoghdashni meqset qilghanliqini ilgiri sürdi. U sözide yene Uyghur élidiki “Üch xil küchler” ning rayonda éghir zorawan weqelerni peyda qilip, rayondiki xelqning hayati we bixeterlikige éghir tehdit salghanliqini we dawamliq séliwatqanliqini, xitay hökümitining bu küchlerge qarshi küresh qiliwatqanliqini we xitayning bir qanun döliti ikenlikini ilgiri sürdi.

Uning sözi ayaghlashqandin kéyin xitay wekiller ömiki terkibide kelgen shinjang tébbiy uniwérsitétining mudiri qeyser abdurehim isimlik bir Uyghurgha söz bérildi. Qeyser abdurehim sözini mundaq bashlidi “Hörmetlik yighin ehli, men bügün bu yerde shinjangning weziyiti toghruluq sözlesh pursitige érishkenlikimdin intayin xursen boldum. Shinjang dégen qedimdin tartip xitayning ayrilmas bir qismi. Shinjang dégen köp millet, köp xil din ortaq mewjut bolup kelgen bir zémin. Her millet xelqining ittipaqliqi bolmay turup, tereqqiyat bolmaydu. Yéqinqi yillardin buyan shinjangliqlarning turmushi her jehettin yaxshilandi.”

Qeyser abdurehim yuqiridiki sözige misal bérip, Uyghur élida sayahetchilikning tereqqiy qilghanliqi, nurghun sayahetchilerning kelgenliki, herqaysi milletlerdin aliy mektep püttürgenler sanining yükselgenlikini, kishilerning uzun yashash reqimining ashqanliqi, doxturlar sani we doxturxanilardiki kariwat sanining ashqanliqi, mektepke bérish nisbitining 90 pirsentke yetkenlikige a’it bir munche san-sifirlarni oqup ötti.

U sözide yene “Bügünki shinjangda kishiler barliq hoquqlardin behrimen bolghan halda inaq-ittipaq yashimaqta. Men mushu yerdiki hemminglarni shinjanggha bérip heqiqiy shinjangni körüshke teklip qilimen,” dédi.

Xitay wekiller ömiki terkibidiki tibet, xongkong we awmén qatarliq jaylardin kelgen wekillermu xuddi yuqiridikige oxshaydighan bir qatar sözlerni qilip, öz rayonlirida xelqlerning barliq hoquqlirining kapaletke ige ikenlikini ilgiri sürüshkendin kéyin, xitay wekiller ömikining bashliqi qalghan jawablarning bu yerde waqit israp qilmasliq üchün yazmiche doklat sheklide herqaysi organlargha bérilgenlikini éytip sözini ayaghlashturdi.

Xitay wekiller ömikining jüme küni soralghan so’allargha béridighan jawabi ayaghlashqandin kéyin irqiy ayrimichiliqqa qarshi turush komitétining xadimliridin marugan ependi söz qildi. U xitay wekiller ömiki éghizche we yazmiche teyyarlighan bu doklatlarning intayin köplükini we uningdiki mesililerni muzakire qilish üchün yene eng az dégende 20 sa’et waqit kétidighanliqini, emma bu yerde héchkimning 20 sa’et waqti yoqlighini éytti. U xitay terep hepte axirida olturup teyyarlap chiqqan bunche köp doklatni teyyarlap chiqqanliqigha heyran qalghanliqini, emma bu doklatlarda nurghun so’allargha jawab yoqluqini, ispat yoqluqini éytti. U sözide “Men so’allirimni udulla dewérimen, buni qopalliq dep chüshinip qalmasliqinglarni ümid qilimen,” dédi. U sözide xitaydiki milliy ayrimichiliqqa a’it soralghan so’allargha qarita xitay wekiller ömiki teyyarlighan jawablarda éniq istatéskiliq melumatlar, xitaydiki milletlerning ijtima’iy kapalet, ma’arip, olturaqlishish imkani, xizmet pursitige érishishi qatarliqlargha a’it éniq sanliq melumatlar, pakitlar yoq. Bizni éniq pakitlar bilen teminlisenglar bu bizning xitaydiki ré’alliqni yenimu obdan tonushimizgha paydiliq bolghan bolatti”, dédi.

U sözide Uyghurlar we tibetlerge a’it qismida mundaq dédi: “Xitayning qanunlirida bölgünchilik uqumi éniq sherhlenmigen. Emeliyette u intayin keng da’iride qollinilmaqta. Biz shinjang Uyghur aptonom rayonidiki Uyghur musulmanlirining uzun yillardin béri dini erkinlik, yighilish qilish, pikir qilish we sözlesh erkinliki qatarliq kishilik hoquqlirining éghir depsendige uchrawatqanliqi heqqide melumatlarni tapshurup alduq. Biz xitay hökümitining yene shinjang Uyghur aptonom rayonida we bashqa jaylarda yüz bergen zorawan weqelerni birqanche Uyghurgha baghlap, buni rayondiki barliq Uyghurlargha yürgüzüwatqan qattiq qolluq heriketlirini aqlashqa urun’ghanliqi heqqide melumatlarni alduq. Biz yene nurghunlighan Uyghur we tibet kishilik hoquq qoghdighuchilirining xitay hökümiti teripidin bölgünchilik, térrorluq we dölet bixeterlikige tehdit peyda qilish dégendek jinayetler bilen eyibliniwatqanliqini bilimiz. Men silerning jawabinglarda bu kishilerning qaysi qanuniy tertiplerge asasen sotlan’ghanliqi we ularning hoquqlirining qandaq qoghdiliwatqanliqi heqqide héchqandaq bir jawab körmidim,” dédi.

Yuqiridiki wekil sözi dawamida yene xitay wekiller ömikining yazma jawablirida xitaydiki öchmenlik hujumliri, milliy ayrimichiliq qatarliq mesililerge a’it xitay qanunlirida békitilgen qanuniy maddilarni teminlep qoyghan bolsimu, emma bu maddilarning emeliyette ijra qilin’ghanliqigha a’it héchqandaq pakit teminlimigenlikini, Uyghurlar we tibetlerning qéyin-qistaqqa éliniwatqanliqi heqqidiki so’allarghimu jawab bérilmigenlikini eskertti. irade

ÇİN, DÜNYAYI BU KEZ DE ALDATTI : DOĞU TÜRKİSTAN’DAKİ ÇİN NAZI KAMPLARINI İNKAR ETTİ !

=

BM. Irkcılığın Önlenmesi Komitesi 10-12. 2018 Ağustos tarihleri arasında İsviçre’nin   Cenevre kenti’nde Doğu Türkistan’daki Çin Nazi kampları ve bu kamplarda  hukuksuz olarak hapsedilen 1-3 milyon arasında Uygur ve Kazak  Türklerinin  hapeste tutulduklarını  kanıtları ile birlikte tesbit ve raporlayarak  kamu oyuna açıkladı.Komite ayrıca bu iddialara karşı Cin yönetimini açıklamaya yapmaya ve cevap vermeye çağırdı.Çin heyeti 13.08.2018 günü  50 kişilik bir kalabalık Heyet ile toplantı’da  bu iddialarını cevapladı ve DOğu Türkistan’da bu kamplarını mevcut olmadığını ve insanların hapsedilmediği yolunda iddialara  cevap niteliğinde   konuştu.ÇKP yönetimi bu açıklamaları ile ile uluslar arası toplumu bir kez daha aldattı ve çirkin yalanları ile etnik ayırımıcılığa dayalı insanlık dışı cinayet ve  ve soykırım uygulamalarını bir kez daha inkara kalkıştı. İngiliz THE GUARDİAN gazetesinde  yayınlanan  haber-analizi aşağıda bilgilerinize  sunuyoruz. (UYHAM)

Çin, Doğu Türkistan’daki Kampların Varlığı ile  Uygur ve Kazakların Hukuksuz  Tutuklanması  ile Hak  ihlallerini   Reddediyor

THE GUARDİAN –  Lily KUO  / PEKİN

BM  Irkı Ayırımcılığını Önleme Komitesi , Çin yönetiminin  Uygur Bölgesindeki   gizli  kamplarda  en az 1 milyon etnik Uygur Müslümanının  tutulduğunu açıkladı
Police patrol a Uighur neighbourhood in Ürümqi, China
Polis, yaklaşık 12 milyon Müslüman’a ev sahipliği yapan Sincan’ın başkenti Ürümqi’de Uygur mahallesine devriye geziyor. Fotoğraf: Tom Phillips / Guardian

BM.Irk Ayrımcılığını Önleme Komitesi  geçen hafta  Cenevre’de toplandı.Çin’in Uygur bölgesinde terörle mücadele adı altında  ülkenin batısında yaşayan Uygur ve Kazak  Müslüman azınlıkların haklarını etnik amaçlarla bastırdığını belirtmiş ve Çin yönetimine bu iddiaları cevaplandırmaya çağırmıştı.
Ayrıca, BM insan Hakları Yüksek Konseyi de 10 Ağustos 2018 Cuma günü yaptığı açıklamada, Sincan’daki 1 milyon kadar etnik Uygurun hukuksuz bir şekilde süresiz olarak tutuklandıklarını ve “yeniden eğitim” kamplarına hapsedildiklerine dair güvenilir kaynaklardan inandırıcı raporlar aldığını de açıklamıştı. Etnik şiddet ve saldırılar , çoğunluğu etnik Uygurlar olmak üzere 12 milyon Müslümana ev sahipliği yapan batı bölgesinin yoğun bir askeri harekatına yol açtı .

Görüntünün olası içeriği: 6 kişi, Hamut Mahmut dahil, oturan insanlar ve iç mekan

BM.Irk Ayırımcılığı Önleme Komitesinin Cenevre’deki Toplantısına Katılan Dürya Uygur Kurultayı Başkanı Dolkun İsa ve  Çalışma Arkadaşları  ( 13.08.2018  Cenevre – İSVİÇRE)

Çin İnsan Hakları Savunucuları  geçen yıl, Çin’deki tüm tutuklamaların % 21’in Uygur ve Kazakların oluşturduğunu , söz konusu azınlıkların ülken nüfusunun yaklaşık% 1.5’ini oluşturduğunu açıkladılar. İnsan hakları savunucuları, Azınlık tabir edilen Müslüman Uygur ve Kazakların  Çinli yöneticilere  rüşvetler vererek serbest kalabildiklerini veya  tutuklanmaktan  ancak rüşvetle kurtulduklarını açıkladılar.Tutuklamaların  rutin bir uygulama olduğunu de belirttiler.  Ayrıca Çinli  Yetkililerin Müslümanların  uzun sakalları, Tesettür amaçlı peçeleri ve İslami kıyafetleri yasakladıklarını de ifade ettiler. Ã„°ÅŸgalci Çin Doğu Türkistan’daki bütün resmi binaları Toplama Kampı yapmaya başladı

Bu çağrı üzerine 13 Ağustos 2018 günü 50 kişilik kalabalık bir Çin Heyeti Cenevre’ye geldi ve BM.Irk Ayrımcılığını Önleme Komitesinin Çin’e yönelttiği iddiaları cevaplandırdı. Komitenin oturumunda konuşan Çin Delegesi Çin’in “aşırılıkçı ve terör suçlarını”  engellemek için “özel bir kampanya” başlattığını, ancak bu kamapanyada belirli bir etnik veya dini grubun hedef alınmadığını ileri sürdü.
Çin’in BM. Nezdindeki Birleşik ön çalışma departmanından Hu Lianhe şunları ifade etmişti ; “ Çin Komünist Partisinin yurt dışındaki  saygınlığı ve nüfuzuna karşı bir kampanya yürütülüyor. Sincan’da yeniden eğitim merkezleri diye bir  uygulama veya yer yoktur.”dedi.
Çinli Diplomat Hu, ayrıca UUygur bölgesinde 1 milyon Uygurun zorla gözaltına alındığı iddialarının “tamamen asılsız ve yanlış” olduğunu söyledi. Buna karşılık Çin delegasyonu bölge’de eğitim ve meslek kamplarının varlığını kabul etti.Çinli Delege cevabi konuşmasında : “Küçük suçlardan hüküm giyenler için, ilgili yasalara göre eğitim ve öğretim merkezlerinde mesleki beceriler kazanmalarına yardımcı olunuyor ve onları eğitiyoruz. İddiaların aksine Keyfi tutuklamalar ve işkence yoktur ”dedi.

Surveillance cameras in Beijing
Çinli heyet, Sincan’ın “anti-İslamileştirme” kampanyasının bulunduğu yönündeki iddiaları  de reddederek “maskeli elbiseler giymenin dünyanın birçok ülkesinde yasaklandığını Çin hükümeti hiçbir etnik grup ya da dinle hiçbir zaman terörizmi birbirleri ile ilişkilendirmediğini ,  dinsel aşırılık yanlısı olanların yeniden eğitime tabi tutularak iyileştirmeye ve yeniden eğitimle desteklendiklerini de sözlerine ekledi.
Çinli yetkililer bu programları  bölgenin yerel sakinlerini yoksulluktan kurtarmanın bir yolu olarak nitelendirdi ve bölgedeki Müslüman nüfusun yaklaşık % 10’unu, Çince öğrenmeleri için dil Kurslarına aldıklarını ve onların mesleki becerileri kazanmalarını de içeren “uzmanlık eğitimi” olmak üzere 1.2 milyon kişiye yardım sözü verdiklerini de ileri sürdü.
Geçtiğimiz Temmuz ayında, Sincan’daki bir Toplama Merkezinde görevli iken,Kazakistan’a kaçarak iltica talebinde bulunan ve aslen Uygur bölgesinden olan Sayragül Savutbaykızı adlı etnik bir Kazak kadın, Kazakistan’daki bir mahkemeye, kendisinin görevli bulunduğu kamptaki tutuklulara Yönetimin Çin tarihini öğrenmeye zorlandığını ve kaldığı yerin bir Eğitim Merkezi değil “ Issız dağlardaki bir hapishane ” olduğunu açıklamıştı.
BM.Irkçılığı Önleme Komitesinin geçtiğimiz hafta İsviçre’nin Cenevre kenti’ndeki bu toplantısı Sincan’daki kampların ilk kez BM’de gündeme getirildiği ilk toplantı oluyor. Uzmanlar, tarafsız bir gözlemci olarak görülen BM.lere bağlı bu Komitenin bu organizasyondan bu ve benzeri konuların tartışılmasının gibi ülkelere ve uluslar arası topluma Uygur bölgesin’de yaşayan yerel Müslüman halkın Çin ile ilgili meselelerini gündeme getirmek suretiyle konuyu gündeme taşıyarak kamuoyuna açıklanmasını sağladığını ve ileride bu hak ihlalleri konusunda Çin’e karşı bazı caydırıcı yaptırımların olasılığını tartışmasını sağlayacağını ifade  ediyorlar.

Shopkeepers perform daily anti-terror drill outside the bazaar in Kashgar, in March.

Çin Yönetiminden Karşı Propaganda Atakları
10-12 Ağustoz 2018 tarihleri arasında Cenevrede toplanan BM.Irk Ayırımcılığını Önleme Komitesi toplantısında kabul edilen ve Çin’i cevaplamaya çağıran rapor açıklandıkıtan sonra Çin devlet medyasının  topyekün ve yoğun bir şekilde karşı propaganda atağına geçtiği görüldü. Çin resmi medyası Çin’in Uygur bölgesinde aldığı yoğun güvenlik tedbirleri ile “yoğun Güvenlik kontrollerini” savundu. Çin’in resmi Devlet yayın organı olan ve Çin Komünist Partisi’nce yönetilen Global Times , Pazartesi günü Çince ve İngilizce dillerinde başyazılar yayınladı.Başyazıda Batılı ülkelerin müdahaleleri  eleştirildi  ve bölgede uygulanan Çin’in  güvenlik politikaları savunuldu.

Global Times, “Sincan’ın barış ve istikrarını korumak Çin’in en önemli insan hakkıdır” başlıklı  başyazısı şöyle devam ediyor : ” Şüphesiz,bölgedeki yoğun güvenlik önlemelerinin  ile kontrolün bugün Sincan’ın istikrarının korunması ve bölge barışına katkıda bulunduğundan  şüphe yoktur. Bu, tedbir ve uygulamalar [Sincan] ‘in barış ve refahı için yol gösteren ve gerekli bir aşamadır ve bu aşama uzun sürmeyecektir. Çin halkı ÇKP.’nin  önderliğinde , güvenli, istıkrarlı  ve  güçlü bir Çin  olarak varlığını sürdürecektir.  Sincan’da  kaosun eşiğinden geri  geri dönülmüş ve Parti’nin  cesareti yüzünden  Uygur bölgesi ” Çin’in Suriye’si” yada ‘Çin’in Libyası’ olmaktan  kurtarılmışıtır.”  cümleleri ile sona eriyor.
Uzmanlar ,Çin’in sarfettiği bu resmi ifadelerin, kampların varlığını batılı ülkeler,BM. Ve uluslar arası topluma karşı inkar etmesi Çin’in bölgedeki bu ayrımcı uygulamalarının  gerçekleştirmesine doğru bir kayma işaret olduğunu ifade ediyorlar.

On Liberation Avenue, outside Kashgar’s Id Kah mosque, Uighur men watch security forces file past for the city’s latest mass “anti-terror” rally

Bölge’de yaşayan Müslümanlar ” Bizler yok edilmeye çalışılan  bir halkız ve sürekli  korku içinde yaşıyoruz. ” diyorlar.联合国反歧视委员会成员麦克杜格尔

Mc Dougall : Çin’in Müslüman Azınlıkların Haklarını İhlal Etmedikleri İddiaları Gerçekleri Asla Değişitirmez !
Geçtiğimiz 10.08.2018 Cuma günü, BM komitesinin ırk ayrımcılığının ortadan kaldırılmasına ilişkin Komitenin başkan yardımcısı Gay McDougall,  toplantı’da  şunları söyledi: “ Bizim elimizde , Çin’in  dini aşırılıkla mücadele adına   yaptığı  aşırı  uygulamalarına ait   aldığımız  sayısız ve güvenilir raporlar  vardır ve biz bu  nedenle  biz bölge’de yaşayan Müslüman azınlıkların akibetlerinden derin  endişe duyuyoruz. Çin’in sosyal istikrarı sürdürmek, adına  Uygur özerk bölgesini, bir tür ‘ Hukuk ve hakların Olmadığı bir  bölge yapmasını kabul etmeyiz. Çin bölgeyi hukuki  olmayan  ve üzeri büyük bir gizlilikle örtülen büyük bir  Eğitim ve Staj kampına  dönüştürmüştür.” dedi.
BM. Irkçılığı Önleme Komitesinin 13 Ağustos Pazartesi günkü  oturumunda  Çin’in bu raporları reddetmesine yanıt olarak, McDougall şunları söyledi: “ Çin yönetiminin Azınlık haklarını ihlal etmediklerini söylemesi   sonucu  değiştirmez ve hiçbir şeyi  de kanıtlamaz. Biz Komite olarak Çin’in  reddettiği  bu iddiaları kanıtlayacak  bilgi ve kanıtların daha fazlasına sahibiz.Biz  reddedilen bu  iddiaların kanıtlanması için gerekli daha fazla delillere ve  daha fazlasına sahip olmalıyız. ” şeklinde konuştu.

Kaynak: http://www.theguardian.com/world/2018/aug/13/china-state-media-defend-intense-controls-xinjiang-uighurs?CMP=twt_gu

A Call for a UN Investigation, and US Sanctions, on the Human Rights Disaster Unfolding in Xinjiang

August 10, 2018

 

Uighur, FLG, praying

 

It is now clear, from numerous reliable sources, that shocking human rights atrocities are being perpetrated in the Xinjiang Uighur Autonomous Region of China (XUAR).

The Communist Party authorities have established a large number of political re-education centers in Xinjiang, detaining people without any judicial process, stripping them of their personal liberty, imprisoning them, and detaining them for indeterminate ‘sentences.’ Estimates of the numbers detained range from hundreds of thousands to over a million, primarily targeting Uighurs, but also Kazakhs, Hui people, and other minorities who follow Islam. Among those detainees are peasants, workers, university, college, high-school and middle-school students, teachers, poets, writers, artists, scholars, the head of a provincial department, bureau chiefs, village chiefs, and even Uighur police officers. Uighurs overseas, as well as their family members and Uighur students who return to China after studying abroad — and even Uighurs who have simply visited abroad for tourism — have been particular targets of attack.

Those locked up in detention centers have been forced to sing Red Songs, learn Mandarin Chinese, and study Xi Jinping Thought. Many have been forced to eat pork, drink alcohol, and been force-fed unidentified drugs. Abuse and torture is common in re-education centers, and reports of deaths in custody due to torture have become common. The well-known deaths confirmed to date include Muhammad Salih Hajim (穆罕穆德.萨利阿吉), the renowned Uighur scholar of Islam known for translating the Quran with official approval; Halmurat Ghopur (哈木拉提·吾甫尔), a leading food safety administrator and Communist Party official in Xinjiang; and Ayhan Memet, mother of Dolkun Isa (多里坤·艾沙), the chairman of the World Uyghur Congress. Many children, because their parents were disappeared, have been crammed into orphanages and are now suffering terrible conditions.

According to official Chinese statistics, over 227,000 Uighurs in Xinjiang were criminally arrested in 2017, 8 times the 27,000 recorded in 2016. In 2017, the number of people detained on criminal charges in Xinjiang was 21% of the total in all of China, while Xinjiang’s population is only 1.5% of the country’s.

Further, Communist Party authorities have set up a comprehensive electronic surveillance system trained on the daily lives of Uighurs in Xinjiang. They’ve deployed cameras with facial recognition capabilities, cell phone scanners, a DNA collection system, and a ubiquitous police presence, turning the entire Xinjiang region into the world’s most high-tech Police Garrison. All of the Party’s efforts are directed toward the cultural destruction of the Uighur people, who now face a crisis of survival.

In light of this grave human rights catastrophe, all who value human rights and universal values cannot be silent. We hereby state the following:

  1. We strenuously protest the CCP’s unilateral barbaric violence, and we demand that the authorities immediately cease the political persecution of Uighurs and other minority peoples, shut down the political re-education camps, and release all prisoners of conscience including Ilham Tohti  (伊力哈木.土赫提) and Gheyret Niyaz (海莱特尼亚孜);
  2. We support the righteous struggle by Uighurs and other minority peoples in XUAR aimed at securing their basic human rights;
  3. We call upon the U.S. government to continue speaking out about the human rights abuses in Xinjiang, and to put more effective pressure on Party authorities;
  4. We call upon the United Nations to launch an investigation into what is taking place in XUAR and to publicly censure the CCP’s despicable acts.

 

Signatories:

Hu Ping (胡平), honorary chief editor of Beijing Spring, New York.

Wang Dan (王丹), founder and director of China Dialogue, Washington, DC.

Teng Biao (滕彪), human rights lawyer, visiting scholar at New York University, Princeton.

Xia Yeliang (夏业良), independent scholar, Washington, DC.

Mo Li (茉莉), teacher, Sweden.

Fu Zhengming (傅正明), scholar, Sweden.

Cai Chu (蔡楚), editor of minzhuzhongguo.org and canyu.org, Mobile, Alabama.

Zhang Yu (张裕), coordinator of the Committee on Imprisoned Writers, Independent Chinese PEN Center. Stockholm, Sweden.

Lü Jinghua (吕京花), deputy chair of Chinese Alliance for Democracy, New York.

Liao Tianqi (廖天琪), president of Independent Chinese PEN Center, Köln, Germany.

 

Zhang Qing (张菁), chairwoman of Women’s Rights in China, New York.

Liao Yiwu (廖亦武), writer in exile, Berlin, Germany.

Yaxue Cao (曹雅学), editor of chinachange.org, Washington, DC.

Sulaiman Gu (古懿), student, Georgia, USA.

Wang Juntao (王军涛), chairman of the National Committee of China Democracy Party, New Jersey.

Qi Jiazhen (齐家贞), independent writer, Melbourne, Australia.

Chen Weijian (陈维健), chief editor of Beijing Spring, Auckland, New Zealand.

Xia Ming (夏明), professor of political science, CUNY, New York.

Sheng Xue (盛雪), writer, journalist, Toronto, Canada.

Zhou Fengsuo (周锋锁), president of Humanitarian China, New Jersey.

 

Zhong Jinjiang (钟锦江), chairman of Chinese Alliance for Democracy, Sydney, Australia.

Guo Dongcheng (郭冬成), worker, Sweden.

Cai Yongmei (蔡咏梅), writer, Hong Kong.

Chen Chuangchuang (陈闯创), member of China Democracy Party, New York.

Yang Jianli (杨建利), founder of Initiative for China, Washington, DC.

Pan Yongzhong (潘永忠), secretary general of Federation for a democratic China, Germany.

Chen Pokong (陈破空), political commentator, New York.

Li Weidong (李伟东), director of China Strategic Analysis quarterly, USA.

Zhang Lin (张林), internet writer, New York.

Wang Ce (王策), chairman of Chinese Republican Party, Madrid, Spain.

 

Li Ruijuan (李瑞娟), journalist and editor, Taipei, Taiwan.

Wuerkaixi (吾尔开希), initiator of Friends of Liu Xiaobo, Taiwan.

Zhao Xin (赵昕), civil rights defender, Bay Area, California.

Su Xiaokang (苏晓康), writer, Washington, DC.

Guo Chen (郭琛), businessman, former chief supervisor of the Association of Taiwanese in Europe, Germany.

Bob Fu (傅希秋), founder and president of ChinaAid, Texas.

Fei Liangyong (费良勇), engineer, member of Federation for a democratic China, Nuremberg, Germany.

Wang Jinzhong (王进忠), deputy chair of Chinese Alliance for Democracy, Tokyo, Japan.

Chen Liqun (陈立群), deputy chair of the National Committee of China Democracy Party, New York.

Ma Yuzhong (马育忠), editor, Xi’an, China.

 

Fu Sheng (付升), scientist, Xi’an, China.

Cai Shufang (蔡淑芳), Friends of Conscience, Hong Kong.

Ren Wanding (任畹町), founder of Human Rights Defenders, France.

Chen Hanzhong (陳漢中), board director of China Spring Research Foundation, chief supervisor of Chinese Alliance for Democracy, California.

Zhang Jie (张杰), Boxun News journalist, USA.

Hong Zhesheng (洪哲胜), chief editor of Democracy Forum, New York.

Xue Wei (薛伟), manager of Beijing Spring, New York.